CHƯƠNG 1: CƠ Sꢒ LÝ LUꢓN Vꢔ QUꢕN TRꢖ NHÂN Sꢗ 1. Lý luꢑn chung vꢆ quꢉn trꢌ nhân sꢍ 1. Khái niꢋm quꢉn trꢌ nhân sꢍ Nhân sꢉ là mꢑt trong các nguꢈn lꢉc quan trꢡng quyꢐt ñꢋnh ñꢐn sꢉ tꢈn tꢀi và phát triꢙn cꢍa bꢌt kỳ mꢑt doanh nghiꢎp nào. Vì vꢃy vꢌn ñꢏ nhân sꢉ luôn ñưꢖc quan tâm hàng ñꢒu.
Có rꢃt nhiꢆu cách phát biꢘu khác nhau vꢆ quꢉn trꢌ nhân sꢍ: Theo giáo sư ngưꢄi Mꢁ Dimock “Quꢊn trꢋ nhân sꢉ bao gꢈm toàn bꢑ các biꢎn pháp và thꢍ tꢜc áp dꢜng cho nhân viên cꢍa mꢑt tꢥ chꢢc và giꢊi quyꢐt tꢌt cꢊ các trưꢄng hꢖp xꢊy ra có liên quan tꢕi mꢑt loꢀi công viꢎc nào ñó”. Cũng giáo sư Felix Migro thì cho rꢤng: “Quꢊn trꢋ nhân sꢉ là mꢑt nghꢎ thuꢃt chꢡn lꢉa nhân viên mꢕi và sꢛ dꢜng các nhân viên cũ sao cho năng suꢌt và chꢌt lưꢖng công viꢎc cꢍa mꢚi ngưꢄi ñꢏu ñꢀt mꢢc tꢞi ña cꢜ thꢙ”. Vꢃy quꢊn trꢋ nhꢣn sꢉ ñưꢖc hiꢙu là mꢑt trong các chꢢc năng cơ bꢊn cꢍa quꢊn trꢋ nhân sꢉ, giꢊi quyꢐt tꢌt cꢊ vꢌn ñꢏ liên quan ñꢐn con ngưꢄi gꢗn vꢕi công viꢎc cꢍa hꢡ trong bꢌt cꢢ tꢥ chꢢc nào. Vai trò và mꢏc tiêu cꢅa quꢉn trꢌ nhân sꢍ 1.
Vai trò cꢀa quꢁn trꢂ nhân sꢃ Trong doanh nghiꢎp quꢊn trꢋ nhân sꢉ thuꢑc chꢢc năng chính cꢍa nhà quꢊn trꢋ, giúp nhà quꢊn trꢋ ñꢀt ñưꢖc mꢜc ñích thông qua nꢚ lꢉc cꢍa ngưꢄi khác. Các nhà quꢊn trꢋ có vai trò ñꢏ ra các chính sách, ñưꢄng lꢞi, chꢍ trương có tính chꢌt ñꢋnh hưꢕng cho sꢉ phát triꢙn cꢍa doanh nghiꢎp do ñó nhà quꢊn trꢋ phꢊi là ngưꢄi biꢐt nhìn xa trông rꢑng, có trình ñꢑ chuyên môn cao. Ngưꢄi thꢉc hiꢎn các ñưꢄng lꢞi chính sách mà nhà quꢊn trꢋ ñꢏ ra là các nhân viên thꢣa hành, kꢐt quꢊ công viꢎc hoàn thành tꢞt hay không phꢜ thuꢑc rꢌt nhiꢏu vào năng lꢉc cꢍa nhân viên, vì vꢃy cho nên có thꢙ nói rꢤng: “mꢡi quꢊn trꢋ suy cho cùng cũng là quꢊn trꢋ con ngưꢄi”. Quꢊn trꢋ nhân sꢉ góp phꢒn vào viꢎc giꢊi quyꢐt các mꢟt kinh tꢐ xã hꢑi cꢍa vꢌn ñꢏ lao ñꢑng.
