Giáo Dục và Đào Tạo Chuyển Đổi Số Doanh Nghiệp Tại Việt Nam

Chuyển đổi số đang trở thành một xu hướng tất yếu trong bối cảnh kinh tế số hiện nay. 90 trang · Hà Nội · 2023.

• Tác giả: Nguyễn Thị Lá Quyên
• Người hướng dẫn: PGS. TS Trịnh Thị Thu Hằng
• Trường học: Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Giải Pháp Hỗ Trợ Doanh Nghiệp Chuyển Đổi Số Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: đề tài
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỤC LỤC DANH MỤC VIẾT TẮT
• LỜI CAM KẾT
• LỜI MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Tình hình nghiên cứu
• 0.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu và thu thập dữ liệu
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VÀ CHUYỂN ĐỔI SỐ TRONG DOANH NGHIỆP VIỆT NAM
• 1.1. TỔNG QUÁT VÀ CHUYỂN ĐỔI SỐ TRONG DOANH NGHIỆP
• 1.1.1. Khái niệm và chuyển đổi số trong doanh nghiệp
• 1.1.2. Nội dung của chuyển đổi số doanh nghiệp
• 1.1.3. Lợi ích của doanh nghiệp khi chuyển đổi số
• 1.2. CHUYỂN ĐỔI SỐ CỦA DOANH NGHIỆP VIỆT NAM
• 1.2.1. Ứng dụng công nghệ số nói chung
• 1.2.2. Ứng dụng công nghệ số trong một số ngành
• 1.2.3. Đầu tư cho chuyển đổi số của doanh nghiệp
• 1.2.4. Mức độ sẵn sàng chuyển đổi số của doanh nghiệp
• 1.2.5. Khó khăn, rào cản khi chuyển đổi số của doanh nghiệp
• 1.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HỖ TRỢ DOANH NGHIỆP CHUYỂN ĐỔI SỐ CỦA CỤC PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP, BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ
• 2.1. Tổng quan và Các Phát triển doanh nghiệp, Bộ Kế hoạch và Đầu tư
• 2.2. Vài nét hoạt động của Các Phát triển doanh nghiệp
• 2.3. Thực trạng xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số
• 2.4. Thực trạng triển khai Chương trình Hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số giai đoạn 2021-2025
• 2.4.1. Mục tiêu của Chương trình. Các nhiệm vụ, hoạt động hỗ trợ của Chương trình
• 2.4.2. Đánh giá thực trạng hỗ trợ doanh nghiệp CĐS của Các Phát triển doanh nghiệp, Bộ Kế hoạch và Đầu tư
• 2.4.3. Những kết quả đạt được
• 2.4.4. Một số khó khăn, hạn chế
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NHẰM THÚC ĐẨY HỖ TRỢ DOANH NGHIỆP CHUYỂN ĐỔI SỐ TỚI CÁC PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP
• 3.1. Định hướng hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số trong thời gian tới
• 3.2. Kinh nghiệm của Singapore trong hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số
• 3.3. Giải pháp thúc đẩy các hoạt động của Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số giai đoạn 2021-2025
• 3.3.1. Xây dựng các gói hỗ trợ cụ thể
• 3.3.2. Giải pháp phát triển khung đào tạo chuyển đổi số
• 3.3.3. Giải pháp mở rộng cơ sở dữ liệu và mạng lưới các nhà cung cấp công nghệ số tại Việt Nam
• 3.3.4. Giải pháp bổ sung nguồn lực triển khai hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số
• 3.3.5. Giải pháp tăng cường phối hợp giữa Các Phát triển doanh nghiệp với các đối tác khác
• 3.3.6. Giải pháp chuyển đổi số hướng tới tăng trưởng xanh
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC I: PHIẾU ĐIỀU TRA VÀ HOẠT ĐỘNG TỪ VẤN XÂY DỰNG LÊ TRÌNH CHUYỂN ĐỔI SỐ
• PHỤ LỤC II: DANH SÁCH DOANH NGHIỆP TRẢ LỜI KHẢO SÁT
• PHỤ LỤC III: TỔNG HỢP KẾT QUẢ KHẢO SÁT DOANH NGHIỆP ĐƯỢC NHẬN GÓI HỖ TRỢ CHUYỂN ĐỔI SỐ

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số tại Việt Nam

Chuyển đổi số đang trở thành một xu hướng tất yếu trong bối cảnh kinh tế số hiện nay. Tại Việt Nam, các doanh nghiệp đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc áp dụng công nghệ số vào hoạt động kinh doanh. Giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tạo ra giá trị mới cho doanh nghiệp. Theo báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, việc chuyển đổi số có thể giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình và nâng cao khả năng cạnh tranh.

1.1. Khái niệm chuyển đổi số trong doanh nghiệp

Chuyển đổi số là quá trình tích hợp công nghệ số vào tất cả các lĩnh vực của doanh nghiệp. Điều này không chỉ bao gồm việc số hóa dữ liệu mà còn là việc thay đổi cách thức hoạt động và mô hình kinh doanh. Theo định nghĩa của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, chuyển đổi số giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động và tạo ra giá trị mới.

1.2. Lợi ích của chuyển đổi số đối với doanh nghiệp

Chuyển đổi số mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp, bao gồm tăng cường hiệu quả quản lý, cải thiện trải nghiệm khách hàng và mở rộng thị trường. Doanh nghiệp có thể tối ưu hóa quy trình sản xuất, giảm chi phí và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

II. Thách thức trong việc chuyển đổi số của doanh nghiệp Việt Nam

Mặc dù chuyển đổi số mang lại nhiều lợi ích, nhưng doanh nghiệp Việt Nam vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu nguồn lực tài chính, thiếu kiến thức về công nghệ và sự kháng cự từ nhân viên là những rào cản lớn. Theo nghiên cứu của Fujitsu, chỉ 30% doanh nghiệp Việt Nam sẵn sàng cho quá trình chuyển đổi số.

