Luận văn thạc sĩ về phát triển ngành dịch vụ thương mại tại thành phố Quảng Ngãi

Nghiên cứu chuyên sâu Phát triển dịch vụ thương mại tại Quảng Ngãi: Luận văn thạc sĩ kinh tế, phương pháp luận hiện đại, kết quả ứng dụng thực tế

• Trường học: Đại Học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Phát Triển Ngành Dịch Vụ Thương Mại Trên Địa Bàn Thành Phố Quảng Ngãi
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Quảng Ngãi

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN NGÀNH DỊCH VỤ THƯƠNG MẠI
• 1.1. NGÀNH DỊCH VỤ THƯƠNG MẠI
• 1.1.1. Khái niệm, đặc trưng và phân loại ngành dịch vụ thương mại
• 1.1.2. Đặc trưng cơ bản của ngành dịch vụ thương mại
• 1.1.3. Phân loại dịch vụ thương mại
• 1.1.4. Vị trí, vai trò của ngành dịch vụ thương mại
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NGÀNH DỊCH VỤ THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ QUẢNG NGÃI
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NGÀNH DỊCH VỤ THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ QUẢNG NGÃI
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Lý luận chung về phát triển ngành dịch vụ thương mại

Ngành dịch vụ thương mại đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế hiện đại, đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập toàn cầu. Theo luận văn thạc sĩ kinh tế, ngành dịch vụ thương mại không chỉ đơn thuần là hoạt động mua bán hàng hóa mà còn bao gồm các dịch vụ hỗ trợ như vận chuyển, lưu kho và phân phối. Sự phát triển của ngành này được thúc đẩy bởi sự phân công lao động và chuyên môn hóa trong sản xuất. Đặc biệt, trong nền kinh tế Việt Nam, ngành dịch vụ này đã trở thành một trong những động lực chính cho sự tăng trưởng kinh tế, với tỷ trọng ngày càng cao trong GDP. Điều này cho thấy rằng, việc phát triển ngành dịch vụ thương mại không chỉ là cần thiết mà còn là yếu tố sống còn để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng ngày càng cao của người dân.

1.1 Khái niệm và phân loại ngành dịch vụ thương mại

Khái niệm dịch vụ thương mại được hiểu theo nhiều cách khác nhau. Theo nghĩa hẹp, dịch vụ thương mại là các hoạt động hỗ trợ cho quá trình mua bán hàng hóa, bao gồm các dịch vụ trước, trong và sau khi bán hàng. Trong khi đó, theo nghĩa rộng, nó bao gồm toàn bộ các hoạt động thương mại, từ sản xuất đến tiêu dùng. Phân loại dịch vụ thương mại có thể dựa trên nhiều tiêu thức khác nhau, như phạm vi hoạt động (nội địa, quốc tế), đặc điểm sản phẩm (hàng hóa, dịch vụ), và các khâu trong quá trình lưu thông (bán buôn, bán lẻ). Việc phân loại này không chỉ mang tính lý thuyết mà còn có ý nghĩa thực tiễn quan trọng trong việc xây dựng chính sách phát triển ngành dịch vụ thương mại.

II. Thực trạng phát triển ngành dịch vụ thương mại trên địa bàn thành phố Quảng Ngãi

Thành phố Quảng Ngãi, với vị trí địa lý thuận lợi, đã chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của ngành dịch vụ thương mại trong những năm qua. Tuy nhiên, sự phát triển này vẫn chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế sẵn có. Theo nghiên cứu kinh tế, ngành dịch vụ thương mại tại Quảng Ngãi còn tồn tại nhiều hạn chế như tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, manh mún và chưa có sự kết nối chặt chẽ giữa các khâu trong chuỗi cung ứng. Mặc dù đã có nhiều nỗ lực từ phía chính quyền địa phương trong việc cải thiện môi trường kinh doanh và thu hút đầu tư, nhưng thực tế cho thấy rằng phát triển kinh tế của ngành dịch vụ thương mại vẫn còn chậm.

