Giải pháp nâng cao tự chủ tài chính của các đơn vị sự nghiệp y tế tại tỉnh Quảng Trị

Tài liệu nghiên cứu Luận văn thạc sỹ giải pháp nâng cao tự chủ tài chính của các đơn vị sự nghiệp y tế có thu tại tỉnh, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Hoàng Thanh Hải
• Người hướng dẫn: TS. Lại Xuân Thủy
• Trường học: Đại học Kinh tế Huế
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Tự Chủ Tài Chính Cho Các Đơn Vị Sự Nghiệp Y Tế Có Thu Tại Tỉnh Quảng Trị
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM LƯỢC LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC KINH TẾ
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• MỤC LỤC
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH TẠI CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÓ THU
• 1.1. Khái quát về tự chủ tài chính
• 1.2. Một số khái niệm
• 1.3. Vai trò và đặc điểm của đơn vị sự nghiệp có thu
• 1.4. Phân loại đơn vị sự nghiệp có thu và đơn vị thực hiện tự chủ theo Nghị định số 43/CP
• 1.5. MỤC TIÊU VÀ NGUYÊN TẮC THỰC HIỆN CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH THEO NGHỊ ĐỊNH SỐ 43/CP
• 1.6. QUYỀN HẠN VÀ TRÁCH NHIỆM CỦA ĐƠN VỊ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH THỰC HIỆN NGHỊ ĐỊNH SỐ 43/CP
• 1.7. NỘI DUNG CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH
• 1.8. CƠ SỞ THỰC TIỄN
• 1.9. THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH TẠI CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP Y TẾ CÓ THU TẠI TỈNH QUẢNG TRỊ GIAI ĐOẠN 2007 - 2011
• 1.10. GIỚI THIỆU KHAI QUÁT VỀ TÌNH HÌNH KINH TẾ XÃ HỘI, TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN CỦA CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP Y TẾ CÓ THU TẠI TỈNH QUẢNG TRỊ
• 1.11. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.12. THỰC TRẠNG VÀ KẾT QUẢ THỰC HIỆN TỰ CHỦ TÀI CHÍNH SỰ NGHIỆP Y TẾ CÔNG LẬP TẠI TỈNH QUẢNG TRỊ
• 1.12.1. Thực trạng việc khai thác các nguồn tài chính phục vụ hoạt động của các cơ sở KCB công lập trên địa bàn tỉnh Quảng Trị từ năm 2007 – 2011
• 1.12.2. Nguồn NSNN cấp
• 1.12.3. Nguồn viện phí và bảo hiểm y tế
• 1.12.4. Nguồn viện trợ và các nguồn thu khác
• 1.12.5. Thực trạng sử dụng các nguồn tài chính của các cơ sở KCB công lập
• 1.12.6. Đánh giá việc khai thác và sử dụng các nguồn tài chính tại các cơ sở KCB công lập trên địa bàn tỉnh Quảng Trị
• 1.12.7. Kết quả thực hiện quyền tự chủ tự chịu trách nhiệm tại các cơ sở KCB công lập trên địa bàn tỉnh Quảng Trị
• 1.12.8. Kết quả đạt được
• 1.12.9. Một số bất cập
• 1.12.10. Một số đề xuất khi thực hiện Nghị định 43/CP
• 1.13. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH CỦA CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP Y TẾ CÓ THU TẠI TỈNH QUẢNG TRỊ TRONG THỜI GIAN TỚI
• 1.13.1. Một số vấn đề cần quan tâm
• 1.13.2. Một số giải pháp, kiến nghị
• 1.13.3. Giải pháp khai thác nguồn tài chính
• 1.13.4. Giải pháp sử dụng nguồn tài chính của đơn vị sự nghiệp y tế
• 1.13.5. Giải pháp đổi mới tự chủ tài chính
• 2. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tự chủ tài chính cho đơn vị y tế tại Quảng Trị

Tự chủ tài chính là một trong những yếu tố quan trọng giúp các đơn vị y tế tại Quảng Trị nâng cao hiệu quả hoạt động. Việc áp dụng cơ chế tự chủ tài chính không chỉ giúp các đơn vị này chủ động hơn trong việc quản lý nguồn lực mà còn tạo điều kiện cho việc cải thiện chất lượng dịch vụ y tế. Theo Nghị định số 43/2006/NĐ-CP, các đơn vị sự nghiệp y tế có thu được trao quyền tự chủ trong việc quyết định và chịu trách nhiệm về tài chính của mình.

