Chương 1: Những vấn đề chung về đấu thầu xây lắp Chương 2: Thực trạng của công tác đấu thầu xây lắp tại Công ty cổ phần Xây lắp Bưu điện. Chương 3: Một số giải pháp và kiến nghị hoàn thiện công tác đấu thầu xây lắp tại Công ty c ổ phần Xây lắp Bưu điện 3 CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỂ CHUNG VỂ ĐÂU THẦU XÂY LẮP 1.1 NHỮNG VẤN ĐỂ CHUNG VỂ ĐÂU THẦU XÂY LẮP 1.1 Q u a n n iệ m c h u n g v ề đ ấ u t h ầ u x â y lắ p Đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu của bên mời thầu để thực hiện gói thầu thuộc các dự án trên cơ sở đảm bảo tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Trong điều kiện Việt Nam đang chủ trương phát triển nền kinh tế thị trường theo định hướng Xã hội chủ nghĩa thì đấu thầu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng với nền kinh tế quốc dân. Dưới con mắt của bên mời thầu và nhà thầu, đấu thầu được hiểu theo quan niệm khác nhau.
Đấu thầu với bên mời thầu là phương thức lựa chọn nhà thầu đáp ứng được cơ bản các yêu cầu về kỹ thuật, tài chính của dự án. Còn đối với nhà thầu thì đấu thầu là hình thức kinh doanh mà thông qua đó, nhà thầu với khả năng của mình có cơ hội ký được hợp đồng để thực hiện các công việc của gói thầu. Trong một cuộc đấu thầu luôn luôn nảy sinh mối quan hệ giữa nhà thầu với bên mời thầu và quan hệ cạnh tranh giữa các nhà thầu. Đấu thầu xây lắp là quá trình lựa chọn nhà thầu đáp ứng cơ bản những yêu cầu của bên mời thầu để thực hiện những công việc của quá trình xây dựng và lắp đặt thiết bị các công trình, hạng mục công trình, cải tạo, sửa chữa lớn.
Tham gia đấu thầu là việc nhà thầu tham gia các cuộc đấu thầu rộng rãi hoặc hạn chế. Khi tham dự thầu xây lắp, nhà thầu đang tiến hành công tác đấu thầu xây lắp, nhưng đứng trên giác độ của doanh nghiệp tham dự thầu. Trong đấu thầu xây lắp cũng như đấu thầu nói chung, chỉ có một bên mời thầu (chủ đầu tư) và nhiều nhà thầu. Như vậy các nhà thầu phải cạnh tranh với nhau nhằm tạo ra các ưu thế vượt trội hơn các đối thủ khác để được bên mời thầu lựa chọn xây dựng các công trình.
Dự thầu xây lắp cũng là một hoạt động mua bán công việc, mua bán dịch vụ, mua bán những sản phẩm đặc biệt - sản phẩm xây dựng. Đây là phương thức chủ 4 đầu tư sử dụng để lựa chọn nhà thầu xây lắp có khả năng thực hiện tốt nhất các yêu cầu của dự án đầu tư. Các yêu cầu đó thường là các yêu cầu về mặt kinh tế, tài chính, kỹ thuật hay tiến độ thi công. Đấu thầu xây lắp chính là việc ứng dụng phương pháp xét hiệu quả kinh tế trong việc lựa chọn tổ chức thi công xây dựng.