2.1 Đánh giá thực trạng ngành dịch vụ thương mại

Thực trạng của ngành dịch vụ thương mại tại thành phố Quảng Ngãi cho thấy rằng, mặc dù đã có sự phát triển tích cực, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải giải quyết. Các doanh nghiệp trong ngành vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận thị trường và nâng cao chất lượng dịch vụ. Đặc biệt, việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý và kinh doanh còn hạn chế, dẫn đến hiệu quả hoạt động chưa cao. Theo báo cáo, chiến lược phát triển ngành dịch vụ thương mại cần phải được điều chỉnh để phù hợp với xu hướng mới của thị trường và nhu cầu của người tiêu dùng.

III. Những giải pháp phát triển ngành dịch vụ thương mại trên địa bàn thành phố Quảng Ngãi

Để phát triển ngành dịch vụ thương mại tại thành phố Quảng Ngãi, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Trước hết, cần nâng cao chất lượng dịch vụ thông qua việc đào tạo nguồn nhân lực và áp dụng công nghệ mới. Thứ hai, chính quyền địa phương cần tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi hơn, bao gồm việc giảm bớt thủ tục hành chính và hỗ trợ doanh nghiệp trong việc tiếp cận nguồn vốn. Cuối cùng, việc xây dựng các chính sách khuyến khích đầu tư vào ngành dịch vụ thương mại cũng cần được chú trọng để thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

3.1 Các giải pháp cụ thể

Các giải pháp cụ thể để phát triển ngành dịch vụ thương mại bao gồm việc xây dựng các chương trình đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng công nghệ thông tin trong hoạt động kinh doanh, và tạo điều kiện thuận lợi cho việc liên kết giữa các doanh nghiệp trong ngành. Ngoài ra, việc tăng cường quảng bá và xúc tiến thương mại cũng là một yếu tố quan trọng để nâng cao khả năng cạnh tranh của các sản phẩm và dịch vụ trên thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành dịch vụ thương mại đóng vai trò then chốt trong nền kinh tế hiện đại, chiếm tỷ trọng từ 70% đến 80% GDP ở các nước phát triển. Tại Việt Nam, sau hơn 20 năm chuyển đổi từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung sang kinh tế thị trường, ngành dịch vụ thương mại vẫn chưa phát triển đồng bộ, đặc biệt tại các tỉnh duyên hải miền Trung như Quảng Ngãi. Thành phố Quảng Ngãi, với vị trí trung tâm tỉnh lỵ và diện tích 37,17 km², dân số hơn 112.000 người, đang trong quá trình đô thị hóa nhanh và phát triển kinh tế đa ngành. Tuy nhiên, ngành dịch vụ thương mại tại đây còn manh mún, nhỏ lẻ, chưa khai thác hết tiềm năng và lợi thế so sánh.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung phân tích thực trạng phát triển ngành dịch vụ thương mại trên địa bàn thành phố Quảng Ngãi giai đoạn 2005-2010, từ đó đề xuất các giải pháp thúc đẩy phát triển bền vững đến năm 2015. Nghiên cứu có phạm vi không gian trong thành phố Quảng Ngãi, với trọng tâm là các hoạt động thương mại nội địa và dịch vụ đi kèm. Ý nghĩa nghiên cứu không chỉ góp phần làm sáng tỏ các vấn đề lý luận về dịch vụ thương mại mà còn cung cấp cơ sở thực tiễn để hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội địa phương, nâng cao hiệu quả hoạt động thương mại, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết kinh tế thị trường và phát triển ngành dịch vụ thương mại, trong đó:

