Giải pháp phát triển sản xuất xoài bền vững trên địa bàn tỉnh Sơn La

Luận án tiến sĩ nghiên cứu giải pháp phát triển sản xuất xoài bền vững trên địa bàn tỉnh sơn la, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng dụng trong lĩnh vực kinh tế tại

• Tác giả: Nguyễn Hữu Giáp
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Mậu Dũng
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Kinh tế phát triển
• Đề tài: Giải pháp phát triển sản xuất xoài bền vững trên địa bàn tỉnh Sơn La
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Phát triển sản xuất xoài bền vững tại Sơn La

Luận án tập trung vào việc phát triển sản xuất xoài theo hướng bền vững tại tỉnh Sơn La. Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kết hợp giữa tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường, và phát triển xã hội. Các giải pháp được đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, đảm bảo chất lượng sản phẩm, và tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường xoài. Luận án cũng phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý sản xuất và đề xuất chiến lược phát triển dài hạn.

1.1. Cơ sở lý luận và thực tiễn

Luận án hệ thống hóa cơ sở lý luận về phát triển bền vững trong nông nghiệp, đặc biệt là sản xuất xoài. Nghiên cứu chỉ ra rằng đầu tư nông nghiệp và công nghệ sản xuất hiện đại là yếu tố then chốt để đạt được sự bền vững. Các mô hình nông nghiệp bền vững trên thế giới và tại Việt Nam được phân tích để rút ra bài học kinh nghiệm cho Sơn La.

1.2. Thực trạng sản xuất xoài

Nghiên cứu đánh giá thực trạng sản xuất xoài tại Sơn La, chỉ ra những thuận lợi và khó khăn. Diện tích trồng xoài tăng nhanh, nhưng tỷ lệ đạt tiêu chuẩn VietGAP còn thấp. Các yếu tố như biến đổi khí hậu, quản lý sản xuất chưa hiệu quả, và thiếu liên kết chuỗi giá trị là những thách thức lớn.

II. Yếu tố ảnh hưởng đến sản xuất xoài bền vững

Luận án phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất xoài bền vững tại Sơn La. Các yếu tố bao gồm điều kiện tự nhiên, nguồn lực sản xuất, công nghệ sản xuất, và thị trường tiêu thụ. Nghiên cứu chỉ ra rằng biến đổi khí hậu và thiếu đầu tư nông nghiệp là những rào cản chính. Đồng thời, việc áp dụng công nghệ cao và quản lý sản xuất hiệu quả sẽ giúp cải thiện năng suất và chất lượng sản phẩm.

2.1. Điều kiện tự nhiên và khí hậu

Địa hình dốc và biến đổi khí hậu tại Sơn La gây khó khăn cho sản xuất xoài. Nghiên cứu đề xuất các biện pháp thích ứng như sử dụng giống chịu hạn và cải thiện hệ thống tưới tiêu.

2.2. Nguồn lực và công nghệ

Thiếu đầu tư nông nghiệp và hạn chế trong áp dụng công nghệ sản xuất là những thách thức lớn. Luận án khuyến nghị tăng cường hỗ trợ tài chính và đào tạo kỹ thuật cho nông dân.

III. Giải pháp phát triển sản xuất xoài bền vững

Luận án đề xuất ba nhóm giải pháp chính để phát triển sản xuất xoài bền vững tại Sơn La. Nhóm giải pháp kinh tế tập trung vào đầu tư nông nghiệp, công nghệ sản xuất, và liên kết chuỗi giá trị. Nhóm giải pháp xã hội nhấn mạnh việc nâng cao năng lực lao động và tăng cường quản lý sản xuất. Nhóm giải pháp môi trường đề xuất các biện pháp bảo vệ môi trường và sử dụng tài nguyên bền vững.

3.1. Giải pháp kinh tế

Tăng cường đầu tư nông nghiệp, áp dụng công nghệ sản xuất hiện đại, và phát triển thị trường xoài là những giải pháp chính. Nghiên cứu cũng đề xuất xây dựng mã vùng trồng và thương hiệu xoài Sơn La.

3.2. Giải pháp xã hội

Nâng cao năng lực lao động thông qua đào tạo và tập huấn kỹ thuật. Tăng cường quản lý sản xuất và khuyến khích sự tham gia của nông dân vào các hợp tác xã.

3.3. Giải pháp môi trường

Sử dụng phân bón hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật an toàn, và áp dụng các biện pháp bảo vệ môi trường để đảm bảo sản xuất bền vững.

