Luận văn tốt nghiệp một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng bao bì trong hoạt động kinh doanh ở các doanh nghiệp thương mại nhà nước lấy ví dụ ở địa bàn hà nội

Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu một số giải pháp nhằm cải thiện sử dụng bao bì trong hoạt động kinh doanh ở doanh nghiệp thương mại nhà nước lấy ví dụ Hà Nội.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Sử Dụng Bao Bì Trong Doanh Nghiệp Thương Mại Nhà Nước Tại Hà Nội
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: BAO BÌ VÀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG BAO BÌ TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH Ở CÁC DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI
• 1.1. Hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thương mại và sự cần thiết phải sử dụng có hiệu quả bao bì trong kinh doanh thương mại
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ SỬ DỤNG BAO BÌ TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH Ở CÁC DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI NHÀ NƯỚC
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG BAO BÌ TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH Ở CÁC DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI NHÀ NƯỚC

Tóm tắt

I. Tổng quan về hiệu quả sử dụng bao bì trong doanh nghiệp thương mại nhà nước

Bao bì đóng vai trò quan trọng trong việc bảo quản và tiêu thụ sản phẩm. Trong bối cảnh nền kinh tế phát triển, việc nâng cao hiệu quả sử dụng bao bì trở thành một yếu tố quyết định cho sự thành công của doanh nghiệp thương mại nhà nước tại Hà Nội. Bao bì không chỉ giúp bảo vệ sản phẩm mà còn tạo ấn tượng ban đầu với khách hàng, từ đó thúc đẩy doanh số bán hàng. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của bao bì trong chiến lược kinh doanh của mình.

1.1. Tầm quan trọng của bao bì trong kinh doanh thương mại

Bao bì không chỉ là phương tiện chứa đựng sản phẩm mà còn là công cụ marketing hiệu quả. Một bao bì đẹp và chất lượng có thể thu hút sự chú ý của khách hàng, tạo ra sự khác biệt trên thị trường. Việc sử dụng bao bì thân thiện với môi trường cũng ngày càng được ưa chuộng, giúp doanh nghiệp nâng cao hình ảnh và giá trị thương hiệu.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng bao bì

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng bao bì, bao gồm chất liệu, thiết kế và quy trình sản xuất. Doanh nghiệp cần chú trọng đến việc lựa chọn công nghệ bao bì mới để tối ưu hóa chi phí và nâng cao chất lượng sản phẩm. Việc áp dụng các tiêu chuẩn bao bì quốc tế cũng giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng cạnh tranh.

II. Vấn đề và thách thức trong việc sử dụng bao bì tại doanh nghiệp thương mại nhà nước

Mặc dù bao bì có vai trò quan trọng, nhưng nhiều doanh nghiệp thương mại nhà nước tại Hà Nội vẫn gặp phải nhiều thách thức trong việc sử dụng bao bì hiệu quả. Các vấn đề như chi phí cao, chất lượng bao bì không đồng đều và thiếu sự đổi mới trong thiết kế là những yếu tố cản trở sự phát triển. Do đó, cần có những giải pháp cụ thể để khắc phục tình trạng này.

2.1. Chi phí và hiệu quả kinh tế trong sử dụng bao bì

Chi phí sản xuất bao bì cao có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận của doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần tìm cách tối ưu hóa chi phí bao bì mà vẫn đảm bảo chất lượng. Việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất có thể giúp giảm chi phí mà không làm giảm chất lượng sản phẩm.

2.2. Thiếu sự đổi mới trong thiết kế bao bì

Nhiều doanh nghiệp vẫn sử dụng các mẫu bao bì truyền thống, thiếu sự sáng tạo và đổi mới. Điều này làm giảm khả năng thu hút khách hàng và cạnh tranh trên thị trường. Doanh nghiệp cần đầu tư vào nghiên cứu và phát triển để tạo ra những mẫu bao bì độc đáo và hấp dẫn.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả sử dụng bao bì trong doanh nghiệp thương mại nhà nước

Để nâng cao hiệu quả sử dụng bao bì, doanh nghiệp cần áp dụng một số phương pháp cụ thể. Việc cải tiến quy trình sản xuất, lựa chọn chất liệu bao bì phù hợp và áp dụng công nghệ mới là những giải pháp quan trọng. Ngoài ra, việc đào tạo nhân viên về tầm quan trọng của bao bì cũng cần được chú trọng.

3.1. Cải tiến quy trình sản xuất bao bì

Cải tiến quy trình sản xuất bao bì giúp giảm thiểu lãng phí và nâng cao chất lượng sản phẩm. Doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp sản xuất hiện đại, như sản xuất thông minh và tự động hóa, để tối ưu hóa quy trình.

3.2. Lựa chọn chất liệu bao bì phù hợp

Việc lựa chọn chất liệu bao bì phù hợp không chỉ giúp bảo vệ sản phẩm mà còn giảm thiểu tác động đến môi trường. Doanh nghiệp nên ưu tiên sử dụng bao bì thân thiện với môi trường để nâng cao hình ảnh thương hiệu và đáp ứng nhu cầu của khách hàng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về bao bì trong doanh nghiệp thương mại nhà nước

Nghiên cứu thực tiễn cho thấy việc áp dụng các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng bao bì đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho doanh nghiệp thương mại nhà nước. Các doanh nghiệp đã cải thiện được chất lượng sản phẩm, giảm chi phí và tăng doanh thu. Điều này chứng tỏ rằng việc đầu tư vào bao bì là một chiến lược đúng đắn.