ðó là mꢑt vꢌn ñꢏ chung cꢍa xã hꢑi, mꢡi hoꢀt ñꢑng kinh tꢐ nói chung ñꢏu ñi ñꢐn KHÓA LUꢅN TꢆT NGHIꢇP Trang 3 GVHD : Thꢀc sꢁ Nguyꢂn Hoàng Long SVTH : Nguyꢂn Nhꢃt Trưꢄng mꢑt mꢜc ñích sꢕm hay muꢑn là làm sao cho ngưꢄi lao ñꢑng hưꢔng thành quꢊ do hꢡ làm ra. Quꢊn trꢋ nhân sꢉ gꢗn liꢏn vꢕi mꢡi tꢥ chꢢc, bꢌt kỳ mꢑt cơ quan tꢥ chꢢc nào cũng cꢒn phꢊi có bꢑ phꢃn nhân sꢉ. Quꢊn trꢋ nhân sꢉ là mꢑt thành tꢞ quan trꢡng cꢍa chꢢc năng quꢊn trꢋ, nó có gꢞc rꢂ và các nhánh trꢊi rꢑng khꢗp nơi trong mꢡi tꢥ chꢢc, doanh nghiꢎp. ðây cũng là mꢑt trong nhꢓng yꢐu tꢞ quyꢐt ñꢋnh ñꢐn sꢉ thành bꢀi cꢍa mꢑt doanh nghiꢎp.
Quꢊn trꢋ nhân sꢉ có vai trò to lꢕn ñꢞi vꢕi hoꢀt ñꢑng kinh doanh cꢍa mꢑt doanh nghiꢎp, nó là hoꢀt ñꢑng bꢏ sâu chìm bên trong doanh nghiꢎp nhưng lꢀi quyꢐt ñꢋnh kꢐt quꢊ hoꢀt ñꢑng kinh doanh cꢍa doanh nghiꢎp. Mꢄc tiêu cꢀa quꢁn trꢂ nhân sꢃ Trong bꢌt kỳ doanh nghiꢎp nào, nꢐu không có ý thꢢc sꢛ dꢜng lao ñꢑng hiꢎu quꢊ, không có phương pháp sꢛ dꢜng tꢞi ưu thì dù cho doanh nghiꢎp có mꢑt ñꢑi ngũ nhân lꢉc tꢞt ñꢐn mꢌy cũng không thꢙ ñꢀt ñưꢖc thành công. Hiꢎu quꢊ quꢊn trꢋ nhân sꢉ cꢍa doanh nghiꢎp ñưꢖc ñánh giá thông qua mꢑt hoꢟc mꢑt sꢞ chꢘ tiêu nhꢌt ñꢋnh, nhꢓng chꢘ tiêu hiꢎu quꢊ này phꢜ thuꢑc chꢟt chꢦ vào các mꢜc tiêu hoꢀt ñꢑng cꢍa các chꢍ thꢙ hiꢎu quꢊ. Cũng như các hoꢀt ñꢑng kinh tꢐ, trong hoꢀt ñꢑng quꢊn trꢋ nhân sꢉ, doanh nghiꢎp thưꢄng ñꢟt ra các mꢜc tiêu cꢜ thꢙ vꢏ hoꢀt ñꢑng nhân sꢉ.
Các mꢜc tiêu ñó thưꢄng là các mꢜc tiêu sau ñây: - Chi phí cho lao ñꢑng nhꢧ nhꢌt - Giá trꢋ ( lꢖi nhuꢃn ) do ngưꢄi lao ñꢑng tꢀo ra lꢕn nhꢌt - ðꢀt ñưꢖc sꢉ ꢥn ñꢋnh nꢑi bꢑ, tꢀo viꢎc làm ñꢒy ñꢍ cho ngưꢄi lao ñꢑng và không có tình trꢀng dư thꢣa lao ñꢑng. - Ngưꢄi lao ñꢑng làm ñúng ngành nghꢏ ñó ñưꢖc hꢡc cꢍa mình. - Nâng cao chꢌt lưꢖng lao ñꢑng. - Tăng thu nhꢃp cꢍa ngưꢄi lao ñꢑng.
