Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC 1. Các khái niệm và đặc điểm về sản xuất hàng hoá 1. Khái niệm về hàng hóa và sản xuất hàng hóa Hàng hóa: Hàng hóa là sản phẩm của người lao động có thể thỏa mãn nhu cầu nào đó của con người và dùng để trao đổi với nhau. Sản xuất hàng hóa: Là sản xuất ra sản phẩm để bán.
Hay nói cách khác, sản xuất hàng hóa là cách thức tổ chức sản xuất mà trong đó, sản phẩm làm ra không phải để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của chính người trực tiếp sản xuất ra nó mà để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của người khác thông qua trao đổi, mua bán. Sản xuất là quá trình tạo ra của cải vật chất và dịch vụ. Trong sản xuất con người đấu tranh với thiên nhiên làm thay đổi những vật chất sẵn có nhằm tạo ra lương thực, thực phẩm, quần áo, nhà ở và những của cải khác phục vụ cuộc sống. Sản xuất là điều kiện tồn tại của mỗi xã hội, việc khai thác và sử dụng các nguồn tài nguyên thiên nhiên phụ thuộc vào trình độ phát triển của lực lượng sản xuất chủ yếu đóng vai trò quyết định.
(Nguyễn Đình Nam, 2000) Kinh tế hàng hoá là một điều kiện tổ chức kinh tế xã hội mà trong đó hình thành phổ biến của sản xuất là sản xuất ra sản phẩm để bán, trao đổi trên thị trường. Sự hình thành và phát triển kinh tế hàng hoá là quá trình kinh tế khách quan, nó bắt đầu khi kinh tế tự nhiên phát triển đến trình độ nhất định làm xuất hiện những tiền đề của kinh tế hàng hoá. Trong lịch sử những quan hệ hiện vật tự nhiên và quan hệ hàng hoá tồn tại đan xen và mâu thuẫn với Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Sự xuất hiện của kinh tế hàng hoá gắn liền với xuất hiện của những tiền đề chuyển kinh tế tự nhiên lên kinh tế hàng hoá.
Điều kiện, thuộc tính và ưu thế để có sản xuất hàng hoá a. Để có thể sản xuất hàng hóa cần phải có các điều kiện sau - Có sự phân công lao động xã hội: Phân công lao động xã hội là sự chuyên môn hóa sản xuất, phân chia lao động vào những ngành, những lĩnh vực khác nhau của nền sản xuất xã hội. Phân công lao động xã hội làm cho mỗi người sản xuất, mỗi cơ sở sản xuất chỉ sản xuất ra một loại sản phẩm nhất định, song trong cuộc sống của con người thì có nhiều nhu cầu khác nhau, vì vậy, để đáp ứng nhu cầu đó, họ phải có mới liên hệ, phụ thuộc vào nhau, trao đổi sản phẩm cho nhau. Như vậy, lao động xã hội là cơ sở, tiền đề để sản xuất hàng hóa.
- Sự tách biệt tương đối về mặt kinh tế của những người sản xuất: Sự tách biệt này là do quan hệ sở hữu khác nhau và sự phát triển xã hội hóa khác nhau về tư liệu sản xuất quy định. Do đó, sản phẩm làm ra thuộc quyền sở hữu của họ và do họ chi phối, người này muốn tiêu dùng sản phẩm của người khác phải thông qua trao đổi, mua bán. Đó là hai điều kiện cần và đủ của sản xuất hàng hóa, nếu thiếu một trong hai điều kiện thì không có sản xuất hàng hóa và sản phẩm lao động không mang hình thái hàng hóa. Ưu thế của sản xuất hàng hóa: Sản xuất hàng hóa ra đời là một bước ngoặt căn bản trong lịch sử phát triển của xã hội loài người, đưa loài người thoát khỏi tình trạng mông muội, xóa bỏ nền kinh tế tự nhiên, phát triển nhanh chóng lực lượng sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế - xã hội.
Thứ nhất: Sản xuất hàng hóa ra đời khai thác được những lợi thế tự nhiên, xã hội, kỹ thuật của từng người, từng địa phương, từng vùng, các quốc gia khác. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 Thứ hai: Quy mô sản xuất được mở rộng tạo điều kiện cho việc ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất thúc đẩy sản xuất phát triển. Thứ ba: Sự tác động của các quy luật: Quy luật giá trị, quy luật cung - cầu, quy luật cạnh tranh… buộc người sản xuất phải luôn năng động, nhạy bén, cải tiến kỹ thuật, nâng cao năng suất lao động, chất lượng và hiệu quả kinh tế. Thứ tư: Sản xuất hàng hóa phát triển làm cho đời sống vật chất và văn hóa tinh thần ngày càng được tăng cao, phong phú và đa dạng.
Song bên cạnh đó, sản xuất hàng hóa cũng tồn tại những mặt trái của nó như: Phân hóa giàu nghèo, tiềm ẩn nguy cơ khủng hoảng, phá hoại môi trường…(Nguyễn Văn Bộ, 2016) c. Các thuộc tính của hàng hóa: Hàng hóa có 2 thuộc tính cơ bản Thứ nhất: Giá trị sử dụng của hàng hóa là công dụng của hàng hóa đó và nó có thể thỏa mãn nhu cầu nào đó của con người. Giá trị của hàng hóa là thuộc tính tự nhiên của hàng hóa đó quyết định. Khi xã hội loài người càng phát triển thì càng phát hiện ra nhiều thuộc tính tự nhiên của vật phẩm và lợi dụng thuộc tính tự nhiên đó để tạo ra những giá trị sử dụng khác nhau.