1.1. Khái niệm và vai trò của tự chủ tài chính

Tự chủ tài chính là khả năng của các đơn vị y tế trong việc tự quyết định các khoản thu chi. Điều này giúp các đơn vị có thể linh hoạt hơn trong việc sử dụng nguồn lực, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động.

1.2. Lợi ích của việc nâng cao tự chủ tài chính

Việc nâng cao tự chủ tài chính giúp các đơn vị y tế tại Quảng Trị cải thiện chất lượng dịch vụ, tăng cường khả năng cạnh tranh và giảm sự phụ thuộc vào ngân sách nhà nước.

II. Thách thức trong việc thực hiện tự chủ tài chính tại Quảng Trị

Mặc dù có nhiều lợi ích, nhưng việc thực hiện tự chủ tài chính tại các đơn vị y tế ở Quảng Trị vẫn gặp nhiều thách thức. Các đơn vị này thường thiếu nguồn lực và gặp khó khăn trong việc quản lý tài chính hiệu quả.

2.1. Thiếu nguồn lực tài chính

Nhiều đơn vị y tế chưa khai thác hết các nguồn lực tài chính, dẫn đến tình trạng thiếu hụt ngân sách cho hoạt động.

2.2. Khó khăn trong quản lý tài chính

Việc quản lý tài chính tại các đơn vị y tế còn nhiều bất cập, từ việc lập kế hoạch đến thực hiện và kiểm soát chi tiêu.

III. Giải pháp nâng cao tự chủ tài chính cho đơn vị y tế

Để nâng cao tự chủ tài chính, các đơn vị y tế tại Quảng Trị cần áp dụng một số giải pháp cụ thể. Những giải pháp này không chỉ giúp cải thiện tình hình tài chính mà còn nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.

3.1. Tăng cường khai thác nguồn thu

Các đơn vị y tế cần tìm kiếm và khai thác các nguồn thu mới, bao gồm việc mở rộng dịch vụ y tế và tăng cường hợp tác với các tổ chức khác.

3.2. Cải cách quản lý tài chính

Cần có những cải cách trong quản lý tài chính để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong việc sử dụng nguồn lực.

3.3. Đào tạo nguồn nhân lực

Đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý tài chính là rất cần thiết để đảm bảo việc thực hiện tự chủ tài chính hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu cho thấy rằng việc thực hiện tự chủ tài chính tại các đơn vị y tế ở Quảng Trị đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục cải thiện để đạt được hiệu quả cao hơn.

4.1. Kết quả đạt được từ tự chủ tài chính

Nhiều đơn vị đã cải thiện được chất lượng dịch vụ và tăng cường khả năng tài chính nhờ vào việc thực hiện tự chủ tài chính.

4.2. Những bài học kinh nghiệm

Các đơn vị y tế cần rút ra bài học từ những khó khăn và thách thức đã gặp phải trong quá trình thực hiện tự chủ tài chính.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho tự chủ tài chính

Tự chủ tài chính là một xu hướng tất yếu trong quản lý các đơn vị y tế tại Quảng Trị. Để đạt được hiệu quả cao hơn, cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng và sự chủ động từ các đơn vị y tế.

5.1. Tầm quan trọng của tự chủ tài chính

Tự chủ tài chính không chỉ giúp các đơn vị y tế hoạt động hiệu quả hơn mà còn góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ y tế cho người dân.

