CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TUYỂN DỤNG NHÂN LỰC TRONG DOANH NGHIỆP 1. Vai trò của của tuyển dụng nhân lực trong doanh nghiệp 1. Khái niệm Tuyển dụng là quá trình tìm kiếm, thu hút ứng cử viên từ những nguồn khác nhau đến tham gia dự tuyển vào các vị trí còn trống trong tổ chức và lựa chọn trong số họ những người đáp ứng tốt yêu cầu công việc đặt ra. Quá trình tuyển dụng bao gồm tuyển mộ và tuyển chọn: Tuyển mộ là quá trình thu hút những người xin việc có trình độ từ lực lượng lao động xã hội và lực lượng lao động bên trong doanh nghiệp.
Tuyển chọn nhân lực là quá trình đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào các yêu cầu của công việc, để tìm được những người phù hợp với các yêu cầu đặt ra trong số những người đã thu hút được trong quá trình tuyển mộ. Tầm quan trọng của tuyển dụng nhân lực Đối với doanh nghiệp Tuyển dụng nhân lực là một hoạt động quản trị nhân lực mà bất kì một tổ chức nào cũng phải thực hiện và có vai trò quan trọng trong sự thành công của tổ chức. Tuyển dụng nhân lực là khâu đầu tiên của công tác quản trị nhân lực, chỉ khi làm tốt khâu tuyển dụng mới có thể làm tốt các khâu tiếp theo. Tuyển dụng có hiệu quả sẽ cung cấp cho doanh nghiệp một đội ngũ lao động lành nghề, năng động, sáng tạo, phù hợp với yêu cầu và mục tiêu hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Chất lượng của đội ngũ nhân lực được tuyển dụng tạo ra năng lực cạnh tranh bền vững cho doanh nghiệp, tuyển dụng nhân lực tốt tạo ra đầu vào của nguồn nhân lực, nó quyết định đến chất lượng , năng lực, trình độ cán bộ nhân viên, đáp ứng đòi hỏi của doanh nghiệp. Tuyển dụng nhân lực tốt giúp cho doanh nghiệp thực hiện tốt các mục tiêu kinh doanh hiệu quả nhất.Tuyển dụng cũng là tiền đề của việc bố trí và sử dụng nhân sự một cách hợp lý, phân công đúng người đúng việc, tránh tình trạng dư thừa 6 nhân lực.Từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, phát triển đội ngũ, đáp ứng các yêu cầu hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Tuyển dụng tốt cũng là tiền đề cho công tác đào tạo và phát triển nhân sự tiết kiệm thời gian và chi phí của doanh nghiệp Đối với người lao động Tuyển dụng là hoạt động tạo cơ hội để người lao động tìm được việc làm,thể hiện trình độ của mình, từ đó tạo ra sự công bằng và sự cạnh tranh trong đội ngũ các ứng viên, do đó tạo động lực phấn đấu cho họ. Với nguồn tuyển mộ bên trong doanh nghiệp sẽ tạo không khí thi đua, cạnh tranh, người lao động sẽ tích cực làm việc, tạo ra hiệu suất hơn cho doanh nghiệp.
Hoạt động tuyển dụng tốt giúp người lao động phát huy khả năng của họ, thậm chí làm tăng khả năng sáng tạo, tạo điều kiện cho họ dễ dàng hoàn thành công việc được giao và có nhiều điều động lực để phấn đấu, phát triển năng lực của mình. Đối với xã hội Việc tuyển dụng nhân lực của doanh nghiệp giúp cho việc thực hiện các mục tiêu kinh tế-xã hội: người lao động có việc làm, có thu nhập, giảm bớt gánh nặng xã hội như thất nghiệp và các tệ nạn xã hội khác. Đồng thời việc tuyển dụng nhân lực của doanh nghiệp còn giúp cho việc sử dụng nguồn lực cảu xã hội một cách hữu ích nhất. Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình tuyển dụng nhân lực 1.