4.1. Kết quả từ việc áp dụng công nghệ mới

Nhiều doanh nghiệp đã áp dụng công nghệ mới trong sản xuất bao bì, giúp nâng cao chất lượng và giảm chi phí. Việc sử dụng bao bì thông minh cũng giúp doanh nghiệp theo dõi và quản lý sản phẩm hiệu quả hơn.

4.2. Tác động tích cực đến doanh thu

Việc cải thiện bao bì đã giúp nhiều doanh nghiệp tăng doanh thu đáng kể. Khách hàng ngày càng ưa chuộng các sản phẩm có bao bì đẹp và chất lượng, từ đó thúc đẩy doanh số bán hàng.

V. Kết luận và tương lai của bao bì trong doanh nghiệp thương mại nhà nước

Tương lai của bao bì trong doanh nghiệp thương mại nhà nước tại Hà Nội phụ thuộc vào khả năng đổi mới và sáng tạo của các doanh nghiệp. Việc áp dụng các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng bao bì không chỉ giúp doanh nghiệp phát triển mà còn góp phần bảo vệ môi trường. Do đó, cần có sự đầu tư và chú trọng hơn nữa đến vấn đề này.

5.1. Định hướng phát triển bao bì trong tương lai

Doanh nghiệp cần xác định rõ định hướng phát triển bao bì trong tương lai, tập trung vào việc sử dụng công nghệ tiên tiến và bao bì thân thiện với môi trường để đáp ứng nhu cầu thị trường.

5.2. Tầm quan trọng của việc đào tạo nhân viên

Đào tạo nhân viên về tầm quan trọng của bao bì và cách sử dụng hiệu quả là rất cần thiết. Điều này không chỉ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn tạo ra một môi trường làm việc chuyên nghiệp và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ kinh tế với đề tài "Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng bao bì trong hoạt động kinh doanh ở các doanh nghiệp thương mại nhà nước (lấy ví dụ ở địa bàn Hà Nội)" nghiên cứu mối quan hệ giữa bao bì sản phẩm và hoạt động kinh doanh thương mại trong bối cảnh nền kinh tế chuyển đổi.

• Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu: Bao bì là một bộ phận hợp thành của sản phẩm, xác định khả năng tiêu thụ hàng hóa trên thị trường nhưng không phải là sản phẩm người tiêu dùng trực tiếp thụ hưởng để thỏa mãn nhu cầu vật chất. Khi nền kinh tế hàng hóa phát triển, các đơn vị thương mại tách khỏi hệ thống tiêu thụ của nhà sản xuất, vai trò của bao bì trở nên quan trọng hơn đối với cả khâu sản xuất, lưu thông và tiêu dùng. Tại Việt Nam, bao bì sản phẩm trong thời gian dài chưa được quan tâm đúng mức, nhận thức về vai trò của bao bì đối với hiệu quả kinh doanh và môi trường sinh thái còn hạn chế. Việc sản xuất và sử dụng bao bì còn nhiều bất cập; hệ thống lý luận về quản lý và sử dụng bao bì trong thương nghiệp chưa được hoàn thiện, còn mang tính chắp vá. Các doanh nghiệp thương mại, đặc biệt là khối doanh nghiệp thương mại nhà nước, còn phụ thuộc thụ động vào khâu sản xuất, chưa chủ động khai thác tiềm năng của bao bì để nâng cao hiệu quả kinh doanh. Thực trạng này đặt ra yêu cầu hệ thống hóa cơ sở lý luận và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng bao bì trong thực tiễn.

• Mục tiêu nghiên cứu: Văn bản xác định ba mục tiêu cụ thể:

  1. Làm rõ sự cần thiết của bao bì và việc sử dụng bao bì trong kinh doanh thương mại nói chung và ở các doanh nghiệp thương mại nhà nước nói riêng.
  2. Nghiên cứu tình hình sử dụng bao bì và ảnh hưởng của việc sử dụng đúng đắn, hợp lý bao bì đối với sự phát triển kinh tế và hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp thương mại nhà nước.
  3. Đề ra các giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng bao bì ở các doanh nghiệp thương mại nhà nước, góp phần nâng cao hiệu quả kinh doanh và bảo vệ môi trường sinh thái.

• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Hiệu quả sử dụng bao bì trong hoạt động kinh doanh thương mại.
  • Phạm vi không gian: Các doanh nghiệp thương mại nhà nước trên địa bàn thành phố Hà Nội.
  • Phạm vi thời gian: Giai đoạn từ năm 1991 đến thời điểm thực hiện luận án.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã điểm lại các công trình học thuật, lý thuyết kinh tế kinh điển và các tài liệu chuyên ngành về thương mại và kỹ thuật bao bì:

• Các hướng nghiên cứu và cơ sở lý luận tác giả tổng hợp:

