B¶n th¶o chuyªn ®Ò tèt nghiÖp Bïi §øc Nguyªn - KTPT 42 Lêi nãi ®Çu 1. Sù cÇn thiÕt kh¸ch quan cña ®Ò tµi. Trong sù ph¸t triÓn kinh tÕ ®Êt níc, thanh niªn lµ lùc lîng cã vai trß hÕt søc quan träng. VÊn ®Ò viÖc lµm cho thanh niªn lµ vÊn ®Ò cã ý nghÜa lín lao vÒ c¶ mÆt kinh tÕ, chÝnh trÞ, x· héi.
Qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn trong c¬ chÕ thÞ trêng cã sù qu¶n lý cña nhµ níc theo ®Þnh híng x· héi chñ nghÜa, ®· mang l¹i kÕt qu¶ rÊt quan träng ®a ®Êt níc ta sang mét giai ®o¹n ph¸t triÓn míi, giai ®o¹n c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc. Song trong qu¸ tr×nh ®æi míi còng ®Æt ra nhiÒu vÊn ®Ò míi trong ®ã co vÊn ®Ò viÖc lµm, gi¶m thÊt nghiÖp cho ngêi lao ®éng nãi chung vµ thanh niªn nãi riªng. Khi nãi vÒ thanh niªn hiÖn nay, trong di chóc cña m×nh B¸c Hå cã dÆn “Thanh niªn nãi chung lµ tèt, Nhµ níc cÇn ph¶i hÕt søc quan t©m t¹o ®iÒu kiÖn cho thanh niªn ph¸t triÓn mäi mÆt” (trÝch di chóc Hå ChÝ Minh). Trong giai ®o¹n ph¸t triÓn kinh tÕ hiÖn nay, thanh niªn kh¼ng ®Þnh ®îc m×nh lµ lùc lîng trÎ, n¨ng næ, víi mét lùc lîng hïng m¹nh cÇn thiÕt ph¶i cã nh÷ng quan t©m ®Þnh híng vµ ph¸t triÓn ®Çy toµn diÖn.
V× vËy, vÊn ®Ò gi¶i quyÕt viÖc lµm cho thanh niªn t¹o ®iÒu kiÖn cho thanh niªn ®îc ph¸t triÓn trong cuéc sèng, cã nghÒ 1 B¶n th¶o chuyªn ®Ò tèt nghiÖp Bïi §øc Nguyªn - KTPT 42 nghiÖp, cã kü n¨ng lµ mét vÊn ®Ò cÊp b¸ch. Trong bèi c¶nh ®Êt níc ta hiÖn nay lùc lîng lao ®éng trÎ ngµy mét t¨ng do qu¸ tr×nh gia t¨ng d©n sè. MÆt kh¸c gi¶i quyÕt viÖc lµm cho thanh niªn còng lµ mét trong nh÷ng nhu cÇu ®¸p øng sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ cho giai ®o¹n hiÖn t¹i còng nh t¬ng lai. Víi ý nghÜa ®ã, viÖc ®Þnh híng cho mét sè gi¶i ph¸p gãp phÇn gi¶i quyÕt viÖc lµm cho thanh niªn cã vai trß hÕt søc quan träng, mang tÝnh chÊt chiÕn lîc.
H¬n n÷a viÖc thùc hiÖn ®Ò tµi nµy còng lµ bíc ®Çu tiÕp cËn víi mét vÊn ®Ò cã ý nghÜa thiÕt thùc mµ c«ng cuéc ph¸t triÓn kinh tÕ- x· héi cña ®Êt níc, ®ang ®ßi hái ngµy mét cao ë níc ta hiÖn nay. Môc tiªu cña ®Ò tµi. - Mét sè c¬ së lý luËn cho viÖc hoµn thiÖn chÝnh s¸ch gi¶i quyÕt viÖc lµm cho thanh niªn trong giai ®o¹n hiÖn nay. - §Ò xuÊt mét sè ph¬ng híng môc tiªu vµ mét sè gi¶i ph¸p gãp phÇn lµm hoµn thiÖn chÝnh s¸ch gi¶i quyÕt viÖc lµm cho thanh niªn.
