Giải Pháp Kinh Tế Hợp Lý Cho Đất Nông Nghiệp Tại Huyện Yên Dũng

Huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang, nổi bật với nền nông nghiệp phát triển mạnh mẽ. 123 trang · Đại Học Kinh Tế Quốc Dân · 1997.

• Người hướng dẫn: PTS. Vũ Đình Tình
• Trường học: Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế Quản Lý Và Kế Hoạch Hóa Kinh Tế Quốc Dân
• Đề tài: Giải Pháp Kinh Tế Hợp Lý Cho Đất Nông Nghiệp Tại Huyện Yên Dũng
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 1997
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục đích nghiên cứu của luận án
• Phạm vi và đối tượng nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Kết cấu của luận án
• 1. CHƯƠNG 1: Cơ sở khoa học của việc sử dụng hợp lý đất nông lâm nghiệp
• 1.1. Một số vấn đề lý luận chung về đất
• 1.1.1. Khái niệm về đất
• 1.1.2. Địa tô
• 1.1.2.1. Nguồn gốc và bản chất của Địa tô TBCN
• 1.1.2.2. Các hình thức địa tô TBCN
• 1.1.2.3. Vấn đề địa tô ở Việt Nam hiện nay
• 1.1.2.4. Địa tô và vấn đề sử dụng hợp lý đất đai
• 1.1.3. Giá cả của đất đai
• 1.1.4. Quyền sở hữu và quyền sử dụng đất
• 1.2. Cơ sở khoa học của việc sử dụng hợp lý đất nông lâm nghiệp
• 1.2.1. Sự cần thiết phải sử dụng hợp lý đất nông lâm nghiệp
• 1.2.2. Nội dung sử dụng hợp lý đất nông lâm nghiệp
• 1.2.2.1. Sử dụng hợp lý bề mặt của đất nông nghiệp
• 1.2.2.2. Thâm canh sử dụng đất
• 1.2.3. Những nhân tố ảnh hưởng đến việc sử dụng hợp lý đất nông lâm nghiệp
• 1.2.3.1. Nhóm nhân tố tự nhiên
• 1.2.3.2. Nhóm nhân tố kỹ thuật và công nghệ
• 1.2.3.3. Nhóm kinh tế xã hội và tổ chức sản xuất
• 1.2.3.4. Nhóm nhân tố quản lý vĩ mô của Nhà nước
• 1.2.4. Phương pháp đánh giá trình độ và hiệu quả sử dụng đất nông lâm nghiệp
• 1.3. Những nét khái quát về quan hệ ruộng đất và tình hình sử dụng đất ở nước ta hiện nay
• 1.3.1. Thời kỳ trước năm 1988
• 1.3.2. Thời kỳ 1988 đến nay
• 1.3.3. Chính sách giao đất giao rừng từ năm 1994
• 1.4. Một số vấn đề đáng quan tâm liên quan đến sử dụng đất
• 1.4.1. Vấn đề tích tụ và tập trung ruộng đất trong nông nghiệp
• 1.4.1.1. Quy mô ruộng đất ở một số nước trên thế giới
• 1.4.1.2. Tích tụ và tập trung ruộng đất trong sản xuất nông lâm nghiệp ở Việt Nam
• 1.4.2. Sản xuất hàng hóa, tiến bộ khoa học và công nghệ
• 1.4.3. Chính sách ruộng đất với tình trạng đói nghèo và sự phân hóa giàu nghèo
• 2. CHƯƠNG 2: Thực trạng sử dụng đất nông lâm nghiệp ở huyện Yên Dũng tỉnh Bắc Giang
• 2.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Yên Dũng
• 2.1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 2.1.1.1. Vị trí địa lý
• 2.1.1.2. Thời tiết khí hậu
• 2.1.1.3. Sông ngòi, nguồn nước
• 2.1.1.4. Khoáng sản và tài nguyên
• 2.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 2.1.2.1. Đặc điểm dân cư và lao động
• 2.1.2.2. Tình hình phát triển của HTX nông nghiệp ở Yên Dũng
• 2.1.2.3. Y tế, giáo dục
• 2.1.2.4. Thông tin liên lạc
• 2.1.3. Đánh giá về những thuận lợi và khó khăn trong việc sử dụng hợp lý đất đai
• 2.1.3.1. Thuận lợi
• 2.2. Tình hình sử dụng đất nông lâm nghiệp ở huyện Yên Dũng
• 2.2.1. Công tác giao ruộng ổn định lâu dài và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp
• 2.2.1.1. Công tác giao ruộng ổn định lâu dài và cấp GSDĐ Nông nghiệp
• 2.2.1.2. Công tác giao đất lâm nghiệp cho các hộ gia đình
• 2.2.2. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp trong các nông hộ
• 2.2.2.1. Quy mô ruộng đất của các nông hộ
• 2.2.2.2. Tích tụ và tập trung ruộng đất
• 2.2.2.3. Quy mô ruộng đất và sản xuất
• 2.2.2.4. Tình trạng nông nhàn trong nông thôn
• 2.2.3. Phân bố sử dụng đất ở Yên Dũng
• 2.2.4. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp ở huyện Yên Dũng
• 2.2.4.1. Cơ cấu giá trị tổng sản lượng
• 2.2.4.2. Sản xuất nông lâm nghiệp
• 2.2.4.3. Các mô hình luân canh ở huyện Yên Dũng
• 2.2.5. Thủy lợi và vấn đề sử dụng đất nông nghiệp ở huyện Yên Dũng
• 2.2.5.1. Thực trạng công tác thủy lợi
• 2.2.5.2. Hiệu quả của công tác thủy lợi
• 2.2.5.3. Vấn đề chi phí và thủy lợi phí
• 2.3. Đánh giá kết quả và hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp ở Yên Dũng
• 2.3.1. Trình độ tổ chức sử dụng đất
• 2.3.2. Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế
• 2.3.2.1. Lợi nhuận của một số cây trồng chính trên một ha
• 2.3.2.2. Hiệu quả kinh tế của một số mô hình thâm canh ở Yên Dũng
• 2.3.2.3. Đánh giá hiệu quả kinh tế mô hình thâm canh ở Yên Dũng
• 2.3.3. Hiệu quả kinh tế với vấn đề thủy lợi phí
• 2.3.3.1. Tổng chi phí trên 1 đơn vị diện tích
• 2.3.3.2. Hiệu quả kinh tế của trồng lúa khi tính đầy đủ thủy lợi phí
• 2.4. Những nguyên nhân chủ yếu ảnh hưởng đến sử dụng đất nông lâm nghiệp ở huyện Yên Dũng hiện nay
• 2.4.1. Chính sách giao ruộng ổn định lâu dài tạo động lực mới trong sản xuất và sử dụng hợp lý đất nông nghiệp
• 2.4.2. Thị trường Yên Dũng với việc sử dụng hợp lý đất đai
• 2.4.3. Hệ thống cung ứng vật tư cho sản xuất nông nghiệp
• 2.4.4. Cung ứng vốn cho sản xuất nông nghiệp
• 2.4.5. Đầu tư xây dựng cơ bản phục vụ sản xuất nông nghiệp
• 3. CHƯƠNG 3: Phương hướng và những giải pháp chủ yếu nhằm sử dụng hợp lý đất nông lâm nghiệp ở huyện Yên Dũng tỉnh Bắc Giang
• 3.1. Phương hướng và mục tiêu sử dụng đất nông lâm nghiệp ở huyện Yên Dũng
• 3.1.1. Quan điểm sử dụng hợp lý đất đai
• 3.1.2. Phương hướng chung
• 3.1.3. Căn cứ để xác định mục tiêu
• 3.1.3.1. Các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước
• 3.1.3.2. Căn cứ vào thị trường nông lâm sản
• 3.1.3.3. Căn cứ vào điều kiện tự nhiên, kinh tế và xã hội của huyện
• 3.1.4. Phương hướng bố trí sử dụng đất nông lâm nghiệp đến năm 2005
• 3.2. Những giải pháp chủ yếu để sử dụng hợp lý đất nông lâm nghiệp ở huyện Yên Dũng
• 3.2.1. Hoàn thiện một số chính sách nhằm thúc đẩy quá trình tích tụ và tập trung ruộng đất
• 3.2.1.1. Hoàn thành việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
• 3.2.1.2. Xây dựng HTX kiểu mới trong nông nghiệp
• 3.2.1.3. Hoàn chỉnh thủ tục pháp lý tạo điều kiện cho việc chuyển nhượng đất đai
• 3.2.2. Tổ chức tốt các hình thức dịch vụ phục vụ sản xuất và tiêu thụ sản phẩm
• 3.2.2.1. Dịch vụ thủy lợi
• 3.2.2.2. Dịch vụ bảo vệ thực vật
• 3.2.2.3. Dịch vụ cung ứng phân bón, vật tư, giống phục vụ sản xuất nông nghiệp
• 3.2.2.4. Tổ chức lại mạng lưới thu mua, tiêu thụ sản phẩm
• 3.2.3. Làm tốt công tác khuyến nông, khuyến lâm, hình thành các hộ làm kinh tế trang trại
• 3.2.4. Giải pháp vốn cho sản xuất
• 3.2.4.1. Quan điểm cho nông dân vay vốn
• 3.2.4.2. Vấn đề huy động vốn để đáp ứng nhu cầu vay của nông dân
• 3.2.4.3. Quản lý Nhà nước về thị trường vốn
• 3.2.5. Củng cố chính quyền, giữ gìn trị an, bảo vệ sản xuất
• 3.3. Những kiến nghị đối với chính sách vĩ mô của Nhà nước
• 3.3.1. Nhà nước giao quyền sử dụng đất cho hộ nông dân với thời hạn dài hơn (50 năm hay 100 năm)
• 3.3.2. Nhà nước bán lại quyền sử dụng đất cho nông dân
• 3.3.3. Nhà nước sớm ban hành các văn bản dưới luật để thực hiện các quyền sử dụng, thừa kế, chuyển đổi, chuyển nhượng, thế chấp và cho thuê đất
• 3.3.4. Quy định lại chính sách hạn điền
• 3.3.5. Thu đủ thủy lợi phí, không bù giá thủy lợi phí
• 3.3.6. Áp dụng mô hình kinh tế trang trại có chọn lọc
• 3.3.7. Hoàn thiện các chính sách và bộ máy nhằm quản lý tốt đất đai
• 3.4. Những kiến nghị đối với huyện Yên Dũng
• 3.4.1. Tiến hành phân vùng và quy hoạch sản xuất
• 3.4.2. Tiến hành quy hoạch thị trấn, thị tứ, các khu dân cư
• 3.4.3. Hoàn thành việc giao ruộng đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâu dài đến hộ gia đình
• 3.4.4. Giải quyết, xử lý nghiêm các vi phạm về đất đai
• 3.4.5. Thực hiện chuyển đổi các HTX nông nghiệp
• 3.4.6. Xây dựng cơ sở hạ tầng
• 3.4.7. Tổ chức tốt công tác khuyến nông, khuyến lâm
• 3.4.8. Củng cố chính quyền vững mạnh
• PHẦN KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giải Pháp Kinh Tế Hợp Lý Cho Đất Nông Nghiệp Tại Huyện Yên Dũng

Huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang, nổi bật với nền nông nghiệp phát triển mạnh mẽ. Việc áp dụng các giải pháp kinh tế hợp lý cho đất nông nghiệp là cần thiết để nâng cao hiệu quả sản xuất. Các chính sách và phương pháp quản lý đất đai hiện tại cần được xem xét và cải tiến để đáp ứng nhu cầu phát triển bền vững.

1.1. Tình Hình Nông Nghiệp Tại Huyện Yên Dũng

Yên Dũng có 90,7% dân số làm nông nghiệp, với sản xuất nông nghiệp chiếm 73% tổng giá trị sản phẩm. Điều này cho thấy tầm quan trọng của phát triển nông nghiệp bền vững trong khu vực.

1.2. Vai Trò Của Đất Nông Nghiệp Trong Kinh Tế

Đất nông nghiệp không chỉ là nguồn tài nguyên quan trọng mà còn là yếu tố quyết định đến sự phát triển kinh tế. Việc quản lý đất đai hiệu quả sẽ giúp tăng năng suất cây trồng và cải thiện đời sống nông dân.

II. Những Thách Thức Trong Việc Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Yên Dũng

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng việc sử dụng đất nông nghiệp tại Yên Dũng vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như ô nhiễm đất, biến đổi khí hậu và quản lý tài nguyên chưa hiệu quả đang ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp.

2.1. Ô Nhiễm Đất Và Tác Động Đến Nông Nghiệp

Ô nhiễm đất do hóa chất và phân bón không hợp lý đã làm giảm chất lượng đất, ảnh hưởng đến năng suất cây trồng. Cần có các biện pháp hỗ trợ nông dân trong việc sử dụng phân bón an toàn.

2.2. Biến Đổi Khí Hậu Và Ảnh Hưởng Đến Sản Xuất

Biến đổi khí hậu đang gây ra những thay đổi lớn trong điều kiện thời tiết, ảnh hưởng đến mùa vụ và năng suất. Việc áp dụng công nghệ trong nông nghiệp là cần thiết để thích ứng với những thay đổi này.