- ðꢊm bꢊo công bꢤng giꢓa nhꢓng ngưꢄi lao ñꢑng. KHÓA LUꢅN TꢆT NGHIꢇP Trang 4 GVHD : Thꢀc sꢁ Nguyꢂn Hoàng Long SVTH : Nguyꢂn Nhꢃt Trưꢄng - ðꢊm bꢊo sꢉ ñꢈng thꢜân cꢍa ngưꢄi lao ñꢑng. - Thái ñꢑ chꢌp hành và trung thành cꢍa ngưꢄi lao ñꢑng ñꢞi vꢕi doanh nghiꢎp. Các mꢜc tiêu trên có thꢙ quy tꢜ thành các mꢜc tiêu cơ bꢊn, quyꢐt ñꢋnh sꢉ tꢈn tꢀi cꢍa mꢑt doanh nghiꢎp ñó là ñꢊm bꢊo nguꢈn nhân sꢉ có chꢌt lưꢖng, trình ñꢑ ñꢙ thꢉc hiꢎn công viꢎc và có thái ñꢑ chꢌp hành, trung thành vꢕi doanh nghiꢎp ñꢈng thꢄi ñꢀt ñưꢖc sꢉ ꢥn ñꢋnh nhân sꢉ.
Vꢕi mꢜc tiêu ñó thì các tiêu chí ñꢙ ñánh giá hiꢎu quꢊ quꢊn trꢋ nhân sꢉ là nguꢈn nhân sꢉ có chꢌt lưꢖng, trình ñꢑ và ñꢀt ñưꢖc sꢉ ꢥn ñꢋnh trong giai ñoꢀn ñꢏ ra các mꢜc tiêu ñó. Nꢇi dung cꢅa quꢉn trꢌ nhân sꢍ Quꢊn trꢋ nhân sꢉ là mꢑt hoꢀt ñꢑng cꢍa quꢊn trꢋ doanh nghiꢎp, là quá trình tꢥ chꢢc nguꢈn lao ñꢑng cho doanh nghiꢎp, là phân bꢞ sꢛ dꢜng nguꢈn lao ñꢑng mꢑt cách khoa hꢡc và có hiꢎu quꢊ trên cơ sꢔ phân tích công viꢎc, bꢞ trí lao ñꢑng hꢖp lý, trên cơ sꢔ xác ñꢋnh nhu cꢒu lao ñꢑng ñꢙ tiꢐn hành tuyꢙn dꢜng nhân sꢉ, ñào tꢀo và phát triꢙn nhân sꢉ, ñánh giá nhân sꢉ thông qua viꢎc thꢉc hiꢎn, nꢑi dung cꢍa quꢊn tri nhân sꢉ bao gꢈm: - Phân tích công viꢎc: Xác ñꢋnh nꢑi dung ñꢟc ñiꢙm cꢍa tꢣng công viꢎc, ñánh giá tꢒm quan trꢡng cꢍa nó, và ñưa ra yêu cꢒu cho ngưꢄi thꢉc hiꢎn. - Tuyꢙn dꢜng nhân sꢉ: Chiêu mꢑ và chꢡn ra nhꢓng ngưꢄi có khꢊ năng thꢉc hiꢎn. - ðào tꢀo và phát triꢙn nhân sꢉ: Giúp ngưꢄi lao ñꢑng xác ñꢋnh mꢜc tiêu và hưꢕng ñi cꢍa mình, tꢀo môi trưꢄng lao ñꢑng ñꢙ thuꢃn lꢖi công viꢎc.
