Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp PhÇn më ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi VÊn ®Ò vÒ vèn ®ang lµ mét ®ßi hái rÊt lín, chñ tr¬ng cña §¶ng vµ Nhµ níc ta hiÖn nay vÒ vèn Ng©n s¸ch chØ chi cho viÖc ®Çu t c¸c c¬ së h¹ tÇng kh«ng cã kh¶ n¨ng thu håi vèn, cßn toµn bé nhu cÇu vèn ®Ó s¶n xuÊt kinh doanh kÓ c¶ ®Çu t x©y dùng, vèn cè ®Þnh vµ vèn lu ®éng ®Òu ph¶i ®i vay. Nh vËy ®ßi hái vÒ vèn kh«ng chØ ng¾n h¹n mµ cßn c¶ vèn trung, dµi h¹n. NÕu kh«ng cã vèn th× kh«ng thÓ thay ®æi ®îc c¬ cÊu kinh tÕ, kh«ng thÓ x©y dùng ®îc c¸c c¬ së c«ng nghiÖp, c¸c trung t©m dÞch vô lín.
Tuy ®· cã nh÷ng thay ®æi vÒ nhiÒu ph¬ng diÖn, hÖ thèng Ng©n hµng ®· cã nh÷ng bíc tiÕn dµi nhng hÖ thèng Ng©n hµng vÉn cha ®¸p øng ®îc nhu cÇu vÒ vèn cña nÒn kinh tÕ. Tõ n¨m 1994 trë ®i bíc vµo thêi kú c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ vÊn ®Ò vÒ vèn næi lªn lµ mét yªu cÇu hÕt søc cÊp b¸ch trong ®iÒu kiÖn cha cã thÞ trêng vèn. Gi¶i quyÕt nhu cÇu vèn lµ ®ßi hái lín ®èi víi hÖ thèng ng©n hµng. C¸c ng©n hµng kinh tÕ ®ang ®ßi hái ë ng©n hµng lµ ph¶i huy ®éng ®ñ vèn t¹o ®iÒu kiÖn cho nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn kh«ng bÞ tôt hËu, ®ã chÝnh lµ vÊn ®Ò vÒ vèn.
Trong thùc tiÔn ho¹t ®éng cña NHNo&PTNT huyÖn Vô B¶n ho¹t ®éng huy ®éng vèn ®· ®îc coi träng ®óng møc vµ ®· ®¹t ®îc mét sè kÕt qu¶ nhÊt ®Þnh nhng bªn c¹nh ®ã vÉn cßn béc lé TriÖu Ngäc Nguyªn 1 Líp : 3012 - HVNH Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp mét sè tån t¹i do ®ã cÇn ph¶i nghiªn cøu c¶ vÒ lý luËn vµ thùc tiÔn ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ kinh doanh nh»m phôc vô c«ng t¸c c«ng nghiÖp ho¸- hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc. §èi tîng nghiªn cøu - Dùa vµo c¬ së ph©n tÝch thùc tr¹ng c«ng t¸c huy ®éng vèn t¹i chi nh¸nh NHNo&PTNT huyÖn Vô B¶n ®Ó t×m ra nguyªn nh©n cña nh÷ng tån t¹i tõ ®ã ®a ra c¸c gi¶i ph¸p vµ kiÕn nghÞ ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng huy ®éng vèn cña chi nh¸nh NHNo&PTNT huyÖ Vô B¶n. §èi tîng vµ ph¹m vi nghiªn cøu - §èi tîng nghiªn cøu: Thùc tr¹ng c«ng t¸c huy ®éng vèn t¹i chi nh¸nh NHNo&PTNT huyÖn Vô B¶n - Ph¹m vi nghiªn cøu: C¸c sè liÖu trong b¶ng tæng kÕt tµi s¶n vµ b¸o c¸o kÕt qu¶ kinh doanh cña NHNo&PTNT huyÖn Vô B¶n tõ n¨m 2000 ®Õn n¨m 2003. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu Sö dông ph¬ng ph¸p: So s¸nh, ph©n tÝch, luËn, gi¶i.