III. Phương Pháp Tăng Năng Suất Cây Trồng Tại Yên Dũng

Để nâng cao năng suất cây trồng, huyện Yên Dũng cần áp dụng các phương pháp canh tác hiện đại và bền vững. Việc đầu tư vào công nghệ và kỹ thuật mới sẽ giúp cải thiện hiệu quả sản xuất.

3.1. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Nông Nghiệp

Công nghệ như tưới tiêu thông minh và giống cây trồng mới có thể giúp tăng năng suất và giảm chi phí sản xuất. Việc đầu tư vào công nghệ là một trong những giải pháp quan trọng.

3.2. Hợp Tác Xã Nông Nghiệp Và Vai Trò Của Nó

Hợp tác xã nông nghiệp giúp nông dân chia sẻ kinh nghiệm và tài nguyên, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất. Việc hình thành các hợp tác xã sẽ tạo ra sức mạnh tập thể trong sản xuất.

IV. Chính Sách Hỗ Trợ Nông Dân Tại Huyện Yên Dũng

Chính sách hỗ trợ nông dân là yếu tố quan trọng trong việc phát triển nông nghiệp bền vững. Các chương trình hỗ trợ tài chính và kỹ thuật cần được triển khai hiệu quả để giúp nông dân cải thiện sản xuất.

4.1. Các Chương Trình Hỗ Trợ Tài Chính

Các chương trình cho vay ưu đãi và hỗ trợ vốn đầu tư sẽ giúp nông dân có điều kiện phát triển sản xuất. Việc cung cấp vốn cho nông dân là cần thiết để thúc đẩy sản xuất.

4.2. Đào Tạo Kỹ Thuật Cho Nông Dân

Đào tạo kỹ thuật canh tác và quản lý đất đai sẽ giúp nông dân nâng cao năng lực sản xuất. Việc tổ chức các khóa đào tạo là một trong những giải pháp quan trọng.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Yên Dũng

Các nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn trong việc sử dụng đất nông nghiệp tại Yên Dũng đã cho thấy nhiều kết quả tích cực. Việc áp dụng các giải pháp hợp lý đã giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

5.1. Kết Quả Nâng Cao Năng Suất

Năng suất cây trồng đã tăng lên đáng kể nhờ vào việc áp dụng công nghệ mới và phương pháp canh tác hiện đại. Việc tăng năng suất cây trồng là một trong những thành công lớn.

5.2. Cải Thiện Chất Lượng Sản Phẩm

Chất lượng sản phẩm nông nghiệp cũng được cải thiện nhờ vào việc áp dụng các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm. Việc cải thiện chất lượng sản phẩm sẽ giúp nông sản Yên Dũng cạnh tranh tốt hơn trên thị trường.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Đất Nông Nghiệp Tại Yên Dũng

Việc sử dụng hợp lý đất nông nghiệp tại Yên Dũng không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn góp phần bảo vệ môi trường. Tương lai của nông nghiệp huyện Yên Dũng phụ thuộc vào việc áp dụng các giải pháp bền vững.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Bảo Vệ Môi Trường

Bảo vệ môi trường là yếu tố quan trọng trong phát triển nông nghiệp bền vững. Việc bảo vệ môi trường sẽ giúp duy trì nguồn tài nguyên cho thế hệ tương lai.

6.2. Định Hướng Phát Triển Nông Nghiệp Bền Vững

Định hướng phát triển nông nghiệp bền vững sẽ giúp Yên Dũng phát triển kinh tế xã hội một cách toàn diện. Việc định hướng phát triển bền vững là cần thiết để đảm bảo sự phát triển lâu dài.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Công trình nghiên cứu giải quyết bài toán kinh tế trong quản lý và khai thác tài nguyên đất tại địa bàn đặc thù của tỉnh Bắc Giang, trong bối cảnh quá trình đổi mới cơ chế quản lý nông nghiệp (từ Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị, Nghị quyết 02 và Nghị định 64/CP của Chính phủ) đã trao quyền tự chủ cho hộ nông dân nhưng đồng thời làm phát sinh nhiều vấn đề kinh tế, pháp lý và xã hội mới. Tại huyện Yên Dũng, nông nghiệp chiếm 73% tổng giá trị sản phẩm toàn huyện và thu hút 90,7% dân số, song sản xuất nông nghiệp còn mang nặng tính tự cấp, tự túc, ruộng đất phân tán manh mún và diện tích đất canh tác bình quân đầu người có xu hướng suy giảm rõ rệt (từ 0,076 ha/người năm 1990 xuống còn 0,067 ha/người năm 1996). Xuất phát từ yêu cầu chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp - nông thôn theo tinh thần Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 và hạn chế tình trạng đất đai bị thoái hóa, bạc màu do thâm canh thiếu cơ sở khoa học, tác giả xác định việc nghiên cứu các giải pháp kinh tế nhằm sử dụng hợp lý đất nông lâm nghiệp là vấn đề cấp bách cả về mặt lý luận lẫn thực tiễn.

Mục tiêu nghiên cứu của luận án được xác định gồm 3 nội dung:

1. Về mặt lý luận: Hệ thống hóa và làm rõ khái niệm sử dụng hợp lý đất đai; xác định cơ sở khoa học của hệ thống tiêu chuẩn đánh giá trình độ và hiệu quả sử dụng đất; khẳng định vai trò quản lý vĩ mô của Nhà nước đối với đất nông lâm nghiệp.
2. Về mặt thực tiễn: Điều tra, nghiên cứu toàn diện đặc điểm tự nhiên, kinh tế và xã hội của huyện Yên Dũng; làm sáng tỏ các yếu tố thuận lợi và khó khăn đối với sản xuất; đánh giá thực trạng sử dụng đất nông - lâm nghiệp, chỉ rõ những kết quả đạt được, những mặt tồn tại và nguyên nhân chủ yếu.
3. Về mặt giải pháp: Đề xuất phương hướng và các giải pháp kinh tế chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng trên mỗi đơn vị diện tích, đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng, phát triển sản xuất hàng hóa gắn với nhu cầu thị trường, giải quyết việc làm nông nhàn và duy trì hệ sinh thái nông nghiệp bền vững.

