Chương 1: Tổng quan về chuyển đổi số trong doanh nghiệp Việt Nam Chương 2: Thực trạng hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số của Cục Phát triển doanh nghiệp, Bộ Kế hoạch và Đầu tư Chương 3: Đề xuất giải pháp nhằm thúc đẩy hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số tại Cục Phát triển doanh nghiệp, Bộ Kế hoạch và Đầu tư 5 CH¯¡NG 1: TàNG QUAN VÀ CHUYÂN ĐàI Sà TRONG DOANH NGHIÞP VIÞT NAM 1. TàNG QUÁT VÀ CHUYÂN ĐàI Sà TRONG DOANH NGHIÞP 1. Khái nißm vÁ chuyÃn đái sá trong doanh nghißp Theo Sá tay h°ớng d¿n chuyÅn đái sá (CĐS) cho doanh nghiáp cāa Bộ KÁ hoạch và Đầu t°, CĐS trong doanh nghiáp đ°ợc định nghĩa là <việc tích hợp, áp dụng công nghệ số để nâng cao hiệu quả kinh doanh, hiệu quả quản lý của doanh nghiệp và tạo ra các giá trị mới. Các hoạt động chuyển đổi số có thể bao gồm từ việc số hóa dữ liệu quản lý, kinh doanh của doanh nghiệp, áp dụng công nghệ số để tự động hóa, tối ưu hóa các quy trình nghiệp vụ, quy trình quản lý, sản xuất kinh doanh, quy trình báo cáo, phối hợp công việc trong doanh nghiệp cho đến việc chuyển đổi toàn bộ mô hình kinh doanh, tạo thêm giá trị mới cho doanh nghiệp=.
Một sá khái niám có liên quan đÁn chuyÅn đái sá đ°ợc hiÅu nh° sau: Quá trình chuyÅn đái sá th°ßng liên quan và bao hàm các hoạt động và sá hóa dữ liáu (Digitization) và sá hóa qui trình (Digitalization). Sá hóa dữ liáu Sá hóa qui trình ChuyÅn đái sá Sá hóa dữ liáu là viác chuyÅn đái dữ liáu từ các công nghá truyÃn tháng sang dữ liáu công nghá sá. Dữ liáu sau khi sá hóa đ°ợc l°u trữ và truyÃn giữa các máy tính. Ví dÿ nh° viác thay thÁ các văn bản giấy tß bằng các hình thăc tài liáu sá, thay thÁ gửi th° tay sang th° đián tử, thay thÁ viác chÿp ảnh sử dÿng công nghá film sang công nghá kỹ thuÁt sá, v.
Sá hóa qui trình là viác ăng dÿng các công nghá sá, phần mÃm máy tính và sử dÿng các dữ liáu sá đÅ xử lý thông tin và các quá trình phái hợp giữa các bộ phÁn trong doanh nghiáp đ°ợc thực hián một cách tự động. Ví dÿ nh° trong doanh nghiáp, quy trình phê duyát các văn bản trên giấy sang viác phê duyát qua email 6 hoặc trên há tháng văn phòng đián tử; viác họp trực tiÁp tại doanh nghiáp đ°ợc chuyÅn qua các phần mÃm họp trực tuyÁn; v. Còn khái niám CĐS á măc độ cao h¢n, bao gßm cả viác sá hóa dữ liáu và sá hóa qui trình. Mÿc tiêu cāa CĐS th°ßng h°ớng tới viác giúp doanh nghiáp chuyÅn đái mô hình sản xuất, kinh doanh, mang lại giá trị mới cho khách hàng và doanh nghiáp.
Nåi dung căa chuyÃn đái sá doanh nghißp Theo Sá tay h°ớng d¿n chuyÅn đái sá cho doanh nghiáp Viát Nam, thông th°ßng, các doanh nghiáp s¿ triÅn khai CĐS qua các giai đoạn với các nội dung sau: a. Giai đoạn 1 - Doanh nghiáp xác định các mÿc tiêu chiÁn l°ợc, kiÁn trúc táng thÅ cāa doanh nghiáp, gắn với CĐS. - Xây dựng các ph°¢ng h°ớng, kÁ hoạch CĐS nh° là một phần trong chiÁn l°ợc chung cāa doanh nghiáp. Giai đoạn 2 - Xác định công nghá sá đÅ má rộng các cấu phần liên quan đÁn mô hình kinh doanh nh° ăng dÿng công nghá sá cho kênh phân phái, marketing, bán hàng, chăm sóc khách hàng.