Bè côc §Ò tµi ®îc chia lµm 3 ch¬ng: TriÖu Ngäc Nguyªn 2 Líp : 3012 - HVNH Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp Ch¬ng 1 : NHTM vµ c«ng t¸c huy ®éng vèn t¹i c¸c NHTM. Ch¬ng 2 : Thùc tr¹ng c«ng t¸c huy ®éng vèn t¹i chi nh¸nh NHNo&PTNT huyÖn Vô B¶n. Ch¬ng 3 : Gi¶i ph¸p vµ kiÕn nghÞ ®Ó ®Èy m¹nh c«ng t¸c huy ®éng vèn t¹i chi nh¸nh NHNo & PTNT huyÖn Vô B¶n. TriÖu Ngäc Nguyªn 3 Líp : 3012 - HVNH Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp Ch¬ng 1 ng©n hµng th¬ng m¹i vµ nh÷ng vÊn ®Ò vÒ c«ng t¸c huy ®éng vèn t¹i ng©n hµng th¬ng m¹i 1.1 Ng©n hµng th¬ng m¹i vµ ho¹t ®éng cña NHTM trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng.1 Kh¸i niÖm vÒ ng©n hµng th¬ng m¹i NHTM lµ mét ®Þnh chÕ tµi chÝnh mµ ho¹t ®éng thêng xuyªn vµ chñ yÕu lµ nhËn tiÒn göi vµ sö dông sè tiÒn ®ã ®Ó cho vay, thùc hiÖn nghiÖp vô chiÕt khÊu vµ lµm ph¬ng tiÖn thanh to¸n.2 Sù ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña NHTM Ngay tõ xa xa ngêi ta ®· biÕt dïng tiÒn lµm ph¬ng tiÖn thanh to¸n, lµm trung gian trao ®æi hµng ho¸.
Th«ng qua tiÒn, viÖc trao ®æi hµng ho¸ ®îc tiÕn hµnh mét c¸ch thuËn lîi, dÔ dµng h¬n nhiÒu. ChÝnh v× thÕ ®· kÝch thÝch s¶n xuÊt, ®a x· héi loµi ngêi ngµy cµng ph¸t triÓn. X· héi ngµy cµng ph¸t triÓn th× vai trß cña tiÒn tÖ ngµy cµng ®¬c ph¸t huy.Th¬ng m¹i ph¸t triÓn, mét tÇng líp th¬ng nh©n giµu cã ra ®êi vµ hä cÇn cã nh÷ng n¬i an toµn ®Ó göi tiÒn. Nh÷ng ngêi nhËn tiÒn göi chñ yÕu lµ chñ tiÖm vµng, hä TriÖu Ngäc Nguyªn 4 Líp : 3012 - HVNH Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp nhËn thÊy: lu«n cã mét lîng lín tiÒn vµ vµng nhµn rçi do tiÒn vµ vµng ngêi ta göi vµo lu«n nhiÒu h¬n tiÒn rót ra.
MÆt kh¸c l¹i lu«n tån t¹i nhu cÇu vay mîn ®Ó chi tiªu, ®Çu t kinh doanh. Vµ nh÷ng ngêi gi÷ hé tµi s¶n nghÜ ®Õn viÖc sö dông sè tiÒn nhµn rçi ®ã ®Ó cho vay kiÕm lêi. Vµ thay v× thu phÝ gi÷ hé ngêi ta tr¶ mét kho¶n l·i cho ngêi cã tµi s¶n ®em göi. Bªn c¹nh ®ã ngêi gi÷ hé tiÒn còng cho vay ®Ó thanh to¸n cho mét ngêi nµo ®ã b»ng c¸ch ghi nî cho ngêi vay tiÒn vµ ghi t¨ng tµi s¶n cho ngêi ®îc thanh to¸n.