Các yếu tố bên ngoài doanh nghiệp - Điều kiện thị trường lao động Khi doanh nghiệp có nhu cầu về lao động thì cung về lao động là vấn đề được doanh nghiệp quan tâm. Qua đó doanh nghiệp sẽ biết được cung về lao động sẽ đáp ứng đến đâu so với nhu cầu lao động của doanh nghiệp về số lượng và chất lượng. Yếu tố này có ảnh hưởng lớn đến doanh nghiệp và công tác tuyển dụng, nếu trên thị trường lao động đang dư thưa loại lao động mà doanh nghiệp cần tức là cung lớn hơn cầu điều này sẽ có lợi cho công tác tuyển dụng. Nhà tuyển dụng dễ thu hút được nhiều các ứng viên và chi phí tuyển mộ sẽ giảm và doanh nghiệp tuyển chọn 7 được lao động có trình độ cao.
Thông thường tỷ lệ lao động thất nghiệp càng cao thì nguồn cung ứng cử viên càng nhiều và công ty càng dễ thu hút và tuyển chọn lao động. Ngược lại nếu cung nhỏ hơn cầu, doanh nghiệp không thể áp dụng phương pháp tuyển chọn thông thường mà phải chớp thời cơ, tuyển dụng ngay nếu không nguồn nhan lực này sẽ rơi vào tay các đối thủ cạnh tranh. Trong trường hợp này doanh nghiệp phải chi phí một khoản tài chính cũng như thời gian lớn để có được các ứng viên phù hợp với công việc đang có nhu cầu tuyển dụng. Doanh nghiệp phải có nhiều chính sách ưu đãi với các ứng cử viên phù hợp với công việc đang có nhu cầu tuyển dụng.
- Hệ thống pháp luật và các chính sách, quy định của Nhà nước Các chính sách và pháp luật hiện hành của Nhà nước cũng ảnh hưởng đến công tác tuyển dụng. Các doanh nghiệp có những phương pháp tuyển dụng khác nhau, nhưng áp dụng phương pháp nào thì cũng phải chấp hành các quy định của luật lao động. Doanh nghiệp phải chấp hành các quy định về đối tượng chính sách, đối tượng ưu tiên của Nhà nước trong tuyển dụng. Vì vậy doanh nghiệp cần tìm hiểu kĩ và tuân thủ luật lao động và các vấn đề liên quan về luật pháp.
- Đối thủ cạnh tranh Trong nền kinh tế thị trường doanh nghiêp không phải chỉ cạnh tranh về sản phẩm mà còn trạnh tranh về nhân lực. Để thực hiện tốt được điều này doanh nghiệp phải có chính sách tuyển dụng nhân lực,thực hiện hoạt động tuyển dụng hợp lý, công bằng, hiệu quả, tạo ra ấn tượng tốt của doanh nghiệp thu hút các các ứng viên. Nếu doanh nghiệp thực hiện không tốt chính sách tuyển dụng nhân lực thì đối thủ cạnh tranh sẽ lợi dụng để thu hút được những người có trình độ. - Xu hướng của xã hội với một nghề nào đó Một ngành nghề được xã hội coi trọng, được người lao động yêu thích thì các doanh nghiệp tuyển loại lao động này sẽ thu hút và có nhiều sự lựa chọn ứng viên hơn, chi phí cho công tác tuyển mộ giảm đáng kể.
8 - Xu hướng kinh tế Các xu hướng kinh tế ảnh hưởng đến sự phát triển của ngành nghề,ảnh hưởng gián tiếp đến hoạt động tuyển dụng. Khi các ngành nghề phát triển, doanh nghiệp sẽ cần nhiều nhân lực và hoạt động tuyển dụng được tổ chức thường xuyên với quy mô lớn hơn. - Trình độ khoa học kỹ thuật: Chúng ta đang sống trong thời đại bùng nổ công nghệ, để đủ sức cạnh tranh trên thị trường các công ty phải cải tiến kỹ thuật, cải tiến trang thiết bị. Sự thay đổi này cũng ảnh hưởng đến tuyển dụng nhân lực của tổ chức, đòi hỏi phải có thêm nhân viên mới có khả năng và tuyển dụng những người này không phải là chuyện dễ.