2.1. Thiếu nguồn lực tài chính và nhân lực

Nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, gặp khó khăn trong việc đầu tư cho công nghệ mới. Thiếu hụt nhân lực có kỹ năng số cũng là một vấn đề lớn, khiến cho việc triển khai các giải pháp công nghệ gặp nhiều khó khăn.

2.2. Kháng cự từ nhân viên và văn hóa doanh nghiệp

Sự kháng cự từ nhân viên đối với thay đổi là một thách thức lớn. Nhiều nhân viên không quen với công nghệ mới và cảm thấy lo lắng về việc mất việc làm. Văn hóa doanh nghiệp cũng cần được thay đổi để phù hợp với xu hướng chuyển đổi số.

III. Giải pháp chính hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số

Để hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi số, cần có các giải pháp cụ thể và hiệu quả. Các cơ quan nhà nước và tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ để cung cấp các chương trình đào tạo, tư vấn và hỗ trợ tài chính. Việc xây dựng khung pháp lý rõ ràng cũng rất quan trọng để tạo điều kiện cho doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi số.

3.1. Đào tạo và nâng cao kỹ năng cho nhân viên

Các chương trình đào tạo về công nghệ số cần được triển khai rộng rãi để nâng cao kỹ năng cho nhân viên. Điều này không chỉ giúp họ làm quen với công nghệ mới mà còn tạo động lực cho họ tham gia vào quá trình chuyển đổi số.

3.2. Hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp

Cần có các gói hỗ trợ tài chính từ chính phủ và các tổ chức tài chính để giúp doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ số. Các khoản vay ưu đãi hoặc trợ cấp có thể giúp doanh nghiệp vượt qua khó khăn tài chính trong quá trình chuyển đổi.

IV. Ứng dụng thực tiễn của chuyển đổi số tại doanh nghiệp Việt Nam

Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã áp dụng thành công các giải pháp chuyển đổi số, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động và cải thiện trải nghiệm khách hàng. Các mô hình kinh doanh mới đã được hình thành, giúp doanh nghiệp thích ứng nhanh chóng với thị trường. Ví dụ, một số doanh nghiệp đã chuyển sang bán hàng trực tuyến và áp dụng công nghệ tự động hóa trong quy trình sản xuất.

4.1. Mô hình kinh doanh mới trong thời đại số

Nhiều doanh nghiệp đã chuyển đổi mô hình kinh doanh từ truyền thống sang trực tuyến, giúp họ tiếp cận khách hàng dễ dàng hơn. Việc áp dụng công nghệ số đã giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình và giảm chi phí.

4.2. Cải thiện trải nghiệm khách hàng thông qua công nghệ

Công nghệ số đã giúp doanh nghiệp cải thiện trải nghiệm khách hàng thông qua việc cung cấp dịch vụ nhanh chóng và hiệu quả hơn. Các công cụ như chatbot và hệ thống quản lý quan hệ khách hàng (CRM) đã được áp dụng để nâng cao sự hài lòng của khách hàng.

V. Kết luận và tương lai của chuyển đổi số tại Việt Nam

Chuyển đổi số là một xu hướng không thể đảo ngược và sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong tương lai. Doanh nghiệp Việt Nam cần nhanh chóng thích ứng với xu hướng này để nâng cao năng lực cạnh tranh. Các giải pháp hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy quá trình chuyển đổi số.

5.1. Định hướng phát triển chuyển đổi số trong tương lai

Trong tương lai, chuyển đổi số sẽ trở thành một yếu tố quyết định đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược chuyển đổi số rõ ràng và cụ thể để đạt được mục tiêu kinh doanh.

5.2. Vai trò của chính phủ trong việc hỗ trợ doanh nghiệp

Chính phủ cần tiếp tục triển khai các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi số. Việc tạo ra môi trường pháp lý thuận lợi và cung cấp các gói hỗ trợ tài chính sẽ giúp doanh nghiệp vượt qua khó khăn và phát triển bền vững.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đề án tốt nghiệp "Giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số của Cục Phát triển doanh nghiệp, Bộ Kế hoạch và Đầu tư" được thực hiện bởi học viên Nguyễn Thị Lệ Quyên, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. TS Trịnh Thị Thu Hương, thuộc chuyên ngành Quản lý kinh tế (Mã ngành: 8310110), Trường Đại học Ngoại thương Hà Nội (năm 2023).

Bối cảnh nghiên cứu xuất phát từ sự bùng nổ của nền kinh tế số và chủ trương của Đảng, Nhà nước Việt Nam về việc xem chuyển đổi số (CĐS) là giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Định hướng này được cụ thể hóa qua các văn kiện:

• Nghị quyết số 52-NQ/TW ngày 27/9/2019 của Bộ Chính trị về chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư;
• Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 03/6/2020 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030;
• Quyết định số 411/QĐ-TTg ngày 31/3/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược quốc gia phát triển kinh tế số và xã hội số đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.

