CHƯƠNG 1. CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ VẤN ĐỀ TIÊU THỤ SẢN PHẨM 1. Cơ sở lý luận về vấn đề nghiên cứu 1. Tổng quan về vấn đề tiêu thụ 1.1 Khái niệm tiêu thụ Xét trên nhiều góc độ thì có rất nhiều quan điểm khác nhau về khái niệm tiêu thụ.
(2010): “Tiêu thụ sản phẩm là giai đoạn cuối cùng của quá trình sản xuất kinh doanh, là yếu tố quyết định sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Tiêu thụ sản phẩm là thực hiện mục đích của sản xuất hàng hóa, là đưa sản phẩm từ nơi sản xuất tới nơi tiêu dùng. Nó là khâu lưu thông hàng hóa, là cầu nối trung gian giữa một bên là sản xuất và phân phối và một bên là tiêu dùng.S Bùi Văn Chiêm (2012), Giáo trình quản trị thương mại, Trường Đại học Kinh tế Huế quan niệm về tiêu thụ trên 2 quan điểm, theo quản trị kinh doanh truyền thống quan niệm tiêu thụ là hoạt động đi sau sản xuất, chỉ được thực hiện khi đã sản xuất được sản phẩm. Và theo quan điểm hiện đại, tiêu thụ sản phẩm là một quá trình thực hiện tổng thể các hoạt động có mối quan hệ lôgíc và chặt chẽ bởi một tập hợp các cá nhân, doanh nghiệp phụ thuộc lẫn nhau nhằm thực hiện quá trình chuyển hàng hóa từ nơi sản xuất đến nơi tiêu dùng.
Cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường thì quan niệm về tiêu thụ sản phẩm cũng có những thay đổi để phù hợp với các nhân tố mới xuất hiện. Trong cơ chế cũ thì các doanh nghiệp chỉ quan niệm rằng mình“ bán những cái gì mà mình có“ tức là hoạt động tiêu thụ chỉ được thược hiện sau khi đã sản xuất hoàn thành sản phẩm. Ngày nay với sự phát triển của kinh tế thị trường thì doanh nghiệp không thể bán được“ cái mình có“ mà nó phải bán ra những sản phẩm mà thị trường cần, điều này có nghĩa là hoạt động tiêu thụ không chỉ đơn thuần là họa đồng đi sau sản xuất nữa mà một số nội dung của tiêu thụ còn đi trước hoạt động sản xuất. Trước khi sản xuất mặt hàng nào đó thì doanh nghiệp phải tiến hành công tác điều tra, nghiên cứu khả năng tiêu thụ của thị trường với sản phẩm đó, đây là cơ sở để doanh nghiệp lập kế hoạch, chiến lược sản xuấ kinh doanh.
Kế hoạch, chiến lược sản xuất kinh doanh của SVTH: Nguyễn Thị Thu Uyên – Lớp: K50A KDTM 4 van Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Nguyễn Như Phương Anh doanh nghiệp có hiệu quả, khả thi hay không đều phụ thuộc vào tính đúng đắn, chính xác của việc điều tra nghiên cứu thị trường. Đây là điều kiện quan trọng để doanh nghiêp có thể thực hiện quá trình sản xuất và tái sản xuất có hiệu quả. Như vậy hoạt động tiêu thụ sản phẩm có vai trò rất quan trọng và nó quyết định hoạt động sản xuất của doanh nghiệp.
Tiêu thụ sản phẩm là quá trình thực hiện giá trị của hàng hoá, quá trình chuyển hoá hình thái giá trị của hàng hoá từ hàng sang tiền, sản phẩm được coi là tiêu thụ khi được khách hàng chấp nhận thanh toán tiền hàng. Lúc này, tiêu thụ đồng nghĩa với bán hàng. Tiêu thụ là cầu nối giữa sản xuất và tiêu dùng, giúp cho người tiêu dùng có được giá trị sử dụng mà mình mong muốn và người sản xuất đạt được mục đích của mình trong kinh doanh. Theo Thư viện học liệu mở Việt Nam lại đưa ra khái niện tiêu thụ theo 2 khía cạnh: - Theo nghĩa hẹp, tiêu thụ sản phẩm là quá trình chuyển hóa hình thái giá trị của sản phẩm từ hàng sang tiền.