Phương pháp đòi hỏi sự so sánh giữa các đơn vị xây lắp trên cùng một phương diện để lựa chọn một nhà thầu đủ khả năng, đáp ứng tốt nhất các yêu cầu của chủ đầu tư. Giá dự thầu là giá do nhà thầu nêu trong đơn dự thầu thuộc hồ sơ dự thầu. Trường hợp nhà thầu có thư giảm giá thì giá dự thầu là giá sau giảm giá.2 Các nguyên tắc cơ bản trong đấu thầu xây lắp Cũng như bất cứ một phương thức kinh doanh nào, chế độ đấu thầu cũng có những nguyên tắc nhất định cần phải được tuân thủ để đảm bảo đạt hiệu quả cao. Những nguyên tắc này chi phối cả bên mời thầu và bên dự thầu, bắt buộc các bên đều phải tuân thủ nhằm tránh những lỗi cho cả nhà thầu và chủ đầu tư cũng như nhằm tạo ra một môi trường canh tranh lành mạnh thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế.1: Các nguyên tắc cơ bản trong đấu thầu xây lắp 1.1 Nguyên tắc cạnh tranh: Chỉ các nhà thầu đáp ứng tốt nhất các yêu cầu của bên mời thầu với chi phí thấp nhất mới được lựa chọn là nhà thắng thầu.
Bởi vậy các nhà thầu phải khai thác, quản lý và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực của mình về thiết bị, công nghệ, nhân lực. Đảm bảo cạnh tranh trong đấu thầu có ý nghĩa hết sức quan trong đối với cả chủ 5 đầu tư và nhà thầu. Đảm bảo cạnh tranh trong đấu thầu sẽ tạo điều kiện cho các nhà thầu có những điều kiện như nhau khi tham gia đấu thầu các gói thầu và như vậy chủ đầu tư cũng có điều kiện chọn được nhà thầu có đủ năng lực để thực hiện gói thầu. Đây là nguyên tắc được quy định cụ thể trong Luật đấu thầu và các văn bản hướng dẫn thi hành luật đấu thầu, được áp dụng đối với tất cả các gói thầu.
Việc áp dụng nguyên tắc này nhằm tránh tình trạng các gói thầu do chủ đầu tư quản lý nhưng lại do một Công ty con thực hiện cũng như tránh việc các công ty vừa lập Thiết kế kỹ thuật lại tham gia đấu thầu xây lắp như vậy họ sẽ có ưu thế hơn so với các đối thủ cạnh tranh bởi toàn bộ gói thầu đều đã được biết trước dẫn đến mất tính bí mật của thông tin thầu. Khi tiến hành thiết kế, đơn vị tư vấn thiết kế sẽ đưa ra những phương án kỹ thuật mà mình có ưu thế để sau đó tiến hành đấu thầu xây lắp sẽ có được những ưu thế hơn so với các đối thủ cạnh tranh. Và như vậy chủ đầu tư sẽ khó có thể có được một sản phẩm đảm bảo chất lượng tốt nhất.2 Nguyên tắc công bằng-. Nguyên tắc này thể hiện quyền bình đẳng của các bên tham gia đấu thầu.
Các nhà thầu phải được bình đẳng về các thông tin cung cấp từ chủ đầu tư, được trình bày một cách khách quan các ý kiến của mình trong quá trình chuẩn bị hồ sơ cũng như trong buổi mở thầu. Nguyên tắc công bằng có ý nghĩa rất quan trọng đối với các nhà thầu và cũng vì công bằng mà chủ đầu tư mới chọn được nhà thầu thỏa mãn một cách tốt nhất các yêu cầu của chủ đầu tư. Mọi tổ chức, cá nhân, loại hình doanh nghiệp có tư cách pháp nhân hoạt động hợp pháp đều được tham gia đấu thầu. Bên mời thầu không được đối xử thiên vị dưới bất kỳ hình thức nào đối với bất cứ nhà thầu nào.