  • Lý luận kinh tế chính trị về sản xuất và lưu thông hàng hóa: Tác giả dựa trên quan điểm của V.I. Lênin trong tác phẩm Sự phát triển của chủ nghĩa tư bản ở Nga [29] về quá trình chuyên môn hóa lao động dẫn đến sự hình thành tầng lớp thương nhân độc lập, và định nghĩa của V.I. Lênin về tổ chức kinh tế - xã hội của sản xuất hàng hóa [28, tr 22].
  • Lý luận về thương mại và quản trị doanh nghiệp thương mại: Khái niệm thương mại theo nghĩa hẹp và nghĩa rộng dựa trên Luật Thương mại Việt Nam, Từ điển Nga - Việt (1977) [24, tr 452], cùng các giáo trình và công trình nghiên cứu về quản trị kinh doanh thương mại [7, 8, 10, 12, 31, 38, 39].
  • Lý thuyết sản phẩm và marketing: Sử dụng mô hình ba cấp độ của một hàng hóa hoàn chỉnh (sản phẩm theo ý tưởng, sản phẩm hiện thực, sản phẩm hoàn chỉnh) [38].
  • Nghiên cứu về kỹ thuật, lịch sử và chức năng bao bì: Trích dẫn các công trình nghiên cứu chuyên ngành của Townshend về quan niệm bao bì tích hợp kinh tế - kỹ thuật - xã hội; các tài liệu phân loại và kỹ thuật bao bì [11, 13, 20, 35, 36, 45, 48, 49].
  • Số liệu và thông lệ quốc tế về công nghiệp bao bì: Luận án tham khảo kinh nghiệm phân loại bao bì tại Ixraen, Đức, Hà Lan, cùng các số liệu thống kê mức độ tiêu thụ bao bì của Tổ chức Bao bì thế giới (World Packaging Organisation) [48, tr 6].

• Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết: Phần lớn các nghiên cứu trước đây chỉ tiếp cận bao bì thuần túy dưới góc độ kỹ thuật sản xuất hoặc coi bao bì là chi phí phát sinh trong bảo quản hàng hóa. Luận án giải quyết khoảng trống về mặt lý luận và thực tiễn quản lý kinh tế thương mại: đặt bao bì trong mối quan hệ hữu cơ với chức năng lưu thông của doanh nghiệp thương mại nhà nước, xây dựng hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng bao bì đồng thời trên cả hai khía cạnh hiệu quả kinh tế vi mô và tác động xã hội - môi trường sinh thái.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

Luận án xây dựng khung phân tích dựa trên sự kết hợp giữa lý thuyết lưu thông hàng hóa, quản trị thương mại và kinh tế học môi trường:

• Công thức lưu chuyển thương mại: Mô hình $T - H - T'$ (với $T' = T + \Delta T$), phản ánh bản chất kinh doanh thương mại là mua để bán kiếm lời.
• Mô hình cấu trúc hàng hóa hoàn chỉnh: Phân tích sản phẩm qua 3 mức độ:
  1. Hàng hóa theo ý tưởng: Lợi ích căn bản mà khách hàng tìm kiếm.
  2. Hàng hóa hiện thực: Thuộc tính chất lượng, kiểu dáng, tên nhãn hiệu và bao bì.
  3. Hàng hóa hoàn chỉnh: Các dịch vụ gia tăng như vận chuyển, lắp đặt, bảo hành, bán chịu và dịch vụ sau bán hàng.
• Khái niệm bao bì tích hợp: Bao bì là một sản phẩm công nghiệp đặc biệt dùng để bao gói, chứa đựng hàng hóa nhằm bảo vệ giá trị sử dụng, tạo thuận lợi cho lưu kho, vận chuyển, bốc dỡ, thương mại và tiêu dùng, đồng thời đảm bảo an toàn môi trường [13, tr 192].
• Hệ thống 3 chức năng của bao bì: (1) Chức năng chứa đựng, bảo quản và bảo vệ (chống tác động cơ học, khí hậu, sinh vật học, hóa học); (2) Chức năng nhận biết và thông tin; (3) Chức năng thương mại (quảng cáo, kích thích tiêu thụ, đóng vai trò người bán hàng thầm lặng).

Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng phương pháp tiếp cận kết hợp giữa định tính và thống kê mô tả:

• Phương pháp luận: Vận dụng chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin để phân tích các quy luật hình thành và phát triển của thương mại, bao bì trong các giai đoạn kinh tế.
• Phương pháp thu thập và phân tích thực tế:
  • Phương pháp phân tích hệ thống và so sánh đối chiếu số liệu.
  • Phương pháp điều tra, thống kê kết hợp với khảo sát thực địa tại các doanh nghiệp thương mại nhà nước.
  • Phương pháp sử dụng chuyên gia để đánh giá các chỉ tiêu định tính về mẫu mã, tính tiện dụng và tiêu chuẩn bao bì.
  • Vận dụng đường lối, chính sách kinh tế và pháp luật của Nhà nước trong từng thời kỳ.

Nguồn tư liệu và dữ liệu

• Văn bản pháp quy: Luật Thương mại Việt Nam, Pháp lệnh Môi trường, các quy định quản lý sở hữu công nghiệp.
• Dữ liệu thực tế tại các doanh nghiệp thương mại nhà nước trên địa bàn Hà Nội từ năm 1991.
• Dữ liệu thứ cấp: Thống kê của Tổ chức Bao bì thế giới, các tài liệu chuyên ngành thương mại, giáo trình kinh tế và từ điển chuyên ngành.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Bao bì và hiệu quả sử dụng bao bì trong hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp thương mại

Chương 1 tập trung hệ thống hóa cơ sở lý luận về kinh doanh thương mại, bao bì hàng hóa và các tiêu chí đánh giá hiệu quả sử dụng bao bì.

• Bản chất kinh doanh thương mại: Thương mại là cầu nối trung gian giữa sản xuất và tiêu dùng. Doanh nghiệp thương mại thực hiện chức năng lưu thông hàng hóa và tiếp tục quá trình sản xuất trong khâu lưu thông (phân loại, chọn lọc, đóng gói, đồng bộ hóa sản phẩm). Doanh nghiệp thương mại không trực tiếp tạo ra của cải vật chất mới nhưng các dịch vụ mang tính chất sản xuất (như đóng gói, bao bì) làm tăng thêm giá trị và hoàn thiện giá trị sử dụng của hàng hóa.

