CHƯƠNG I KHÁI QUÁT CHUNG VE CÔNG TÁC QUAN LY DIEM, BEN BAI DO XE DO THI 1. Tổng quan về điểm, bến bãi đỗ xe ở đô thị 1.1 Một số khái niệm > Đô thị Đô thị là điểm tập trung dân cư với mật độ cao, chủ yếu là lao động phi nông nghiệp, có cơ sở hạ tầng thích hợp, là nơi trung tâm tổng hợp hay chuyên ngành có vai trò thúc đây sự phát triển kinh tế - xã hội của cả nước, của một miền lãnh thé, của một tỉnh, một huyện hoặc một vùng trong tỉnh hoặc trong huyện. > Giao thông đô thị Thuật ngữ giao thông đô thị được hiểu là tập hợp các công trình, các phương tiện, và đưòng sa đảm bảo sự liên hệ thuận lợi giữa các khu vực trong thành phố vol nhau và giữa thành phố với các khu vực bên ngoài thành phố. Hay còn nói một cách khác đó là sự tương tác giữa các đối tượng vận động như người, xe cộ và các cầu trúc tĩnh tại (đường, hè phố, biển báo.) và các công trình giao thông như bến , bãi.
> Giao thông tinh đô thị Giao thông tĩnh là một bộ phận của hệ thống GTĐT phục vụ phương tiện và hành khách trong thời gian không (hay tạm dừng) hoạt động (chờ đợi, nghỉ ngơi, bảo dưỡng sửa chữa.), có chức năng phục vụ phương tiện và hành khách (hoặc hàng hóa) trong thời gian không di chuyền. Đó là hệ thống các điểm đỗ, điểm dừng, các terminal, depot, bến xe. Nó gồm hệ thống các điểm đầu mối giao thông của các phương thức vận tải khác nhau (các nhà ga đường sắt, các bến cảng, ga hàng không, các bến vận tải đường bộ.), các bãi đỗ xe, các điểm đầu - cuối, các điểm trung chuyền, các điểm dừng dọc tuyến. Hệ thống giao thông tĩnh là yếu tố không kém phần quan trọng trong giao thông đô thị hiện đại.
Tuy nhiên vấn đề này vẫn chưa được quan tâm đúng mức. Khoa môi trường và đô thị Chuyên dé tốt nghiệp GVHD: Nguyễn Thị Thanh Huyền Trong quy hoạch đô thị từ những năm qua vấn đề giao thông tĩnh đặc biệt là quy hoạch và tô chức hệ thống các điểm, bến bãi đỗ xe trong các đô thị chưa được quan tâm đúng mức và trên thực tế chưa có một quy hoạch ngắn hạn hay dài hạn nào cho các điểm, bến bãi đỗ xe tại các đô thị lớn. Hệ thống giao thông tĩnh yếu gây cản trở và rối loạn giao thông. > Điểm, bến bãi đỗ xe ở đô thị Cho đến nay khái niệm về điêm, bến bãi đỗ xe cũng đã được đưa ra phản ánh chức năng với những nét bao quát nhất định.
Tuy nhiên, các khái niệm đưa ra từ trước tới nay đếu có những nhất quán và không nhất quán về bản chất do có sự sai khác về góc độ thời gian và không gian khác nhau. Do đó có thé tam đưa ra khái niệm tương đối cụ thé về điểm đỗ xe và bến bãi đỗ xe như sau: Điểm đồ xe và bến bãi đỗ xe được hiểu là một trong những hoạt động giao thông, là nơi diễn ra tập trung của các phương tiện và các hoạt động vận tải (đón, trả khác và hàng hoá), đối tượng phục vụ là toàn dân cư và hoạt động của các đô thị tại các địa điểm được chính quyên lựa chọn, quy định và cho phép hoạt động theo từng mức độ khác nhau của nên kinh tế - xã hội đô thị trong từng giai đoạn.2 Đặc điểm các bến, bãi đỗ xe ở đô thị. Điểm, bến bãi đỗ xe là một bộ phận không thể tách rời với mạng lưới hệ thống giao thông đô thị, nơi diễn ra các hoạt động giao thông. Vì vậy, trước tiên nó cũng bao hàm những đặc điểm của hệ thống giao thông đô thị: Các bến, bãi đỗ xe ở đô thị bao gồm nhiều bộ phận khác nhau như: đường đi bộ, đường xe chạy, dải trồng cây, các công trình đường dây, đường ống trên và dưới mặt đất.