Nói cách khác, tiêu thụ sản phẩm là hoạt động trong đó doanh nghiệp bán các sản phẩm mà doanh nghiệp sản xuất ra cho khách hàng để thu hồi vốn và có lợi nhuận. - Theo nghĩa rộng, tiêu thụ sản phẩm là một quá trình bao gồm nhiều hoạt động, bắt đầu từ hoạt động nghiên cứu thị trường, thiết kế sản phẩm cho đến khi sản phẩm được đưa đến tay người tiêu dùng cuối cùng và cả các dịch vụ sau bán. Vai trò của hoạt động tiêu thụ hàng hóa Có thể nói tiêu thụ sản phẩm là khâu cuối cùng và cũng là khâu hết sức quan trọng quyết định đến kết quả sản xuất và kinh doanh của mỗi doanh nghiệp. Nếu quá trình đầu tư và sản xuất diễn ra trôi chảy nhưng việc tung sản phẩm ra thị trường bán không đúng lúc , sản phẩm đưa ra không phù hợp với nhu cầu thì doanh nghiệp không thể thực hiện được giá trị sản phẩm, không thu hồi được vốn, không bù đắp được chi phí và tất nhiên không có lợi nhuận.
Như vậy có thể nói, mấu chốt trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp là sản xuất ra cái gì, sản xuất như thế nào đều phải phụ thuộc vào vấn đề có tiêu thụ được sản phẩm hay không ? Qua đó có thể khẳng định tiêu thụ có vai trò rất quan trọng hoạt động kinh doanh của Doanh nghiệp. Thư viện học liệu mở Việt Nam chỉ ra vai trò của hoạt động tiêu thụ hàng hóa tác động 2 đối tượng. SVTH: Nguyễn Thị Thu Uyên – Lớp: K50A KDTM 5 van Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Nguyễn Như Phương Anh Trong phạm vi doanh nghiệp - Tiêu thụ sản phẩm góp phần quan trọng vào việc thực hiện các mục tiêu lớn của doanh nghiệp, quyết định đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.
- Mỗi khi sản phẩm của doanh nghiệp được tiêu thụ nghĩa là người tiêu dùng đã chấp nhận sự có mặt của nó trên thị trường để thoả mãn cho nhu cầu nào đó. Hoạt động tiêu thụ đạt kết quả tốt cũng đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đang chiếm một chỗ đứng trên thị trường, có vị thế tương đối so với đối thủ cạnh tranh. Kết quả hoạt động tiêu thụ sản phẩm là tấm gương phản chiếu kết quả của sản xuất hoạt động kinh doanh: lỗ hay lãi mức lãi bao nhiêu, sản phẩm của doanh nghiệp còn có những phần hạn chế nào cần hoàn thiện … thông qua hoạt động tiêu thụ sản phẩm, những điểm mạnh điểm yếu của doanh nghiệp được bộc lộ và do vậy doanh nghiệp có thể xác định đúng đắn phương hướng và bước đi của mình ở chu kỳ kinh doanh tiếp theo. - Hoạt động tiêu thụ có vai trò làm trung gian cầu nối giữa người sản xuất của các doanh nghiệp với các đối tượng khách hàng khác nhau.
Qua đó doanh nghiệp nắm được những yêu cầu của khách hàng, phản ứng từ phía khách hàng đối với sản phẩm hàng hoá dịch vụ cung cấp bởi doanh nghiệp. - Hoạt động tiêu thụ góp phần làm tăng tài sản vô hình của các doanh nghiệp, thể hiện khả năng cạnh tranh và uy tín của doanh nghiệp trên thị trường – tăng uy tín của doanh nghiệp nhờ tăng niềm tin đích thực của người tiêu dùng vào sản phẩm của doanh nghiệp sản xuất ra. Chẳng hạn sự hài lòng của khách hàng về phương thức bán, mạng lưới bán, thái độ bán hàng, và đặc biệt là chất lượng kiểu dáng sản phẩm tốt, phù hợp. Người mua hay người tiêu dùng sẽ có thiện cảm hay không hài lòng với doanh nghiệp thông qua mua và tiêu dùng sản phẩm của doanh nghiệp.