Theo Sách trắng Doanh nghiệp Việt Nam năm 2022 của Tổng cục Thống kê, tính đến ngày 31/12/2021, cả nước có gần 860.000 doanh nghiệp đang hoạt động, trong đó trên 97% là doanh nghiệp có quy mô siêu nhỏ, nhỏ và vừa (DNNVV). Đại dịch COVID-19 bùng phát từ năm 2020 đã tác động nghiêm trọng đến khu vực này, khiến trung bình mỗi tháng có khoảng 11,7 nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường. Trước sức ép đó, nhu cầu CĐS trở nên cấp thiết để đổi mới mô hình kinh doanh, mở rộng kênh phân phối và tối ưu hóa chi phí. Tuy nhiên, phần lớn DNNVV bị hạn chế về năng lực quản trị, trình độ công nghệ và tiềm lực tài chính, rất cần sự đồng hành, hỗ trợ từ phía các cơ quan quản lý nhà nước, nòng cốt là Cục Phát triển doanh nghiệp (Bộ Kế hoạch và Đầu tư).

Về khoảng trống nghiên cứu, các công trình trước đây như báo cáo toàn cầu của Fujitsu (2019), Market Research Future (2018), hoặc đề tài trong nước của ThS. Chu Thái Hòa mới chỉ dừng lại ở khảo sát chung về chính sách CĐS cho DNNVV. Chưa có đề tài nào đi sâu phân tích, đánh giá có hệ thống toàn bộ các hoạt động, cơ chế và kết quả triển khai chương trình hỗ trợ doanh nghiệp CĐS của Cục Phát triển doanh nghiệp, Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

Mục tiêu nghiên cứu của đề án gồm 3 nhiệm vụ cụ thể:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận cơ bản về chuyển đổi số, làm rõ lợi ích, rào cản và thực trạng CĐS trong cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam.
2. Rà soát, phân tích và đánh giá thực trạng các cơ chế, chính sách và hoạt động hỗ trợ CĐS do Cục Phát triển doanh nghiệp triển khai; chỉ ra các kết quả đạt được cùng những tồn tại, hạn chế.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả hỗ trợ doanh nghiệp CĐS tại Cục Phát triển doanh nghiệp trong giai đoạn đến năm 2025.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số.
• Phạm vi không gian: Cục Phát triển doanh nghiệp, Bộ Kế hoạch và Đầu tư.
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn 5 năm (2021–2025).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Đề án sử dụng khung lý thuyết quản trị và các mô hình đánh giá chuyển đổi số hiện đại:

• Khái niệm và phân định cấp độ CĐS: Theo Sổ tay Hướng dẫn Chuyển đổi số cho doanh nghiệp của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, CĐS được định nghĩa là việc tích hợp, áp dụng công nghệ số để nâng cao hiệu quả kinh doanh, quản lý và tạo ra giá trị mới. Đề án phân định rõ ba nấc thang: Số hóa dữ liệu (Digitization - chuyển văn bản giấy sang định dạng số), Số hóa quy trình (Digitalization - tự động hóa quy trình nghiệp vụ bằng phần mềm), và Chuyển đổi số (Digital Transformation - chuyển đổi toàn diện mô hình sản xuất, kinh doanh).
• Khung lộ trình 5 giai đoạn CĐS:
  • Giai đoạn 1: Xác định mục tiêu chiến lược và kiến trúc tổng thể.
  • Giai đoạn 2: Ứng dụng công nghệ số mở rộng kênh phân phối, marketing, chuỗi cung ứng, tài chính, kế toán.
  • Giai đoạn 3: Chuẩn hóa quy trình, thiết lập chỉ số KPI bắt buộc để chuyển sang trạng thái doanh nghiệp số (being digital).
  • Giai đoạn 4: Ứng dụng số hóa vào báo cáo quản trị, dự báo, lập ngân sách và an toàn thông tin.
  • Giai đoạn 5: Tích hợp hệ thống tổng thể, đổi mới sáng tạo sản phẩm, dịch vụ và hoàn thiện an ninh mạng.
• Các mô hình kinh doanh và quản trị ứng dụng:
  • Mô hình kinh doanh Canvas (Alexander Osterwalder & Yves Pigneur): Đánh giá sự chuyển dịch ở 9 cấu phần, đặc biệt là kênh phân phối và quan hệ khách hàng.
  • Mô hình Ansoff (USAID LinkSME, 2022): Phân tích chiến lược phát triển thị trường và sản phẩm thông qua nền tảng số.
  • Mô hình quản trị hoạt động của Ernst & Young: 7 cấu phần (Cơ cấu tổ chức, chính sách và kiểm soát, quy trình nghiệp vụ, quản lý hiệu quả hoạt động, công nghệ, dữ liệu, nhân sự).
  • Bộ công cụ đánh giá Mức độ sẵn sàng (MĐSS) CĐS: Gồm 7 trụ cột (Định hướng chiến lược; Trải nghiệm khách hàng & Bán hàng đa kênh; Chuỗi cung ứng; Hệ thống CNTT & Quản trị dữ liệu; Quản lý rủi ro & An ninh mạng; Nghiệp vụ quản lý tài chính kế toán, kế hoạch, pháp lý & nhân sự; Con người & Tổ chức). Điểm sẵn sàng toàn diện $R$ được tính theo công thức bình quân gia quyền các trụ cột: $$R = \frac{\sum (w_i \cdot X_i)}{\sum w_i}$$ Kết quả chia thành 5 cấp độ trưởng thành số: Cơ bản, Đang phát triển, Phát triển, Nâng cao, Dẫn đầu.
• Cơ sở pháp lý nền tảng: Nghị định số 80/2021/NĐ-CP của Chính phủ (Điều 11 quy định chi tiết định mức hỗ trợ tư vấn và thuê mua giải pháp CĐS từ ngân sách nhà nước), Thông tư số 06/2022/TT-BKHĐT, Quyết định số 12/QĐ-BKHĐT, Quyết định số 889/QĐ-BKHĐT và Quyết định số 632/QĐ-BKHĐT.