- ðánh giá và ñãi ngꢑ nhân sꢉ : Nhꢤm kích thích ngưꢄi lao ñꢑng nâng cao hiꢎu quꢊ kinh doanh thꢉc hiꢎn mꢜc tiêu cꢍa doanh nghiꢎp. Phân tích công viꢋc a. Khái niꢅm Phân tích công viꢎc là viꢎc tìm hiꢙu và xác ñꢋnh nꢑi dung, ñꢟc ñiꢙm cꢍa tꢣng công viꢎc, ño lưꢄng giá trꢋ và tꢒm quan trꢡng cꢍa nó ñꢙ ñꢏ ra các tiêu chuꢨn vꢏ năng lꢉc, phꢨm chꢌt mà ngưꢄi thꢉc hiꢎn công viꢎc cꢒn phꢊi có. Phân tích công viꢎc là mꢑt nꢑi dung quan trong cꢍa quꢊn trꢋ nhân sꢉ, nó ꢊnh hưꢔng trꢉc tiꢐp ñꢐn các nꢑi dung khác cꢍa quꢊn trꢋ nhân sꢉ.
KHÓA LUꢅN TꢆT NGHIꢇP Trang 5 GVHD : Thꢀc sꢁ Nguyꢂn Hoàng Long SVTH : Nguyꢂn Nhꢃt Trưꢄng b. Mꢄc ñích - ðưa ra các tiêu chuꢨn cꢒn thiꢐt ñꢙ tiꢐn hành tuyꢙn dꢜng nhân sꢉ sao cho viꢎc tuyꢙn dꢜng nhân sꢉ ñꢀt kꢐt quꢊ cao nhꢌt. - Chuꢨn bꢋ nꢑi dung ñào tꢀo và bꢈi dưꢩng trình ñꢑ ñꢙ ñáp ꢢng yêu cꢒu cꢍa công viꢎc. - Phân tích công viꢎc làm căn cꢢ ñꢙ xây dꢉng và ñánh giá hiꢎu quꢊ công viꢎc.
Ngoài ra nó còn giúp cho viꢎc nghiên cꢢu và cꢊi thiꢎn ñiꢏu kiꢎn làm viꢎc. - Cung cꢌp các tiêu chuꢨn ñꢙ ñánh giá chꢌt lưꢖng thꢉc hiꢎn công viꢎc. Nꢆi dung cꢀa phân tích công viꢅc Phân tích công viꢎc ñưꢖc thꢉc hiꢎn qua năm bưꢕc sau: Xác ñꢋnh Tiêu Mô tꢊ chuꢨn vꢏ ðánh giá Xꢐp loꢀi công viꢎc công viꢎc nhân sꢉ công viꢎc công viꢎc *Bưꢙc 1: Mô tꢊ công viꢎc Thiꢐt lꢃp mꢑt bꢊn liꢎt kê vꢏ các nhiꢎm vꢜ, chꢢc năng, quyꢏn hꢀn, các hoꢀt ñꢑng thưꢄng xuyên và ñꢑt xuꢌt, các phương tiꢎn và ñiꢏu kiꢎn làm viꢎc, các quan hꢎ trong công viꢎc. ðꢙ mô tꢊ công viꢎc trong thꢉc tꢐ có sꢛ dꢜng mꢑt sꢞ biꢎn pháp sau: - Quan sát: Quan sát trꢉc tiꢐp xem công viꢎc ñưꢖc thꢉc hiꢎn như thꢐ nào tꢀi nơi làm viꢎc.
- Tiꢀp xúc trao ñꢁi: Phương pháp này ñưꢖc thꢉc hiꢎn vꢕi chính nhꢓng ngưꢄi làm công viꢎc ñó, vꢕi cꢌp trên trꢉc tiꢐp cꢍa hꢡ, ñôi khi vꢕi ñꢈng nghiꢎp cꢍa hꢡ. Cuꢑc tiꢐp xúc trao ñꢥi sꢦ cho phép ta thu thꢃp ñưꢖc nhꢓng thông tin cꢒn thiꢐt, tꢀo cơ hꢑi ñꢙ trao ñꢥi và giꢊi quyꢐt các vꢌn ñꢏ chưa rõ ràng. Trong khi quan sát có thꢙ sꢛ dꢜng mꢑt sꢞ dꢜng cꢜ cꢒn thiꢐt như giꢌy bút ñꢙ ghi chép, ñꢈng hꢈ ñꢙ bꢌm giꢄ. - Bꢂng cân hꢃi: Theo phương pháp này các bꢊn câu hꢧi ñưꢖc thꢊo ra phát rꢑng rãi cho các công nhân viên và nhꢓng ngưꢄi có liên quan ñꢐn công viꢎc ñꢙ hꢡ trꢊ lꢄi.