• Lý thuyết phân công lao động xã hội và chuyên môn hóa sản xuất: Giải thích sự ra đời và phát triển của ngành dịch vụ như một khâu trung gian không thể thiếu trong quá trình tái sản xuất xã hội, thúc đẩy lưu thông hàng hóa và dịch vụ.
• Lý thuyết giá cả thị trường và cơ chế cung cầu: Nhấn mạnh vai trò của giá cả thị trường trong điều tiết hoạt động thương mại, đảm bảo sự cạnh tranh lành mạnh và hiệu quả kinh tế.
• Mô hình phát triển ngành dịch vụ thương mại theo định hướng kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa: Phân tích đặc trưng của ngành dịch vụ thương mại Việt Nam với sự tham gia đa thành phần kinh tế, quản lý nhà nước và sự vận hành theo cơ chế thị trường.
• Khái niệm dịch vụ thương mại: Bao gồm hoạt động mua bán hàng hóa và các dịch vụ hỗ trợ trước, trong và sau bán hàng, mở rộng sang các dịch vụ thương mại điện tử, đại lý, môi giới, quảng cáo thương mại.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: dịch vụ thương mại, lưu thông hàng hóa, mạng lưới phân phối, thương mại nội địa và quốc tế, thương mại điện tử, cơ sở vật chất kỹ thuật thương mại.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển ngành dịch vụ thương mại. Các phương pháp thống kê, phân tích, tổng hợp và so sánh được áp dụng trên cơ sở dữ liệu thu thập từ các báo cáo thống kê của thành phố Quảng Ngãi giai đoạn 2005-2010.

• Nguồn dữ liệu: Số liệu về kinh tế - xã hội, cơ sở hạ tầng, dân số, lao động, thu nhập, lưu chuyển hàng hóa, doanh thu thương mại dịch vụ từ các cơ quan thống kê địa phương và báo cáo ngành.
• Phương pháp phân tích: Phân tích định lượng các chỉ tiêu kinh tế như tốc độ tăng trưởng, tỷ trọng ngành, cơ cấu lao động, doanh thu thương mại; phân tích định tính về cơ sở vật chất, chính sách, môi trường kinh doanh.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Dữ liệu tổng hợp toàn bộ thành phố Quảng Ngãi, tập trung vào các phường, xã và các cơ sở kinh doanh thương mại lớn nhỏ trên địa bàn.
• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích giai đoạn 2005-2010, đề xuất giải pháp phát triển đến năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu: Giá trị sản xuất ngành thương mại dịch vụ tăng bình quân 24,79%/năm giai đoạn 2006-2010, cao hơn mức tăng chung của toàn thành phố (22,45%). Tỷ trọng ngành thương mại dịch vụ trong cơ cấu kinh tế tăng từ 34,98% năm 2005 lên 38,49% năm 2010, trong khi nông nghiệp giảm từ 3,65% xuống 1,48%.

2. Lưu chuyển hàng hóa xã hội tăng mạnh: Tổng mức lưu chuyển hàng hóa xã hội của thành phố tăng từ 4.000 tỷ đồng năm 2005 lên 13.500 tỷ đồng năm 2010, chiếm khoảng 44% tổng mức lưu chuyển của tỉnh, tăng gấp hơn 3 lần trong 5 năm.

3. Cơ sở vật chất và mạng lưới phân phối còn hạn chế: Các cơ sở kinh doanh thương mại chủ yếu nhỏ lẻ, phân tán, chưa có nhiều siêu thị, trung tâm thương mại hiện đại. Một số chợ truyền thống xuống cấp, quá tải, chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển.

4. Nguồn nhân lực và chất lượng lao động: Lực lượng lao động trong ngành thương mại dịch vụ tăng nhanh, chiếm 53,92% tổng lao động năm 2010, tuy nhiên trình độ chuyên môn, kỹ thuật còn thấp, tỷ lệ lao động chưa qua đào tạo cao, ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh và cạnh tranh.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng nhanh của ngành dịch vụ thương mại tại Quảng Ngãi phản ánh xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp - dịch vụ, phù hợp với quá trình đô thị hóa và phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, sự phát triển chưa đồng bộ về cơ sở vật chất và chất lượng nguồn nhân lực là những hạn chế lớn.