• Tiến trình lịch sử của bao bì:

  • Thời kỳ sơ khai/cổ đại: Sử dụng lá cây (lá bầu, bí), vỏ cây, da thú làm giỏ chứa đựng và vận chuyển.
  • Khoảng 8.000 năm trước (Trung Quốc): Xuất hiện bình gốm để chứa chất lỏng và chất rắn rời.
  • Khoảng 4.000 - 6.000 năm trước (Ai Cập): Sản xuất chai lọ thủy tinh thủ công, có khả năng tái sử dụng.
  • Khoảng 2.000 - 3.000 năm trước (Trung Quốc): Phát minh bao bì giấy, dễ tái chế và lưu thông.
  • Thời kỳ hiện đại: Công nghệ vật liệu tổng hợp, kim loại, carton với kiểu dáng đa dạng và sản lượng lớn.

• Hệ thống phân loại bao bì:

Tiêu thức phân loại	Các nhóm bao bì cụ thể	Đặc điểm và phạm vi ứng dụng
Theo công dụng	- Bao bì trong (thương phẩm) - Bao bì ngoài (vận chuyển)	- Tiếp xúc trực tiếp với hàng hóa, tính giá trị vào sản phẩm. - Bảo vệ hàng hóa khi lưu kho, vận chuyển đường dài.
Theo số lần sử dụng	- Bao bì dùng một lần - Bao bì dùng nhiều lần	- Tiêu dùng cùng sản phẩm, tính toàn bộ giá trị một lần. - Vật liệu bền (kim loại, nhựa cứng), tính giá trị từng phần.
Theo độ cứng/chịu nén	- Bao bì cứng - Bao bì nửa cứng - Bao bì mềm	- Giữ nguyên hình dạng dưới tác động cơ học. - Bị biến dạng ở giới hạn lực nén nhất định. - Dễ biến dạng (bao sợi, túi dệt), dùng cho hàng rời, bột.
Theo tính chuyên môn hóa	- Bao bì thông dụng - Bao bì chuyên dùng	- Chứa đựng được nhiều loại hàng hóa khác nhau. - Thiết kế riêng cho hóa chất, khí nén, chất dễ cháy nổ.
Theo vật liệu chế tạo	- Gỗ, Kim loại, Thủy tinh/gốm, Giấy/carton, Nhựa/chất dẻo	- Phân loại theo tính chất cơ lý hóa của vật liệu chế tạo.

• Đặc điểm kinh tế của sản phẩm bao bì:

  1. Không cấu thành giá trị sử dụng trực tiếp cho nhu cầu tiêu dùng cuối cùng nhưng giá trị của nó được tính vào giá bán hàng hóa.
  2. Có khối lượng và thể tích riêng, làm phát sinh chi phí vận chuyển, bốc dỡ (ảnh hưởng đến "trọng lượng vận tải khống" và "trọng lượng thương mại").
  3. Mang tính pháp lý, thể hiện quyền sở hữu công nghiệp, nhãn hiệu và chứng nhận xuất xứ để chống hàng giả.
  4. Vòng đời dài hơn sản phẩm chứa đựng bên trong, có khả năng thu hồi, tái chế nhưng đồng thời là nguồn phát sinh rác thải môi trường.

• Hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng bao bì:

Hệ thống chỉ tiêu kinh tế:
- Tổng chi phí bao bì: P_bb = ∑ P_i (với P_i là chi phí bao bì loại vật liệu i)
- Tỷ trọng chi phí bao bì trong chi phí kinh doanh: T_bb = (P_bb / P_kd) * 100%
- Tỷ lệ bao bì thu hồi: h = (Q_th / Q_sd)
- Tỷ lệ bao bì tái chế: h_tc = (Q_tc / Q_sd)
- Tỷ lệ bao bì sử dụng lại: h_sd = (Q_sdl / Q_sd)
- Hệ số quay vòng của bao bì; Trọng lượng tuyệt đối của bao bì; Mức tăng doanh số bán
- Năng suất lao động: W = Q_lc / S_ld (Q_lc: lượng hàng lưu chuyển; S_ld: số lao động)

Hệ thống chỉ tiêu xã hội:
- Mức độ thỏa mãn nhu cầu và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng
- Mức độ kiểm soát phế thải bao bì đối với môi trường sinh thái

• Các nhân tố ảnh hưởng:
  • Tính chất cơ - lý - hóa của hàng hóa: Quyết định yêu cầu kỹ thuật của vật liệu bao bì (ví dụ: kim loại chịu áp lực cho khí nén, hóa chất; bao dệt mềm cho nông sản rời; thủy tinh trơ hóa học cho dược phẩm, đồ uống).
  • Quy mô và cơ cấu nhu cầu tiêu dùng: Số liệu thống kê quốc tế cho thấy thị trường bao bì toàn cầu đạt khoảng 350 tỷ USD/năm (tương đương mức tiêu dùng trung bình 70 USD/người/năm). Tại Mỹ, chi tiêu cho bao bì đạt 400 USD/người/năm (tổng quy mô 100 tỷ USD/năm). Trong khi đó, tại các nước đang phát triển và Việt Nam, con số này chỉ đạt khoảng 20 USD/người/năm [48, tr 6].
  • Thói quen và tâm lý tiêu dùng: Thị hiếu thị trường chi phối hình thức và màu sắc bao gói (như quy ước bao bì màu nâu sẫm tạo cảm giác cà phê nguyên chất).

