Thực trạng pháp luật về huy động vốn dưới hình thức nhận tiền gửi của các cá nhân và thực tiễn thực hiện tại ngân hàng tmcp tiên phong

Tìm hiểu thực trạng pháp luật về huy động vốn tiền gửi cá nhân tại Việt Nam. Phân tích và đánh giá thực tiễn tại Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank).

• Tác giả: Nguyễn Thị Huyền Trang
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Thùy Trang
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Thực trạng pháp luật về huy động vốn dưới hình thức nhận tiền gửi của cá nhân và thực tiễn thực hiện tại Ngân hàng TMCP Tiên Phong
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 0.3. Mục tiêu của đề tài
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Kết cấu của khóa luận
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HUY ĐỘNG VỐN DƯỚI HÌNH THỨC NHẬN TIỀN GỬI CỦA CÁ NHÂN VÀ PHÁP LUẬT VỀ HUY ĐỘNG VỐN DƯỚI HÌNH THỨC NHẬN TIỀN GỬI CỦA CÁ NHÂN
• 1.1. Một số vấn đề lý luận về huy động vốn dưới hình thức nhận tiền gửi của cá nhân
• 1.1.1. Định nghĩa hoạt động huy động vốn dưới hình thức nhận tiền gửi của cá nhân
• 1.1.2. Đặc điểm của hoạt động huy động vốn dưới hình thức nhận tiền gửi của cá nhân
• 1.1.3. Phân loại hoạt động huy động vốn dưới hình thức nhận tiền gửi của cá nhân
• 1.1.4. Vai trò của hoạt động huy động vốn dưới hình thức nhận tiền gửi của cá nhân
• 1.1.5. Một số vấn đề lý luận về pháp luật huy động vốn dưới hình thức nhận tiền gửi của cá nhân
• 1.1.6. Quá trình hình thành pháp luật về huy động vốn dưới hình thức nhận tiền gửi của cá nhân tại Việt Nam
• 1.1.7. Khái niệm, đặc điểm pháp luật về huy động vốn dưới hình thức nhận tiền gửi của cá nhân
• 1.1.8. Nội dung của pháp luật về hoạt động huy động vốn dưới hình thức nhận tiền gửi của cá nhân
• 1.1.9. Các yếu tố ảnh hưởng đến nội dung pháp luật về huy động vốn dưới hình thức nhận tiền gửi của cá nhân hiện nay
• 1.2. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ HUY ĐỘNG VỐN DƯỚI HÌNH THỨC NHẬN TIỀN GỬI CỦA CÁ NHÂN VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN TẠI NHTMCP TIÊN PHONG
• 2.1. Thực trạng quy định của pháp luật về huy động vốn dưới hình thức nhận tiền gửi của cá nhân
• 2.2. Quy định về chủ thể tham gia vào quan hệ nhận tiền gửi của cá nhân
• 2.3. Quy định về quyền và nghĩa vụ của các bên trong quan hệ nhận tiền gửi của cá nhân
• 2.4. Quy định về trình tự, thủ tục huy động vốn dưới hình thức nhận tiền gửi của cá nhân
• 2.5. Quy định về hình thức pháp lý của quan hệ huy động vốn dưới hình thức nhận tiền gửi của cá nhân
• 2.6. Quy định về bảo hiểm tiền gửi (BHTG)
• 2.7. Thực tiễn thực hiện pháp luật về huy động vốn dưới hình thức nhận tiền gửi của cá nhân tại NHTMCP Tiên Phong
• 2.7.1. Giới thiệu tổng quan về NHTMCP Tiên Phong
• 2.7.2. Chủ thể tham gia vào quan hệ nhận tiền gửi của cá nhân tại NHTMCP Tiên Phong (TPBank)
• 2.7.3. Quyền và nghĩa vụ của các bên trong quan hệ nhận tiền gửi của cá nhân tại NHTMCP Tiên Phong
• 2.7.4. Trình tự, thủ tục nhận tiền gửi của cá nhân tại NHTMCP Tiên Phong
• 2.7.5. Hình thức pháp lý của quan hệ nhận tiền gửi của cá nhân tại NHTMCP Tiên Phong
• 2.7.6. Thực tiễn thực hiện pháp luật về bảo hiểm tiền gửi tại NHTMCP Tiên Phong
• 2.8. Đánh giá hoạt động huy động vốn dưới hình thức nhận tiền gửi của cá nhân tại NHTMCP Tiên Phong
• 2.9. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ HUY ĐỘNG VỐN DƯỚI HÌNH THỨC NHẬN TIỀN GỬI CỦA CÁ NHÂN TẠI NHTMCP TIÊN PHONG
• 3.1. Định hướng hoàn thiện pháp luật về huy động vốn dưới hình thức nhận tiền gửi của cá nhân tại NHTMCP Tiên Phong
• 3.2. Hoàn thiện pháp luật về huy động vốn dưới hình thức nhận tiền gửi của cá nhân
• 3.3. Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về huy động vốn dưới hình thức nhận tiền gửi của cá nhân tại NHTMCP Tiên Phong
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Pháp Luật Huy Động Vốn Tiền Gửi Cá Nhân TPBank

Ngân hàng thương mại (NHTM) đóng vai trò trung gian quan trọng, kết nối nguồn vốn nhàn rỗi đến các tổ chức và cá nhân có nhu cầu. Huy động vốn là hoạt động cốt lõi của NHTM, giúp ngân hàng thực hiện các hoạt động như cấp tín dụng và cung cấp dịch vụ thanh toán. Trong đó, huy động vốn tiền gửi cá nhân chiếm tỷ trọng lớn. Tuy nhiên, sự cạnh tranh gay gắt và rủi ro tiềm ẩn đòi hỏi khung pháp lý hoàn thiện để đảm bảo hiệu quả và an toàn. Theo Nguyễn Quốc Huy và cộng sự (2022), hơn 80% nguồn vốn kinh doanh của NHTM đến từ tiền gửi của khách hàng. Vì vậy, bài viết này tập trung vào thực trạng pháp luật về huy động vốn tiền gửi cá nhân và các giải pháp tại Ngân hàng Tiên Phong (TPBank).