Đối tượng nghiên cứu của luận án tập trung vào các nội dung chủ yếu của việc sử dụng hợp lý đất đai bao gồm: số lượng, chất lượng thổ nhưỡng, hiện trạng phân bổ quỹ đất, cơ cấu cây trồng, các công thức luân canh, hiệu quả kinh tế sử dụng đất và các công cụ chính sách quản lý hành chính - kinh tế tác động đến quá trình này. Luận án không đi sâu phân tích vi mô hành vi kỹ thuật riêng lẻ của từng hộ mà tập trung phân tích dưới góc độ chính sách vĩ mô của Nhà nước và vai trò quản lý kinh tế của chính quyền các cấp. Phạm vi nghiên cứu về không gian giới hạn trên địa bàn hành chính huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang (có đối chiếu với bình diện toàn tỉnh Bắc Giang và cả nước); phạm vi thời gian khảo sát tập trung vào giai đoạn từ năm 1980 đến năm 1996-1997, với định hướng phát triển đến năm 2005.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Trong quá trình xây dựng cơ sở lý luận, tác giả đã điểm lại các công trình nghiên cứu và quan điểm học thuật kinh điển về thổ nhưỡng học, kinh tế chính trị và kinh tế nông nghiệp:

• Về khái niệm đất và độ phì thổ nhưỡng: Luận án tiếp thu luận điểm của W. R. Wiliam (1863-1939) định nghĩa đất là lớp mặt tơi xốp của lục địa có khả năng tạo ra sản phẩm cây trồng với đặc tính cơ bản là độ phì (công bố năm 1932); quan điểm của V. V. Dokuchaev (1846-1903) xác định đất là vật thể tự nhiên độc lập hình thành qua thời gian từ sự tác động tổng hợp của đá mẹ, thực vật, động vật, khí hậu và địa hình; cùng luận điểm của Karl Marx xác định đất đai là điều kiện cần để sinh tồn, là tư liệu sản xuất cơ bản trong nông nghiệp có tính giới hạn nghiêm ngặt về không gian.
• Về địa tô và tích tụ ruộng đất: Tác giả vận dụng lý thuyết địa tô tư bản chủ nghĩa của Karl Marx (gồm địa tô chênh lệch I, địa tô chênh lệch II và địa tô tuyệt đối) để luận giải quan hệ phân phối giá trị thặng dư và sự hình thành giá cả quyền sử dụng đất trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam.
• Về kinh tế trang trại và quy mô đất đai: Luận án tham chiếu công trình "Trang trại gia đình ở Việt Nam và trên thế giới" của tác giả Trần Đức (Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, 1995), điểm qua xu hướng mở rộng quy mô trang trại tại các quốc gia phát triển (Hoa Kỳ, Pháp, Nhật Bản) và các nước châu Á (Ấn Độ, Thái Lan, Philippines, Sri Lanka, Hàn Quốc, Đài Loan), đồng thời đối chiếu thực trạng tích tụ ruộng đất và phân hóa đất đai tại Đồng bằng sông Cửu Long (Sóc Trăng, Trà Vinh).
• Về tài liệu điều tra thổ nhưỡng địa phương: Kế thừa số liệu điều tra nông hóa thổ nhưỡng tỉnh Hà Bắc do Ty Nông nghiệp Hà Bắc xuất bản năm 1969 và các báo cáo thống kê chuyên ngành giai đoạn 1990-1995 của Tổng cục Thống kê, Chi cục Kiểm lâm Bắc Giang, Phòng Địa chính Yên Dũng.

Khoảng trống nghiên cứu mà luận án lựa chọn giải quyết là phân tích thực trạng manh mún ruộng đất phát sinh sau quá trình giao đất theo Nghị định 64/CP tại một huyện bán sơn địa đặc thù (vừa có đồi núi, vừa có vùng trũng lũ và chia cắt bởi ba con sông lớn), từ đó đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ về dịch vụ nông nghiệp, dồn điền đổi thửa và hoàn thiện thể chế giao đất dài hạn nhằm thúc đẩy sản xuất hàng hóa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án dựa trên khung lý thuyết kinh tế nông nghiệp và kinh tế chính trị học Mác - Lênin kết hợp với các quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm nghiên cứu (Luật Đất đai năm 1993, Nghị định 64/CP, Nghị định 02/CP, Nghị định 87/CP quy định khung giá đất). Khung phân tích làm rõ bốn nhóm yếu tố tác động đến hiệu quả sử dụng đất: nhóm tự nhiên (địa hình, thổ nhưỡng, thủy văn, khí hậu), nhóm kỹ thuật - công nghệ (thủy lợi, giống, quy trình canh tác), nhóm kinh tế - xã hội (thị trường tiêu thụ, lao động, tập quán, quy mô hộ) và nhóm quản lý nhà nước vĩ mô (thuế, hạn điền, hạn mức thời gian giao đất, chính sách tín dụng).

Hệ thống chỉ tiêu đánh giá trình độ và hiệu quả sử dụng đất được phân định rõ thành ba nhóm:

• Nhóm chỉ tiêu trình độ sử dụng: Tỷ suất sử dụng đất (tỷ lệ diện tích đã dùng trên diện tích có khả năng sản xuất), Hệ số sử dụng đất (tổng diện tích gieo trồng trên diện tích canh tác), Trình độ thâm canh (mức đầu tư vốn, giống mới, phân bón, mức độ chủ động tưới tiêu).
• Nhóm chỉ tiêu hiệu quả kinh tế: Mức doanh lợi (quan hệ giữa thu nhập thuần túy và chi phí sản xuất), Lợi nhuận thu được trên một lao động, Lợi nhuận thu được trên một đơn vị diện tích gieo trồng, và Lợi nhuận trên một đồng vốn đầu tư.
• Nhóm chỉ tiêu môi trường: Mức độ bảo vệ và nâng cao độ phì đất, tác động nguồn nước ngầm, cân bằng sinh thái.

Phương pháp nghiên cứu thực tế bao gồm:

• Phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử: Xem xét các mối quan hệ ruộng đất và phương thức canh tác trong sự vận động qua từng thời kỳ lịch sử.
• Phương pháp thống kê kinh tế: Xử lý chuỗi số liệu thứ cấp từ Niên giám thống kê huyện Yên Dũng, Cục Thống kê Bắc Giang giai đoạn 1990-1996.
• Phương pháp phân tích và tổng hợp: Đánh giá cơ cấu kinh tế, cơ cấu giá trị sản xuất ngành trồng trọt, chăn nuôi và lâm nghiệp.
• Phương pháp so sánh: Đối chiếu biến động ruộng đất, năng suất cây trồng, quy mô trang trại giữa Yên Dũng với các huyện trong tỉnh Bắc Giang, giữa các vùng trong nước và quốc tế.
• Phương pháp điều tra nhanh tại hiện trường: Thu thập số liệu vi mô tại xóm Chùa (xã Tiền Dũng) và Hợp tác xã Thanh Vân (xã Đức Giang) để khảo sát mức độ manh mún ruộng đất và tình trạng chuyển nhượng, đấu thầu đất đai trong nông hộ.