---

Chương 2: Thực trạng hiệu quả sử dụng bao bì trong hoạt động kinh doanh ở các doanh nghiệp thương mại nhà nước

Chương 2 phân tích thực trạng sử dụng bao bì tại các doanh nghiệp thương mại nhà nước trên địa bàn Hà Nội trong giai đoạn từ năm 1991:

• Phân tích cơ cấu mặt hàng kinh doanh và việc lựa chọn các loại vật liệu bao gói tại các đơn vị thương nghiệp nhà nước.
• Đánh giá tính chủ động của doanh nghiệp trong khâu khai thác bao bì: các doanh nghiệp thương mại nhà nước phần lớn phụ thuộc hoàn toàn vào quy cách đóng gói sẵn có của nhà sản xuất trong nước hoặc nguồn hàng nhập khẩu, dẫn đến tình trạng bị động trong việc thay đổi quy cách theo thị hiếu tiêu dùng đô thị.
• Đo lường chi phí bao bì và tỷ trọng chi phí bao gói trong tổng lưu thông phí; chỉ ra sự thất thoát, hư hỏng hàng hóa do chất lượng bao bì vận chuyển chưa đạt chuẩn.
• Phân tích thực trạng thu hồi, tái chế và xử lý bao bì cũ: tỷ lệ thu hồi bao bì sử dụng nhiều lần còn thấp, công tác thu gom phế thải chưa được tổ chức đồng bộ, làm gia tăng lượng rác thải rắn tại địa bàn Hà Nội.

---

Chương 3: Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng bao bì trong hoạt động kinh doanh ở các doanh nghiệp thương mại nhà nước

Chương 3 đề xuất hệ thống giải pháp xuất phát từ phân tích lý luận và thực trạng:

• Nhóm giải pháp hoàn thiện quản trị và kế hoạch hóa bao bì: Xây dựng định mức chi phí bao bì hợp lý cho từng nhóm ngành hàng; tối ưu hóa kích thước và trọng lượng bao bì vận chuyển nhằm giảm thiểu trọng lượng vận tải khống, tăng hiệu suất xếp dỡ cơ giới hóa.
• Nhóm giải pháp nâng cao giá trị thương mại của bao bì: Hoàn thiện chức năng thông tin, nhận diện nhãn mác, thiết kế bao bì thương phẩm phù hợp với phương thức bán hàng tự chọn/siêu thị; thực hiện nghiêm ngặt việc đăng ký bảo hộ sở hữu công nghiệp để ngăn chặn hàng giả.
• Nhóm giải pháp tổ chức hệ thống thu hồi và tái sử dụng: Thiết lập mạng lưới thu gom vỏ bao bì đã qua sử dụng giữa doanh nghiệp thương mại, khách hàng và cơ sở tái chế; áp dụng các hình thức kinh tế như đặt cọc bao bì đối với các loại vật liệu bền (chai lọ thủy tinh, thùng kim loại).
• Kiến nghị quản lý nhà nước: Đề xuất hoàn thiện khung pháp lý về tiêu chuẩn chất lượng bao bì, thực thi Pháp lệnh Môi trường liên quan đến trách nhiệm xử lý phế thải bao bì của các đơn vị lưu thông hàng hóa.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

1. Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý thuyết về bao bì trong kinh doanh thương mại; làm rõ vị trí của bao bì như một yếu tố cấu thành sản phẩm hiện thực và là công cụ tiếp tục quá trình sản xuất trong khâu lưu thông.
2. Xây dựng khái niệm hoàn chỉnh về hiệu quả sử dụng bao bì trong thương nghiệp, xác lập hệ thống chỉ tiêu lượng hóa kết hợp cả hai phương diện: hiệu quả kinh tế nội bộ doanh nghiệp và hiệu quả kinh tế - xã hội (bảo vệ môi trường).
3. Làm rõ 4 đặc điểm kinh tế của bao bì và 3 nhóm chức năng căn bản (chứa đựng/bảo vệ, thông tin nhận biết, thương mại) trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Đóng góp về mặt thực tiễn

1. Phân tích thực trạng sử dụng bao bì tại các doanh nghiệp thương mại nhà nước trên địa bàn Hà Nội từ mốc đổi mới năm 1991, chỉ ra các điểm nghẽn về tính bị động, chi phí lưu thông và công tác xử lý phế thải.
2. Đề xuất hệ thống các giải pháp quản trị bao bì đồng bộ cho doanh nghiệp thương mại nhà nước, bao gồm tối ưu hóa quy cách vận tải, nâng cao tính hấp dẫn thương mại và xây dựng quy trình thu gom, tái chế vỏ bao bì.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Luận án tập trung khảo sát phạm vi cụ thể tại khối doanh nghiệp thương mại nhà nước trên địa bàn Hà Nội từ sau năm 1991. Dữ liệu thực nghiệm phản ánh bối cảnh quản lý của giai đoạn đầu thời kỳ mở cửa kinh tế, chưa bao quát toàn diện các loại hình doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài phát sinh sau này.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các thành phần kinh tế khác trong chuỗi cung ứng; đánh giá sâu hơn tác động của các vật liệu bao bì phân hủy sinh học và ứng dụng công nghệ chuỗi cung ứng khép kín (logistics ngược) trong quản lý phế thải bao bì quy mô liên vùng.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo chuyên ngành hữu ích cho:

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên: Thuộc các chuyên ngành Quản trị kinh doanh thương mại, Kinh tế phát triển, Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng; cung cấp khung lý thuyết về phân loại bao bì, cấu trúc hàng hóa 3 cấp độ và phương pháp xây dựng chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật.
• Lãnh đạo và cán bộ quản lý tại các doanh nghiệp thương mại: Tham khảo mô hình xác định chi phí bao bì, phương thức tối ưu hóa kích thước vận chuyển và kỹ thuật khai thác chức năng quảng cáo của bao bì trong phương thức bán hàng tự phục vụ.
• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Tham khảo cơ sở thực tiễn để xây dựng quy chuẩn kỹ thuật bao bì quốc gia và hoàn thiện chính sách quản lý chất thải bao bì thương phẩm.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Theo luận án, cấu trúc của một hàng hóa hoàn chỉnh gồm những mức độ nào và bao bì thuộc mức độ nào?