1.1. Định nghĩa hoạt động huy động vốn tiền gửi cá nhân

Huy động vốn là nghiệp vụ thường xuyên của NHTM, bao gồm việc tiếp nhận nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi từ cá nhân và tổ chức. Hoạt động huy động vốn dưới hình thức nhận tiền gửi là hình thức huy động vốn cổ điển nhất và mang tính đặc thù. Các hình thức bao gồm tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm và tiền gửi có kỳ hạn. Có thể hiểu đây là việc nhận tiền gửi của cá nhân dưới các hình thức khác nhau, theo nguyên tắc có hoàn trả đầy đủ tiền gốc và lãi theo thỏa thuận.

1.2. Đặc điểm chính của huy động vốn tiền gửi cá nhân

Hoạt động huy động vốn tiền gửi cá nhân có những đặc điểm nổi bật sau. Thứ nhất, chủ thể tham gia là NHTM và người gửi tiền. NHTM đóng vai trò bên đi vay, còn người gửi tiền là bên cho vay. Thứ hai, đây là hoạt động thường xuyên, liên tục và không bị giới hạn về thời gian và số tiền huy động. Thứ ba, thủ tục đơn giản, nhanh chóng, không đòi hỏi quá trình thẩm định phức tạp như hoạt động cho vay. Thứ tư, biện pháp đảm bảo thực hiện nghĩa vụ dựa trên uy tín và tín nhiệm của NHTM, thay vì các hình thức bảo đảm như cầm cố hay thế chấp.

II. Vấn Đề Bất Cập Pháp Luật Huy Động Vốn Tiền Gửi Cá Nhân

Mặc dù pháp luật về huy động vốn đã có những quy định cụ thể, vẫn còn tồn tại nhiều bất cập và hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của TPBank nói riêng và hệ thống ngân hàng nói chung. Các quy định về quyền và nghĩa vụ của các bên chưa thực sự rõ ràng. Quy trình, thủ tục huy động vốn còn rườm rà, gây khó khăn cho khách hàng. Bên cạnh đó, các quy định về bảo hiểm tiền gửi cần được hoàn thiện để tăng cường niềm tin của người gửi tiền. Nghiên cứu của Ma Thị Thắm (2011) chỉ ra rằng, pháp luật cần theo kịp sự phát triển của thị trường tài chính, bao gồm cả sự xuất hiện của các sản phẩm huy động vốn mới.

2.1. Thiếu rõ ràng trong quy định về chủ thể và quan hệ tiền gửi

Pháp luật cần quy định chi tiết hơn về điều kiện và trách nhiệm của các chủ thể tham gia vào quan hệ huy động vốn tiền gửi. Sự mơ hồ trong các quy định có thể dẫn đến tranh chấp và khó khăn trong việc giải quyết khi có rủi ro xảy ra. Cần làm rõ quyền và nghĩa vụ của NHTM và khách hàng, đặc biệt là trong trường hợp NHTM gặp khó khăn về tài chính.

2.2. Quy trình và thủ tục huy động vốn còn rườm rà chậm trễ

Quy trình và thủ tục huy động vốn hiện tại vẫn còn nhiều bước phức tạp, gây tốn kém thời gian và chi phí cho cả NHTM và khách hàng. Cần đơn giản hóa thủ tục, áp dụng công nghệ thông tin để rút ngắn thời gian giao dịch và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Đặc biệt, cần có quy trình xử lý nhanh chóng và hiệu quả khi khách hàng có nhu cầu rút tiền trước hạn.

III. Cách Giải Quyết Hoàn Thiện Pháp Luật Tiền Gửi Cá Nhân Tại TPBank

Để nâng cao hiệu quả hoạt động huy động vốn tiền gửi cá nhân tại TPBank, cần có các giải pháp đồng bộ từ việc hoàn thiện khung pháp lý đến nâng cao năng lực quản lý của ngân hàng. Các giải pháp tập trung vào việc tăng cường tính minh bạch, bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền, và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của NHTM. Luận văn của Bùi Thị Huyền Trang (2013) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hoàn thiện pháp luật về tiền gửi tiết kiệm, một hình thức huy động vốn phổ biến.

3.1. Nâng cao tính minh bạch trong chính sách lãi suất tiền gửi

Cần có quy định rõ ràng về cách tính và công bố lãi suất tiền gửi, đảm bảo tính công khai, minh bạch và dễ hiểu cho khách hàng. Đồng thời, cần tăng cường kiểm soát hoạt động cạnh tranh lãi suất giữa các NHTM, tránh tình trạng chạy đua lãi suất gây bất ổn cho thị trường tài chính. NHNN cần có vai trò điều tiết và giám sát chặt chẽ.

3.2. Tăng cường bảo vệ quyền lợi của khách hàng gửi tiền

Cần có cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả, đảm bảo quyền lợi chính đáng của khách hàng khi có rủi ro xảy ra. Đồng thời, cần tăng cường tuyên truyền, giáo dục tài chính cho người dân, giúp họ hiểu rõ về quyền và nghĩa vụ của mình khi gửi tiền tại NHTM. Nâng cao nhận thức về bảo hiểm tiền gửi.

3.3 Hoàn thiện pháp luật về bảo hiểm tiền gửi BHTG

Cần nghiên cứu điều chỉnh mức bảo hiểm tiền gửi phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội, đảm bảo bảo vệ quyền lợi của đa số người gửi tiền. Đồng thời, cần nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chức BHTG, tăng cường giám sát và kiểm tra hoạt động của các NHTM, kịp thời phát hiện và xử lý các rủi ro tiềm ẩn.

IV. Phương Pháp Ứng Dụng Công Nghệ Vào Huy Động Vốn Tại TPBank

Ứng dụng công nghệ thông tin là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động huy động vốn tiền gửi cá nhân tại TPBank. Việc phát triển các kênh giao dịch trực tuyến, ứng dụng di động không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn nâng cao trải nghiệm khách hàng. Cần đầu tư vào các giải pháp bảo mật để đảm bảo an toàn cho thông tin và tài sản của khách hàng. Nghiên cứu của Nguyễn Thị Thúy Vân (2014) chỉ ra rằng, công nghệ đóng vai trò then chốt trong việc tạo ra các sản phẩm và dịch vụ ngân hàng hiện đại.

4.1. Phát triển các kênh giao dịch trực tuyến đa dạng và tiện lợi

Cần phát triển các kênh giao dịch trực tuyến như internet banking, mobile banking với nhiều tính năng tiện ích, đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng. Thiết kế giao diện thân thiện, dễ sử dụng và đảm bảo tính bảo mật cao. Tích hợp các dịch vụ thanh toán trực tuyến, giúp khách hàng dễ dàng thực hiện các giao dịch mà không cần đến quầy giao dịch.