- KÕt cÊu cña ®Ò tµi: Ngoµi phÇn më ®Çu, kÕt luËn ®Ò tµi gåm cã 3 phÇn lín: PhÇn I: ThÞ trêng lao ®éng vµ sù lùa chän nghÒ nghiÖp cña thanh niªn Ph©n II: §¸nh gi¸ kh¶ n¨ng gia nhËp thÞ trêng lao ®éng cña thanh niªn ViÖt Nam 2 B¶n th¶o chuyªn ®Ò tèt nghiÖp Bïi §øc Nguyªn - KTPT 42 PhÇn III: Mét sè gi¶i ph¸p gi¶i quyÕt viÖc lµm cho thanh niªn ViÖt Nam Qua ®©y em xin ch©n thµnh c¸m ¬n thÇy gi¸o Ph¹m Ngäc Linh ngêi ®· trùc tiÕp híng dÉn em ®Ò tµi nµy; C¸c c« chó trong trung t©m d©n sè vµ viÖc lµm thuéc Bé Lao ®éng- th¬ng binh vµ x· héi ®· gióp ®ì tµi liÖu vµ ®ãng gãp nhiÒu ý kiÕn quý b¸u trong qu¸ tr×nh hoµn thµnh bµi viÕt nµy, ®Æc biÖt lµ anh Lª Hång Thao. MÆc dÇu vËy, do tr×nh ®é vµ thêi gian cã h¹n nªn chuyªn ®Ò thùc tËp tæng hîp cßn nhiÒu thiÕu sãt. RÊt mong sù chØ b¶o thªm cña thµy, c« gi¸p vµ c¸c b¹n ®ång häc. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n.
Hµ N«i, th¸ng 5 n¨m 2004 Sinh viªn Bïi §øc Nguyªn PhÇn I ThÞ trêng lao ®éng vµ sù lùa chän nghÒ nghiÖpcña thanh niªn I. Lý luËn chung vÒ thÞ trêng lao ®éng. Kh¸i niÖm vÒ thÞ trêng lao ®éng. Lao ®éng- ViÖc lµm 3 B¶n th¶o chuyªn ®Ò tèt nghiÖp Bïi §øc Nguyªn - KTPT 42 Trong chiÕn lîc vÒ æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi ®Õn n¨m 2010 cña nhµ níc ta x¸c ®Þnh: “Gi¶i quyÕt viÖc lµm, sö dông tèi ®a tiÒm n¨ng lao ®éng x· héi lµ môc tiªu quan träng hµng ®Çu cña chiÕn lîc ph¸t triÓn kinh tÕ vµ lùa chän c«ng nghÖ.” §iÒu nµy kh¼ng ®Þnh tÇm quan träng cña vÊn ®Ò gi¶i quyÕt viÖc lµm hiÖn nay.
§Ó thùc hiÖn môc tiªu chiÕn lîc trªn mµ môc tiªu chÝnh cña nã lµ gi¶i quyÕt viÖc lµm cho thanh niªn, vÊn ®Ò quan träng lµ ph¶i x¸c ®Þnh ®îc hÖ thèng quan ®iÓm gi¶i quyÕt viÖc lµm phï hîp víi nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn ë níc ta. HÖ thèng quan ®iÓm nµy ph¶i dùa trªn nh÷ng nhËn thøc míi vÒ lý luËn vµ ph¬ng ph¸p luËn c¬ b¶n rong lÜnh vùc viÖc lµm cô thÓ nh sau: Thø nhÊt lµ: Ph¶i cã quan ®iÓm nhÊt qu¸n vµ kh¸i niÖm thèng nhÊt vÒ viÖc lµm. HiÖn nay cã rÊt nhiÒu kh¸i niÖm kh¸c nhau vÒ viÖc lµm ®îc ®a ra ë nhiÒu níc trªn thÕ giíi vµ c¸c kh¸i niÖm nµy còng kh«ng gièng nhau. Theo c¸ch hiÓu chung th× viÖc lµm lµ mét ph¹m trï tæng hîp liªn kÕt c¸c qu¸ tr×nh kinh tÕ x· héi vµ nh©n khÈu, nã thuéc vÒ mét trong nh÷ng vÊn ®Ò chñ yÕu cña ®êi sèng x· héi.