Do đó khi bố trí mặt cắt ngang đường cần phải cân nhắc hợp ly trong việ bố trí các công trình đó. Hệ thống giao thông đô thị có nhiều chức năng khác nhau thé hiện tính chất giao thông phức tạp: Chức năng điều hướng các hoạt động giao thông ,bé trí các các công trình cơ sở hạ tầng, công trình công cộng, thé hiện nghệ thuật kiến trúc đô thị. Phạm vi đường phố lại có nhiều lại có nhiều công trình công cộng trên và dưới mặt đất trong khi có các công trình xây dựng, yêu cầu cao về vệ sinh môi trường, về thâm mỹ, vê giao thông. Do đó công việc cải tạo và nang cap đường cũ thường Khoa môi trường và đô thị Chuyên dé tốt nghiệp GVHD: Nguyễn Thị Thanh Huyền phức tạp, tốn kém, gây nhiều khó khăn, thường phải vừa xây dựng vừa đảm bảo giao thông.3 Phân loại các điểm, bến bãi đỗ xe đô thị > Bãi đỗ xe Bãi đỗ xe được hiểu là điểm đỗ có quy mô lớn và rất lớn phục vụ cho nhu cầu đỗ xe có các mục đích đi lại khá thuần.
Song khối tượng hành hoá cao như: Nhu cầu đỗ xe tại khu vực các khu công ngiệp, tại các trung tâm, tại các công trình công cộng lớn. Tại các đầu mối giao thông, tại các khu vui chơi giải trí thé dục thé thao lớn. > Điểm đỗ xe Điểm đỗ xe được phân loại theo ba loại chính ( điểm đỗ xe loại I, điểm đỗ xe loại II và điểm đỗ xe loại III ) và phân cấp phục vụ từ cấp thành phố có tính chất phục vụ liên tỉnh, liên quận huyện đến cấp quận huyện, liên phường xã đến cấp phường xã, tiêu khu. Được bố trí gắn với các chức năng, khu dân cư của đô thị, quá trình hình thành đầu tư xây dung phân kỳ theo sự hình thành và phát triển của đô thị nhưng đảm bảo mục tiêu đón đầu cung ứng.
> Các điểm đầu cuối Điểm đầu cuối là nơi thực hiện tác nghiệp đầu cuối trong quy trình vận tải hành khách hàng hóa. Thông thường các điểm đầu cưới được phân thành hai loại: Các điểm đầu cuối phục vụ vận tải liên tỉnh( Các điểm này được xây dựng với số lượng hạn chế và quy mô tương đối lớn dé phục vụ các phương tiện vận tải liên tỉnh. Nó bao gâm sân bay, ga tàu bến cảng, bến xe ô tô.) và các điểm đầu vuồi phục vụ vận tải nội đô. Các điểm đầu cuối trong vận tải nội đô được bồ trí tại đầu và cuối tuyến vận tải hàng hóa, hành khách nhằm phục vạ hành khách đi xe.