Theo mô hình cấu trúc hàng hóa tại Chương 1, một hàng hóa hoàn chỉnh bao gồm 3 mức độ:

1. Hàng hóa theo ý tưởng: Lợi ích căn bản của sản phẩm.
2. Hàng hóa hiện thực: Gồm chất lượng, kiểu dáng, thuộc tính, tên nhãn hiệu và bao bì.
3. Hàng hóa hoàn chỉnh: Gồm lắp đặt, dịch vụ sau bán hàng, bảo hành và bán chịu. Bao bì thuộc mức độ 2 (hàng hóa hiện thực), đóng vai trò hoàn thiện hình thức vật chất của sản phẩm trước khi chuyển giao đến người tiêu dùng.

2. Ba chức năng cơ bản của bao bì trong kinh doanh thương mại được luận án xác định là gì?

Văn bản xác định 3 chức năng căn bản:

• Chức năng chứa đựng, bảo quản, bảo vệ hàng hóa: Ngăn chặn hao hụt và bảo vệ hàng hóa trước các tác động cơ học, khí hậu, sinh vật học và hóa học trong lưu thông.
• Chức năng nhận biết (thông tin): Giúp khách hàng phân biệt sản phẩm, nhãn hiệu và tiếp nhận hướng dẫn sử dụng, điều kiện bảo quản, mã hiệu pháp lý.
• Chức năng thương mại: Thực hiện quảng cáo, kích thích thị hiếu, tạo sự tiện lợi khi bốc dỡ/sử dụng và đóng vai trò "người bán hàng thầm lặng" tại các điểm bán tự phục vụ.

3. Luận án đưa ra những công thức cụ thể nào để đo lường hiệu quả sử dụng bao bì?

Các công thức định lượng được nêu trong Chương 1 bao gồm:

• Tổng chi phí bao bì: $P_{bb} = \sum P_i$
• Tỷ trọng chi phí bao bì trong chi phí kinh doanh: $T_{bb} = \frac{P_{bb}}{P_{kd}} \times 100%$
• Tỷ lệ bao bì thu hồi: $h = \frac{Q_{th}}{Q_{sd}}$
• Tỷ lệ bao bì tái chế: $h_{tc} = \frac{Q_{tc}}{Q_{sd}}$
• Tỷ lệ bao bì sử dụng lại: $h_{sd} = \frac{Q_{sdl}}{Q_{sd}}$
• Năng suất lao động kinh doanh: $W = \frac{Q_{lc}}{S_{ld}}$ (trong đó $Q_{lc}$ là lượng hàng hóa lưu chuyển, $S_{ld}$ là số lao động).

4. Lịch sử phát triển của các loại vật liệu bao bì được tác giả tổng hợp theo các mốc thời gian nào?

Tác giả tổng hợp các mốc lịch sử gồm:

• Thời cổ đại: Dùng lá cây (bầu, bí), vỏ cây, da thú làm giỏ chứa đựng.
• 8.000 năm trước (Trung Quốc): Xuất hiện bình gốm chứa chất lỏng và chất rắn rời.
• 4.000 - 6.000 năm trước (Ai Cập): Sản xuất chai lọ thủy tinh thủ công.
• 2.000 - 3.000 năm trước (Trung Quốc): Sản xuất bao bì giấy.
• Thời kỳ cách mạng công nghiệp đến nay: Phát triển bao bì kim loại, nhựa tổng hợp, carton với công nghệ sản xuất tự động hóa quy mô lớn.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả đã làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn về hiệu quả sử dụng bao bì tại các doanh nghiệp thương mại nhà nước trên địa bàn Hà Nội từ năm 1991. Nghiên cứu xác lập khung lý thuyết liên ngành kết hợp giữa kinh tế thương mại, kỹ thuật bao gói và bảo vệ môi trường sinh thái thông qua hệ thống chỉ tiêu kinh tế - xã hội rõ ràng. Các giải pháp được luận án đề xuất tập trung giải quyết tính thụ động trong quản trị bao bì, tối ưu hóa chi phí lưu thông và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp thương mại nhà nước trong giai đoạn chuyển đổi cơ chế kinh tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 BAO BÌ VÀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG BAO BÌ TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH Ở CÁC DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1. Hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thương mại và sự cần thiết phải sử dụng có hiệu quả bao bì trong kinh doanh thương mại 1. Kinh doanh thương mại và những cơ sở của kinh doanh thương mại Nền kinh tế nước ta là một tổng thể kinh tế quốc dân thống nhất. Nó bao gồm nhiều ngành và mỗi ngành thực hiện một chức năng nhất định.