5.2. Định hướng phát triển trong tương lai

Các đơn vị y tế cần tiếp tục đổi mới và cải cách để thích ứng với những thay đổi trong môi trường kinh tế và xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới cơ chế quản lý tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập, việc nâng cao tự chủ tài chính tại các đơn vị sự nghiệp y tế có thu tại tỉnh Quảng Trị trở thành vấn đề cấp thiết. Từ năm 2007 đến 2011, tỉnh Quảng Trị đã chứng kiến sự tăng trưởng kinh tế ổn định với tốc độ GDP bình quân khoảng 9,6% đến 11,2% mỗi năm, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển các dịch vụ y tế công lập. Tuy nhiên, các đơn vị sự nghiệp y tế vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc khai thác và sử dụng hiệu quả các nguồn tài chính, đặc biệt là trong bối cảnh thực hiện Nghị định số 43/2006/NĐ-CP về tự chủ tài chính.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng tự chủ tài chính của các đơn vị sự nghiệp y tế có thu trên địa bàn tỉnh Quảng Trị trong giai đoạn 2007-2011, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả tự chủ tài chính, giảm sự phụ thuộc vào ngân sách nhà nước. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các đơn vị sự nghiệp y tế công lập có thu, bao gồm các bệnh viện đa khoa và trung tâm y tế tuyến tỉnh, huyện, thị xã trên địa bàn tỉnh Quảng Trị.

Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý và cơ quan chức năng trong việc hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, tăng thu nhập cho cán bộ nhân viên y tế và đảm bảo sự phát triển bền vững của các đơn vị sự nghiệp y tế trong điều kiện nguồn ngân sách hạn chế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết quản trị tài chính công và lý thuyết tự chủ tài chính trong đơn vị sự nghiệp công lập. Lý thuyết quản trị tài chính công nhấn mạnh vai trò của việc phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính trong các tổ chức công nhằm tối ưu hóa kết quả hoạt động. Lý thuyết tự chủ tài chính tập trung vào quyền tự quyết định và tự chịu trách nhiệm về các khoản thu, chi của đơn vị sự nghiệp, đồng thời đảm bảo sự minh bạch và hiệu quả trong quản lý tài chính.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Tự chủ tài chính: quyền tự quyết định và chịu trách nhiệm về tài chính của đơn vị sự nghiệp theo quy định của pháp luật.
• Đơn vị sự nghiệp có thu: đơn vị công lập được phép thu một phần hoặc toàn bộ chi phí hoạt động từ các dịch vụ cung cấp.
• Nguồn thu sự nghiệp: các khoản thu từ viện phí, bảo hiểm y tế, dịch vụ y tế và các nguồn thu hợp pháp khác.
• Nghị định số 43/2006/NĐ-CP: văn bản pháp luật quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích dữ liệu chuỗi thời gian và so sánh để đánh giá thực trạng tự chủ tài chính của các đơn vị sự nghiệp y tế có thu tại tỉnh Quảng Trị trong giai đoạn 2007-2011.

Nguồn dữ liệu chính là số liệu thứ cấp được thu thập từ Sở Y tế, Sở Tài chính tỉnh Quảng Trị và các báo cáo tài chính của các đơn vị y tế công lập. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 133 đơn vị sự nghiệp y tế cấp tỉnh và 418 đơn vị cấp huyện, trong đó có 90 đơn vị tự bảo đảm một phần chi phí và 43 đơn vị do ngân sách bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động.