- Xác định công nghá sá cho cấu phần quản lý chuỗi cung ăng (quản lý mua hàng, nhà cung ăng, hàng tßn kho,…). - Xác định công nghá sá cho các cấu phần quản trị doanh nghiáp nh° nhân sự, kÁ toán, tài chính,…. - Xây dựng c¢ sá dữ liáu chung giữa các cấu phần trên cāa doanh nghiáp, bảo mÁt thông tin đÅ tiÁn tới giai đoạn CĐS tiÁp theo. Giai đoạn 3 7 - Hoàn thián mô hình quản trị, quy trình cāa doanh nghiáp một cách tháng nhất đÅ chuyÅn dần sang ăng dÿng công nghá sá một cách đßng bộ và toàn dián, b°ớc vào giai đoạn thành doanh nghiáp sá (being digitial).
- Xây dựng các chỉ sá đánh giá hiáu quả hoạt động (KPI) liên quan đÁn chuyÅn đái sá đÅ yêu cầu các bộ phÁn cāa doanh nghiáp triÅn khai CĐS một cách hiáu quả, bắt buộc. Giai đoạn 4 - Ăng dÿng công nghá sá cho công tác báo cáo quản trị cāa doanh nghiáp dựa trên danh sách KPI đã xây dựng á giai đoạn tr°ớc. - Ăng dÿng công nghá sá cho công tác dự báo, lên kÁ hoạch và ngân sách. - Ăng dÿng công nghá sá cho công tác quản trị nhân sự.
- Xây dựng há tháng (bao gßm cả quy trình, ăng dÿng công nghá) đÅ bảo mÁt dữ liáu, an toàn thông tin, an ninh mạng. Giai đoạn 5 - Tích hợp, kÁt nái các há tháng hián có lại với nhau thành một há tháng táng thÅ, tháng nhất. - TiÁp tÿc hoàn thián c¢ sá dữ liáu chung cho toàn bộ doanh nghiáp. - Thúc đẩy các sáng kiÁn, đái mới sáng tạo có liên quan đÁn công nghá sá đÅ tạo ra các giá trị mới, các thay đái trong sản phẩm, dịch vÿ hián tại cāa doanh nghiáp.
- TiÁp tÿc hoàn thián há tháng bảo mÁt dữ liáu, an toàn thông tin, an ninh mạng cho toàn bộ doanh nghiáp. Lÿi ích căa doanh nghißp khi chuyÃn đái sá Những lợi ích mà CĐS đem lại cho doanh nghiáp là rất rõ nét. Các lợi ích đó bao gßm cả lợi ích cho các yÁu tá bên ngoài doanh nghiáp (khách hàng, thị tr°ßng, kênh phân phái,…) và cho cả các yÁu tá bên trong doanh nghiáp (quản trị, vÁn hành, nhân sự…). ChuyÃn dách mô hình kinh doanh (y¿u tá bên ngoài) Một doanh nghiáp muán hoạt động hiáu quả thì cần xác định đ°ợc mô hình kinh doanh cāa mình.
Các hoạt động cāa doanh nghiáp có thÅ đ°ợc thÅ hián bằng 09 cấu phần trong mô hình kinh doanh Canvas (Business Model Canvas) nh° sau, trong đó có kênh phân phái, quan há khách hàng, phân khúc khách hàng. Hình 1 – Mô hình kinh doanh Canvas Nguồn: Alexander Osterwalder và Yves Pigneur Các giải pháp CĐS hián nay cho phép doanh nghiáp phát triÅn và tiÁn tới chuyÅn đái các cấu phần và kênh phân phái, má rộng phân khúc khách hàng, tăng c°ßng quan há khách hàng, và có thÅ tiÁn tới chuyÅn đái giá trị định vị. Ví dÿ doanh nghiáp có thÅ má rộng thêm kênh phân phái từ kênh phân phái vÁt lý truyÃn tháng sang kênh phân phái trực tuyÁn (nh° các nÃn tảng bán hàng online). Các công nghá sá cũng có thÅ giúp doanh nghiáp quản lý c¢ sá dữ liáu khách hàng tát h¢n, có thÅ dự đoán nhu cầu cāa các đái t°ợng khách hàng khác nhau, giúp tăng c°ßng quan há khách hàng, tăng trải nghiám khách hàng và tăng khả năng tăng tr°áng.