Sự thay đổi của khoa học kỹ thuật cũng đồng nghĩa với sự kiện là chỉ cần ít nhân lực hơn. Môi trường bên trong doanh nghiệp Các yếu tố thuộc về tổ chức cũng đóng vai trò rất quan trọng đối với công tác tuyển dụng, cụ thể như sau: - Mục tiêu phát triển của doanh nghiệp Trong thực tế khi tiến hành mọi hoạt động của doanh nghiệp nói chung và đối với công việc tuyển dụng nói riêng thì nhà quản trị đều phải căn cứ vào mục tiêu phát triển, chiến lược của doanh nghiệp, mỗi doanh nghiệp đều có một sứ mạng, một mục tiêu riêng và tất cả các hoạt động đều được tiến hành để theo đuổi mục tiêu đó. Để theo đuổi mục đích và chiến lược đó các bộ phận lại căn cứ vào đó để bố trí công việc, bố trí nhân sự sao cho phù hợp. Do vậy công tác tuyển dụng nhân lực cũng phụ thuộc vào từng bộ phận đó, từng loại mục tiêu mà đưa ra kế hoạch và thực hiện kế hoạch tuyển dụng cho đúng.
- Khả năng tài chính của tổ chức Nó quyết định việc doanh nghiệp có thể chi trả cho công tác tuyển mộ, tuyển chọn nhân lực là bao nhiêu, nhiều hay ít. Việc đảm bảo chi phí sẽ giúp nhà tuyển dụng mở rộng nguồn tuyển mộ, xây dựng quy trình tuyển chọn đầy đủ và thực hiện tuyển chọn hiệu quả hơn. - Các quan hệ với công đoàn, chính sách nhân sự của công ty 9 Các vấn đề nhân sự của tổ chức như tiền lương, thưởng, văn hóa doanh nghiệp, môi trường làm việc, điều kiện phát triển…và việc thực hiện các chính sách đó như thế nào. - Các hoạt động giao tế và truyền thông: Thể hiện uy tín và các hoạt động quan hệ xã hội của công ty trên thị trường.
Một doanh nghiệp có uy tín, các mối quan hệ xã hội càng rộng thì càng giúp cho việc quảng bá và thu hút lao động chất lượng cao trên thị trường và ngược lại. Trình độ chuyên môn và sự công bằng của các nhà tuyển dụng trong vấn đề ra sao và công bằng thì mới đảm bảo giúp tổ chức tuyển chọn được các ứng viên xuất sắc và phù hợp nhất với vị trí cần tuyển. - Quan điểm của nhà quản trị: Quan điểm của nhà quản trị ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng của công tác tuyển dụng nhân lực của doanh nghiệp. Đây là yếu tố quyết định thắng lợi của tuyển dụng.
Một nhà quản trị có thái độ coi trọng người tài, tìm nhiều biện pháp để thu hút nhân tài thì sẽ tìm được nhân viên có tài năng. Còn những nhà quản trị chỉ tuyển những nhân viên kém hơn mình thì công ty sẽ làm ăn kém hiệu quả. Nhà quản trị phải thấy được vai trò của công tác tuyển dụng nhân lực trong một tổ chức, từ đó có thái độ đúng đắn trong tuyển dụng lao động, tránh hiện tượng thiên vị. Nhà quản trị cũng tạo bầu không khí thoải mái, làm sao để các ứng viên có thể tự tin, bộc lộ hết năng lực thực tế của cá nhân họ, có như vậy công tác tuyển dụng mới có chất lượng cao 1.
Nội dung tuyển dụng nhân lực 1.1 Quá trình tuyển mộ nhân lực 1. Nguồn và phương pháp tuyển mộ Doanh nghiệp có thể tuyển mộ từ hai nguồn cơ bản đó là nguồn tuyển mộ bên trong doanh nghiệp và nguồn tuyển mộ bên ngoài doanh nghiệp.