Hçu hÕt c¸c tµi liÖu ®Òu cho r»ng: viÖc lµm ph¶i lµ mét ho¹t ®éng mang l¹i thu nhËp (ë mét sè níc cßn quy ®Þnh cô thÓ møc thu nhËp nh tríc ®©y ë Philippin ngêi ta cho r»ng møc thu nhËp t- 4 B¶n th¶o chuyªn ®Ò tèt nghiÖp Bïi §øc Nguyªn - KTPT 42 ¬ng øng kho¶ng 80% møc l¬ng tèi thiÓu trë lªn míi gäi lµ cã viÖc lµm.) Níc ta, bé luËt lao ®éng ban hµnh n¨m 1994 ®· x¸c ®Þnh: “Mäi ho¹t ®äng t¹o ra nguån thu nhËp, kh«ng bÞ ph¸p luËt ng¨n cÊm ®Òu ®îc thõa nhËn lµ viÖc lµm .”Nh vËy viÖc lµm cã 3 ®Æc ®iÓm sau: -Lµ ho¹t ®éng cña con ngêi -Kh«ng bÞ ph¸p luËt ng¨n cÊm -T¹o ra thu nhËp. Nh vËy ®Ó cã viÖc lµm kh«ng nhÊt thiÕt chØ c¸ c¬ quan, xÝ nghiÖp cña nhµ níc mµ cßn cã thÓ t×m viÖc trong mäi doanh nghiÖp, c¬ quan thuéc mäi thµnh phÇn kinh tÕ, hoÆc do chÝnh b¶n th©n lao ®éng t¹o ra ®Ó cã thu nhËp. Tuy nhiªn nhËn thøc vÒ viÖc lµm cÇn nhÊn m¹nh r»ng viÖc lµm lµ ho¹t ®éng cô thÓ cña ngêi lao ®éng mang l¹i lîi Ých cho b¶n th©n ngêi lao ®éng vµ cho x· héi mµ hîp ph¸p (C¸c ho¹t ®éng nh trém c¾p, cíp giËt, m¹i d©m …tuy cã mang l¹i thu nhËp nhng ph¸p luËt ng¨n cÊm nªn kh«ng gäi lµ cã viÖc lµm ). Trong khu«n khæ ph¸p luËt, ngêi lao ®éng cã thÓ lµm viÖc trong bÊt kú thµnh phÇn kinh tÕ nµo vµ ®Òu b×nh ®¼ng tríc ph¸p luËt.
Nh vËy cÇn 5 B¶n th¶o chuyªn ®Ò tèt nghiÖp Bïi §øc Nguyªn - KTPT 42 xo¸ bá t©m lý coi träng khu vùc nhµ níc trong thanh niªn hiÖn nay. Thanh niªn cÇn ph¶i nhËn thøc ®îc r»ng gi¸ trÞ lao ®éng cña hä phô thuéc vµo kh¶ n¨ng cña hä. §o lµ n¨ng suÊt lao ®éng, hiÖu qu¶ s¶n xuÊt, chÊt lîng s¶n phÈm lµm ra, ®îc thÞ trêng chÊp nhËn hay kh«ng vµ hä cã quyÒn b¶o vÖ vµ hëng thµnh qu¶ cña m×nh lµm ra. Thø hai: §èi víi níc ta còng nh nhiÒu quèc gia trªn thÕ giíi hiÖn nay, gi¶i quyÕt viÖc lµm lµ vÊn ®Ò kinh tÕ x· héi tæng hîp vµ phøc t¹p.
Kh«ng chØ lµ vÊn ®Ò kinh tÕ hay x· héi ®¬n thuÇn, gi¶i quyÕt viÖc lµm ph¶i ®îc hiÎu trªn ph¹m vi réng vµ ph¹m vi hÑp. Trªn ph¹m vi réng, gi¶i quyÕt viÖc lµm gåm nh÷ng vÊn ®Ò liªn quan ®Õn ph¸t triÓn nguån nh©n lùc vµ sö dông hiÖu qu¶ nguån nh©n lùc. Tøc lµ b¾t ®Çu tõ gi¸o dôc, ®µo t¹o vµ phæ cËp nghÒ, chuÈn bÞ cho mçi ngêi thanh niªn bíc vµo cuéc ®êi lao ®éng ®Õn vÊn ®Ò tù do lao ®éng vµ hëng thô xøng ®¸ng víi nh÷ng g× m×nh lµm ra, n©ng cao chÊt lîng cuéc sèng cho b¶n th©n vµ toµn x· héi. Víi néi dung nµy, vÊn ®Ò gi¶i quyÕt viÖc lµm g¾n chÆt vµ thùc hiÖn th«ng qua c¸c ch¬ng tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ.