IV. Kết luận và kiến nghị

Luận án kết luận rằng phát triển sản xuất xoài bền vững tại Sơn La đòi hỏi sự kết hợp đồng bộ giữa các giải pháp kinh tế, xã hội, và môi trường. Các kiến nghị chính bao gồm tăng cường đầu tư nông nghiệp, áp dụng công nghệ sản xuất hiện đại, và xây dựng chiến lược phát triển dài hạn. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sản phẩm để tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường xoài.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN HỮU GIÁP GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT XOÀI BỀN VỮNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH SƠN LA LUẬN ÁN TIẾN SĨ HÀ NỘI – 2023 HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN HỮU GIÁP GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT XOÀI BỀN VỮNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH SƠN LA Chuyên ngà nh : KINH TẾ PHÁT TRIỂN Mã số : 9 31 01 05 Người hướng dẫn khoa học : PGS. NGUYỄN MẬU DŨNG HÀ NỘI – 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày… tháng… năm 2023 Tác giả luận án Nguyễn Hữu Giáp i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận án, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS. Nguyễn Mậu Dũng, đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài luận án. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Kinh tế tài nguyên và môi trường, Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, cùng toàn thể cán bộ, giảng viên của Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tạo điều kiện thuận lợi, tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, các nhà khoa học, cán bộ, chuyên viên thuộc Sở Nông nghiệp & PTNT, Sở Công thương, Chi cục TT&BVTV, Chi cục PTNT, Liên minh HTX tỉnh Sơn La và Phòng Kinh tế, Phòng Kỹ thuật nông nghiệp,… huyện Mộc Châu, Mai Sơn, Yên Châu, Sông Mã,… cùng với đó là lãnh đạo, cán bộ công nhân viên của các doanh nghiệp; chuyên gia, nhà khoa học và các tác nhân khác trong ngành hàng trái cây mà tôi đã có điều kiện gặp gỡ, khảo sát và các chuyên gia trong các lĩnh vực liên quan, đã đóng góp những thông tin vô cùng quý báu và những ý kiến xác đáng, và đã giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài luận án.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận án. Hà Nội, ngày tháng năm 2023 Tác giả luận án Nguyễn Hữu Giáp ii MỤC LỤC Lời cam đoan.ii Mục lục. iii Danh mục viết tắt. vi Danh mục bảng.

ix Danh mục hình. xiii Danh mục sơ đồ. xiv Danh mục hộp. xv Trích yếu luận án.

xvi Thesis Abstract. Tính cấp thết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu chung.

Mục tiêu cụ thể .3 Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Những đóng góp mới của luận án. Về lý luận nghiên cứu. Về thực tiễn nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án.

Tổng quan tài liệu nghiên cứu. Cơ sở lý luận về phát triển sản xuất xoài bền vững. Một số khái niệm trong nghiên cứu. Đặc điểm và vai trò của phát triển sản xuất xoài bền vững.

Nội dung phát triển sản xuất xoài bền vững. Chỉ số đánh giá phát triển bền vững. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất xoài bền vững. Cơ sở thực tiễn phát triển sản xuất xoài bền vững.

Kinh nghiệm phát triển sản xuất xoài bền vững trên thế giới. Thực tiễn về phát triển sản xuất xoài bền vững ở Việt Nam. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan. Các nghiên cứu về phát triển sản xuất xoài bền vững.

Khoảng trống cho nghiên cứu luận án. Phương pháp nghiên cứu. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên.

Điều kiện kinh tế xã hội. Đánh giá chung thuận lợi khó khăn đối với phát triển sản xuất xoài bền vững của tỉnh Sơn La. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp tiếp cận nghiên cứu.

Khung phân tích nghiên cứu. Phương pháp chọn điểm, chọn mẫu nghiên cứu. Phương pháp thu thập thông tin dữ liệu. Phương pháp phân tích thông tin.

Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Thực trạng phát triển sản xuất xoài bền vững trên địa bàn tỉnh Sơn La. Thực trạng phát triển sản xuất xoài trên địa bàn tỉnh Sơn La.

Đánh giá chỉ số phát triển sản xuất xoài bền vững trên địa bàn tỉnh Sơn La. Những yếu tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất xoài bền vững trên địa bàn tỉnh Sơn La. Điều kiện tự nhiên, thời tiết và biến đổi khí hậu. Nguồn lực của hộ trong phát triển sản xuất xoài bền vững.

Công tác tập huấn, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật. Chất lượng giống và nguồn vật tư đầu vào. Liên kết trong phát triển sản xuất xoài bền vững. Quy trình sản xuất an toàn, ứng dụng công nghệ cao.

Năng lực tiếp cận thị trường và thị trường tiêu thụ sản phẩm. Ảnh hưởng của những rủi ro khác. Giải pháp phát triển sản xuất xoài bền vững trên địa bàn tỉnh Sơn La. Định hướng phát triển sản xuất xoài của tỉnh Sơn La đến năm 2025.

Phân tích SWOT trong phát triển sản xuất xoài bền vững trên địa bàn tỉnh Sơn La. Giải pháp phát triển sản xuất xoài bền vững trên địa bàn tỉnh Sơn La. Kết luận và kiến nghị. 149 Danh mục các công trình khoa học đã công bố có liên quan đến luận án.