Phương pháp phân tích tập trung vào đánh giá tỷ lệ tự đảm bảo chi phí hoạt động thường xuyên, phân tích cơ cấu nguồn thu và chi, so sánh mức độ tăng trưởng các chỉ tiêu tài chính qua các năm. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2007 đến 2011, phù hợp với số liệu đã được quyết toán và phản ánh đúng tình hình thực tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu quả sử dụng nguồn lực còn hạn chế: Các đơn vị sự nghiệp y tế chưa khai thác tối đa công suất trang thiết bị y tế và chưa đầu tư đầy đủ cho đào tạo nhân lực sử dụng thiết bị hiện đại. Tỷ lệ sử dụng giường bệnh duy trì ở mức khoảng 105-111% trong giai đoạn 2007-2011, cho thấy sự quá tải nhưng vẫn chưa khai thác hiệu quả các nguồn lực hiện có.

2. Nguồn thu chủ yếu từ viện phí và bảo hiểm y tế: Tỷ lệ nguồn thu từ viện phí và BHYT chiếm khoảng 20-30% tổng nhu cầu chi tiêu của các cơ sở khám chữa bệnh công lập. Tuy nhiên, việc mở rộng dịch vụ y tế chủ yếu tập trung vào nhóm người có khả năng chi trả, trong khi người thu nhập thấp và bệnh nhân BHYT chưa được tiếp cận đầy đủ dịch vụ chất lượng cao.

3. Thu nhập cán bộ phụ thuộc vào nguồn thu dịch vụ: Thu nhập tăng thêm của cán bộ y tế có sự phụ thuộc lớn vào nguồn thu từ hoạt động khám chữa bệnh, dẫn đến tình trạng kê đơn thuốc và chỉ định xét nghiệm không cần thiết nhằm tăng nguồn thu, gây lãng phí và mất cân đối trong quản lý tài chính.

4. Nguồn ngân sách nhà nước cấp còn hạn chế và chưa ổn định: Tỷ lệ chi ngân sách nhà nước cho y tế so với tổng ngân sách tỉnh duy trì ở mức khoảng 20-25%, chưa đáp ứng đủ nhu cầu phát triển cơ sở vật chất và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế. Nguồn viện trợ và các nguồn thu khác chiếm khoảng 10-20% tổng chi phí tối thiểu của đơn vị.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế trên xuất phát từ việc các đơn vị sự nghiệp y tế chưa tận dụng hiệu quả quyền tự chủ tài chính theo Nghị định 43/2006/NĐ-CP. Việc chưa có cơ chế khuyến khích phù hợp và thiếu chính sách đãi ngộ thỏa đáng cho cán bộ y tế làm giảm động lực nâng cao chất lượng dịch vụ. So với các nghiên cứu trong ngành y tế công lập tại các tỉnh khác, Quảng Trị có mức độ tự chủ tài chính thấp hơn do nguồn ngân sách hạn chế và cơ sở vật chất chưa đồng bộ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ nguồn thu từ viện phí, BHYT và ngân sách nhà nước qua các năm, bảng so sánh mức độ sử dụng giường bệnh và chi phí bình quân ngày điều trị, giúp minh họa rõ nét thực trạng tài chính và hiệu quả hoạt động của các đơn vị.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường khai thác nguồn tài chính đa dạng: Chủ động huy động thêm nguồn vốn từ ngân sách nhà nước, mở rộng độ bao phủ bảo hiểm y tế và tăng cường huy động sự đóng góp của cộng đồng, liên doanh, liên kết nhằm tăng nguồn thu ổn định. Thời gian thực hiện trong 3 năm tới, do UBND tỉnh và Sở Y tế chủ trì.

2. Xây dựng định mức, tiêu chuẩn hợp lý và quy chế quản lý tài sản công: Thiết lập các tiêu chuẩn chi tiêu nội bộ phù hợp với đặc thù y tế, quản lý chặt chẽ tài sản cố định và trang thiết bị y tế để sử dụng hiệu quả, tránh lãng phí. Thực hiện trong vòng 2 năm, do các đơn vị y tế phối hợp với Sở Tài chính.