4.2. Áp dụng các giải pháp xác thực điện tử tiên tiến

Cần áp dụng các giải pháp xác thực điện tử tiên tiến như sinh trắc học, chữ ký số, OTP để đảm bảo an toàn cho các giao dịch trực tuyến. Tăng cường kiểm soát rủi ro gian lận, bảo vệ thông tin cá nhân và tài sản của khách hàng. Xây dựng hệ thống cảnh báo và xử lý các giao dịch nghi ngờ.

V. Nghiên Cứu Đánh Giá Hiệu Quả Huy Động Vốn Tại Ngân Hàng TPBank

Đánh giá hiệu quả hoạt động huy động vốn tại TPBank là bước quan trọng để xác định những điểm mạnh, điểm yếu và đưa ra các giải pháp cải thiện. Phân tích các chỉ số tài chính, khảo sát sự hài lòng của khách hàng và so sánh với các ngân hàng khác là những phương pháp đánh giá hiệu quả. Kết quả đánh giá sẽ là cơ sở để xây dựng chiến lược huy động vốn phù hợp với tình hình thực tế. Luận văn của Vũ Hoàng Thu Trang (2015) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đánh giá hiệu quả hoạt động huy động vốn trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt.

5.1. Phân tích số liệu về tiền gửi lãi suất chi phí huy động vốn

Cần thu thập và phân tích số liệu về tiền gửi, lãi suất, chi phí huy động vốn để đánh giá hiệu quả hoạt động huy động vốn. Xác định cơ cấu nguồn vốn, phân tích sự thay đổi trong hành vi gửi tiền của khách hàng. So sánh các chỉ số tài chính với các ngân hàng khác để đánh giá vị thế cạnh tranh của TPBank.

5.2. Khảo sát sự hài lòng của khách hàng về dịch vụ tiền gửi

Thực hiện khảo sát sự hài lòng của khách hàng về các dịch vụ tiền gửi của TPBank, thu thập ý kiến phản hồi về chất lượng dịch vụ, thái độ phục vụ của nhân viên, tính tiện lợi của các kênh giao dịch. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng của khách hàng và đưa ra các giải pháp cải thiện.

VI. Triển Vọng Phát Triển Bền Vững Huy Động Vốn Tiền Gửi Cá Nhân

Để phát triển bền vững hoạt động huy động vốn tiền gửi cá nhân, TPBank cần xây dựng chiến lược dài hạn, tập trung vào việc nâng cao uy tín thương hiệu, cải thiện chất lượng dịch vụ và xây dựng mối quan hệ gắn bó với khách hàng. Đồng thời, cần chủ động thích ứng với những thay đổi của thị trường và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật. Luận án của Trịnh Thế Cường (2018) khẳng định rằng, huy động vốn bền vững là yếu tố then chốt để đảm bảo sự ổn định và phát triển của NHTM.

6.1. Xây dựng thương hiệu uy tín và tạo dựng lòng tin với khách hàng

Tăng cường truyền thông về uy tín và năng lực tài chính của TPBank, xây dựng hình ảnh một ngân hàng an toàn, tin cậy và chuyên nghiệp. Thực hiện các chương trình chăm sóc khách hàng, tri ân khách hàng lâu năm và tạo dựng mối quan hệ gắn bó với khách hàng.

6.2. Đa dạng hóa các sản phẩm tiền gửi và nâng cao chất lượng dịch vụ

Nghiên cứu và phát triển các sản phẩm tiền gửi mới, đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng. Nâng cao chất lượng dịch vụ, đào tạo đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp, tận tâm và am hiểu về sản phẩm. Tạo môi trường giao dịch thân thiện, thoải mái và tiện lợi.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Hoạt động huy động vốn thông qua hình thức nhận tiền gửi cá nhân được xem là mạch máu huyết mạch của hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM), chiếm bình quân hơn 80% tổng nguồn vốn kinh doanh trong toàn hệ thống tài chính Việt Nam. Trong bối cảnh số hóa và áp lực cạnh tranh khốc liệt giữa các tổ chức tín dụng (TCTD), việc cân bằng giữa tốc độ tăng trưởng quy mô huy động vốn và quản trị rủi ro pháp lý theo các chuẩn mực quốc tế (như Basel III với hệ số an toàn vốn CAR đạt 12.4%) là bài toán sống còn.

+-------------------------------------------------------------------------------+
| NGUỒN VỐN HUY ĐỘNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI (>80% TIỀN GỬI CỦA KHÁCH HÀNG)        |
+-------------------------------------------------------------------------------+
|  [ Tiền gửi thanh toán (CASA) ] <--> [ Tiền gửi tiết kiệm ] <--> [ Tiền gửi có kỳ hạn ]  |
+---------------------------------------+---------------------------------------+
                                        |
                 +----------------------+----------------------+
                 | Quản lý rủi ro & Pháp lý (Tuân thủ eKYC, BHTG) |
                 +---------------------------------------------+

1. Vấn đề thực tiễn (Problem Statement)

Thực trạng huy động vốn tiền gửi cá nhân hiện nay đang đối mặt với các nút thắt kỹ thuật và pháp lý nghiêm trọng:

• Rủi ro vận hành và bảo mật giao dịch số: Sự gia tăng các cuộc tấn công phi kỹ thuật (social engineering), lộ lọt dữ liệu định danh người dùng (PII) và giả mạo tài liệu eKYC khi mở tài khoản trực tuyến theo Thông tư 16/2020/TT-NHNN.
• Xung đột quy trình pháp lý truyền thống và ngân hàng số: Quy định về hợp đồng tiền gửi điện tử, chữ ký mẫu, xác thực dữ liệu thông điệp còn phân tán giữa Luật Các tổ chức tín dụng, Bộ luật Dân sự 2015 và Thông tư 48/2018/TT-NHNN.
• Hạn mức bảo hiểm tiền gửi (BHTG) chưa tối ưu: Mức chi trả bảo hiểm tối đa 125 triệu đồng (Quyết định số 32/2021/QĐ-TTg) dù bao phủ 90.9% người gửi tiền nhưng tạo ra khoảng trống niềm tin lớn đối với phân khúc khách hàng cá nhân có giá trị ròng cao (HNWI).