So với các tỉnh trong vùng duyên hải miền Trung, Quảng Ngãi có lợi thế vị trí địa lý thuận lợi, hệ thống giao thông vận tải và hạ tầng kỹ thuật đang được cải thiện, nhưng chưa khai thác hiệu quả để phát triển mạng lưới phân phối hiện đại. Việc thiếu các trung tâm thương mại, siêu thị quy mô lớn làm giảm khả năng cạnh tranh và thu hút đầu tư.

Ngoài ra, chất lượng lao động thương mại còn thấp, thiếu đào tạo chuyên sâu và kiến thức pháp luật kinh doanh, dẫn đến tình trạng gian lận thương mại và hiệu quả kinh doanh chưa cao. Điều này cũng là rào cản cho việc nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng giá trị sản xuất ngành thương mại dịch vụ, bảng cơ cấu lao động theo ngành, biểu đồ tổng mức lưu chuyển hàng hóa xã hội qua các năm, giúp minh họa rõ nét xu hướng phát triển và những điểm nghẽn cần khắc phục.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đầu tư phát triển cơ sở vật chất thương mại hiện đại

   • Xây dựng và nâng cấp các trung tâm thương mại, siêu thị, chợ đầu mối quy mô lớn.
   • Mục tiêu: nâng cao tỷ lệ hàng hóa lưu thông qua kênh phân phối hiện đại lên 50% vào năm 2015.
   • Chủ thể thực hiện: chính quyền thành phố phối hợp với doanh nghiệp và nhà đầu tư.

2. Phát triển mạng lưới phân phối đa dạng và hiệu quả

   • Khuyến khích phát triển các kênh bán buôn, bán lẻ, đại lý, thương mại điện tử.
   • Mở rộng phạm vi hoạt động thương mại đến các vùng nông thôn và miền núi trong thành phố.
   • Thời gian: triển khai ngay từ năm 2012, hoàn thành cơ bản năm 2015.

3. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ngành thương mại

   • Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng chuyên môn, nghiệp vụ và kiến thức pháp luật cho lao động thương mại.
   • Phát triển các cơ sở đào tạo nghề chuyên ngành thương mại dịch vụ.
   • Mục tiêu: tăng tỷ lệ lao động qua đào tạo lên 50% vào năm 2015.

4. Hoàn thiện chính sách hỗ trợ và quản lý ngành dịch vụ thương mại

   • Xây dựng chính sách ưu đãi thuế, hỗ trợ vốn cho doanh nghiệp thương mại vừa và nhỏ.
   • Tăng cường quản lý thị trường, chống gian lận thương mại, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
   • Chủ thể: các cơ quan quản lý nhà nước địa phương phối hợp với các ngành liên quan.

5. Ứng dụng công nghệ thông tin và phát triển thương mại điện tử

   • Đẩy mạnh xây dựng hạ tầng CNTT, phát triển các kênh bán hàng trực tuyến.
   • Tăng cường quảng bá sản phẩm, nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế.
   • Thời gian: triển khai từ năm 2012, đánh giá hiệu quả định kỳ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách địa phương

   • Lợi ích: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chiến lược phát triển ngành dịch vụ thương mại phù hợp với điều kiện thực tế thành phố Quảng Ngãi.
   • Use case: Xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch thương mại.

2. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực thương mại dịch vụ

   • Lợi ích: Hiểu rõ thực trạng thị trường, tiềm năng và thách thức để đưa ra quyết định đầu tư hiệu quả.
   • Use case: Mở rộng mạng lưới phân phối, phát triển kênh bán lẻ hiện đại.

3. Các cơ sở đào tạo và nghiên cứu kinh tế

   • Lợi ích: Tài liệu tham khảo về lý luận và thực tiễn phát triển ngành dịch vụ thương mại tại địa phương.
   • Use case: Phát triển chương trình đào tạo, nghiên cứu chuyên sâu.