3. Đổi mới phương thức chi trả bảo hiểm y tế: Hạn chế sự gia tăng nguồn thu tư nhân trong các cơ sở khám chữa bệnh, đảm bảo công bằng trong tiếp cận dịch vụ y tế giữa các nhóm đối tượng, đặc biệt là người nghèo và bệnh nhân BHYT. Thời gian triển khai 3 năm, phối hợp giữa Sở Y tế và Bảo hiểm xã hội tỉnh.

4. Nghiên cứu và áp dụng chính sách đãi ngộ thỏa đáng cho cán bộ nhân viên y tế: Xây dựng các chế độ chính sách nhằm nâng cao thu nhập và động lực làm việc cho đội ngũ y tế, giảm thiểu tình trạng kê đơn thuốc và chỉ định xét nghiệm không cần thiết. Thực hiện trong 2 năm, do Sở Y tế và UBND tỉnh phối hợp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý ngành y tế và tài chính công: Sử dụng luận văn để xây dựng chính sách, hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính, nâng cao hiệu quả quản lý nguồn lực y tế công lập.

2. Cán bộ lãnh đạo các đơn vị sự nghiệp y tế công lập: Áp dụng các giải pháp nâng cao tự chủ tài chính, cải thiện quản lý tài chính nội bộ và phát triển dịch vụ y tế.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành quản trị kinh doanh, quản lý công: Tham khảo để hiểu rõ cơ chế tự chủ tài chính trong đơn vị sự nghiệp công lập, đặc biệt trong lĩnh vực y tế.

4. Cơ quan hoạch định chính sách và các tổ chức tài trợ: Dựa vào kết quả nghiên cứu để đánh giá hiệu quả đầu tư, hỗ trợ phát triển hệ thống y tế công lập tại các địa phương tương tự.

Câu hỏi thường gặp

1. Tự chủ tài chính trong đơn vị sự nghiệp y tế là gì?
   Tự chủ tài chính là quyền tự quyết định và chịu trách nhiệm về các khoản thu, chi của đơn vị sự nghiệp y tế theo quy định pháp luật, nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và chất lượng dịch vụ.

2. Nguồn thu chính của các đơn vị sự nghiệp y tế có thu gồm những gì?
   Nguồn thu chính bao gồm viện phí, bảo hiểm y tế, các dịch vụ y tế thu phí và các nguồn thu hợp pháp khác như viện trợ và thu từ hoạt động dịch vụ liên doanh, liên kết.

3. Những khó khăn chính khi thực hiện tự chủ tài chính tại Quảng Trị là gì?
   Khó khăn gồm việc chưa khai thác hiệu quả trang thiết bị, chưa mở rộng dịch vụ cho người thu nhập thấp, thu nhập cán bộ phụ thuộc vào nguồn thu dịch vụ và nguồn ngân sách nhà nước cấp còn hạn chế.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả tự chủ tài chính tại các đơn vị y tế?
   Cần tăng cường khai thác nguồn tài chính đa dạng, xây dựng quy chế quản lý tài sản công, đổi mới phương thức chi trả bảo hiểm y tế và áp dụng chính sách đãi ngộ thỏa đáng cho cán bộ y tế.