> Các điểm dừng dọc tuyến Điểm dừng đọc tuyến là một phần của hệ thống giao thông tĩnh, nó bao gồm vị trí đừng xe và phần diện tích trên via hè để xây dựng một số công trình phụ trợ nhằm cung cấp thông tin phục vụ chuyến đi. > Bến xe khách liên tỉnh Bến xe khách liên tỉnh là đầu mối để chuyên tiếp hành khách đi và đến thành phô. Đó là các bên xe được bô trí theo các luông hành khách đi và đên, là dau môi Khoa môi trường và đô thị Chuyên dé tốt nghiệp GVHD: Nguyễn Thị Thanh Huyền chuyền tiếp giữa vận tải đối ngoại và vận tải đối nội. Bến xe khách liên tỉnh là bộ phận thuộc kết cầu hạ tầng giao thông dường bộ, được xây dựng dé ôtô đón khách, trả khách; là nơi khởi đầu và kết thúc của một hoặc nhiều tuyến vận tải khách đường bộ; là đầu mối chuyên tiếp giữa các phương tiện vận tải; là nơi các cơ quan quan lý nhà nước có thâm quyên thực hiện quyền quản lý nhà nước theo quy định của pháp luật.
> Bến xe tải liên tỉnh Bến xe tải liên tỉnh mang tính chất như bến xe khách liên tỉnh nhưng đối tượng phục vu là hàng hoá. Được bồ trí theo các luồng hành hoá ra và vào thành phó, gắn chặt với mạng lưới các chợ đầu mối, chợ chuyên doanh, chợ chính của thành phố. Yếu tô cơ bản tác động đến các điểm đỗ xe và bén bãi đỗ xe 6 đô thị > Yếu tổ kinh tế Trình độ sản xuất và phân bố hàng hoá, vận tải của đô thị, mức song thu nhap cua dân cư, cơ cấu và sự chuyền dich kinh tế của các thành phan kinh tế là các yếu tố kinh tế tác động đến việc quy hoạch và bồ trí các điểm, bến bãi đỗ xe trong đô thị. Ở Việt Nam, quá trình chuyên đổi mô hình kinh tế từ mô hình kinh tế vận hành theo cơ chế kế hoạch hóa tập trung, quan liêu, bao cấp sang mô hình kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng XHCN đã làm thay đổi căn bản, toàn diện cơ câu kinh tế, cơ chế quan lý, kết cầu thành phần kinh tế từ đó làm thay đổi sự phân bố hàng hóa kéo theo sự thay đổi trong việc quy hoạch mạng lưới giao thông trong đô thị sao cho phù hợp và giúp cho việc vận chuyên hàng hóa một cách nhanh chóng và thuận tiện nhất.
Đồng thời, sự phát triển kinh tế trong khu vực đã tạo ra những điều kiện cho phép công dân đô thị mua sắm các phương tiện giao thông mới hơn, hiện đại hơn từ đó dẫn đến những tác động đáng kể trong việc bố trí các điểm đỗ xe và bến bãi đỗ xe ở đô thị với mục đích đáp ứng nhu cầu tham gia giao thông của người dân. Bên cạnh đó cơ cấu và sự chuyền dịch kinh tế của các thành phần kinh tế cũng là một trong những yếu tố góp phần tác động đến việc phân bố về vị trí và mật độ các điểm, bến bãi đỗ xe ở đô thị. > Yêu tô xã hội Khoa môi trường và đô thị Chuyên dé tốt nghiệp GVHD: Nguyễn Thị Thanh Huyền Hệ thống các điểm, bến bãi đỗ xe trong đô thị là một bộ phận trong mạng lưới giao thông đô thị, nhu cầu đi lại của người dân, đặc thù về văn hoá phong tục, tập quán, thói quen của người dân có tác động rất lớn đến mạng lưới giao thông đô thị, trong đó có các điểm, bến bãi đỗ xe. Khi nhu cầu đi lại của người dân tăng lên, mật độ các phương tiện cũng đồng thời tăng thì hệ thống giao thông cũng phải có sự điều chỉnh về độ rộng đường, vị trí đường, các tuyến đường cần được mở rộng và xây dựng thêm.Một phần khác trong yếu tố xã hội tác động đến việc hình thành và quy hoạch các điểm, bến bãi đỗ xe đó chính là trình độ dân trí, trình độ khoa học kỹ thuật và cơ sở hạ tầng.