Kinh doanh thương mại là một ngành kinh tế, một lĩnh vực hoạt động kinh tế, là một mắt xích quan trọng trong hệ thống kinh tế quốc dân thống nhất. Thương mại và Kinh doanh thương mại [8] [10] Chúng ta đều biết rằng để tồn tại và phát triển, mỗi cá nhân, mỗi gia đình, mỗi tổ chức (kinh tế, văn hoá, xã hội.) hay một quốc gia đều luôn có và phải thoả mãn các nhu cầu vô cùng đa dạng, phong phú, phức tạp của mình. Cách thức để thoả mãn những nhu cầu đó có thể thực hiện được bằng cách tự mình sản xuất, lao động ra những sản phẩm vật chất - tinh thần để tự đáp ứng cho mình. Nhưng với những nhu cầu đa dạng, phức tạp, cách thức đáp ứng này không đảm bảo về số lượng, chất lượng ngày càng cao của mỗi thành viên cũng như toàn xã hội.

Khi sự phân công lao động xã hội xuất hiện, mỗi thành viên, mỗi tổ chức chuyên môn hóa một lĩnh vực hoạt động tạo ra nhiều loại sản phẩm hơn, khối lượng lớn hơn cho phép việc thoả mãn các nhu cầu một cách tốt hơn. Khi đó, mỗi người, mỗi tổ chức, quốc gia có thể thoả mãn nhu cầu của mình bằng cách trao đổi các kết quả hoạt động cho nhau. Tuy nhiên, khi sự phân công lao động ngày càng sâu sắc thì các dạng kết quả của hoạt động thể hiện ngày càng đa dạng phong phú. Kết quả hoạt động của các thành viên có thể được biểu hiện ở dạng vật chất cụ thể như xi măng, sắt thép, bánh kẹo, máy móc thiết bị.

hoặc dưới các dạng một kết quả nghiên cứu, một quyết định quản lý, một lời khuyên (tư vấn) hoặc một văn bản pháp lý. Ở đây, để khái quát kết quả hoạt động đó chúng ta dùng chung khái niệm “sản phẩm”. Với một dạng “sản phẩm” có những đặc trưng riêng về mục đích sử dụng, đối tượng tiêu thụ, tính chất kỹ thuật. do đó cách thức trao đổi cũng khác nhau: Cho không: là việc cung cấp các sản phẩm cho các thành viên để đáp ứng nhu cầu của họ mà không đòi hỏi bất kỳ sự hoàn trả nào, chẳng hạn như các hoạt động viện trợ nhân đạo, quà tặng, trợ cấp xã hội, phúc lợi xã hội.

Cung ứng cho các lợi ích xã hội: Đây là dạng cung cấp sản phẩm với mục đích thoả mãn các nhu cầu công cộng, mang tích chất xã hội. Với hình thức này tất cả các thành viên trong xã hội đều phải có trách nhiệm đóng góp để “thanh toán” chi trả cho những nhu cầu đó như các nhu cầu quốc phòng an ninh, công tác quản lý xã hội, các sản phẩm hàng hóa công cộng. Trao đổi sản phẩm thông qua mua bán hàng hóa trên thị trường: Hình thức trao đổi này là phổ biến nhất. Với hình thức trao đổi này, các sản phẩm hàng hóa trong xã hội đều được trao đổi thông qua hành vi mua - bán bằng đồng tiền được diễn ra trong không gian và thời gian nhất định (thị trường).

Hình thức trao đổi đó là thương mại. Thương mại có thể được hiểu theo nhiều cách khác nhau: + Thương mại là sự trao đổi hàng hóa thông qua mua - bán bằng đồng tiền trong nền kinh tế. Như vậy, ở đâu có mua bán, ở đó có thương mại. Thương mại đồng nghĩa với mua bán.

+ Thương mại cũng được hiểu là một hành vi làm phát sinh quyền và nghĩa vụ giữa những người mua và người bán để thoả mãn nhu cầu của mỗi người. + Thương mại có thể là một hoạt động. Hoạt động thương mại bao gồm một số khâu hoặc tất cả các khâu của hành vi thương mại, có thể do một cá nhân hoặc một tổ chức hoặc toàn xã hội thực hiện. Nhìn chung có nhiều cách hiểu khác nhau về thương mại song có thể khái quát thương mại dưới các góc độ khác nhau: Thương mại, hiểu theo nghĩa hẹp, là “quá trình mua bán hàng hóa, dịch vụ trên thị trường, là lĩnh vực phân phối và lưu thông hàng hóa”.

Hành vi thương mại thể hiện ở nhiều dạng khác nhau. Theo Luật Thương mại, các hình vi thương mại bao gồm: mua bán hàng hóa, đại diện cho thương nhân; môi giới thương mại, uỷ thác mua bán hàng hóa, đại lý mua bán hàng hoá, gia công thương mại, đấu giá hàng hóa, đấu thầu hàng hóa, dịch vụ giám định hàng hóa, khuyến mại, quảng cáo thương mại, trưng bày giới thiệu hàng hóa và hội chợ triển lãm thương mại. Theo nghĩa rộng, thương mại là “toàn bộ các hoạt động kinh doanh trên thị trường”. Thương mại được hiểu như các hoạt động kinh tế nhằm mục tiêu lợi nhuận của các chủ thể tham gia kinh doanh trên thị trường.

ở góc độ này, thương mại đồng nghĩa với kinh doanh. Cách hiểu này trùng hợp với cách hiểu của các nước như Anh, Pháp, Nga. Theo từ điển Nga- Việt, xuất bản 1977 thì TẻéÃẻBò được hiểu là nền (ngành, nghề, việc, sự) thương nghiệp, thương mại, buôn bán, mua bán mậu dịch [24, tr 452]. Kinh doanh thương mại [12, 39] Nền kinh tế ngày càng phát triển, hoạt động trao đổi mua bán hàng hóa ngày càng sâu rộng với quy mô, cơ cấu ngày càng lớn, đa dạng, phong phú làm xuất hiện lĩnh vực kinh doanh mới - kinh doanh thương mại.