5. Tại sao việc đổi mới phương thức chi trả bảo hiểm y tế lại quan trọng?
   Đổi mới giúp đảm bảo công bằng trong tiếp cận dịch vụ y tế, giảm sự phụ thuộc vào nguồn thu tư nhân, nâng cao chất lượng dịch vụ và ổn định tài chính cho các đơn vị y tế công lập.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích thực trạng tự chủ tài chính của các đơn vị sự nghiệp y tế có thu tại tỉnh Quảng Trị giai đoạn 2007-2011, chỉ ra những hạn chế trong khai thác nguồn lực và quản lý tài chính.
• Nghị định số 43/2006/NĐ-CP là cơ sở pháp lý quan trọng tạo điều kiện cho các đơn vị y tế thực hiện quyền tự chủ tài chính, tuy nhiên còn nhiều khó khăn trong thực tiễn.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào đa dạng hóa nguồn thu, quản lý tài sản công, đổi mới chi trả bảo hiểm y tế và chính sách đãi ngộ cán bộ y tế nhằm nâng cao hiệu quả tự chủ tài chính.
• Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn lớn, hỗ trợ các nhà quản lý và đơn vị y tế trong việc hoàn thiện cơ chế tài chính, nâng cao chất lượng dịch vụ y tế công lập.
• Các bước tiếp theo cần triển khai thực hiện các giải pháp đề xuất trong vòng 2-3 năm tới, đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá để điều chỉnh phù hợp.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao hiệu quả tự chủ tài chính tại các đơn vị sự nghiệp y tế, góp phần phát triển bền vững ngành y tế tỉnh Quảng Trị!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH TẠI CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÓ THU 1. KHÁI QUÁT VỀ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH 1. Một số khái niệm - Cơ chế tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập có thu được hiểu là cơ chế theo đó các đơn vị sự nghiệp công được trao quyền tự quyết định, tự chịu trách nhiệm về các khoản thu, khoản chi của đơn vị mình nhưng không vượt quá mức khung do Nhà nước quy định. Hiện nay cơ chế tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công đang được thực thi theo Nghị định số 43/2006/NĐ-CP gày 25 t áng 4 năm 2006 quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực h ện h ệm vụ tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập thay thế Nghị định số 10/2002/NĐ - CP ngày 16 tháng 01 năm 2002 của Chính phủ về chế độ tài chính áp dụng đối với đơn vị sự nghiệp có thu và Thông tư số 71/2006/TT-BTC ngày 9 tháng 8 năm 2006 về hướng dẫn t ực iện Nghị định số 43/2006/NĐ-CP thay thế Thông tư số 25/2002/TT-BTC ngày 21 t áng 3 năm 2002 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Nghị định số 10/2002/NĐ - CP về thực hiện trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho đơn vị sự nghiệp trong việc tổ chức công việc sắp xếp lại bộ máy, sử dụng lao động v à nguồn lực tài chính để hoàn thành nhi ệm vụ được giao, phát huy mọi khả năng của đơn vị để cung cấp dịch vụ với chất lượng cao cho xã hội, huy động sự đó óp của cộng đồng xã hội để phát triển các hoạt động sự nghiệp, tăng nguồn thu, từng bước giải quyết thu nhập cho người lao động.

Nghị định số 10/2002/NĐ-CP là mốc đánh dấu bước chuyển mới trong quản lý tài chính đối với đơn vị sự nghiệp và để tự chủ tài chính giải quyết một cách đồng bộ với các quyền tự chủ khác nhất là về nhân lực và về hoạt động thì Nghị định số 43/2006/NĐ-CP của Chính phủ ra đời đã quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập. 5 Cơ chế tự chủ ra đời là công c ụ quan trọng để quản lý các nguồn lực tài chính trong đơn vị hành chính sự nghiệp. Trong quá trình chuyển đổi nền kinh tế theo hướng thị trường có sự quản lý của nhà nước thì vai trò, vị trí của các đơn vị hành chính sự nghiệp ngày càng được quan tâm đúng mức. Trong từng giai đoạn phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN) cần phải có một cơ chế tài chính phù hợp để các đơn vị hành chính sự nghiệp (HCSN) thực hiện tốt nhiệm vụ phục vụ nhân dân, phục vụ xã hội.