Đây là một nguyên tắc được áp dụng đối với các gói thầu đấu thầu rộng rãi và đấu thầu hạn chế, bởi đối với các gói thầu chỉ định thầu thì sau khi chủ đầu tư nghiên cứu, tìm hiểu và lựa chọn mới phát hành hồ sơ yêu cầu để nhà thầu tham gia vào cuộc đấu thầu. Do đó, trong cuộc đấu thầu đó chỉ có duy nhất một nhà thầu nên nguyên tắc này ít được áp dụng. Vì mọi thông tin cũng như các tài liệu liên qua chủ đầu tư chỉ cung cấp cho một nhà thầu duy nhất, 1.23 Nguyên tắc minh bạch: 6 Đây là một trong những nguyên tắc bắt buộc trừ những công trình đặc biệt thuộc bí mật quốc gia, những công trình còn lại đều phải đảm bảo công khai các thông tin cần thiết khi mời thầu và giai đoạn mở thầu. Mục đích của nguyên tắc này là nhằm đảm bảo thực hiện nguyên tắc công bằng và thu hút được nhiều hơn các nhà thầu tham gia đấu thầu và nâng cao chất lượng của công tác đấu thầu.
Mọi quy trình đấu thầu từ chuẩn bị, tổ chức đấu thầu, xét thầu. đều phải được tiến hành công khai và có sự kiểm tra của cấp có thẩm quyền. Đây là nguyên tắc được áp dụng đối với tất cả các gói thầu (trừ những công trình đặc biệt thuộc bí mật quốc gia), việc thực hiện công tác ngay từ khâu chuẩn bị đấu thầu cho đến khi tiến hành thương thảo và ký kết hợp đồng đều được tiến hành một cách công khai và có sự kiểm tra giám sát của các cấp có thẩm quyền. Việc đảm bảo nguyên tắc minh bạch sẽ tránh được những sai sót trong quá trình tổ chức công tác đấu thầu cũng như tránh được việc một số cán bộ của chủ đầu tư móc nối với các nhà thầu xây dựng gây thiệt hại tiền của cho nhà nước.4 Nguyên tắc hiệu quả Đây là nguyên tắc đòi hỏi công tác đấu thầu các gói thầu phải nhằm đảm bảo đem lại hiệu quả cho cả nhà thầu cũng như chủ đầu tư.
Đối với nhà thầu đòi hỏi phải tính toán chi phí và tham dự đấu thầu vừa đảm bảo thắng thầu để có công ăn việc làm cho cán bộ công nhân viên và đồng thời phải đảm bảo đem lại hiệu quả cho doanh nghiệp. Đối với chủ đầu tư thực hiện công tác đấu thầu nhằm đảm bảo lựa chọn được nhà thầu đủ năng lực trình độ để thực hiện gói thầu đồng thời tiết kiệm được mức đầu tư một cách tốt nhất. Nguyên tắc này được áp dụng đối với tất cả các gói thầu, từ đấu thầu rộng rãi đến đấu thầu hạn chế và chỉ định thầu. Việc thực hiện nguyên tắc này là nhằm đảm bảo hai bên đều có lợi.
Với chủ đầu tư việc tổ chức công tác đấu thầu là nhằm lựa chọn được nhà thầu tốt nhất với giá cả hợp lý nhất, còn nhà thầu có tham gia công tác đấu thầu là mong được trúng thầu để có được gói thầu là có lợi nhuận.3 Yêu cầu đối vói nhà thầu xây lắp 1.1 Đối với nhà thầu là tổ chức: 7 - Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, Giấy chứng nhận đầu tư được cấp theo quy định của pháp luật hoặc có quyết định thành lập đối với các tổ chức không có đăng ký kinh doanh trong trường hợp là nhà thầu trong nước; có đăng ký hoạt động do cơ quan có thẩm quyền của nước mà nhà thầu mang quốc tịch cấp trong trường hợp là nhà thầu nước ngoài. - Hạch toán kinh tế độc lập. - Không bị cơ quan có thẩm quyền kết luận về tình hình tài chính không lành mạnh, đang lâm vào tình trạng phá sản hoặc nợ đọng không có khả năng chi trả; đang trong quá trình giải thể.2 Đối với nhà thầu là cá nhân: - Năng lực hành vi nhân sự đầy đủ theo quy định của pháp luật của nước mà cá nhân đó là công dân. - Đăng ký hoạt động hợp pháp hoặc chứng chỉ chuyên môn phù hợp do cơ quan có thẩm quyền cấp.
- Không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.