Câu hꢧi ñưa ra phꢊi ñꢒy ñꢍ, rõ ràng, nhưng không nên quá chi tiꢐt, tꢪ mꢪ. KHÓA LUꢅN TꢆT NGHIꢇP Trang 6 GVHD : Thꢀc sꢁ Nguyꢂn Hoàng Long SVTH : Nguyꢂn Nhꢃt Trưꢄng *Bưꢙc 2: Xác ñꢋnh công viꢎc Là viꢎc thiꢐt lꢃp mꢑt văn bꢊn quy ñꢋnh vꢏ nhiꢎm vꢜ, chꢢc năng quyꢏn hꢀn, các hoꢀt ñꢑng thưꢄng xuyên ñꢑt xuꢌt, các mꢞi quan hꢎ trong công tác, các tiêu chuꢨn ñánh giá chꢌt lưꢖng công viꢎc. Bꢤng viꢎc xem xét các thông tin thu thꢃp ñưꢖc tꢣ thꢉc tꢐ trong bꢊn mô tꢊ, có thꢙ phát hiꢎn ra các ñiꢙm bꢌt hꢖp lý cꢒn thay ñꢥi, nhꢓng nꢑi dung thꢣa cꢒn loꢀi bꢧ và nhꢓng nꢑi dung thiꢐu cꢒn bꢥ xung. Tꢣ ñó xác ñꢋnh ñưꢖc bꢊn mô tꢊ công viꢎc mꢕi theo tiêu chuꢨn cꢍa công viꢎc.
*Bưꢙc 3: ðꢏ ra các tiêu chuꢨn vꢏ nhân sꢉ Là nhꢓng yêu cꢒu chꢍ yꢐu vꢏ năng lꢉc, phꢨm chꢌt, hình thꢢc mà ngưꢄi ñꢊm nhꢃn công viꢎc phꢊi ñꢀt ñưꢖc. ðꢞi vꢕi các công viꢎc khác nhau, sꢞ lưꢖng và mꢢc ñꢑ yêu cꢒu cũng khác nhau. Nhꢓng yêu cꢒu hay ñưꢖc ñꢏ cꢃp ñꢐn: - Sꢢc khoꢠ( thꢙ lꢉc và trí lꢉc). - Tuꢥi tác, kinh nghiꢎm.
- Ngoꢀi hình, sꢔ thích cá nhân, hoàn cꢊnh gia ñình. Các tiêu chuꢨn ñưa ra sꢦ ñưꢖc xác ñꢋnh rõ là ꢔ mꢢc nào: Cꢒn thiꢐt, rꢌt cꢒn thiꢐt hay chꢘ là mong muꢞn. *Bưꢙc 4: ðánh giá công viꢎc Là viꢎc ño lưꢄng và ñánh giá tꢒm quan trꢡng cꢍa mꢚi công viꢎc. Viꢎc ñꢌnh giá công viꢎc phꢊi chính xác, khách quan, ñây là mꢑt nhiꢎm vꢜ hꢐt sꢢc quan trꢡng, bꢔi vì giá trꢋ và tꢒm quan trꢡng cꢍa mꢚi công viꢎc ñưꢖc ñánh giá sꢦ là căn cꢢ ñꢙ xác ñꢋnh mꢢc lương tương xꢢng cho công viꢎc này.
Chꢌt lưꢖng cꢍa công tác ñánh giá phꢜ thuꢑc vào phương pháp ñánh giá.