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa phân tích - tổng hợp, so sánh và thống kê mô tả. Nguồn dữ liệu gồm:

• Dữ liệu sơ cấp: Điều tra, khảo sát doanh nghiệp do tác giả phối hợp thực hiện từ ngày 15/06/2023 đến 15/07/2023.
• Dữ liệu thứ cấp: Báo cáo thường niên Chuyển đổi số doanh nghiệp các năm 2021, 2022 của Cục Phát triển doanh nghiệp; các số liệu thống kê chính thức từ Tổng cục Thống kê, USAID LinkSME và các ấn phẩm hướng dẫn chuyên ngành.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về chuyển đổi số trong doanh nghiệp Việt Nam

Chương 1 hệ thống hóa các vấn đề lý luận về CĐS, phân tích các lợi ích đối với môi trường bên ngoài (chuyển dịch mô hình kinh doanh, mở rộng kênh phân phối trực tuyến, cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng, in 3D, chuyển từ bán sản phẩm sang dịch vụ như Schneider Electric, Michelin) và quản trị bên trong (giảm chi phí nhân sự, chuyển từ mô hình đầu tư tài sản cố định Capex sang chi phí vận hành Opex qua điện toán đám mây, hệ thống quản lý kho WMS, ra quyết định theo thời gian thực).

Phần trọng tâm của chương là phân tích dữ liệu thực trạng CĐS từ các báo cáo khảo sát 1.000 doanh nghiệp của Cục Phát triển doanh nghiệp:

Khía cạnh khảo sát	Tỷ lệ / Chỉ số thực tế	Phân tích chi tiết
Thực trạng làm chủ công nghệ	48,8%	Doanh nghiệp đã từng sử dụng giải pháp số nhưng đã dừng sử dụng
	35,3%	Doanh nghiệp đã số hóa dữ liệu, quy trình ở mức cơ bản
	7,6%	Doanh nghiệp đã xây dựng kế hoạch, chiến lược CĐS
	6,2%	Doanh nghiệp đã xác định được mục tiêu CĐS
	2,2%	Doanh nghiệp làm chủ công nghệ, phần mềm phân tích dữ liệu tự động ra quyết định
Ứng dụng theo nghiệp vụ	56,7%	Doanh nghiệp ứng dụng bán hàng trực tuyến (online/đa kênh)
	33,4%	Doanh nghiệp hầu như không dùng/ít dùng phần mềm kế toán (nghiệp vụ có tỷ lệ dùng thường xuyên cao nhất)
	>60%	Doanh nghiệp hầu như không dùng/ít dùng phần mềm quản lý xe, vận chuyển
	43,3%	Doanh nghiệp hầu như không dùng/ít dùng phần mềm quản lý kho hàng
	40,0%	Doanh nghiệp hầu như không dùng/ít dùng phần mềm quản lý nhân sự
Ngân sách đầu tư CĐS	43,3%	Doanh nghiệp có dự toán nhưng ngân sách không đáp ứng đủ nhu cầu thực tế
	~40,0%	Doanh nghiệp bố trí ngân sách từ mức trung bình đến đầy đủ
	20,0%	Doanh nghiệp hoàn toàn không có dự toán ngân sách đầu tư cho CĐS
Mức độ sẵn sàng (MĐSS - Thang điểm 5)	3,1 điểm	Trụ cột Định hướng chiến lược (mức Nâng cao - điểm cao nhất)
	2,9 điểm	Trụ cột Trải nghiệm khách hàng & Bán hàng đa kênh (mức Phát triển)
	2,8 điểm	Trụ cột Quản lý tài chính, kế toán, kế hoạch, nhân sự
	2,4 điểm	Trụ cột Quản lý rủi ro và an ninh mạng (mức thấp nhất trong 7 trụ cột)

Về rào cản CĐS, số liệu khảo sát năm 2021 chỉ ra 9 khó khăn lớn nhất của doanh nghiệp:

1. Chi phí đầu tư, ứng dụng công nghệ cao: 60,0% (hoặc 60,1%).
2. Thiếu nhân lực nội bộ để ứng dụng công nghệ số: 52,3%.
3. Khó khăn trong thay đổi thói quen, tập quán kinh doanh: 52,3%.
4. Thiếu cơ sở hạ tầng công nghệ số: 45,4% (hoặc 45,5%).
5. Thiếu thông tin về công nghệ số và giải pháp: 40,4%.
6. Khó khăn trong tích hợp các giải pháp công nghệ số: 38,5%.
7. Thiếu cam kết, hiểu biết của Ban lãnh đạo, quản lý: 32,1%.
8. Thiếu cam kết, hiểu biết của người lao động: 26,6%.
9. Sợ rò rỉ dữ liệu cá nhân/doanh nghiệp: 23,4%.

---

Chương 2: Thực trạng hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số của Cục Phát triển doanh nghiệp, Bộ Kế hoạch và Đầu tư

Chương 2 phân tích cơ cấu tổ chức và năng lực thực thi của Cục Phát triển doanh nghiệp (thành lập theo Nghị định 90/2001/NĐ-CP, chức năng nhiệm vụ theo Quyết định số 889/QĐ-BKHĐT ngày 15/5/2023). Đơn vị gồm 5 phòng hành chính và 2 trung tâm sự nghiệp (Trung tâm Hỗ trợ DNNVV phía Bắc và phía Nam), với tổng biên chế 65 cán bộ tính đến 31/12/2022 (trên 60% nữ, hơn 20 thạc sĩ).