Do ®ã, gi¶i quyÕt viÖc lµm theo nghÜa nµy mang néi dung kinh tÕ lµ chÝnh. ViÖc sö dông lao ®éng ®îc híng vµo môc tiªu t¨ng trëng kinh tÕ sö dông lao ®éng kü thuËt, kh¶ n¨ng n¾m b¾t c«ng nghÖ ®Ó ®¶m b¶o tèc ®é t¨ng trëng kinh tÕ cao. 6 B¶n th¶o chuyªn ®Ò tèt nghiÖp Bïi §øc Nguyªn - KTPT 42 Trªn ph¹m vi hÑp,gi¶i quyÕt viÖc lµm chñ yÕu híng vµo môc tiªu gi¶m tû lÖ thÊt nghiÖp, chèng thÊp nghiÖp, n©ng cao hiÖu qu¶ viÖc lµm vµ t¨ng thu nhË. Tøc môc tiªu ë ®©y lµ gi¶i quyÕt vÊn ®Ò x· héi.
Gi¶i quyÕt viÖc lµm ë ph¹m vi trªn cã liªn quan mËt thiÕt víi nhau trªn thùc tÕ lu«n ®îc kÕt hîp c¶ hai. XÐt vÒ mÆt x· héi , ®èi tîng quan t©m cña t¹o viÖc lµm cña chóng ta chÝnh lµ nh÷ng lao ®éng (thanh niªn ) do hËu qu¶ cña viÖc lùa chän vµ ¸p dông c«ng nghÖ , lao ®éng kü thuË cao g©y lªn. §ã lµ nh÷ng lao ®éng bÞ d«i d, sa th¶i, r¬i vµo t×nh tr¹ng thÊt nghiÖp, nh÷ng ngêi cha cã viÖc lµm, hiÖu qu¶ viÖc lµm kÐm, thu nhËp thÊp… Gi¶i quyÕt viÖc lµm trong chuyªn ®Ò nhÊn m¹nh ®Õn khÝa c¹nh x· héi , tÝnh chÊt x· héi cña nã ®Ó kh«ng g©y lªn nh÷ng ®iÓm nãng, ®iÓm gay cÊn vÒ mÆt x· héi. Thø ba: C¸c chñ tr¬ng, chÝnh s¸ch vÒ viÖc lµm vµ t¹o viÖc lµm Coi träng yÕu tè tù t¹o viÖc lµm cña ngêi lao ®éng trong c¸c thµnh phÇn kinh tÕ.
Trong c¬ chÕ qu¶n lý cò nhµ níc hoÆc tËp thÓ bè trÝ, s¾p xÕp theo kÕ ho¹ch mÊt ®i sù tù chñ, n¨ng ®éng x· héi cña ngêi lao ®éng. 7 B¶n th¶o chuyªn ®Ò tèt nghiÖp Bïi §øc Nguyªn - KTPT 42 Ngµy nay, gi¶i quyÕt viÖc lµm cÇn tu©n theo quan ®iªm thÞ trêng. §ã lµ ph¶i b»ng mäi biÖn ph¸p gi¶i phãng triÖt ®Ó tiÒm n¨ng lao ®éng : -Ngêi lao ®éng tù do lao ®éng, tù chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ cuéc sèng cña chÝnh b¶n th©n m×nh, chñ ®éng tù t¹o thu hót lao ®éng , hëng thô theo lao ®éng cña b¶n th©n m×nh. Kh¾c phôc t©m lý û l¹i, tr«ng chê vµo nhµ níc vµ x· héi -Nhµ níc hç trî b»ng c¸c c«ng cô, ch¬ng tr×nh viÖc lµm , chÝnh s¸ch, t¹o m«i trêng thuËn lîi cho viÖc gi¶i quyÕt vµ t¹o më viÖc lµm.
XuÊt ph¸t tõ nÒn kinh tÕ thÞ trêng c¹nh tranh gay g¾t vÒ lao ®éng, dï tÝch cùc kh«ng ph¶i ai còng kiÕm ®îc viÖc lµm .