- Đơn vị sự nghiệp có thu là những đơn vị sự nghiệp do Nhà nước thành lập trong quá trình hoạt động đã được Ngân sách Nhà nước (NSNN) c ấp hoặc hỗ trợ kinh phí để thực hiện chức năng nhiệm vụ được giao, nhưng vẫn có tổ chức sản xuất, kinh doanh, dịch vụ nhằm tận dụng cơ sở vật c ất trang thiết bị kỹ thuật hiện có để tạo thêm thu nhập, hỗ trợ đời sống cán bộ cô g chức viên chức và bổ sung kinh phí hoạt động thường xuyên. Để xác định đơn vị nào do nhà nước th ành lập là đơn vị sự nghiệp có thu cần dựa vào những tiêu chuẩn sau: + Có văn bản quyết định thành lập đơn vị sự nghiệp của cơ quan có thẩm quyền ở Trung ương hoặc địa phương. + Được Nhà nước cấp kinh phí và tài sản để hoạt động, thực hiện nhiệm vụ chính trị, chuyên môn và th ực hiện một số khoản thu do chế độ nhà nước quy định. + Có t ổ chức bộ máy, biên chế và bộ máy quản lý tài chính kế toán theo chế độ Nhà ước quy định, được chủ động sử dụng biên chế được cấp có thẩm quyền giao.

+ Có m ở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước để ký gửi các khoản thu chi tài chính. - Kinh phí quản lý hành chính: Là kinh phí ngân sách nhà nước, được cấp cho các cơ quan Nhà nước, cơ quan hành chính Nhà nước, cơ quan HCSN Nhà nước để thực hiện chi thường xuyên duy trì hoạt động của bộ máy cơ quan. Vai trò và đặc điểm của đơn vị sự nghiệp có thu 1. Vai trò của đơn vị sự nghiệp trong nền kinh tế quốc dân - ĐVSN có thu là tổ chức hoạt động theo nguyên tắc phục vụ xã hội, không vì mục đích kiếm lời là chính.

Không như hoạt động sản xuất kinh doanh vì mục tiêu lợi nhuận của các doanh nghiêp, để thực hiện vai trò c ủa Nhà nước, Nhà nước đã tổ chức và tài tr ợ cho các hoạt động sự nghiệp để cung ứng sản phẩm, dịch vụ xã hội công c ộng, hỗ trợ cho các ngành, các l ĩnh vực kinh tế hoạt động b ình thường thúc đẩy phát triển con người, phát triển kinh tế. - Sản phẩm của các ĐVSN là các sản phẩm mang lại lợi ích chung có tính bền vững và gắn bó hữu cơ với quá trình tạo ra của cải vật ch ất và giá tr ị tinh thần. Sản phẩm, dịch vụ của ĐVSN chủ yếu là giá tr ị về tri thức, văn hoá, phát minh, sức khoẻ, đạo đức… có tính phục vụ không chỉ một ngành, một lĩnh vực nhất định mà kho tiêu thụ sản phẩm đó thường có tác dụng lan toả, truyền tiếp, tác động đến toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Sản phẩm đó là “hàng hoá công cộng” tác động đến con người về trí và lực tạo điều kiện ho hoạt động của con người, tác động đến đời sống của con người, đến quá tr ình tái sản xuất xã hội.

- Hoạt động sự ngh ệp trong các ĐVSN có thu luôn gắn liền và bị chi phối bởi các chương trình phát triển kinh tế xã hội của Nhà nước, Chính phủ thực hiện các mục tiêu, nhi ệm vụ phát triển kinh tế, xã hội. Đặc điểm hoạt động của các đơn vị sự nghiệp có thu Đơn vị sự nghiệp có thu là các đơn vị sự nghiệp công, vì vậy đặc điểm hoạt động như các đơn vị sự nghiệp có thu nói chung, ảnh hưởng đến cơ chế quản lý tài chính của đơn vị, cụ thể: - Hoạt động theo nhiệm vụ chính trị, chuyên môn được giao không vì mục đích sinh lời. - Các đơn vị SNCT được nhà nước cho phép thu một số loại phí, lệ phí từ hoạt động của mình 7 Nguồn tài chính của các đơn vị sự nghiệp có thu không chỉ có từ kinh phí chi thường xuyên do NSNN cấp mà từ nhiều nguồn khác nhau như: Nguồn thu phí lệ phí, thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh, thu khác. - Các đơn vị SNCT được tổ chức sản xuất kinh doanh, cung ứng dịch vụ phù hợp với lĩnh vực hoạt động chuyên môn c ủa mình.