Cục đã tham mưu ban hành khung pháp lý quan trọng tại Điều 11 Nghị định số 80/2021/NĐ-CP và Thông tư số 06/2022/TT-BKHĐT, thiết lập cơ chế hỗ trợ tài chính trực tiếp từ ngân sách nhà nước:

• Hỗ trợ tối đa 50% giá trị hợp đồng tư vấn CĐS: không quá 50 triệu đồng/năm đối với doanh nghiệp nhỏ; không quá 100 triệu đồng/năm đối với doanh nghiệp vừa.
• Hỗ trợ tối đa 50% chi phí thuê, mua giải pháp CĐS: không quá 20 triệu đồng/năm cho doanh nghiệp siêu nhỏ; không quá 50 triệu đồng/năm cho doanh nghiệp nhỏ; không quá 100 triệu đồng/năm cho doanh nghiệp vừa.

Bên cạnh đó, Cục đã tham mưu ban hành và trực tiếp điều hành Chương trình Hỗ trợ doanh nghiệp CĐS giai đoạn 2021–2025 (Quyết định số 12/QĐ-BKHĐT ngày 07/01/2021) với 4 mục tiêu định lượng:

1. 100% doanh nghiệp được nâng cao nhận thức về CĐS.
2. Tối thiểu 100.000 doanh nghiệp được tiếp cận các công cụ, tài liệu, đánh giá MĐSS và kết nối giải pháp.
3. Hỗ trợ chuyên sâu tối thiểu 100 doanh nghiệp thành công điển hình, ưu tiên ngành sản xuất, chế biến.
4. Thiết lập Mạng lưới chuyên gia tư vấn CĐS gồm tối thiểu 100 chuyên gia, tổ chức.

Kết quả triển khai 6 nhóm nhiệm vụ tính đến tháng 07/2023 được tổng hợp cụ thể như sau:

Nhóm nhiệm vụ theo Quyết định 12/QĐ-BKHĐT	Hoạt động và kết quả thực tế đạt được	Tồn tại, hạn chế ghi nhận
1. Công cụ số, nền tảng số, CSDL	- Vận hành Cổng thông tin digital.business.gov.vn, đạt khoảng 2 triệu lượt truy cập. - Xuất bản 05 Sổ tay hướng dẫn CĐS (chung, sản xuất công nghiệp, sản xuất nông nghiệp, chế biến - phân phối thực phẩm, bán lẻ - logistics). - Hơn 1.800 DN tự đánh giá MĐSS trực tuyến. - Phát hành ấn phẩm Trang vàng các giải pháp CĐS.	Hoạt động kết nối mới dừng ở mức cung cấp thông tin, chưa có công cụ theo dõi và đo lường kết quả kết nối.
2. Mạng lưới chuyên gia tư vấn CĐS	- Tổ chức tuyển chọn, đào tạo chuyên gia CĐS hai miền Bắc - Nam (năm 2023 có chuyên gia quốc tế). - Ban hành Quyết định số 632/QĐ-BKHĐT quy định tiêu chí công nhận tư vấn viên.	Chưa ban hành quy chế hoạt động chính thức của mạng lưới; thiếu cơ chế và kinh phí duy trì; cổng kết nối chuyên gia còn lỗi kỹ thuật.
3. Chương trình đào tạo CĐS	- Đào tạo nâng cao nhận thức trực tiếp cho >10.000 DN tại 38 địa phương. - Xây dựng 15 video bài giảng số hóa. - Triển khai đào tạo chuyên sâu tại 10 địa phương (năm 2023). - Đạt >116.000 lượt xem video tóm tắt sổ tay hướng dẫn.	Mới triển khai tại 38/63 tỉnh, thành phố; chưa phủ kín 26 địa phương còn lại.
4. Hỗ trợ 100 DN điển hình	- Triển khai 3 đợt tư vấn xây dựng lộ trình CĐS chuyên sâu cho 50 DN (Đợt 1: 15 DN; Đợt 2: 30 DN; Đợt 3: 5 DN). - Đã hoàn thành hỗ trợ cho 40 DN.	Mới dừng ở mức tư vấn lộ trình, chưa hỗ trợ kinh phí giải pháp; tỷ lệ DN có bước tiến rõ rệt chỉ đạt ~50%; chưa đánh giá tác động sau CĐS.
5. Phát triển nền tảng số	- Xây dựng và công bố phần mềm mã nguồn mở miniERP trên nền Moqui (hỗ trợ quản lý nhân sự, kho vận, đơn hàng, kế toán theo Thông tư 200/2014/TT-BTC và Thông tư 133/2016/TT-BTC; tích hợp UPS, FedEx, DHL, hóa đơn điện tử).	Nhiệm vụ tìm kiếm, ươm tạo DN đổi mới sáng tạo tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) và tiếp cận Quỹ Phát triển DNNVV chưa triển khai.
6. Truyền thông và lan tỏa	- Phối hợp các cơ quan báo chí, truyền hình, mạng xã hội (Fanpage, YouTube, LinkedIn), đạt khoảng 2 triệu lượt tiếp cận. - Hợp tác huy động tài trợ quốc tế (USAID IPS-C, JICA, DFATD ISEE-COVID, UNESCAP, ESCAP IBAgri).	Đánh giá mô hình thành công còn mang tính định tính, chưa có hệ thống chỉ số đo lường hiệu quả truyền thông định kỳ.