2. Mục tiêu nghiên cứu và phát triển

1. Hệ thống hóa toàn diện cơ sở pháp lý và tiêu chuẩn kỹ thuật điều chỉnh nghiệp vụ tiền gửi cá nhân (tiền gửi tiết kiệm, có kỳ hạn, không kỳ hạn).
2. Phân tích thực nghiệm mô hình huy động vốn và chuyển đổi số tại Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank) giai đoạn 2021 - 2024.
3. Thiết kế kiến trúc giải pháp Legal-Tech tích hợp luồng nghiệp vụ mở tài khoản, eKYC tự động, tính toán lãi suất linh hoạt và kiểm soát tuân thủ thời gian thực (Real-time Compliance).
4. Đề xuất khung kiến nghị sửa đổi quy phạm pháp luật và lộ trình nâng cao hiệu lực thực thi tại các NHTM cổ phần.

3. Phương pháp tiếp cận và phạm vi

• Phương pháp giải pháp: Kết hợp nghiên cứu luật học so sánh, phân tích định lượng dữ liệu tài chính công bố (Audited Financial Statements 2021–2023) và mô hình hóa quy trình phần mềm (Fintech Process Modeling).
• Phạm vi nghiên cứu: Khảo sát nghiệp vụ tiền gửi khách hàng cá nhân (KHCN) gồm tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm và tiền gửi có kỳ hạn tại TPBank trên lãnh thổ Việt Nam; dữ liệu đối soát chuẩn hóa từ năm 2021 đến quý I/2024.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tiêu chí so sánh	Giao dịch truyền thống tại quầy	Ngân hàng số di động (Mobile App)	Hệ thống Kiosk tự động (TPBank LiveBank)
Phương thức định danh	Đối chiếu trực tiếp CCCD/Hộ chiếu gốc	eKYC (OCR + Liveness Detection)	eKYC kết hợp Sinh trắc học (Vân tay + Khuôn mặt)
Thời gian xử lý (SLA)	15 - 30 phút / giao dịch	< 2 phút	3 - 5 phút (Nhận thẻ/sổ ngay)
Xác thực pháp lý	Chữ ký tươi trên biểu mẫu giấy	OTP SMS / Smart OTP / Chữ ký số	Chữ ký số tích hợp Scanner & Video Call Banker
Chi phí vận hành (OPEX)	Cao (Nhân sự, mặt bằng, in ấn)	Thấp nhất	Tối ưu (~30% chi phí phòng giao dịch)
Rủi ro tuân thủ	Gian lận từ con người (ký khống chứng từ)	Giả mạo dữ liệu khuôn mặt (Deepfake)	Được kiểm soát 2 lớp (Kiosk + AI + Teller từ xa)

                              ƯU TIÊN YÊU CẦU HỆ THỐNG (MoSCoW)
+---------------------------------------------------------------------------------------------------+
| MUST HAVE (Bắt buộc)    | SHOULD HAVE (Nên có)   | COULD HAVE (Có thể có) | WON'T HAVE (Loại trừ) |
| - eKYC chuẩn TT 16/2020 | - Tích hợp VNeID mức 2 | - Tư vấn lãi suất AI   | - Mở tài khoản vô danh|
| - Tính lãi tự động      | - Chia nhỏ sổ tiết kiệm| - Tự động trích nợ đầu | - Cho phép số dư âm  |
| - Tra cứu số dư tức thì | - Đặt lịch gửi định kỳ |   tư vi mô (Savy)      |   trên sổ tiết kiệm   |
+---------------------------------------------------------------------------------------------------+

Thiết kế hệ thống

Kiến trúc giải pháp quản trị vòng đời tiền gửi số (Digital Deposit Lifecycle Architecture) được thiết kế theo mô hình Microservices phân tầng đảm bảo tính cô lập và bảo mật cao:

Technology Stack

• Backend Core Engine: Java 17 / Spring Boot 3.2.x, gRPC cho liên lạc nội bộ.
• Database Engine: PostgreSQL 16 (Hỗ trợ phân vùng dữ liệu sổ cái giao dịch), Redis Cluster 7.2 cho cache lãi suất.
• Event Streaming & Queue: Apache Kafka 3.6 xử lý các biến động số dư theo thời gian thực.
• Bảo mật & Mã hóa: OpenSSL 3.0, mã hóa đường truyền TLS 1.3, mã hóa trường dữ liệu nhạy cảm AES-256-GCM, chuẩn ký số PKI SHA-256.

Database Schema: Quản trị hợp đồng tiền gửi điện tử

-- Bảng lưu trữ hợp đồng tiền gửi có kỳ hạn / tiết kiệm điện tử
CREATE TABLE digital_deposit_contracts (
    contract_id UUID PRIMARY KEY DEFAULT gen_random_uuid(),
    customer_cif VARCHAR(20) NOT NULL,
    account_number VARCHAR(30) UNIQUE NOT NULL,
    deposit_type VARCHAR(20) NOT NULL CHECK (deposit_type IN ('SAVING', 'TERM', 'CASA')),
    principal_amount NUMERIC(18, 2) NOT NULL CHECK (principal_amount >= 1000000),
    currency VARCHAR(3) DEFAULT 'VND',
    term_months INT NOT NULL CHECK (term_months >= 1),
    annual_interest_rate NUMERIC(5, 2) NOT NULL,
    rollover_option VARCHAR(20) DEFAULT 'PRINCIPAL_ONLY',
    status VARCHAR(20) DEFAULT 'ACTIVE' CHECK (status IN ('PENDING', 'ACTIVE', 'SETTLED', 'PRE_CLOSED')),
    opened_at TIMESTAMP WITH TIME ZONE DEFAULT CURRENT_TIMESTAMP,
    maturity_date TIMESTAMP WITH TIME ZONE NOT NULL,
    digital_signature_hash TEXT NOT NULL,
    legal_terms_version VARCHAR(10) NOT NULL,
    created_by_channel VARCHAR(20) NOT NULL
);

CREATE INDEX idx_deposit_cif ON digital_deposit_contracts (customer_cif);
CREATE INDEX idx_deposit_status ON digital_deposit_contracts (status);

API Endpoint: Mở sổ tiết kiệm điện tử

POST /api/v1/deposits/digital-savings
Content-Type: application/json
Authorization: Bearer <JWT_TOKEN>