Kinh doanh thương mại được hiểu là sự đầu tư tiền của, công sức của cá nhân, một tổ chức vào việc mua, bán hàng hóa nhằm thu lợi nhuận. Nói đến kinh doanh thương mại là nói đến hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực lưu thông hàng hóa. Chủ thể kinh doanh (cá nhân, tổ chức) có thể đầu tư một phần, đa số hoặc toàn bộ nguồn lực của mình để thực hiện một, một số hoặc toàn bộ các hành vi thương mại, buôn bán. Dù biểu hiện dưới hình thức nào thì kinh doanh thương mại đòi hỏi các yêu cầu sau: - Phải có vốn kinh doanh.

Vốn kinh doanh là toàn bộ tài sản (thể hiện bằng tiền) mà các chủ thể huy động vào hoạt động của mình. Đó là các khoản vốn bằng tiền và các tài sản khác như nhà xưởng, kho tàng, cửa hàng. Tuỳ thuộc vào thành phần kinh tế tham gia kinh doanh mà nguồn vốn sẽ được hình thành theo các phương thức khác nhau, có thể do nhà nước cấp, do tự đóng góp vốn, do liên doanh, do tích luỹ, do vay dưới các hình thức khác nhau. Có vốn mới thực hiện được chức năng lưu thông hàng hóa, thực hiện được mua để bán các sản phẩm hàng hoá trên thị trường.

- Thực hiện mua - bán hàng hoá. Ở đây, "các đơn vị kinh doanh thương mại không phải mua hàng hóa để thoả mãn nhu cầu của mình mà “mua hàng hóa để bán lại” cho người khác, đáp ứng các nhu cầu của họ. Việc mua để bán này được thực hiện với nhiều hình thức khác nhau phù hợp với điều kiện kinh doanh cụ thể của mỗi đơn vị và chức năng của các đơn vị kinh doanh thương mại. Hay nói một cách khác, kinh doanh thương mại phải thực hiện việc buôn bán hàng hóa phù hợp với điều kiện môi trường kinh doanh của mỗi đơn vị.

- Kinh doanh thương mại sau mỗi chu kỳ kinh doanh phải đảm bảo bảo toàn được vốn kinh doanh và có lợi nhuận (lãi). Việc đảm bảo vốn kinh doanh cho doanh nghiệp là yêu cầu bắt buộc để thực hiện tái kinh doanh, nhưng mới chỉ ở mức độ giản đơn. Trong điều kiện kinh tế thị trường, để tăng trưởng, phát triển, để thực hiện mục tiêu an toàn và có vị thế trong cạnh tranh, kinh doanh phải có lãi. Lợi nhuận doanh nghiệp là nguồn vốn quan trọng để tích luỹ, tái kinh doanh mở rộng.

Theo quy luật của kinh doanh hàng hóa, lợi nhuận của chu kỳ kinh doanh sau bao giờ cũng phải lớn hơn lợi nhuận kỳ trước. Công thức lưu chuyển T- H- T’ (trong đó T’= T +T) mới thực sự là yêu cầu, là động lực cho hoạt động kinh doanh của các doanh nghịêp. Lợi nhuận trong kinh doanh thương mại được thực hiện trực tiếp từ hành vi mua - bán. Cơ sở của kinh doanh thương mại [7] Kinh doanh thương mại hình thành bắt nguồn từ phân công lao động xã hội và chế độ chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất (TLSX) - cơ sở của sản xuất hàng hóa.

Xét trong phạm vi toàn bộ nền kinh tế quốc dân, quá trình tái sản xuất xã hội bao gồm: sản xuất - phân phối - trao đổi - tiêu dùng. Sản xuất là khâu khởi đầu, tiêu dùng là khâu kết thúc, phân phối và trao đổi là khâu trung gian. Phân công lao động xã hội là quá trình chuyên môn hóa người sản xuất. Mỗi “người” chỉ chuyên sản xuất một hay một số sản phẩm thậm chí chỉ sản xuất một bộ phận (chi tiết) của sản phẩm.

Để thoả mãn nhu cầu đa dạng, phong phú của mỗi thành viên nên họ phải trao đổi sản phẩm cho nhau, tức là sự chuyên môn hóa sản xuất gây ra sự cách biệt về mặt không gian, thời gian giữa những người sản xuất cá biệt và để thoả mãn nhu cầu của đời sống, sản xuất kinh doanh đòi hỏi phải có sự trao đổi giữa những người sản xuất với nhau. Xét trên phạm vi xã hội, sản xuất đồng nghĩa với tiêu dùng. Muốn sản xuất ra sản phẩm này, phải tiêu dùng, sử dụng loại sản phẩm khác mà bản thân họ không tự chế tạo ra được. Nhờ sự trao đổi này mà sản phẩm trở thành hàng hoá trên thị trường, trong xã hội tồn tại sản xuất và lưu thông hàng hóa.

Lênin đã chỉ ra rằng “Nên hiểu sản xuất hàng hóa là một tổ chức kinh tế xã hội trong đó sản phẩm đều do những người sản xuất cá thể riêng lẻ sản xuất ra. Mỗi người chuyên làm một thứ sản phẩm nhất định, thành thử muốn thoả mãn nhu cầu của xã hội thì cần phải mua bán sản phẩm, vì vậy, sản phẩm trở thành hàng hóa mua bán trên thị trường” [28, tr 22] Phân công lao động xã hội đòi hỏi phải trao đổi sản phẩm giữa những người sản xuất với nhau. Đây là điều kiện cần của trao đổi hàng hóa.