---

Chương 3: Đề xuất giải pháp nhằm thúc đẩy hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số tại Cục Phát triển doanh nghiệp

Trên cơ sở đánh giá kết quả và hạn chế, đề án nghiên cứu kinh nghiệm thực tiễn từ Singapore (về chương trình SMEs Go Digital, các gói giải pháp số dựng sẵn Start Digital và hỗ trợ chuyên sâu Productivity Solutions Grant) để đưa ra định hướng và 7 nhóm giải pháp cho Cục Phát triển doanh nghiệp đến năm 2025:

1. Thúc đẩy hoạt động Chương trình hỗ trợ DN CĐS giai đoạn 2021–2025: Đẩy mạnh tiến độ thực hiện 4 mục tiêu lớn, mở rộng phạm vi đào tạo tới 26 tỉnh, thành phố còn lại.
2. Xây dựng các gói hỗ trợ cụ thể theo phân khúc: Phân loại gói hỗ trợ kỹ thuật và tài chính theo quy mô (siêu nhỏ, nhỏ, vừa) và ngành nghề trọng tâm (sản xuất, chế biến thực phẩm, logistics, nông nghiệp), kết hợp giải ngân ngân sách nhà nước theo Điều 11 Nghị định 80/2021/NĐ-CP.
3. Phát triển khung đào tạo CĐS chuẩn hóa: Thiết kế khung chương trình đào tạo theo từng mức độ trưởng thành số của doanh nghiệp (từ nhận thức số, kỹ năng số hóa quy trình, đến hoạch định chiến lược cho ban lãnh đạo).
4. Mở rộng cơ sở dữ liệu và mạng lưới nhà cung cấp công nghệ: Nâng cấp cổng thông tin digital.business.gov.vn, hoàn thiện nền tảng Trang vàng giải pháp CĐS thành kênh đánh giá, thẩm định độc lập giúp doanh nghiệp so sánh, lựa chọn nhà cung cấp phù hợp.
5. Bổ sung nguồn lực triển khai: Kiến nghị bố trí nguồn ngân sách nhà nước ổn định kết hợp nguồn tài trợ quốc tế để duy trì hoạt động tư vấn; mở rộng chỉ tiêu tư vấn chuyên sâu lên tối thiểu 200 doanh nghiệp nhằm sàng lọc ra 100 điển hình thành công.
6. Tăng cường phối hợp đa phương: Tăng cường liên kết giữa Cục Phát triển doanh nghiệp với các Sở Kế hoạch và Đầu tư địa phương, các hiệp hội ngành nghề, các tổ chức quốc tế (USAID, JICA, Canada, ESCAP) và các trường đại học, viện nghiên cứu.
7. Thúc đẩy CĐS hướng tới tăng trưởng xanh: Tích hợp các chỉ số thực hành môi trường, xã hội và quản trị (ESG) vào lộ trình CĐS, hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu năng lượng và sản xuất bền vững.

---

Kết quả và đóng góp

• Hệ thống hóa toàn diện bức tranh CĐS thực tế: Trích xuất bộ dữ liệu thực chứng từ 1.000 doanh nghiệp, xác định tỷ lệ 48,8% doanh nghiệp dừng giải pháp công nghệ, rào cản tài chính chiếm 60,0%, và trụ cột an ninh mạng đạt mức thấp nhất (2,4/5 điểm).
• Tổng kết chi tiết các kết quả điều hành chính sách của Cục Phát triển doanh nghiệp:
  • Tham mưu ban hành Điều 11 Nghị định 80/2021/NĐ-CP và Thông tư 06/2022/TT-BKHĐT, tạo hành lang pháp lý đầu tiên để sử dụng ngân sách nhà nước hỗ trợ CĐS cho DNNVV.
  • Vận hành Cổng thông tin CĐS quốc gia với ~2 triệu lượt tiếp cận, >1.800 DN tự đánh giá MĐSS, phát hành 05 Sổ tay hướng dẫn chuyên ngành.
  • Tổ chức đào tạo cho >10.000 DN tại 38 tỉnh/thành; tư vấn xây dựng lộ trình chuyên sâu cho 50 DN qua 3 đợt.
  • Phát triển thành công phần mềm nguồn mở miniERP tích hợp kế toán theo Thông tư 200 và 133.
• Đóng góp mới về mặt học thuật và thực tiễn: Đề án là công trình chuyên khảo đầu tiên tổng kết, phân tích toàn diện việc thực thi Chương trình hỗ trợ CĐS theo Quyết định 12/QĐ-BKHĐT tại Cục Phát triển doanh nghiệp; chỉ rõ các nút thắt trong khâu hỗ trợ tài chính và kết nối chuyên gia, từ đó đề xuất 7 nhóm giải pháp mang tính ứng dụng thực tế cao đến năm 2025.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Dữ liệu khảo sát sơ cấp thu thập trong khoảng thời gian 1 tháng (15/6/2023 - 15/7/2023), dung lượng mẫu doanh nghiệp được hỗ trợ chuyên sâu còn hạn chế (50 doanh nghiệp).
  • Hoạt động đào tạo và thu thập thông tin mới bao phủ tại 38 địa phương, chưa khảo sát toàn diện 26 tỉnh/thành phố còn lại.
  • Các đánh giá về mức độ thành công của doanh nghiệp sau khi nhận gói tư vấn lộ trình CĐS mới mang tính sơ bộ, chưa có bộ chỉ số đo lường định lượng dài hạn về doanh thu và tỷ suất lợi nhuận.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Nghiên cứu đánh giá tác động sau can thiệp (post-intervention impact assessment) trên tập mẫu doanh nghiệp đã hoàn thành gói hỗ trợ CĐS từ 1 đến 3 năm.
  • Khảo sát cơ chế phối hợp giải ngân ngân sách hỗ trợ CĐS theo Nghị định 80/2021/NĐ-CP tại cấp địa phương (Sở Kế hoạch và Đầu tư các tỉnh).
  • Nghiên cứu mô hình kết hợp giữa chuyển đổi số và chuyển đổi xanh (chuyển đổi kép) cho các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tại Việt Nam.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Cán bộ quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Cán bộ tại Bộ Kế hoạch và Đầu tư, các Sở Kế hoạch và Đầu tư địa phương, Trung tâm Hỗ trợ DNNVV trong việc thiết kế các đề án, thông tư hướng dẫn và quy trình phân bổ ngân sách hỗ trợ CĐS.
• Học viên, sinh viên và nhà nghiên cứu: Chuyên ngành Quản lý kinh tế, Quản trị kinh doanh, Kinh tế số, Chính sách công tham khảo phương pháp luận đánh giá MĐSS 7 trụ cột, khung lộ trình 5 giai đoạn CĐS và các số liệu thực chứng về rào cản CĐS của DNNVV.
• Các tổ chức phát triển, hiệp hội và chuyên gia tư vấn: Sử dụng làm tài liệu đối sánh (benchmark) khi xây dựng chương trình hỗ trợ kỹ thuật, sổ tay chuyên ngành hoặc nền tảng kết nối giải pháp số cho cộng đồng doanh nghiệp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Nghị định số 80/2021/NĐ-CP quy định mức hỗ trợ tài chính cụ thể từ ngân sách nhà nước cho doanh nghiệp chuyển đổi số như thế nào?
Khoản 1 và 2 Điều 11 Nghị định số 80/2021/NĐ-CP quy định:

• Hỗ trợ tối đa 50% giá trị hợp đồng tư vấn giải pháp CĐS: không quá 50 triệu đồng/hợp đồng/năm đối với doanh nghiệp nhỏ; không quá 100 triệu đồng/hợp đồng/năm đối với doanh nghiệp vừa.
• Hỗ trợ tối đa 50% chi phí thuê, mua giải pháp CĐS: không quá 20 triệu đồng/năm đối với doanh nghiệp siêu nhỏ; không quá 50 triệu đồng/năm đối với doanh nghiệp nhỏ; không quá 100 triệu đồng/năm đối với doanh nghiệp vừa.

2. Điểm đánh giá mức độ sẵn sàng chuyển đổi số của 1.000 doanh nghiệp Việt Nam đạt cao nhất và thấp nhất ở những trụ cột nào?
Theo Báo cáo thường niên CĐS doanh nghiệp 2022 của Cục Phát triển doanh nghiệp:

• Trụ cột đạt điểm bình quân cao nhất là Định hướng chiến lược với 3,1/5 điểm (đạt mức Nâng cao).
• Trụ cột đạt điểm bình quân thấp nhất là Quản lý rủi ro và an ninh mạng với 2,4/5 điểm (doanh nghiệp còn thiếu quy trình kiểm tra lỗ hổng, chưa lường hết rủi ro an toàn thông tin).

3. Chương trình Hỗ trợ doanh nghiệp CĐS giai đoạn 2021–2025 (Quyết định số 12/QĐ-BKHĐT) đặt ra 4 mục tiêu định lượng nào đến năm 2025?

• Mục tiêu 1: 100% doanh nghiệp được nâng cao nhận thức về CĐS.
• Mục tiêu 2: Tối thiểu 100.000 doanh nghiệp được nhận hỗ trợ (tự đánh giá MĐSS, đào tạo, tư vấn, kết nối giải pháp).
• Mục tiêu 3: Tối thiểu 100 doanh nghiệp được hỗ trợ chuyên sâu để trở thành mô hình thành công điển hình (ưu tiên sản xuất, chế biến).
• Mục tiêu 4: Thiết lập mạng lưới tối thiểu 100 chuyên gia, tổ chức tư vấn CĐS.

4. Giải pháp công nghệ miniERP do Cục Phát triển doanh nghiệp xây dựng có đặc điểm kỹ thuật gì?
Giải pháp miniERP là công cụ mã nguồn mở được phát triển trên nền tảng Moqui, đã được Việt hóa và chuẩn hóa theo chế độ kế toán Việt Nam (Thông tư 200/2014/TT-BTC và Thông tư 133/2016/TT-BTC). Hệ thống cung cấp các chức năng quản lý nhân sự, khách hàng, hàng hóa, kho vận, đơn hàng, kế toán; cho phép mở rộng CRM, MRP và tích hợp với các đơn vị vận chuyển (UPS, FedEx, DHL, USPS), cổng thanh toán và phần mềm xuất hóa đơn điện tử.

5. Đâu là 3 rào cản lớn nhất đối với doanh nghiệp Việt Nam khi thực hiện chuyển đổi số theo kết quả khảo sát trong đề án?
Ba rào cản hàng đầu được ghi nhận gồm:

1. Chi phí đầu tư, ứng dụng công nghệ cao (60,0% doanh nghiệp phản ánh).
2. Thiếu nhân lực nội bộ để ứng dụng công nghệ số (52,3% doanh nghiệp).
3. Khó khăn trong việc thay đổi thói quen, tập quán kinh doanh truyền thống (52,3% doanh nghiệp).