Trong điều kiện thị trường cạnh tranh gay gắt hiện nay tài sản vô hình là cái sẽ tạo nên nền tảng vững chắc cho sự phát triển lâu dài của doanh nghiệp. Xét trên phương diện xã hội: - Tiêu thụ sản phẩm có vai trò luân chuyển hàng hoá trong quá trình tái sản xuất, cân đối cung - cầu trên thị trường vì nền kinh tế quốc dân là một thể thống nhất với những cân bằng, những tương quan tỷ lệ nhất định. Sản phẩm sản xuất ra được tiêu thụ nghĩa là sản xuất đang diễn ra một cách bình thường trôi chảy, tránh được sự mất cân đối, giữ bình ổn xã hội. SVTH: Nguyễn Thị Thu Uyên – Lớp: K50A KDTM 6 van Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS.
Nguyễn Như Phương Anh - Thông qua tiêu thụ sản phẩm có thể dự toán được nhu cầu tiêu dùng của xã hội nói chung và từng khu vực nói riêng đối với từng loại sản phẩm. Tóm lại: Để hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp được tiến hành thường xuyên liên tục, hiệu quả thì công tác tiêu thụ sản phẩm được tổ chức tốt. Tiến bộ khoa học- công nghệ hiện đại giúp cho các doanh nghiệp hiện nay có điều kiện mở rộng quy mô sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, mặt khác phải đối mặt với bão táp cạnh tranh. Tuy nhiên, những yếu tố kém mang tính chủ qua mới là những cản trở lớn nhất đối với các doanh nghiệp trên con đường đi tới.
Điều này đặt ra cho mỗi doanh nghiệp, muốn đẩy nhanh hoạt động tiêu thụ sản phẩm các biện pháp cần phải được áp dụng hợp lý đồng bộ với chi phí kinh doanh ở mức thấp nhất. Ý nghĩa của hoạt động tiêu thụ hàng hóa Theo Đặng Đình Đào, NXB Thống kê năm 2002, tiêu thụ sản phẩm hàng hóa là giai đoạn tiếp theo của quá trình sản xuất- thực hiện chức năng đưa sản phẩm từ lĩnh vực sản xuất sang lĩnh vực tiêu dùng nhằm thực hiện giá trị hàng hóa của một doanh nghiệp. Như vậy có thể nói hoạt động tiêu thụ hàng hóa có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong nền kinh tế thị trường hiện nay. Đối với nền kinh tế quốc dân - Tiêu thụ sản phẩm thúc đẩy sản xuất hàng hóa phát triển - Tiêu thụ sản phẩm giúp thỏa mãn nhu cầu của người tiêu dùng trong nền kinh tế quốc dân - Tiêu thụ sản phẩm đóng góp vào tăng trưởng kinh tế của nền kinh tế quốc dân Đối với doanh nghiệp - Tiêu thụ sản phẩm giúp doanh nghiệp thu hồi vốn và có lợi nhuận để tái sản xuất và tái sản xuất mở rộng - Kết quả và hiệu quả của tiêu thụ sản phẩm tạo áp lực để doanh nghiệp thỏa mãn nhu cầu của khách hàng này càng tốt hơn - Tiêu thụ sản phẩm giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường kinh doanh - Tiêu thụ sản phẩm định hướng cho doanh nghiệp xây dựng kế hoạch phát triển kinh doanh phù hợp với những biến động của thị trường SVTH: Nguyễn Thị Thu Uyên – Lớp: K50A KDTM 7 van Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS.
Nguyễn Như Phương Anh 1. Nội dung của hoạt động tiêu thụ hàng hóa Tuỳ theo quy mô đặc điểm kinh tế - kỹ thuật của sản xuất, kinh doanh và tầm quan trọng của hoạt động tiêu thụ mà các doanh nghiệp tổ chức các hoạt động tiêu thụ sản phẩm khác nhau. Theo quan điểm kinh doanh hiện đại, trích từ Th.