Nguồn dữ liệu sử dụng gồm các báo cáo địa chính, nông nghiệp, thống kê chính thức của huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang, số liệu Tổng cục Thống kê và tài liệu điều tra nông hóa Hà Bắc.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở khoa học của việc sử dụng hợp lý đất nông lâm nghiệp

Chương này tập trung xây dựng nền tảng lý thuyết và tổng quan quá trình chuyển đổi quan hệ ruộng đất tại Việt Nam. Tác giả phân tích đất đai theo hai góc độ tiếp cận: môi trường sống chung và tư liệu sản xuất nông nghiệp đặc biệt. Luận án phân tích bốn loại độ phì (nguyên thủy, tự nhiên, nhân tạo, kinh tế), bản chất địa tô chênh lệch (loại I phụ thuộc vào vị trí và độ màu mỡ tự nhiên; loại II phụ thuộc vào thâm canh tăng vụ) và địa tô tuyệt đối. Trong bối cảnh Việt Nam, biểu hiện của địa tô xuất hiện dưới hình thức tiền thuê khoán thầu ruộng đất giữa các hộ hoặc chênh lệch giá trị khi chuyển nhượng quyền sử dụng đất.

Luận án chứng minh tính cấp thiết của việc sử dụng hợp lý đất nông nghiệp dựa trên xu hướng suy giảm diện tích đất canh tác bình quân đầu người tại khu vực ASEAN và Việt Nam qua các giai đoạn:

Quốc gia	Bình quân đất canh tác 1970 (ha/người)	Bình quân đất canh tác 1980 (ha/người)	Bình quân đất canh tác 1990 (ha/người)
Indonesia	0,15	0,13	0,12
Malaysia	0,36	0,31	0,29
Philippines	0,19	0,16	0,13
Singapore	0,01	0,00	0,00
Thái Lan	0,38	0,39	0,37

Tại Việt Nam, tổng diện tích đất nông nghiệp từ 6.954.000 ha năm 1980 giảm còn 6.927.000 ha năm 1990 (giảm 27.000 ha) dù có nhiều nỗ lực khai hoang tại Tây Nguyên và Đông Nam Bộ.

Vùng lãnh thổ	Diện tích năm 1980 (1.000 ha)	Diện tích năm 1985 (1.000 ha)	Diện tích năm 1990 (1.000 ha)
Cả nước	6.954	6.938	6.927
Trung du và miền núi phía Bắc	1.258	1.250	1.235
Đồng bằng sông Hồng	856	850	845
Duyên hải Trung Bộ	1.120	1.135	1.140
Đông Nam Bộ	1.192	1.262	1.222
Đồng bằng sông Cửu Long	2.528	2.441	2.485

Luận án điểm lại lịch sử quan hệ ruộng đất tại miền Bắc từ năm 1954:

• Giai đoạn trước 1981: Ruộng đất do hợp tác xã tập trung quản lý, xã viên phân phối theo công điểm, dẫn đến tình trạng ruộng đất vô chủ, sản xuất trì trệ cuối thập kỷ 70.
• Giai đoạn 1981-1988: Chỉ thị 100-CT/TW áp dụng cơ chế khoán sản phẩm cuối cùng đến nhóm và người lao động, bước đầu tạo động lực nhưng bộ máy quản lý còn cồng kềnh, phân phối nội bộ còn bất hợp lý.
• Giai đoạn từ 1988 đến 1997: Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị xác định hộ gia đình là đơn vị kinh tế tự chủ; Luật Đất đai 1993 quy định đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước thống nhất quản lý, đồng thời quy định 8 quyền hợp pháp của người sử dụng đất; Nghị định 64/CP (1993) và Nghị định 02/CP (1994) thể chế hóa việc giao đất nông nghiệp và lâm nghiệp ổn định lâu dài.

Tác giả cũng chỉ ra những rào cản thể chế lúc bấy giờ: hạn điền không quá 3 ha đối với cây hàng năm (Điều 44 Luật Đất đai 1993) và thời hạn giao đất 20 năm đã kìm hãm quá trình tích tụ ruộng đất; Nghị định 45/CP (1996) cho phép hợp thức hóa đất lấn chiếm trước năm 1993 với mức nộp 20% tiền sử dụng đất tạo ra sự bất bình đẳng với người chấp hành pháp luật.

Chương 2: Thực trạng sử dụng đất nông lâm nghiệp ở huyện Yên Dũng tỉnh Bắc Giang

Chương 2 trình bày bức tranh toàn diện về tự nhiên, kinh tế - xã hội và hiện trạng quản lý, khai thác đất đai tại huyện Yên Dũng:

1. Điều kiện tự nhiên và phân vùng địa hình: Huyện có diện tích tự nhiên 21.291,5 ha (212,9 km²), dân số 162.580 người, mật độ 762 người/km² (thuần nông chiếm 98%). Địa hình bị chia cắt bởi dãy núi Nham Biền (ngót 100 ngọn, cao trung bình 150 m) và ba con sông lớn (sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam), chia huyện thành 3 vùng:

• Vùng Ba Tổng: Diện tích 9.881 ha (46% diện tích huyện), gồm 9 xã và thị trấn Neo, nằm kẹp giữa núi Nham Biền và hai con sông, giao thông cách biệt như ốc đảo, đất trũng và bạc màu chiếm tỷ lệ lớn.
• Vùng Đông Bắc: Diện tích 6.623 ha (31% diện tích huyện), gồm 8 xã đồi gò thấp và đồng trũng, có 3 xã vùng đê bối thường xuyên bị lũ lụt đe dọa (2 xã chỉ cấy được 1 vụ chiêm bấp bênh).
• Vùng Tây Bắc: Diện tích 4.780 ha (22% diện tích huyện), gồm 6 xã dọc Quốc lộ 1A, đất đai màu mỡ hơn, thủy lợi tương đối hoàn chỉnh (chỉ có xã Tân Liễu nằm ngoài đê).

2. Phân loại thổ nhưỡng huyện Yên Dũng:

Loại đất	Ký hiệu	Diện tích (ha)	Thành phần cơ giới	pH	Độ mùn (%)
A. Đất ngoài đê
Phù sa ít được bồi	Pi	324	Cát pha - thịt	5,0 - 5,5	2,6
Phù sa được bồi hàng năm	Pb	2.553	Thịt nặng	4,0 - 4,2	3,2
B. Đất trong đê
Phù sa cũ có tầng feralit	Pf	4.668	Thịt trung bình	4,4 - 5,0	1,7 - 2,5
Phù sa không được bồi	Pk	4.168	Thịt nặng	4,0 - 4,3	1,0 - 1,5
Phù sa cũ bạc màu	Pbm	2.656	Cát pha	4,0 - 4,5	1,0
Phù sa có tầng loang lổ	Pc	405	Cát pha	4,0 - 5,0	1,2
Feralit biến đổi do trồng lúa	Lf	1.148	Thịt trung bình	4,0 - 4,3	1,2
C. Đất đồi núi
Đất dốc tụ	C	696	Thịt nhẹ - cát pha	4,0 - 5,0	1,5
Feralit trên đá phiến sa thạch	F	1.788	Thịt trung bình - cát pha	4,0 - 4,5	1,0
Feralit trên đá cát	F(R)	683	Cát pha	4,0 - 4,5	0,8
Đất trơ sỏi đá	Fsd	657	Sỏi đá - cát xám	3,8 - 4,2	0,5