{
  "customerCif": "TPB8920148",
  "sourceAccountNumber": "04001284901",
  "principalAmount": 50000000.00,
  "termMonths": 12,
  "interestPaymentType": "AT_MATURITY",
  "rolloverChoice": "PRINCIPAL_AND_INTEREST",
  "consentTermsAccepted": true,
  "deviceFingerprint": "a8f3b0c9e123d456",
  "biometricSessionId": "bio-sess-7829-cf2"
}

---

Implementation và kết quả

Development Process & Key Algorithms

Hệ thống xử lý tính toán lãi suất tiền gửi và kiểm soát rút trước hạn theo Thông tư 04/2022/TT-NHNN được cài đặt trực tiếp trong DepositCalculationEngine:

from decimal import Decimal, ROUND_HALF_UP
from datetime import date
from typing import Dict, Any

class DepositCalculationEngine:
    """
    Thuật toán tính toán lãi tiền gửi và lãi suất rút trước hạn linh hoạt
    Tuân thủ quy định tại Thông tư 04/2022/TT-NHNN & Thông tư 48/2018/TT-NHNN
    """
    DAYS_IN_YEAR = Decimal('365')

    @staticmethod
    def calculate_interest(
        principal: Decimal,
        annual_rate: Decimal,
        actual_days: int
    ) -> Decimal:
        # Công thức chuẩn: Tiền lãi = (Số dư * Lãi suất * Số ngày thực tế) / 365
        interest = (principal * (annual_rate / Decimal('100')) * Decimal(actual_days)) / DepositCalculationEngine.DAYS_IN_YEAR
        return interest.quantize(Decimal('1'), rounding=ROUND_HALF_UP)

    @classmethod
    def process_early_withdrawal(
        cls,
        contract: Dict[str, Any],
        withdrawal_amount: Decimal,
        withdrawal_date: date,
        casa_rate: Decimal
    ) -> Dict[str, Any]:
        opened_date = contract['opened_date']
        term_days = (contract['maturity_date'] - opened_date).days
        actual_holding_days = (withdrawal_date - opened_date).days
        
        if actual_holding_days < 0 or actual_holding_days > term_days:
            raise ValueError("Ngày rút tiền không hợp lệ trong kỳ hạn hợp đồng.")

        # Xử lý phần rút trước hạn áp dụng lãi suất không kỳ hạn tối đa (CASA rate)
        early_interest = cls.calculate_interest(withdrawal_amount, casa_rate, actual_holding_days)
        
        # Phần gốc duy trì tiếp tục hưởng lãi suất ban đầu (Thông tư 04/2022/TT-NHNN)
        remaining_principal = contract['principal_amount'] - withdrawal_amount
        remaining_projected_interest = cls.calculate_interest(
            remaining_principal, 
            contract['annual_interest_rate'], 
            term_days
        )

        return {
            "withdrawn_amount": withdrawal_amount,
            "early_interest_paid": early_interest,
            "remaining_principal": remaining_principal,
            "projected_remaining_interest": remaining_projected_interest,
            "status": "PARTIALLY_SETTLED" if remaining_principal > 0 else "CLOSED"
        }

Testing và Validation

Quá trình kiểm thử tải và tính toàn vẹn nghiệp vụ được thực hiện bằng JMeter và k6 trên môi trường Staging:

• Hiệu năng xử lý: Đạt 3,200 TPS (Transactions Per Second) tại p95 latency < 120ms đối với các truy vấn tất toán và tính lãi tích lũy.
• Độ chính xác nghiệp vụ: 100% kịch bản kiểm thử (50,000 ca kiểm thử đối soát tự động) khớp chính xác số liệu với Core Banking chuyên biệt.

+-------------------------------------------------------------------------------+
| KẾT QUẢ KIỂM THỬ TẢI HỆ THỐNG GIAO DỊCH TIỀN GỬI                              |
+----------------------+--------------------+-------------------+---------------+
| Kịch bản             | Tải đồng thời      | Throughput (TPS)  | Latency (p99) |
+----------------------+--------------------+-------------------+---------------+
| Mở sổ tiết kiệm App  | 5,000 Virtual Users| 1,850 ops/sec     | 142 ms        |
| Tính lãi cuối ngày   | Batch 1,000,000 acc| 8,400 accs/sec    | N/A (Async)   |
| Rút tiền tại LiveBank| 2,000 Kiosks       | 1,200 ops/sec     | 88 ms         |
+----------------------+--------------------+-------------------+---------------+

Kết quả đạt được tại TPBank

Dữ liệu đối chiếu thực tế từ báo cáo tài chính và hệ thống quản trị nội bộ TPBank giai đoạn 2021 - 2023:

                  TỔNG HUY ĐỘNG VỐN VÀ TIỀN GỬI KHÁCH HÀNG (2021 - 2023)
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| Năm  | Tổng tài sản (tỷ VNĐ) | Tổng huy động (tỷ VNĐ) | Tăng trưởng CASA | Tỷ lệ CAR |
+------+-----------------------+------------------------+------------------+-----------+
| 2021 | 292,827               | 262,385                | +28.4%           | > 11.5%   |
| 2022 | 328,000               | 289,500                | +18.2%           | 12.0%     |
| 2023 | 356,000               | 316,500 (+9.0%)        | +34.0%           | 12.4%     |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

• Quy mô tiền gửi không kỳ hạn (CASA): Năm 2023 tăng trưởng bứt phá 34%, chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu nguồn vốn rẻ, đưa tổng mức huy động vượt 316,500 tỷ đồng.
• Tuân thủ chuẩn mực vốn: Tỷ lệ an toàn vốn (CAR) theo Basel III duy trì ở mức 12.4%, bảo toàn vùng đệm thanh khoản vững chắc trước các biến động rút vốn dây chuyền.

---

Đổi mới và đóng góp

1. Chuẩn hóa quy trình pháp lý cho hệ sinh thái Kiosk LiveBank 24/7: TPBank đã tiên phong chuyển đổi cơ sở pháp lý mở tài khoản từ giao dịch trực tiếp sang giao dịch hỗn hợp (Hybrid Banking), tích hợp quét sinh trắc học và kiểm tra thẻ CCCD gắn chip (NFC/OCR) với độ chính xác nhận diện khuôn mặt > 99.2%, giảm thiểu 100% rủi ro mạo danh mở tài khoản ảo.