4. Cán bộ quản lý và nhân viên ngành thương mại

   • Lợi ích: Nâng cao nhận thức về vai trò, đặc điểm và các yếu tố ảnh hưởng đến ngành dịch vụ thương mại.
   • Use case: Cải thiện kỹ năng quản lý, vận hành kinh doanh thương mại.

Câu hỏi thường gặp

1. Ngành dịch vụ thương mại có vai trò gì trong phát triển kinh tế địa phương?
   Ngành dịch vụ thương mại là cầu nối giữa sản xuất và tiêu dùng, thúc đẩy lưu thông hàng hóa, mở rộng thị trường và tạo việc làm. Tại Quảng Ngãi, ngành này chiếm gần 40% cơ cấu kinh tế, góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế và cải thiện đời sống nhân dân.

2. Tại sao ngành dịch vụ thương mại ở Quảng Ngãi phát triển chậm so với tiềm năng?
   Nguyên nhân chính là cơ sở vật chất chưa đồng bộ, mạng lưới phân phối còn nhỏ lẻ, chất lượng lao động thấp và hạn chế trong ứng dụng công nghệ thông tin. Ngoài ra, chính sách hỗ trợ và quản lý chưa thực sự hiệu quả cũng ảnh hưởng đến sự phát triển.

3. Làm thế nào để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong ngành thương mại?
   Cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên môn, nghiệp vụ và kiến thức pháp luật kinh doanh cho lao động thương mại. Đồng thời, phát triển các cơ sở đào tạo nghề chuyên ngành, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào đào tạo nội bộ.

4. Vai trò của công nghệ thông tin trong phát triển dịch vụ thương mại là gì?
   CNTT giúp nâng cao hiệu quả quản lý, giảm chi phí vận hành, mở rộng kênh phân phối qua thương mại điện tử, tăng cường quảng bá sản phẩm và tiếp cận khách hàng nhanh chóng, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

5. Chính sách nào cần ưu tiên để thúc đẩy phát triển ngành dịch vụ thương mại tại Quảng Ngãi?
   Ưu tiên chính sách hỗ trợ vốn, thuế cho doanh nghiệp thương mại vừa và nhỏ, hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường quản lý thị trường, đồng thời đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng thương mại hiện đại và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Kết luận

• Ngành dịch vụ thương mại tại thành phố Quảng Ngãi có tốc độ tăng trưởng cao, đóng góp quan trọng vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương.
• Cơ sở vật chất, mạng lưới phân phối và chất lượng nguồn nhân lực là những điểm nghẽn cần được cải thiện để phát triển bền vững.
• Việc ứng dụng công nghệ thông tin và phát triển thương mại điện tử là xu hướng tất yếu để nâng cao hiệu quả hoạt động thương mại.
• Chính sách hỗ trợ và quản lý nhà nước cần được hoàn thiện, tạo môi trường thuận lợi cho các thành phần kinh tế phát triển ngành dịch vụ thương mại.
• Các giải pháp đề xuất hướng tới phát triển ngành dịch vụ thương mại hiện đại, đa dạng, hiệu quả, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội thành phố Quảng Ngãi đến năm 2015 và những năm tiếp theo.

Các nhà quản lý và doanh nghiệp cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tăng cường giám sát, đánh giá định kỳ để điều chỉnh phù hợp với thực tiễn phát triển.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VE PHAT TRIEN NGANH DICH VU THUONG MAI 1. NGÀNH DỊCH VỤ THƯƠNG MẠI 1. Khái niệm, đặc trưng và phân loại ngành dịch vụ thương mại 1. Dịch vụ Các ngành ra đời và phát triển trong nền kinh tế quốc dân là do sự phân công lao động xã hội.