3. Tình hình giao đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất:

• Đất nông nghiệp: Đến tháng 4/1993, huyện đã giao 11.465,59 ha cho 34.907 hộ đạt 100% diện tích; cấp giấy chứng nhận (gồm tạm thời và chính thức) cho 29.783 hộ đạt 85,3% số hộ với diện tích 10.355,3 ha (90,3%). Tuy nhiên, tỷ lệ cấp chính thức mới hoàn thành tại 2/24 xã, thị trấn (Cảnh Thụy và Tư Mại, đạt 8,5% toàn huyện) do thiếu bản đồ địa chính chuẩn hóa.
• Đất lâm nghiệp: Toàn huyện có 2.220 ha quy hoạch đất lâm nghiệp trên núi Nham Biền. Thực hiện Nghị định 02/CP, năm 1994 giao 345,3 ha cho 129 hộ; năm 1995 giao lũy kế 1.690,8 ha cho 722 hộ. Tuy nhiên, đến tháng 6/1997 toàn huyện mới trồng được 557,9 ha rừng và 47,5 ha cây ăn quả (đạt 26,4% diện tích được giao).

4. Thực trạng manh mún ruộng đất và tình trạng nông nhàn:

• Mức độ phân tán: Bình quân mỗi hộ tại Yên Dũng chỉ có 0,33 ha đất canh tác nhưng bị chia cắt thành 9 thửa ruộng (nơi nhiều nhất 19 thửa, nơi ít nhất 2 thửa); diện tích bình quân thửa là 360 m² (thửa lớn nhất 1.100 m², thửa nhỏ nhất 21 m²). Tại HTX Thanh Vân (xã Đức Giang), bình quân hộ có 8,9 thửa, diện tích bình quân 266,7 m²/thửa; một số hộ như hộ ông Hoàng Văn Cần có 9 thửa với 1.171 m² (130 m²/thửa), hộ ông Phan Văn Cẩn có 9 thửa với 1.194 m² (132 m²/thửa). Tình trạng manh mún làm tăng 15-20% chi phí đầu tư (tốn công be bờ 0,25 công/vụ, điều tiết nước gấp đôi, chuyển nông cụ lãng phí 0,25 công/vụ).
• Tình trạng nông nhàn: Toàn huyện có 67.137 lao động nông nghiệp. Với định mức 350 công/ha lúa và 250 công/ha cây trồng khác, tổng nhu cầu lao động trồng trọt cả năm chỉ cần 23.240 lao động (sử dụng 35% quỹ thời gian), dẫn đến dư thừa 43.897 lao động nông nhàn (tương đương 65% quỹ thời gian không được sử dụng).

5. Cơ cấu kinh tế và sản xuất nông - lâm nghiệp:

Chỉ tiêu	1991	1992	1993	1994	1995
Tổng giá trị sản phẩm (triệu đồng)	49.937	64.163	68.483	68.483	71.800
Tỷ trọng Nông - Lâm nghiệp (%)	67,8	73,1	73,1	73,8	71,8
Tỷ trọng Công nghiệp - XDCB (%)	17,5	12,2	12,2	11,2	12,3
Tỷ trọng Dịch vụ (%)	14,7	14,7	14,7	15,0	15,9

Trong ngành trồng trọt giai đoạn 1991-1995, cây lương thực chiếm 89% diện tích gieo trồng (19.220 ha) và 73% giá trị sản lượng (lúa nước chiếm 74% diện tích và 68% giá trị). Cây công nghiệp chỉ chiếm 1,5%, cây thực phẩm 12,3%, cây ăn quả 10,2%. Các mô hình luân canh chính gồm: Lúa chiêm xuân - Lúa mùa - Cây vụ đông (ngô đông trên nền đất ướt tăng từ 65 ha năm 1991 lên 892 ha năm 1995); Lúa chiêm xuân - Lúa mùa (vùng trũng); Màu - Lúa - Màu (vùng đồi ven núi). Về chăn nuôi, đàn lợn tăng từ 45.448 con (1990) lên 56.360 con (1996); đàn trâu bò đạt 17.252 con (1996), xuất hiện mô hình nuôi ba ba đặc sản tại Cảnh Thụy, Tư Mại, Tân Mỹ.

Chương 3: Phương hướng và những giải pháp chủ yếu nhằm sử dụng hợp lý đất nông lâm nghiệp ở huyện Yên Dũng tỉnh Bắc Giang

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, Chương 3 vạch ra hệ thống giải pháp phát triển đến năm 2005:

1. Định hướng sử dụng đất: Đẩy mạnh thâm canh chuyển dịch cơ cấu cây trồng, giảm độc canh lúa nước, nâng cao hệ số sử dụng đất thông qua mở rộng vụ đông (chủ lực là ngô đông, khoai tây, rau thực phẩm); hình thành các vùng chuyên canh cây ăn quả (vải thiều, nhãn) và cây lâm nghiệp trên dãy núi Nham Biền.

2. Nhóm giải pháp trọng tâm tại địa phương:

• Đẩy mạnh dồn điền đổi thửa, hoàn thiện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chính thức để tạo điều kiện pháp lý cho chuyển đổi, chuyển nhượng quyền sử dụng đất.
• Chuyển đổi hợp tác xã nông nghiệp kiểu mới: Tách hợp tác xã khỏi chức năng quản trị hành chính, tập trung làm 5 khâu dịch vụ then chốt (thủy lợi, bảo vệ thực vật, cung ứng phân bón giống, chuyển giao kỹ thuật khuyến nông - khuyến lâm, và tổ chức mạng lưới tiêu thụ nông sản).
• Phát triển hạ tầng thủy lợi: Khắc phục điểm yếu của 36 trạm bơm điện phục vụ úng hạn, chuyển dần sang hạch toán thu đủ thủy lợi phí để bảo đảm duy tu công trình.
• Mở rộng tín dụng nông thôn: Đơn giản hóa thủ tục vay vốn ngân hàng nông nghiệp và quỹ tín dụng, hỗ trợ vốn cho hộ mở rộng quy mô sản xuất và chuyển đổi sang kinh tế trang trại.