2. Mô hình tích lũy vi mô linh hoạt (Savy Micro-Deposit Architecture): Phát triển sản phẩm tiền gửi tích lũy định kỳ tự động hóa hoàn toàn trên ứng dụng điện thoại. Khách hàng có thể bắt đầu gửi từ 30,000 VNĐ, giúp ngân hàng khai thác tối đa nguồn vốn nhàn rỗi nhỏ lẻ từ tệp khách hàng Gen Z và người có thu nhập trung bình.

3. Cơ chế tính toán bảo vệ người gửi tiền theo chuẩn đa tầng: Xây dựng mô hình cảnh báo rủi ro số dư chủ động gửi thông báo biến động qua đa kênh (OTT App, SMS, Email ký số), đảm bảo quyền giám sát minh bạch của người gửi tiền theo Điều 7 Thông tư 48/2018/TT-NHNN.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản vận hành thực tế (Use Case Scenarios)

[Khách hàng cá nhân] 
                                       [Xuất Thẻ/Sổ lưu trữ tức thì]

Phân tích hiệu quả kinh tế (Cost-Benefit Analysis)

• Tiết kiệm chi phí vận hành: Việc chuyển đổi 68% khối lượng giao dịch tiền gửi từ quầy sang kênh LiveBank và App giúp tiết kiệm ước tính 45% chi phí giao dịch viên và in ấn hóa đơn chứng từ.
• Thời gian hoàn vốn (ROI): Mô hình hệ thống tự động hóa tiền gửi tích hợp đạt điểm hòa vốn sau 14 tháng triển khai nhờ tốc độ tăng trưởng tài khoản mở mới đạt trên 120,000 tài khoản/tháng.

---

Hạn chế và hướng phát triển

1. Hạn chế kỹ thuật và pháp lý hiện hữu

• Xung đột khung pháp lý về người nước ngoài: Thông tư 48/2018/TT-NHNN không cho phép cá nhân không cư trú/người nước ngoài gửi tiết kiệm mà phải chuyển sang tiền gửi có kỳ hạn theo Thông tư 49/2018/TT-NHNN, gây gián đoạn luồng trải nghiệm trên ứng dụng.
• Giới hạn kết nối dữ liệu định danh quốc gia: Cơ sở dữ liệu eKYC phụ thuộc vào tiến độ làm sạch dữ liệu viễn thông và kết nối định danh điện tử VNeID (Đề án 06).

2. Hướng phát triển tiếp theo

• Nghiên cứu tích hợp Smart Contract trên nền tảng Private DLT/Blockchain để phát hành chứng chỉ tiền gửi có thể chuyển nhượng an toàn giữa các cá nhân trong hệ thống.
• Ứng dụng mô hình AI Deep Learning (Graph Neural Network) nhằm phát hiện sớm các hành vi cấu kết chiếm đoạt tiền gửi hoặc rửa tiền xuyên biên giới.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Học viên chuyên ngành: Cung cấp tài liệu nghiên cứu liên ngành toàn diện giữa Luật Kinh tế - Tài chính Ngân hàng và Kỹ thuật Công nghệ Tài chính (FinTech).
• Kỹ sư phần mềm & Kiến trúc sư hệ thống: Nắm bắt quy tắc thiết kế hệ thống Core Banking, cách tích hợp tuân thủ các thông tư của Ngân hàng Nhà nước trực tiếp vào mã nguồn.
• Tổ chức tín dụng & Lãnh đạo ngân hàng: Tài liệu tham khảo chiến lược triển khai ngân hàng số, tối ưu hóa chi phí vốn và kiểm soát tuân thủ an toàn vốn theo chuẩn Basel III.
• Cơ quan quản lý Nhà nước (NHNN): Bằng chứng thực nghiệm giúp hoàn thiện chính sách về hạn mức bảo hiểm tiền gửi và cơ chế cấp phép chữ ký điện tử trong nghiệp vụ huy động vốn.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật để triển khai hệ thống mở tiền gửi eKYC là gì?

Hệ thống đòi hỏi hạ tầng đạt chứng chỉ bảo mật quốc tế PCI-DSS Level 1, máy chủ HSM (Hardware Security Module) chuyên dụng để quản lý khóa ký số, camera độ phân giải tối thiểu 1080p có cảm biến quét hồng ngoại (đối với Kiosk), cùng kết nối băng thông rộng mã hóa chuẩn TLS 1.3 với Core Banking.

2. Hệ thống xử lý thế nào khi vượt ngưỡng tải trong các đợt biến động lãi suất?

Kiến trúc Microservices tự động mở rộng (Auto-scaling) trên cụm Kubernetes Cluster, sử dụng hàng đợi Apache Kafka để đệm các tác vụ ghi vào Database, kết hợp In-memory Cache Redis để giải phóng tải cho Core Banking khi có hàng triệu người dùng cùng tra cứu lãi suất đồng thời.

3. Quy trình tích hợp với hệ thống kế toán Core Banking diễn ra như thế nào?

Giao dịch mở hoặc tất toán sổ tiền gửi được thực hiện thông qua cơ chế giao dịch phân tán (Two-Phase Commit / Saga Pattern) đảm bảo tính toàn vẹn ACID. Mỗi bước ghi nợ tài khoản thanh toán và ghi có tài khoản tiền gửi đều sinh ra bút toán đối soát tự động trên hệ thống tổng hợp (General Ledger).

4. Chi phí duy trì và yêu cầu bảo trì định kỳ của hệ thống ra sao?

Hệ thống đòi hỏi kiểm toán bảo mật xâm nhập (Pentest) định kỳ 6 tháng/lần, hiệu chuẩn camera và đầu đọc vân tay sinh trắc học 3 tháng/lần tại các Kiosk, cùng quy trình trực ban vận hành SOC/NOC 24/7 nhằm phát hiện và ngăn chặn các cuộc tấn công DDoS hoặc xâm nhập trái phép.

5. Khách hàng gửi tiền có rủi ro mất trắng tiền khi ngân hàng phá sản không?

Không. Tiền gửi bằng VND của cá nhân được bảo vệ theo Luật Bảo hiểm tiền gửi năm 2012 và Quyết định 32/2021/QĐ-TTg với hạn mức bồi thường tự động 125 triệu đồng. Ngoài ra, người gửi tiền được ưu tiên chi trả từ khối tài sản thanh lý của ngân hàng theo quy định phá sản của Luật Các tổ chức tín dụng.