Vµ lóc c¸c nghiÖp vô trªn h×nh thµnh còng lµ lóc ng©n hµng xuÊt hiÖn. Kho¶ng ®Çu thÕ kØ thø XV (1401) cã mét tæ chøc trªn thÕ giíi ®îc coi lµ mét ng©n hµng thùc sù theo quan niÖm ngµy nay ®ã lµ BAN - CA - DI Barcelona (T©y Ban Nha), ®©y lµ ng©n hµng ®Çu tiªn trªn thÕ giíi. §Õn n¨m 1409 ng©n hµng thø hai lµ Ban -co -di Valencia (TBN) vµ c¶ hai ng©n hµng nµy ®· thùc hiÖn hÇu hÕt c¸c nghiÖp vô ng©n hµng nh ngµy nay: nhËn tiÒn göi, cho vay, thanh to¸n. Tõ thÕ kØ XVII, song song víi cuéc c¸ch m¹ng khoa häc kü thuËt kinh tÕ vµ th¬ng m¹i ®· cã nh÷ng tiÕn bé lín, ®ång thêi ng©n hµng còng ph¸t triÓn m¹nh, ®Çu tiªn lµ ë Ch©u ¢u, sau ®ã lµ ë Ch©u Mü råi ®Õn Ch©u ¸ vµ ®îc ph¸t triÓn trªn ph¹m vi toµn thÕ giíi.
C¸c nhµ s¶n xuÊt cÇn ®Õn vèn ®Ó s¶n xuÊt, c¸c th¬ng gia cÇn vèn ®Ó thµnh lËp c¸c c«ng ty th¬ng m¹i, xuÊt nhËp khÈu chØ cã thÓ dùa vµo ng©n hµng vµ chØ cã ng©n hµng míi cã thÓ cung cÊp ®ñ vèn cho hä. Do ®ã vÞ thÕ cña ng©n hµng ngµy TriÖu Ngäc Nguyªn 5 Líp : 3012 - HVNH Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp cµng ®îc n©ng cao vµ ng©n hµng trë thµnh mét bé phËn kh«ng thÓ thiÕu trong nÒn kinh tÕ. Bíc chuyÓn m×nh lín nhÊt cña hÖ thèng ng©n hµng b¾t ®Çu tõ thÕ kû XX khi mµ c¸c ng©n hµng ¸p dông c¸c tiÕn bé khoa häc kü thuËt vµo ho¹t ®éng cña m×nh. C¸c s¶n phÈm míi cña ng©n hµng ra ®êi ®¸p øng mäi nhu cÇu cña kh¸ch hµng.
Ng©n hµng trë thµnh n¬i cung cÊp c¸c dÞch vô tµi chÝnh ®a d¹ng vµ phong phó nhÊt cho nÒn kinh tÕ.3 Vai trß cña NHTM 1.1 NHTM lµ n¬i cung cÊp vèn cho nÒn kinh tÕ Trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng c¸c doanh nghiÖp c¸ nh©n, tæ chøc kinh tÕ muèn s¶n xuÊt, kinh doanh th× cÇn ph¶i cã vèn ®Ó ®Çu t mua s¾m t liÖu s¶n xuÊt, ph¬ng tiÖn ®Ó s¶n xuÊt kinh doanh…mµ nhu cÇu vÒ vèn cña doanh nghiÖp, c¸ nh©n. lu«n lu«n lín h¬n vèn tù cã do ®ã cÇn ph¶i t×m ®Õn nh÷ng nguån vèn tõ bªn ngoµi. MÆt kh¸c l¹i cã mét lîng vèn nhµn rçi do qu¸ tr×nh tiÕt kiÖm, tÝch luü cña c¸ nh©n, doanh nghiÖp, tæ chøc kh¸c. NHTM lµ chñ thÓ ®øng ra huy ®éng c¸c nguån vèn t¹m thêi nhµn rçi ®ã vµ sö dông nguån vèn huy ®éng ®îc cÊp vèn cho nÒn kinh tÕ th«ng qua ho¹t ®éng tÝn dông.