Chuyên môn hóa sản xuất đã làm tăng thêm lực lượng sản xuất xã hội, là một trong những động lực chủ yếu của tăng trưởng kinh tế và tiến bộ khoa học kỹ thuật, dẫn đến sự ra đời của ngành dịch vụ. Ngày nay, dịch vụ phát triển rất đa dạng và có vai trò ngày càng quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế-xã hội của các quốc gia. “Toàn bộ hoạt động của nền KTQD người ta chia thành ba lĩnh vực, đó là: sản xuất công nghiệp, sản xuất nông nghi: và các hoạt động dịch vụ. Theo nghĩa hẹp: dịch vụ là những hoạt động phục vụ cho một ngành, một lĩnh vực cụ thể nào đấy như: dịch vụ ngân hàng, dịch vụ du lịch, dịch vụ đầu tư, dịch vụ thương mại.

Theo nghĩa rộng: dịch vụ gồm toàn bộ các ngành nghề hoạt động trong ĩnh vực lưu thông hàng hóa như thương mại, ngân hàng, giao thông vận tải, thông tin liên lạc, đầu tư; các hoạt động phục vụ cho đời sống nhân dân như y tế, giáo dục, nghệ thuật, bảo hiểm.đều thuộc về lĩnh vực dịch vụ. Dịch vụ bao gồm toàn bộ những hoạt động nhằm đáp ứng nhu cầu các yếu tổ “đầu vào” và giải quyết các yếu tố “đầu ra” của sản xuất cũng như đời sống con người. Hoạt động dịch vụ phát triển đến trình độ cao thì có mặt ở tắt cả các lĩnh vực và có tác động rất lớn đến quá trình phát triển kinh tế-xã hội, môi trường của từng quốc gia, khu vực nói riêng và toàn thế giới nói chung. Dịch vụ với quan niệm đó không chỉ bao gồm những lĩnh vực truyền thống.

như: vận tải, thương mại, ngân hàng, bưu điện, bảo hiểm, truyền thông liên lạc, du lịch mà còn có cả những lĩnh vực rất mới như: xử lý chất thải, bảo vệ môi trường, tiếp đón, dịch vụ văn hóa, dịch vụ hành chính, tư vấn pháp luật, tư vấn tình cảm và ngay cả đến dịch vụ tháp tùng riêng. Trong lý luận của mình C.Mác cho rằng dịch vụ cũng là hàng hóa nên nó vừa có giá trị sử dụng vừa có giá trị trao đổi. Như vậy, địch vụ là những hoạt động lao động tạo ra các hàng hóa không tôn tại dưới dạng vật thể nhằm thỏa mãn kịp thời, thuận lợi, hiệu qua hơn các nhu cầu của sản xuất và đời sống con người.262] Ngành dịch vụ lại tiếp tục phân chia ra thành các nhóm khác nhau. Căn cứ theo sản phẩm chủ yếu, Liên hợp quốc đã phân chia dịch vụ thành 5 cấp với 964 loại sản phẩm.

Dựa vào cách phân loại này, ở Việt Nam dịch vụ được phân thành bốn nhóm ngành lớn, gồm: -Dịch vụ thương mại, dịch vụ khách sạn và nhà hàng. -Dịch vụ vận tải, kho bãi và thông tin liên lạc. -Dịch vụ kinh doanh bao gồm các loại dịch vụ nông nghiệp, khai thác mỏ và công nghiệp chế biến. -Dịch vụ cá nhân, xã hội và công cộng.270] b, Dịch vụ thương mại Căn cứ vào cách phân loại dịch vụ theo sản phẩm chủ yếu và từ khái niệm dịch vụ để tìm hiểu khái niệm dịch vụ thương mại.