Là giá trị sử dụng cho xã hội, không phải dành cho người sản xuất ra nó mà dành cho người mua nó thông qua trao đổi mua bán. Thứ hai: Giá trị trao đổi của hàng hóa là lao động xã hội của người sản xuất hàng hóa kết tinh trong hàng hóa. Giá trị trao đổi là hình thức biểu hiện bên ngoài của giá trị, giá trị là nội dung, cơ sở của giá trị trao đổi. Đồng thời giá trị biểu hiện mối quan hệ xã hội giữa những người sản xuất hàng hóa.
Cũng chính vì vậy, giá trị là một phạm trù lịch sử, nó tồn tại trong nền kinh tế hàng hóa. Hai thuộc tính của hàng hóa có quan hệ chặt chẽ, vừa mâu thuẫn nhưng cũng vừa thống nhất với nhau. Tính chất hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 Lao động của sản xuất hàng hóa vừa mang tính chất lao động cụ thể vừa mang tính chất là lao động trừu tượng. Lao động cụ thể là lao động có ích dưới một hình thức cụ thể của những nghề nghiệp chuyên môn nhất định.
Mỗi lao động cụ thể có mục đích, phương pháp, công cụ lao động, đối tượng lao động và kết quả lao động khác nhau. Lao động trừu tượng là lao động của người sản xuất hàng hóa khi đã gạt bỏ những hình thức lao động cụ thể của nó, đó chính là sự tiêu phí sức lao động nói chung của người sản xuất hàng hóa. Lao động trừu tượng tạo ra giá trị của hàng hóa. Giá trị của hàng hóa là lao động xã hội trừu tượng của người sản xuất hàng hóa kết tinh trong hàng hóa.
Đó chính là hai mặt của sản xuất hàng hóa. Lao động cụ thể và lao động trừu tượng vừa thống nhất vừa mâu thuẫn. Thống nhất biểu hiện chúng là hai mặt của cùng một lao động sản xuất hàng hóa. Mâu thuẫn biểu hiện ở chỗ lao động cụ thể tạo ra một giá trị sử dụng nhất định cho xã hội, nhưng với tư cách là lao động trừu tượng, sự hao phí sức lao động của người sản xuất hàng hóa nó không thể phù hợp với mức hao phí lao động của xã hội.
Mâu thuẫn cơ bản của nền sản xuất hàng hóa - mâu thuẫn giữa lao động tư nhân và lao động xã hội biểu hiện ở lao động trừu tượng và lao động cụ thể, giữa giá trị sử dụng và giá trị của hàng hóa. Những mâu thuẫn đó vừa thúc đẩy xã hội phát triển vừa chứa đựng nguy cơ khủng hoảng kinh tế.(Nguyễn Hải Yến, 2018) * Lượng giá trị của hàng hóa: Lượng giá trị của hàng hóa là lượng lao động hao phí để sản xuất ra hàng hóa, được đo bằng thời gian lao động để sản xuất ra hàng hóa. Lượng giá trị xã hội của hàng hóa không tính bằng thời gian lao động cá biệt mà tính bằng thời gian lao động xã hội cần thiết. Thời gian lao động xã hội cần thiết là thời gian để sản xuất ra một giá trị sử dụng nào đó trong điều kiện sản xuất bình thường, trình độ kỹ thuật và Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 cường độ lao động bình thường trong xã hội đó.
Các nhân tố ảnh hưởng đến lượng giá trị của hàng hóa: Năng suất lao động, cường độ lao động (mức độ giản đơn hay phức tạp của lao động). Chăn nuôi theo hướng sản xuất hàng hóa Sản xuất chăn nuôi đã trở thành một ngành sản xuất chính trong nền kinh tế nông nghiệp Việt Nam. Bên cạnh đó chăn nuôi là ngành đem lại thu nhập cao bởi chu kỳ sản xuất ngắn, giá trị sản phẩm ngành chăn nuôi cao, năng suất lao động của ngành chăn nuôi có điều kiện tăng nhanh hơn so với nông nghiệp. Vì vây để phát triển chăn nuôi theo hướng hàng hoá cần phải nắm được một số đặc điểm cơ bản sau: Chăn nuôi tiến hành trong điều kiện thời tiết khó khăn phức tạp, vì vây để phát triển chăn nuôi theo hướng hàng hoá các địa phương và các hộ gia đình phải theo dõi và nắm vững sự biến động của điều kiện tự nhiên để chủ động tránh những biến động xấu và tranh thủ tận dụng những biến đổi theo chiều hướng tốt một cách kịp thời đảm bảo tăng trọng lượng gia súc, hạn chế mức chi phí cho sản xuất đến mức tối thiểu nhằm tăng thu nhập của hộ nông dân.
Các loại gia súc, gia cầm có đặc tính sinh lý khác nhau cho nên dễ ảnh hưởng của các bệnh theo thời tiết. Do đó việc lựa chọn giống gia súc phù hợp điều kiện tự nhiên thích nghi với sự biến động thời tiết là hết sức cần thiết. Trong quá trình chăn nuôi các khâu công việc phải được làm đúng và kịp thời, đảm bảo không ảnh hưởng tới quá trình sinh trưởng và phát triển của vật nuôi. Sản xuất chăn nuôi rất phong phú và đa dạng, do vậy nông Hộphải lựa chọn giống vật nuôi sao cho phù hợp khả năng đầu tư của mình và phù hợp với nhu cầu thị trường nhằm tăng tỷ trọng nông sản hàng hoá, từ đó tăng thu nhập cho hộ nông dân.