3. Nhóm kiến nghị chính sách vĩ mô đối với Nhà nước:

• Kéo dài thời hạn giao đất nông nghiệp cho hộ nông dân lên 50 năm hoặc 100 năm (hoặc nghiên cứu cơ chế bán lại quyền sử dụng đất lâu dài) nhằm tạo tâm lý an tâm đầu tư cải tạo đất.
• Điều chỉnh lại chính sách hạn điền (cho phép vượt hạn mức 3 ha đối với hộ có năng lực canh tác tốt) để thúc đẩy quá trình tích tụ ruộng đất tự nguyện.
• Ban hành đồng bộ các văn bản dưới luật hướng dẫn cụ thể 5 quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, thừa kế, thế chấp quyền sử dụng đất.
• Xóa bỏ cơ chế bù giá thủy lợi phí, chuyển sang cơ chế tính đúng, tính đủ chi phí dịch vụ tưới tiêu.

Kết quả và những đóng góp mới

Về mặt lý luận, luận án đã tổng hợp và bổ sung hệ thống chỉ tiêu đánh giá trình độ và hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp, nhấn mạnh việc tích hợp chỉ tiêu tác động môi trường sinh thái bên cạnh các chỉ tiêu kinh tế truyền thống (doanh lợi, lợi nhuận trên chi phí, hệ số sử dụng đất). Luận án cũng vận dụng lý thuyết địa tô của Karl Marx để giải thích bản chất kinh tế của các giao dịch ngầm về đấu thầu và chuyển nhượng quyền sử dụng đất ở nông thôn miền Bắc trong giai đoạn chuyển đổi.

Về mặt thực tiễn, công trình đã:

• Lập bảng phân loại chi tiết 11 loại đất thuộc 3 nhóm địa hình chính tại huyện Yên Dũng, xác định rõ các thông số lý hóa (pH, thành phần cơ giới, tỷ lệ mùn) làm căn cứ bố trí cây trồng.
• Lượng hóa chính xác mức độ phân tán ruộng đất sau Nghị định 64/CP (trung bình 9 thửa/hộ, 360 m²/thửa) và chứng minh sự lãng phí 15-20% chi phí sản xuất do tình trạng manh mún gây ra.
• Tính toán cụ thể mức độ nông nhàn tại chỗ (thừa 65% quỹ thời gian lao động, tương đương 43.897 người) từ dữ liệu thực tế sản xuất trồng trọt của huyện.
• Đề xuất mô hình chuyển đổi cơ cấu kinh tế cấp huyện: phát triển ngô đông trên đất ướt, chuyển đổi hợp tác xã sang làm dịch vụ kỹ thuật, hoàn thiện thủ tục giao đất lâm nghiệp gắn với phủ xanh đồi trọc Nham Biền và kiến nghị sửa đổi khung hạn điền 3 ha của Luật Đất đai 1993.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Về hạn chế, luận án tập trung dữ liệu khảo sát chủ yếu ở cấp độ tổng hợp toàn huyện và một số điểm điều tra mẫu (xóm Chùa, HTX Thanh Vân); dữ liệu hạch toán chi phí - lợi nhuận chi tiết trên từng loại cây trồng vụ đông mới ở dạng số liệu ước tính ban đầu. Bên cạnh đó, các tiêu chí đánh giá môi trường sinh thái chưa được lượng hóa thành mô hình toán kinh tế do thiếu chuỗi số liệu quan trắc thổ nhưỡng định kỳ.

Về hướng nghiên cứu tiếp, luận án mở ra các vấn đề cần theo dõi trong dài hạn:

• Khảo sát sự hình thành và hiệu quả kinh tế của mô hình kinh tế trang trại quy mô lớn sau khi dồn điền đổi thửa.
• Đánh giá tác động của quá trình công nghiệp hóa và mở mang các tuyến giao thông trọng điểm (Quốc lộ 1A mở rộng, Quốc lộ 18 mới) đến sự chuyển dịch quỹ đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp tại huyện Yên Dũng.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo chuyên khảo hữu ích cho:

• Học viên cao học, nghiên cứu sinh ngành Kinh tế nông nghiệp, Quản lý kinh tế và Quản lý đất đai: Tham khảo phương pháp xây dựng hệ thống chỉ tiêu hiệu quả kinh tế sử dụng đất và phương pháp phân tích địa tô trong điều kiện nông nghiệp Việt Nam.
• Cán bộ quản lý địa chính, nông nghiệp cấp huyện và tỉnh Bắc Giang: Vận dụng số liệu thổ nhưỡng, cơ cấu phân vùng tự nhiên (Ba Tổng, Đông Bắc, Tây Bắc) và các giải pháp tổ chức dịch vụ HTX để xây dựng quy hoạch sử dụng đất và phát triển cây vụ đông.
• Các nhà hoạch định chính sách ruộng đất: Cung cấp bằng chứng thực tiễn về những bất cập của hạn điền 3 ha và thời hạn giao đất 20 năm tại thời điểm thi hành Luật Đất đai 1993.

Câu hỏi thường gặp

1. Tình trạng manh mún ruộng đất tại huyện Yên Dũng sau khi giao đất theo Nghị định 64/CP nghiêm trọng như thế nào? Sau khi giao đất, toàn huyện có 11.465,6 ha đất nông nghiệp chia cho 34.907 hộ. Bình quân mỗi hộ chỉ đạt 0,33 ha nhưng bị xé nhỏ thành bình quân 9 thửa ruộng (nơi nhiều lên tới 19 thửa), diện tích trung bình một thửa là 360 m² (thửa nhỏ nhất chỉ 21 m²). Tại HTX Thanh Vân (Đức Giang), bình quân mỗi hộ có 8,9 thửa với diện tích 266,7 m²/thửa. Sự phân tán này làm phát sinh thêm 15-20% chi phí đầu tư cho be bờ, dẫn nước và di chuyển nông cụ.

2. Luận án tính toán tình trạng dư thừa lao động nông nhàn ở huyện Yên Dũng dựa trên cơ sở nào? Dựa trên định mức hao phí lao động kỹ thuật (350 công/ha lúa và 250 công/ha cây trồng khác) trên tổng diện tích gieo trồng năm 1995 (16.144 ha lúa và 5.287 ha màu), ngành trồng trọt Yên Dũng chỉ cần 23.240 lao động làm việc trọn năm (300 công/năm). So với tổng số 67.137 lao động nông nghiệp toàn huyện, ngành trồng trọt chỉ sử dụng hết 35% quỹ thời gian, để dư thừa 43.897 lao động nông nhàn (tương đương 65% thời gian nhàn rỗi).

3. Cơ cấu thổ nhưỡng huyện Yên Dũng gồm các loại đất chính nào và ảnh hưởng gì đến bố trí mùa vụ? Đất đai huyện chia thành 3 nhóm với 11 loại đất: Đất ngoài đê (phù sa bồi Pb 2.553 ha, phù sa ít bồi Pi 324 ha); Đất trong đê (phù sa cũ có tầng feralit Pf 4.668 ha, phù sa không bồi Pk 4.168 ha, phù sa bạc màu Pbm 2.656 ha, đất feralit biến đổi do trồng lúa Lf 1.148 ha, phù sa có tầng loang lổ Pc 405 ha); Đất đồi núi (feralit trên đá sa thạch F 1.788 ha, feralit trơ sỏi đá Fsd 657 ha, feralit trên đá cát F(R) 683 ha, đất dốc tụ C 696 ha). Đất phần lớn có tính chua (pH 4,0 - 5,0), nghèo lân và mùn thấp, đòi hỏi phải thâm canh bón vôi, lân và chọn cây vụ đông ưa đất cát pha, thịt nhẹ (ngô, khoai tây, thuốc lá, tỏi).