NHTM trë thµnh TriÖu Ngäc Nguyªn 6 Líp : 3012 - HVNH Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp chñ thÓ chÝnh ®¸p øng nhu cÇu vèn cho nÒn kinh tÕ. Nhê cã ho¹t ®éng ng©n hµng vµ ®Æc biÖt lµ ho¹t ®éng tÝn dông c¸c doanh nghiÖp cã ®iÒu kiÖn më réng s¶n xuÊt, c¶i tiÕn m¸y mãc c«ng nghÖ, t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng, n©ng cao hiÖu qu¶ kinh tÕ, thóc ®Èy nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn.2 NHTM lµ cÇu nèi doanh nghiÖp vµ thÞ trêng. Trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ thÞ trêng, ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp chôi sù t¸c ®éng m¹nh mÏ cña c¸c quy luËt kinh tÕ nh: quy luËt gi¸ trÞ, quy luËt cung cÇu, quy luËt c¹nh tranh vµ s¶n xuÊt ph¶i trªn c¬ së ®¸p øng nhu cÇu thÞ trêng, tho¶ m·n nhu cÇu thÞ trêng vÒ mäi ph¬ng diÖn kh«ng chØ: gi¸ c¶, khèi lîng, chÊt lîng mµ cßn ®ßi hái tho¶ m·n trªn ph¬ng diÖn thêi gian, ®Þa ®iÓm. §Ó cã thÓ ®¸p øng tèt nhÊt nhu cÇu cña thÞ trêng doanh nghiÖp kh«ng nh÷ng cÇn n©ng cao chÊt lîng lao ®éng, cñng cè vµ hoµn thiÖn c¬ cÊu kinh tÕ, chÕ ®é h¹ch to¸n kinh tÕ mµ cßn ph¶i kh«ng ngõng c¶i tiÕn m¸y mãc thiÕt bÞ, ®a c«ng nghÖ míi vµo s¶n xuÊt, t×m tßi vµ sö dông nguyªn vËt liÖu míi, më réng quy m« s¶n xuÊt mét c¸ch thÝch hîp.
Nh÷ng ho¹t ®éng nµy ®ßi hái ph¶i cã mét lîng vèn ®Çu t lín, nhiÒu khi vît qu¸ kh¶ n¨ng cña doanh nghiÖp. Do ®ã ®Ó gi¶i quyÕt khã kh¨n nµy doanh nghiÖp ®Õn ng©n hµng ®Ó xin vay vèn ®Ó tho¶ m·n nhu cÇu ®Çu t cña m×nh.Th«ng qua ho¹t ®éng cÊp tÝn dông cho doanh nghiÖp ng©n hµng lµ cÇu nèi doanh nghiÖp víi thÞ trêng. Nguån vèn tÝn dông cña ng©n hµng cung cÊp cho doanh nghiÖp ®ãng vai trß rÊt quan träng trong viÖc n©ng cao chÊt lîng vÒ TriÖu Ngäc Nguyªn 7 Líp : 3012 - HVNH Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp mäi mÆt cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh, ®¸p øng nhu cÇu cña thÞ trêng vµ tõ ®ã t¹o cho doanh nghiÖp chç ®øng v÷ng ch¾c trong c¹nh tranh .3 NHTM lµ c«ng cô ®Ó nhµ níc ®iÒu tiÕt vÜ m« nÒn kinh tÕ. HÖ thèng NHTM ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶ sÏ thùc sù lµ c«ng cô ®Ó nhµ níc ®iÒu tiÕt vÜ m« nÒn kinh tÕ.
Th«ng qua ho¹t déng thanh to¸n gi÷a c¸c ng©n hµng trong hÖ thèng, NHTM ®· gãp phÇn më réng khèi lîng tiÒn cung øng cho lu th«ng. Th«ng qua viÖc cÊp tÝn dông cho nÒn kinh tÕ NHTM ®· thùc hiÖn viÖc dÉn d¾t c¸c nguån tiÒn, tËp hîp vµ ph©n phèi vèn trªn thÞ trêng, ®iÒu khiÓn chóng mét c¸ch hiÖu qu¶ vµ thùc thi vai trß ®iÒu tiÕt gi¸n tiÕp vÜ m«. Cïng víi c¸c c¬ quan kh¸c, Ng©n hµng lu«n ®îc sö dông nh mét c«ng cô quan träng ®Ó nhµ níc ®iÒu chØnh sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ. Khi nhµ níc muèn ph¸t triÓn mét nghµnh hay mét vïng kinh tÕ nµo ®ã th× cïng víi viÖc sö dông c¸c c«ng cô kh¸c ®Ó khuyÕn khÝch th× c¸c NHTM lu«n ®îc sö dông b»ng c¸ch NHNN yªu cÇu c¸c NHTM thùc hiÖn chÝnh s¸ch u ®·i trong ®Çu t, sö dông vèn nh : gi¶m l·i suÊt, kÐo dµi thêi h¹n vay, gi¶m ®iÒu kiÖn vay vèn hoÆc qua hÖ thèng NHTM Nhµ níc cÊp vèn u ®·i cho c¸c lÜnh vùc nhÊt ®Þnh.