---

Kết luận

Đề án tốt nghiệp đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về chuyển đổi số và phản ánh toàn diện thực trạng hỗ trợ doanh nghiệp CĐS của Cục Phát triển doanh nghiệp (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) trong giai đoạn 2021–2023. Bằng việc kết hợp các dữ liệu thứ cấp từ các Báo cáo thường niên với số liệu khảo sát sơ cấp năm 2023, tác giả đã làm rõ các kết quả nổi bật về xây dựng chính sách (Nghị định 80/2021/NĐ-CP), đào tạo nhận thức (>10.000 DN tại 38 tỉnh/thành) và công cụ số hóa, đồng thời chỉ ra các điểm nghẽn về nguồn lực, hạ tầng mạng lưới chuyên gia và quy mô hỗ trợ chuyên sâu. Các giải pháp được đề xuất mang tính đồng bộ và khả thi cao, đóng góp cơ sở thực tiễn quan trọng nhằm thúc đẩy chuyển đổi số và chuyển đổi xanh cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đến năm 2025.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan về chuyển đổi số trong doanh nghiệp Việt Nam Chương 2: Thực trạng hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số của Cục Phát triển doanh nghiệp, Bộ Kế hoạch và Đầu tư Chương 3: Đề xuất giải pháp nhằm thúc đẩy hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số tại Cục Phát triển doanh nghiệp, Bộ Kế hoạch và Đầu tư 5 CH¯¡NG 1: TàNG QUAN VÀ CHUYÂN ĐàI Sà TRONG DOANH NGHIÞP VIÞT NAM 1. TàNG QUÁT VÀ CHUYÂN ĐàI Sà TRONG DOANH NGHIÞP 1. Khái nißm vÁ chuyÃn đái sá trong doanh nghißp Theo Sá tay h°ớng d¿n chuyÅn đái sá (CĐS) cho doanh nghiáp cāa Bộ KÁ hoạch và Đầu t°, CĐS trong doanh nghiáp đ°ợc định nghĩa là <việc tích hợp, áp dụng công nghệ số để nâng cao hiệu quả kinh doanh, hiệu quả quản lý của doanh nghiệp và tạo ra các giá trị mới. Các hoạt động chuyển đổi số có thể bao gồm từ việc số hóa dữ liệu quản lý, kinh doanh của doanh nghiệp, áp dụng công nghệ số để tự động hóa, tối ưu hóa các quy trình nghiệp vụ, quy trình quản lý, sản xuất kinh doanh, quy trình báo cáo, phối hợp công việc trong doanh nghiệp cho đến việc chuyển đổi toàn bộ mô hình kinh doanh, tạo thêm giá trị mới cho doanh nghiệp=.

Một sá khái niám có liên quan đÁn chuyÅn đái sá đ°ợc hiÅu nh° sau: Quá trình chuyÅn đái sá th°ßng liên quan và bao hàm các hoạt động và sá hóa dữ liáu (Digitization) và sá hóa qui trình (Digitalization). Sá hóa dữ liáu Sá hóa qui trình ChuyÅn đái sá Sá hóa dữ liáu là viác chuyÅn đái dữ liáu từ các công nghá truyÃn tháng sang dữ liáu công nghá sá. Dữ liáu sau khi sá hóa đ°ợc l°u trữ và truyÃn giữa các máy tính. Ví dÿ nh° viác thay thÁ các văn bản giấy tß bằng các hình thăc tài liáu sá, thay thÁ gửi th° tay sang th° đián tử, thay thÁ viác chÿp ảnh sử dÿng công nghá film sang công nghá kỹ thuÁt sá, v.

Sá hóa qui trình là viác ăng dÿng các công nghá sá, phần mÃm máy tính và sử dÿng các dữ liáu sá đÅ xử lý thông tin và các quá trình phái hợp giữa các bộ phÁn trong doanh nghiáp đ°ợc thực hián một cách tự động. Ví dÿ nh° trong doanh nghiáp, quy trình phê duyát các văn bản trên giấy sang viác phê duyát qua email 6 hoặc trên há tháng văn phòng đián tử; viác họp trực tiÁp tại doanh nghiáp đ°ợc chuyÅn qua các phần mÃm họp trực tuyÁn; v. Còn khái niám CĐS á măc độ cao h¢n, bao gßm cả viác sá hóa dữ liáu và sá hóa qui trình. Mÿc tiêu cāa CĐS th°ßng h°ớng tới viác giúp doanh nghiáp chuyÅn đái mô hình sản xuất, kinh doanh, mang lại giá trị mới cho khách hàng và doanh nghiáp.

Nåi dung căa chuyÃn đái sá doanh nghißp Theo Sá tay h°ớng d¿n chuyÅn đái sá cho doanh nghiáp Viát Nam, thông th°ßng, các doanh nghiáp s¿ triÅn khai CĐS qua các giai đoạn với các nội dung sau: a. Giai đoạn 1 - Doanh nghiáp xác định các mÿc tiêu chiÁn l°ợc, kiÁn trúc táng thÅ cāa doanh nghiáp, gắn với CĐS. - Xây dựng các ph°¢ng h°ớng, kÁ hoạch CĐS nh° là một phần trong chiÁn l°ợc chung cāa doanh nghiáp. Giai đoạn 2 - Xác định công nghá sá đÅ má rộng các cấu phần liên quan đÁn mô hình kinh doanh nh° ăng dÿng công nghá sá cho kênh phân phái, marketing, bán hàng, chăm sóc khách hàng.

- Xác định công nghá sá cho cấu phần quản lý chuỗi cung ăng (quản lý mua hàng, nhà cung ăng, hàng tßn kho,…). - Xác định công nghá sá cho các cấu phần quản trị doanh nghiáp nh° nhân sự, kÁ toán, tài chính,….