4. Luận án đưa ra những kiến nghị gì đối với chính sách quản lý ruộng đất vĩ mô của Nhà nước? Tác giả kiến nghị Nhà nước cần: (1) Kéo dài thời hạn giao đất nông nghiệp cho hộ nông dân lên 50-100 năm hoặc bán lại quyền sử dụng lâu dài; (2) Sửa đổi quy định hạn mức hạn điền không quá 3 ha tại Điều 44 Luật Đất đai 1993 để khuyến khích nông dân giỏi tích tụ ruộng đất; (3) Hoàn thiện các văn bản dưới luật điều chỉnh 5 quyền giao dịch đất đai; (4) Chuyển đổi chính sách thủy lợi sang thu đúng, thu đủ, không duy trì cơ chế bù giá bao cấp.

Kết luận

Luận án của tác giả đã làm sáng tỏ cơ sở khoa học và thực tiễn của việc sử dụng hợp lý đất nông - lâm nghiệp tại huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang trong giai đoạn đầu chuyển đổi sang kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Thông qua việc phân tích toàn diện điều kiện tự nhiên, hệ thống thổ nhưỡng và chuỗi số liệu kinh tế - xã hội giai đoạn 1990-1996, công trình đã chỉ rõ những mâu thuẫn cốt lõi giữa quy mô canh tác manh mún, tình trạng nông nhàn trầm trọng với yêu cầu phát triển sản xuất hàng hóa. Hệ thống giải pháp đề xuất từ cấp cơ sở (dồn điền đổi thửa, dịch vụ HTX kiểu mới, luân canh ngô đông) đến kiến nghị vĩ mô (kéo dài thời hạn giao đất, nới rộng hạn điền) có giá trị thực tiễn cao, đóng góp thiết thực cho công tác quy hoạch và quản lý kinh tế nông nghiệp địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BO GIAO DUC VA' DAO TAO • • A BAI HOC KINH TE QCOC BAN Mt X X /- z/ //' ■■»' V w / < /. *’ /X • NHUNG GIAI PHAP KINH TE CHU YEU ■* W 9 _ _. » ' z* NHAM SO DUNG HOP LY DAT NONG LAM. 'NGHIEP ■ - ■ ■ O HUYEN YEN DUNG TiNH bAc GIANG ■ 4 LUAN AN , : • * T1IAC SY ’ KHOA HOC KINII TE >: -■if < e - -f * •• ■ ■ .0 J HA NOI 1997 ■ ’1 BO GIAO DUC VAOAO TAO DAI HOC KIMI TE QUOC DAV ---- ooo----- NHQNG GIAI PHAP KINH TE CHU YEU NHAM SUT DUNG HOP LY DAT NONG LAM NGHIEP ■ ■ ■ O HUYEN YEN DUNG TINH B&C GIANG ■ Cliuyeii ugaiili KINH T£ QUAN LY VA KE HOACH HOA KINH TE QUOC DAN (kinh te nong nghiep ) Ma so : 5.05 ■saw THONjG TIN THU VlfeN luanan— THAC • SY KHOA HOC • KIMI TE Ngittii hitting dan : PTS Vu Dinh Tilling Chii nhicui bo mbit kinh fc nong nghiep Dai hoc kinh te t^ndc dan Ha Noi 1997 MUC * LUC * Trang Phan mb dau 1 1/ Tinh cap thiet cua de tai.

1 2/ Muc dich nghien cuu cua luan an. 2 3/ Pham vi va dOi tupng nghien cuu. 3 4/ Phuong phap nghien curu. 4 5/ Ke! cau cua luan an.

4 Chiton” 1 : Co so khoa hoc cua viec su dung dat nong lam nghiep 5 1.1/ MOt so van de ly luan chung ve dat.1/Khai niem ve dat.' 7 a/ Ngubn goc va ban chat cua Dia to TBCN. 7 b/ Cac hinh thUc dia to TBCN. 7 c/ Van de dia to b Viet Nam hien nav. 8 d/ Dia to va van de su dung hpp ly dat dai 8 1.3/ Gia ca cua dat dai.4/ Quyen so' huu va quyen su dung dat.2/ Co sb khoa hoc cua viec su dung hop ly dat nong lam nghiep 10 1.1/ Su can thiet.

phai su dung hpp ly dat nOng lam nghiep .2/ NOi dung su dung hpp ly dat. nOng lam nghiep 12 a/ SU dung hpp lv be mat cua dat nOng nghiep 12 b/ Tham canh su dung dat 13 2.3/ Nhung nhan tO anh huong den viec su dung hpp ly dat nong lam nghiep 13 a/ Nhom nhan to' tu nhien. 13 b/ Nhom nhan to' ky thuat va cong nghe. 13 c/ Nhom kinh te' xa hOi va to chUc san xu.

14 d/ Nhom nhan tP' quan ly vi mo cua Nha nubc .4/ Phuong phap danh gia trinh do va hieu qua su dung dat nong lam nghiep.3/ Nhung net khai quat ve quan he ruong dat va tinh hinh 16 su dung dat b nubc ta hien nay .3 -V ThPi ky truPc nam 1988 .2/ Thbi ky 1988 den nay .3/ Chinh sach giao dat giao rhng th nam 1994 19 1.4/ Mot so van de dang quan tam lien quan den sU dung dat.1/ Van de tfch tu va tap trung mOng dat trong nong nghiep. 20 a/ Qui mO mOng dat b mOt so' nubc tren the' gt<M. 20 b/ Tich tu va tap trung ruOng dat trong 5X nong lam nghiep b Viet Nam .2/ San xuat hang hoa, tie'n bO khoa hoc va cong nghe .3/ Chfnh sach mOng dat vbi tinh h ang doi ngheo va su phan hoa giau ngheo 24 Trang Chuang 2 : Thue trang su dung dat nong lam nghiep o 26 huyen Yen Dung tinh Bae Giang 2.1 Dae diem tu nhien, kinh te xa hoi cua huyen Yen Dung .1/ Dac didm tu nhien. 25 a/ Vi tri dia ly.

28 d/ Tit bi tidt kill hau. 29 e/ Song ng di, ngudn nude 29 f/ Klioang san va tai nguydn .2/ Dac diem kinh td'xa hdi.