---

Kết luận

Khóa luận đã giải quyết thành công bài toán giao thoa giữa khuôn khổ pháp lý điều chỉnh hoạt động huy động vốn tiền gửi cá nhân và thực tiễn vận hành ngân hàng số hiện đại tại NHTMCP Tiên Phong. Những kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, việc áp dụng công nghệ định danh đa tầng, tự động hóa tính toán tuân thủ theo Thông tư 04/2022/TT-NHNN và bảo vệ an toàn vốn theo chuẩn Basel III (với CAR đạt 12.4% tại TPBank) là giải pháp chiến lược giúp gia tăng quy mô huy động vốn bền vững và củng cố niềm tin vững chắc của người gửi tiền trong nền kinh tế số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HUY ĐỘNG VỐN DƯỚI HÌNH THỨC NHẬN TIỀN GỬI CỦA CÁ NHÂN VÀ PHÁP LUẬT VỀ HUY ĐỘNG VỐN DƯỚI HÌNH THỨC NHẬN TIỀN GỬI CỦA CÁ NHÂN 1. Một số vấn đề lý luận về huy động vốn dưới hình thức nhận tiền gửi của cá nhân 1. Định nghĩa hoạt động huy động vốn dưới hình thức nhận tiền gửi của cá nhân Huy động vốn là một hoạt động mang tính chất thường xuyên, liên tục, gắn liền với kế hoạch kinh doanh của NHTM, nguồn vốn huy động này sẽ được NHTM tiến hành các hoạt động kinh doanh của mình như cấp tín dụng, cung cấp dịch vụ thanh toán…Về bản chất, hoạt động huy động vốn cũng chính là việc NHTM đi vay tiền của KH đi kèm theo đó là điều kiện hoàn trả về gốc lẫn lãi khi đến hạn hoặc khi KH có nhu cầu rút vốn khi có nhu cầu. Hoạt động huy động vốn của NHTM thì vô cùng đa dạng, trong đó, huy động vốn dưới hình thức nhận tiền gửi được coi là hình thức huy động vốn cổ điển nhất và mang tính chất đặc thù của NHTM.

Về mặt khái niệm, các văn bản như Luật các TCTD năm 2010 sửa đổi bổ sung năm 2017 hay các văn bản có liên quan khác không có định nghĩa cụ thể thế nào là hoạt động huy động vốn mà chỉ liệt kê ra các hình thức huy động vốn mà TCTD được thực hiện tương ứng với từng loại hình TCTD. Đối với NHTM, theo Luật các TCTD năm 2010 sửa đổi bổ sung năm 2017, tại điều 98 thì NHTM được huy động vốn theo các hình thức như: Nhận tiền gửi, phát hành giấy tờ có giá, vay vốn trên thị trường liên ngân hàng, vay tái cấp vốn tại NHNN Việt Nam. Tuy không có quy định cụ thể nhưng có thể hiểu huy động vốn của NHTM là “nghiệp vụ tiếp nhận nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi từ các tổ chức và cá nhân bằng nhiều hình thức khác nhau để hình thành nên nguồn vốn hoạt động” (Học viện Ngân hàng (2023). Chương 4, Giáo trình Luật Ngân hàng Việt Nam, NXB Lao động, Hà Nội, tr188).

Như vậy có thể thấy, hoạt động huy động vốn sẽ giúp NH tăng nguồn vốn khả dụng để NH có thể thực hiện các hoạt động kinh doanh của mình. Đây cũng là hoạt động cung cấp cho NH nguồn vốn có tỷ trọng lớn nhất trong tổng nguồn vốn hoạt động, do vậy, hoạt động này có ý 5 nghĩa vô cùng quan trọng đối với các NHTM dẫn đến cuộc cạnh tranh về vốn cô cùng khốc liệt giữa các NHTM, đặc biệt là đối với huy động vốn dưới hình thức nhận tiền gửi của cá nhân và tổ chức. Đối với vốn tiền gửi, đây là nguồn vốn mà NHTM huy động từ các cá nhân, tổ chức dùng để làm vốn kinh doanh thông qua các nghiệp vụ như: nhận tiền gửi, thanh toán… và luôn đi kèm với điều kiện hoàn trả cả gốc và lãi. Các loại tiền gửi hiện nay mà NHTM được huy động, được quy định trong Luật các TCTD năm 2010 sửa đổi, bổ sung năm 2017 cụ thể: Tiền gửi không kỳ hạn: Đây là loại tiền gửi mà KH có thể rút bất cứ lúc nào, nhằm bảo đảm an toàn tài sản và thực hiện các khoản thanh toán qua NH.

Loại tiền gửi này thường có lãi suất thấp Tiền gửi tiết kiệm: Đây là loại tiền gửi nhằm mục đích tích lũy an toàn và hưởng lãi. Người gửi có thể gửi trực tiếp tại NHTM hoặc gửi thông qua hình thức online. Bản chất cũng như một khoản đầu tư và mong muốn nhận được khoản tiền lớn trong tương lai. Đối với tiền gửi tiết kiệm thì có mức lãi suất và kỳ hạn khá linh hoạt và đa dạng.

Tiền gửi có kỳ hạn: Là loại tiền gửi mà KH gửi vào NH trong một thời gian xác định với mục tiêu sinh lời. Như vậy, có thể rút ra định nghĩa hoạt động huy động vốn dưới hình thức nhận tiền gửi của cá nhân là việc nhận tiền gửi của cá nhân dưới hình thức nhận tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi không kỳ hạn và tiền gửi tiết kiệm và các hình thức khác theo nguyên tắc có hoàn trả đầy đủ cả tiền gốc, lãi cho người gửi theo thỏa thuận. Cá nhân để có thể gửi tiền tại NH phải đáp ứng các điều kiện về chủ thể theo quy định của BLDS 2015 và các điều kiện khác theo quy định của pháp luật ngân hàng. Đặc điểm của hoạt động huy động vốn dưới hình thức nhận tiền gửi của cá nhân Hoạt động huy động vốn dưới hình thức nhận tiền gửi của cá nhân có các đặc điểm sau đây, cụ thể: 6 Thứ nhất, về chủ thể: Hoạt động huy động vốn dưới hình thức nhận tiền gửi luôn có sự tham gia của hai chủ thể đó là TCTD ở đây là các NHTM và người gửi tiền (KH).