151 Tài liệu tham khảo. 157 v DANH MỤC VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa tiếng việt AHP Phân hạng thứ bậc ASEAN Good Agricultural Practice - Thực hành sản xuất nông ASEANGAP nghiệp an toàn theo tiêu chuẩn ASEAN ATTP An toàn thực phẩm BĐKH Biến đổi khí hậu KHĐT Kế hoạch đầu tư BVTV Bảo vệ thực vật CĂQ Cây ăn quả Central Institute for Economic Management -Viện nghiên cứu CIEM quản lý kinh tế Trung ương CNC Công nghệ cao CP Chính phủ DRC Domestic Resource Costs - Chỉ số chi phí nội nguồn DT Diện tích ĐVT Đơn vị tính GDP Gross Domestic Product - Tổng sản phẩm quốc nội Global Good Agricultural Practice - Thực hành sản xuất nông GlobalGAP nghiệp an toàn theo tiêu chuẩn thế giới GNP Gross National Product - Tổng thu nhập quốc dân Gross Regional Domestic Product - Tổng thu nhập quốc nội của GRDP tỉnh GTSX Giá trị sản xuất HDI Humand Development Index - Chỉ số phát triển con người HĐND Hội đồng nhân dân vi Từ viết tắt Nghĩa tiếng việt HTX Hợp tác xã International Union for Conservation of Nature - Hiệp hội bảo IUCN tồn thiên nhiên và tài nguyên thiên nhiên quốc tế KHCN Khoa học công nghệ KHKT Khoa học kỹ thuật MSI Mango Sustainable Index - Chỉ số phát triển xoài bền vững MVT Mã vùng trồng NN&PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn NQ Nghị quyết Organisation for Economic Co-operation and Development - Tổ OECD chức hợp tác và phát triển kinh tế PTBQ Phát triển bình quân PTBV Phát triển bền vững PTSX Phát triển sản xuất SDI Sustainable Development Index - Chỉ số phát triển bền vững SL Sản lượng THT Tổ hợp tác TNHH Trách nhiệm hữu hạn TSCĐ Tài sản cố định TT&BVTV Trồng trọt và Bảo vệ thực vật TTX Tăng trưởng xanh TW Trung ương UBND Uỷ ban nhân dân United Nations Development Programme- Chương trình phát UNDP triển Liên hợp quốc vii Từ viết tắt Nghĩa tiếng việt VietNam Good Agricultural Practice - Thực hành sản xuất nông VietGAP nghiệp an toàn theo tiêu chuẩn Việt Nam VSATTP Vệ sinh an toàn thực phẩm WB Word Bank - Ngân hàng thế giới World Commission on Environment and Development - Uỷ ban WCED môi trường và phát triển thế giới XNK Xuất nhập khẩu viii DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Thang đánh giá tầm quan trọng tương đối của các chỉ tiêu. Quan hệ chỉ số RI (Random Index) do Saaty đề xuất.

Thực trạng phát triển sản xuất xoài của Trung Quốc năm 2018. Tình hình phát triển sản xuất xoài của Việt Nam, 2016 - 2020. Hiện trạng sử dụng đất tỉnh Sơn La. Thực trạng dân số tỉnh Sơn La.

Tổng giá trị sản phẩm trên địa bàn theo giá hiện hành phân theo khu vực kinh tế. Quy mô mẫu điều tra hộ trồng xoài tỉnh Sơn La. Nội dung thu thập thông tin, số liệu thứ cấp trong nghiên cứu. Nội dung thu thập thông tin, số liệu sơ cấp trong nghiên cứu.

Đánh giá mức độ phát triển bền vững. Hệ thống chỉ tiêu đo lường phát triển sản xuất xoài bền vững. Phát triển quy mô sản xuất xoài tỉnh Sơn La, giai đoạn 2015-2020. Kết quả hoạt động HTX nông nghiệp ở tỉnh Sơn La, 2015-2019.

Thực trạng cấp mã số vùng trồng xoài tỉnh Sơn La. Công tác xây dựng và phát triển thương hiệu xoài tỉnh Sơn La. Thực trạng xuất khẩu xoài của tỉnh Sơn La. Hỗ trợ của chính quyền/tổ chức với phát triển sản xuất xoài tỉnh Sơn La.

Giá trị sản xuất cây ăn quả và sản phẩm xoài tỉnh Sơn La giai đoạn 2015-2020. Thông tin kinh tế xã hội của hộ trồng xoài tỉnh Sơn La. Quy mô sản xuất của hộ trồng xoài tỉnh Sơn La, năm 2020. Trọng số và chỉ số phát triển sản xuất xoài bền vững về quy mô.

Nguồn giống và vật tư nông nghiệp trong phát triển sản xuất xoài của hộ dân tỉnh Sơn La. Trọng số và chỉ số phát triển sản xuất xoài bền vững về đầu tư giống và vật tư đầu vào. Vai trò của đầu tư vốn trong phát triển sản xuất xoài bền vững. Thực trạng vay vốn trong đầu tư phát triển sản xuất xoài của hộ dân tỉnh Sơn La.

Hiểu biết của người trồng xoài theo hướng sản xuất an toàn, ứng dụng công nghệ cao tại tỉnh Sơn La. Trọng số và chỉ số phát triển sản xuất xoài bền vững an toàn, ứng dụng công nghệ cao. Liên kết của hộ dân trong phát triển sản xuất xoài bền vững .