- Các đơn vị SNCT chịu sự quản lý trực tiếp của các cơ quan chủ q ản (Bộ, ngành, UBND tỉnh, thành phố). Phân loại đơn vị sự nghiệp có thu và đơn vị thực hiện tự chủ theo Nghị định số 43/CP 1. Phân lo ại đơn vị sự nghiệp có thu Để quản lý tốt các hoạt động của các đơn vị SNCT cũng như quản lý được quá trình phát triển của các loại hình dịch vụ n ày, phục vụ tốt cho hoạt động của nền kinh tế quốc dân, cần phải xác định các đơn vị sự nghiệp có thu tuỳ thuộc vào lĩnh vực hoạt động hay khả năng đảm bảo nguồn kinh phí cho hoạt động thường xuyên của đơn vị. * Căn cứ vào l ĩnh vực oạt động, ĐVSN có thu bao gồm - Đơn vị sự nghiệp có thu hoạt động trong lĩnh vực Văn hoá nghệ thuật.

- Đơn vị sự nghiệp có thu hoạt động trong lĩnh vực Giáo dục đào tạo bao gồm các cơ sở iáo dục công lập thuộc hệ thống Giáo dục Quốc dân. - Đơn vị sự nghiệp có thu hoạt động trong lĩnh vực Nghiên cứu khoa học. - Đơn vị sự nghiệp có thu hoạt động trong lĩnh vực Thể dục thể thao. - Đơn vị sự nghiệp có thu hoạt động trong lĩnh vực Y tế.

- Đơn vị sự nghiệp có thu hoạt động trong lĩnh vực Xã hội. - Đơn vị sự nghiệp có thu hoạt động trong lĩnh vực Kinh tế. 8 Ngoài các ĐVSN có thu ở các lĩnh vực nói trên còn có các ĐVSN có thu trực thuộc các tổng công ty, tổ chức chính trị, tổ chức xã hội. Việc phân loại các ĐVSN có thu theo lĩnh vực hoạt động tạo thuận lợi cho việc phân tích đánh giá hoạt động đơn vị trong các lĩnh vực khác nhau tác động đến nền kinh tế như thế nào, từ đó Nhà nước đưa ra các chế độ, chính sách phù h ợp với hoạt động của các đơn vị này.

Phân loại đơn vị thực hiện tự chủ theo Nghị định 43/CP Có ba loại hình ĐVSN có thu, như sau - Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm to àn b ộ chi phí hoạt động thường xuyên (gọi tắt là đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm c i p í oạt động, trên 100%); - Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động thường xuyên, phần còn l ại được ngân sách nhà nước cấp (gọi tắt là đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động sự nghiệp, từ 10% đến 100%); - Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp thấp, đơn vị sự nghiệp không có nguồn thu, kinh phí hoạt động thường xuyên theo chức năng, nhiệm vụ do ngân sách nhà nước bảo đảm toàn bộ kinh phí oạt động (gọi tắt là đơn vị sự nghiệp do ngân sách Nhà nước bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động, dưới 10%). Mức kinh phí tự đảm bảo chi phí cho hoạt động thường xuyên của đơn vị được xác định theo công thức sau: Mức tự đảm bảo chi phí hoạt Tổng số nguồn thu sự nghiệp động thư ng xuyên của đơn = x 100% vị sự nghiệp (%) Tổng số chi hoạt động thường xuyên Trong đó tổng số thu sự nghiệp và tổng số chi hoạt động thường xuyên của đơn vị tính theo dự toán thu, chi của năm đầu thời kỳ ổn định, tình hình thực hiện 9 dự toán thu, chi của năm trước liền kề (loại trừ các yếu tố đột xuất, không thường xuyên) được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Việc phân loại đơn vị sự nghiệp theo quy định như vậy được ổn định trong thời gian 3 năm.