"Trước hết ta có khái niệm thương mai Thương mại là hoạt động trao đổi của cải, hàng hoá, dịch vụ, kiến thức, tiền tệ. giữa hai hay nhiều đối tác và có thể. nhận lại một giá trị nào đó (bằng tiền thông qua giá cả) hay bằng hàng hoá, dịch vụ khác như trong hình thức thương mại hàng đổi hàng. Trong quá trình này, người bán là người cung cắp của cải, hàng hoá, dịch vụ.

cho người mua, đổi lại người mua sẽ phải trả cho người bán một giá trị tương đương nào đó [23, tr. Sự phát triển kinh tế và hoạt động kinh doanh đã làm cho khái thương mại ngày cảng được mở rộng. Mức độ phát triển khác nhau của các nước dẫn đến khái niệm thương mại được hiểu theo các nghĩa khác nhau. Ở 'Việt Nam, khái niệm thương mại dùng để chỉ các hoạt động liên quan đến quá trình mua bán hàng hoá (Khoản 2 điều V, Luật Thương mại của nước Cộng hoà XHCN Việt Nam).

Trong khi đó, khái lệm thương mại trong luật pháp. quốc tế cũng như luật pháp của phần lớn các nước được hiểu theo nghĩa rộng. hơn bao trùm rất nhiều lĩnh vực như: thương mại hàng hoá, thương mại dịch vụ, sở hữu trí tuệ và các hoạt động đầu tư liên quan đến thương mại. Các nhà kinh tế học hiện đại cũng xem thương mại hoạt động với chức năng chủ yếu là mua, bán hàng hoá và các dịch vụ mua bán kèm theo.

Vậy, thương mại là quá trình mua bán hàng hóa, dịch vụ trên thị trường, là lĩnh vực phân phối và lưu thông hàng hóa. Néu hoạt động trao đổi hàng hóa (kinh doanh hàng hóa) vượt ra khỏi biên giới quốc gia thì người ta gọi đó là ngoại thương (kinh doanh quốc tế). 15] Dịch vụ thương mại là một ngành trong lĩnh vực dịch vụ, đối tượng của dịch vụ thương mại là hàng hóa. Vì vậy, khái niệm dịch vụ thương mại cũng được hiểu theo hai cách: Dịch vụ thương mại theo nghĩa hẹp: là hoạt động hỗ trợ cho quá trình kinh doanh hàng hóa, bao gồm các hỗ trợ trước, trong và sau khi bán hảng, là phần mềm của sản phẩm được cung ứng cho khách hàng.

Dịch vụ thương mại theo nghĩa rộng: (hay còn gọi là thương mại) là hoạt động mua và bán hàng hoá trong nước, quốc é và các dịch vụ đi kèm. Trong pháp luật của một số nước có nền kinh tế phát triển, dịch vụ thương mại có nội dung rộng hơn, nó bao gồm tắt cả các hoạt động thương nghiệp thuần tuý (mua và bán hàng hoá) và cả hoạt động sản xuất công nghiệp, cùng hầu hết các dịch vụ trên thị trường như: dịch vụ hàng không, dich vy tai chính, dich vụ ngân hàng, tín dụng, bảo hi Ở Việt Nam, theo các nhà nghiên cứu thì dịch vụ thương mại không chỉ là hoạt động mua bán hàng hoá thuần tuý mà gồm cả những dịch vụ thương mại liên quan đến mua bán hàng hoá như: đại diện thương mại, môi giới thương mại, uỷ thác mua bán hàng hoá, đại lý mua bán hàng hoá, quảng cáo thương mại, gia công thương mại. Như vậy, khái niệm dịch vụ thương mại được hiểu rộng hơn khái niệm thương nghiệp trước đây. Ngành dịch vụ thương mại là một ngành của nền kinh tế quốc dân, thực hiện chức năng tô chức lưu thông hàng hóa dịch vụ trong nước và quốc tế.