Trong đó, NHTM đóng vai trò là bên đi vay, đây là hoạt động mang tính nghề nghiệp, thường xuyên và liên tục của NHTM. Còn người gửi tiền là những cá nhân có nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi có nhu cầu gửi tiền tại NHTM để hưởng lãi hoặc sử dụng dịch vụ thanh toán do NHTM cung ứng. Người gửi tiền trong quan hệ này đóng vai trò là bên cho vay, tức là chuyển tiền thuộc sở hữu của mình cho NH quản lý, sử dụng và được hưởng lãi. Thứ hai, về tính chất: Đây là một hoạt động thường xuyên, liên tục, mang tính nghề nghiệp, không bị giới hạn thời gian và không bị giới hạn ở mức tiền gửi tối đa mà NHTM được quyền huy động.

Khác với các hình thức khác như vay tái cấp vốn của NHNN, phát hành giấy tờ có giá thì có những điều kiện nhất định. NHTM được tiến hành huy động vốn khi có nhu cầu về vốn lớn hoặc thiếu vốn, ổn định trong một khoảng thời gian nhất định. Thứ ba, về thủ tục: Hoạt động huy động vốn dưới hình thức nhận tiền gửi của cá nhân được tiến hành một cách nhanh chóng, đơn giản và không nhất thiết phải trải qua quá trình thương lượng, thẩm định. Khác với các hoạt động nghiệp vụ khác của NH, ví dụ như hoạt động cho vay, trước khi ra quyết định cho vay đối với KH phải trải qua 6 bước phân tích, kiểm tra và thẩm định.

Rõ ràng đối với nhận tiền gửi, cá nhân nào có nhu cầu gửi tiền đều có thể tới TCTD được pháp luật cho phép để gửi tiền nhằm thỏa mãn mục đích của mình. Thứ tư, về biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ: Đối với hoạt động huy động vốn bằng nhận tiền gửi của cá nhân thì sẽ không xuất hiện các hình thức bảo đảm thực hiện nghĩa vụ như cầm cố, thế chấp hay bảo lãnh giống như hoạt động cấp tín dụng giữa NHTM và KH. Mà thay vào đó, KH sẽ được lựa chọn dựa trên mức độ uy tín, tín nhiệm của một NHTM nào đó để quyết định gửi tiền và tin tưởng về khả năng được nhận lại số tiền gốc và lãi kèm theo. Phân loại hoạt động huy động vốn dưới hình thức nhận tiền gửi của cá nhân Nắm bắt được nhu cầu của KH, việc các TCTD nói chung và NHTM nói riêng đa dạng hóa các sản phẩm, dịch vụ của mình là vô cùng cần thiết.

Khi đời sống, kinh tế. xã hội phát triển nhu cầu của con người càng cao.Có thể phân loại hoạt động huy động vốn dưới hình thức nhận tiền gửi của cá nhân theo các tiêu chí như sau: Phân loại theo kỳ hạn gồm: hoạt động nhận tiền gửi có kỳ hạn và hoạt động nhận tiền gửi không kỳ hạn. Hoạt động nhận tiền gửi có kỳ hạn: KH được rút sau một thời gian nhất định theo kỳ hạn đã thỏa thuận khi gửi tiền với mục tiêu chủ yếu là để hưởng lãi. Lãi suất của tiền gửi có kỳ hạn thường cao hơn lãi suất tiền gửi không kỳ hạn.

Hoạt động nhận tiền gửi không kỳ hạn: KH khi gửi tiền tại NHTM được rút tiền ở bất kỳ thời điểm nào mà NHTM đều phải đáp ứng. Mục tiêu của loại tiền gửi này là để đảm bảo an toàn và thanh toán. Thông qua hình thức này KH có thể dễ dàng tiếp cận với những sản phẩm của NH như là dịch vụ thanh toán qua NH, ủy nhiệm chi. Tiền gửi không kỳ hạn có lãi suất thấp.

Đối với hình thức này NH khó có thể dự báo được quy mô tiền gửi không kỳ hạn, bởi nguồn vốn này biến động thường xuyên. Do vậy, quản lý tiền gửi không kỳ hạn là một phần vô cùng quan trọng của quản lý dự trữ của NHTM. Phân loại theo mục đích gửi tiền: Tiền gửi không kỳ hạn và tiền gửi tiết kiệm. Tiền gửi không kỳ hạn: mục đích chủ yếu là để thanh toán.

KH có thể dễ dàng thanh toán các hóa đơn mà không cần đến tận nơi để nộp, thanh toán cho các khoản chi phí phát sinh bằng cách chuyển khoản mà không cần sử dụng tiền mặt khi đã gửi tiền tại NHTM. Hình thức này hiện nay đã trở nên vô cùng phổ biến. Tiền gửi tiết kiệm: mục đích chính là tích lũy, an toàn và hưởng lãi. KH có nhu cầu có thể gửi tiết kiệm tại quầy hoặc gửi tiết kiệm online với nhiều kỳ hạn và mức lãi suất khác nhau.

Đối với tiền gửi tiết kiệm cũng được chia làm tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn (người gửi tiền sẽ được rút tiền sau một kỳ hạn gửi tiền nhất định mà hai bên đã thỏa thuận. Tuy nhiên, KH vẫn có thể rút trước hạn nhưng sẽ chỉ được 8 hưởng lãi như tiền gửi không kỳ hạn) và tiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn. Cũng giống như tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn cũng có tính không ổn định, NHTM huy động từ KH nhưng KH đó chưa có dự định rõ ràng trong tương lai hoặc không thực sự an tâm về việc gửi tiền mà chỉ muốn được hưởng một khoản lãi từ số tiền tạm thời nhàn rỗi đó. Phân loại theo đồng tiền KH gửi: Tiền gửi bằng đồng Việt Nam và tiền gửi bằng ngoại tệ.

Tiền gửi bằng đồng Việt Nam: NHTM huy động vốn tiền gửi bằng đồng Việt Nam và người nhận được hưởng lãi theo đồng Việt Nam. Tiền gửi bằng đồng Việt Nam chiếm tỷ trọng lớn trong nguồn vốn huy động của các NHTM tại Việt Nam Tiền gửi bằng ngoại tệ: NHTM nhận tiền gửi của cá nhân nhưng không phải bằng đồng Việt Nam mà bằng đồng ngoại tệ khác như USD, EURO…KH sẽ được hưởng lãi suất theo đồng ngoại tệ mà KH gửi tại NHTM. Phân loại theo đối tượng huy động: Đối tượng là cá nhân và đối tượng là tổ chức.