Chuyển đổi số giúp doanh nghiệp mở rộng kênh phân phối và phân khúc khách hàng 9 Các giải pháp công nghá sá ngày nay có thÅ hỗ trợ doanh nghiáp tạo ra sự tăng tr°áng thông qua má rộng đái t°ợng khách hàng và tăng c°ßng đ°a sản phẩm đÁn các thị tr°ßng tiÃm năng mới. Các kênh phân phái trực tuyÁn hián đại nh° Lazada, Tiki, Shopee, v. đã tạo ra sự chuyÅn dịch trong hành vi tiêu dùng cāa khách hàng, đặc biát với ngành bán lẻ. Các khách hàng ngày nay cũng đã thay đái hành vi tiêu dùng, chuyÅn dần từ mua hàng từ các cāa hàng bán lẻ truyÃn tháng sang mua hàng trực tuyÁn.
Viác triÅn khai ăng dÿng các công nghá sá là một giải pháp hữu hiáu giúp doanh nghiáp tăng c°ßng tiÁp thị, bán hàng và phân phái tới các khách hàng hián tại và tiÃm năng. Một lợi ích cāa công nghá sá mà tr°ớc đây doanh nghiáp không thÅ làm đ°ợc, đó là giúp doanh nghiáp v°ợt qua các giới hạn và địa lý, thßi gian đÅ tiÁp cÁn, t°¢ng tác, chăm sóc khách hàng tát h¢n. Dù khách hàng á bất kỳ đâu, thßi điÅm nào, công nghá sá nh° công nghá chatbot có thÅ thực hián t° vấn, bán hàng một cách tự động. Các nÃn tảng th°¢ng mại trực tuyÁn đa quác gia nh° Amazon, Rakuten, Alibaba… đã giúp sản phẩm, dịch vÿ cāa doanh nghiáp v°¢n ra toàn thÁ giới.
Bên cạnh đó, với các công nghá (nh° công nghá dữ liáu lớn, học máy, trí tuá nhân tạo), viác phân tích và đánh giá nhu cầu cāa khách hàng ngày nay đ°ợc thực hián một cách chính xác và dß dàng h¢n rất nhiÃu. Qua đó, doanh nghiáp có thÅ kÁt nái và hiÅu rõ nhu cầu cāa khách hàng theo h°ớng cá nhân hóa từng đái t°ợng khách hàng. Khả năng quảng cáo nhắm tới đái t°ợng khách hàng mÿc tiêu cāa Google, Facebook ngày một chính xác và mang lại cho các doanh nghiáp, đặc biát là doanh nghiáp nhß và vừa (DNNVV) khả năng phân tích và v°¢n tới các thị tr°ßng ngách, thay vì phải cần có một bộ phÁn nghiên cău khách hàng nh° tr°ớc đây. Viác CĐS kênh phân phái và phân khúc khách hàng đặc biát quan trọng đái với các doanh nghiáp đang má rộng và tăng tr°áng.
Theo mô hình Ansoff bên d°ới, khi doanh nghiáp b°ớc vào giai đoạn má rộng thì thông th°ßng cần má rộng sang thị tr°ßng mới, sau khi đã phát triÅn đạt tới măc án định đái với tÁp khách hàng hián tại, doanh nghiáp s¿ chuyÅn dần trọng tâm sang tạo ra các th°¢ng hiáu, sản 10 phẩm mới đÅ tạo ra các thị tr°ßng mới. tßn tại và đạt đ°ợc sự tăng tr°áng trong môi tr°ßng kinh doanh nhiÃu biÁn động nh° hián nay. Hình 2 – Mô hình Ansoff Nguồn: Dự án Thúc đẩy cải cách và nâng cao năng lực kết nối của doanh nghiệp nhỏ và vừa (USAID LinkSME), 2022 b. Chuyển đổi số giúp doanh nghiệp gia tăng quan hệ và trải nghiệm khách hàng Trải nghiám khách hàng là táng hòa cāa nhiÃu yÁu tá, giúp khách hàng tạo có đ°ợc sự hài lòng và chất l°ợng cāa sản phẩm, dịch vÿ và viác phÿc vÿ cāa nhà cung cấp, đó có thÅ là sự dß dàng đÅ có đ°ợc sản phẩm, dịch vÿ, sự hài lòng và chất l°ợng sản phẩm, dịch vÿ, tác độ phản hßi trong viác xử lý các vấn đÃ, v.
Từ sự dịch chuyÅn khách hàng trên các kênh kinh doanh truyÃn tháng sang các kênh kinh doanh trực tuyÁn, khách hàng có nhiÃu yêu cầu h¢n đái với doanh nghiáp trên các kênh giao tiÁp, t°¢ng tác khác nhau, do đó đòi hßi doanh nghiáp cung cấp các kênh giao tiÁp khác hỗ trợ cho khách hàng. Ví dÿ khách hàng ngày càng muán có thông tin sản phẩm và phản hßi từ doanh nghiáp tăc thì.