Là một ngành trong nền kinh tế quốc dân, nên dịch vụ thương mại cũng phát triển theo những qui luật kinh tế chung có tác động trong toàn bộ nền KTQD. Mặt khác, cần thấy ằng đây là một ngành KTQD độc lập, được tách khỏi các ngành sản xuất nên nó cũng có qui luật phát triển riêng. Tóm lại, trong nền kinh tế quốc dân ngành dịch vụ thương mại là một ngành kinh tế độc lập, nó không trực tiếp sản xuất ra của cải vật chất nhưng lại phục vụ cho quá trình sản xuất và tái sản xuất. Dịch vụ nói chung và dịch vụ thương mại nói riêng có vai trò to lớn, đẩy nhanh tốc độ lưu chuyển hàng hóa tiền tệ, phát triển và ôn định thị trường, làm thay đổi căn bản cơ cấu của nên kinh tế quốc dân.

Đặc trưng cơ bản của ngành dịch vụ thương mại Dịch vụ thương mại là một ngành kinh tế quốc dân độc lập, được tách ra khỏi các ngành sản xuất nên nó cũng có qui luật phát triển riêng. Ngành dich vụ thương mại phụ thuộc vào sự tiến bộ của sản xuất và trình độ quản lý kinh tế của đất nước. Những điều kiện này thay đổi thì phương thức quản lý và kinh doanh thương mại cũng có sự thay đổi tương ứng. Trong xã hội có sự phân công lao động đã tạo ra một khối lượng hàng hoá và dịch vụ nhiều hơn, cho nên có sự trao đổi các sản phẩm hàng hoá với nhau.

Nhưng dé các dạng trao đổi trở thành thương mại thì phải thoả mãn những yêu cầu chủ yếu sau đây: “Thứ nhất: trao đồi (hàng hóa, dịch vụ) phải bằng tiền, dù đó là tiền mặt hay ngân phiếu, tín phiếu hoặc kim loại quý. Thứ hai: hoạt động mua bán phải được thực hiện trên thị trường theo. những qui luật của chúng, không phải theo những qui định hành chính, những. luật lệ cứng nhắc.

Thứ ba: mua bán theo giá cả thị trường. Đây là loại giá cả được hình thành trên thị trường trong môi trường cạnh tranh do quan hệ cung cầu quyết định3, tr.283] Vậy, thương mại là lĩnh vực trao đổi hàng hoá, dich vụ trên thị trường (trong nước và quốc tế) được thực hiện thông qua mua và bán bằng tiền, tự do. theo giá cả thị trường. * Đặc trưng cơ bản của ngành dịch vụ thương mại Việt Nam Trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam, ngành dịch vụ thương mại còn có những đặc trưng sau: - Thương mại hàng hoá, phát triển dựa trên cơ sở nền kinh tế nhiều thành phần (thương mại nhiều thành phần).

Cơ sở khách quan của sự tồn tại nhiều thành phần đó là do còn nhiều hình thức sở hữu khác nhau về TLSX. Các thành phần kinh tế bao gồm: kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân, và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, các thành phần kinh tế èu được khuyến khích phát triển lâu dài, hợp tác và cạnh tranh lành mạnh. Nền kinh tế 10 nhiều thành phần ở nước ta là nguồn lực tổng hợp to lớn để phát triển kinh tế, phát triển thương mại trong. kiện hội nhập.

- Dịch vụ thương mại phát triển theo định hướng XHCN dưới sự quản lý của nhà nước. Sự vận động của thương mại theo cơ chế thị trường không thể giải quyết hết được những vấn dé do chính cơ chế đó và bản thân hoạt động thương mại đặt ra, vì vậy sự tác động của nhà nước vào các hoạt động thương mại là một tất yếu của sự phát triển. Thông qua pháp luật, các chính sách, chiến lược qui hoạch và kế hoạch phát triển thương mại, nhà nước quản ly các hoạt động thương mại trong trật tự kỷ cương, kinh doanh theo đúng qui tắc của thị trường. ~ Thương mại tự do hay tự do lưu thông hàng hoá dịch vụ theo qui luật KTTT và theo pháp luật.