Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc xây dựng và sử dụng e- book vào dạy học Hóa học ở trường phổ thông. Chương 2: Xây dựng và sử dụng e- book hoá học 11nâng cao phần phi kim. Chương 3: Thực nghiệm sư phạm LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG E- BOOK VÀO DẠY HỌC HÓA HỌC Ở TRƢỜNG PHỔ THÔNG 1. Lịch sử về e- book trong dạy học hoá học Ở các nước phát triển như Mỹ, Nhật, Anh, Pháp,… việc dạy học sử dụng e- book đã trở nên rất phổ biến, mang lại nhiều lợi ích cho xã hội.
Ở Việt Nam đã có một số tác giả quan tâm tới việc xây dựng e- book hướng dẫn tự học môn Hóa học cho HS PT như: - Thiết kế e- book hoá học vô cơ 11 NC - Đinh Thị Hồng Nhung - Đại học Sư phạm Hà Nội, 2007 nhưng hệ thống movies thí nghiệm trong chương trình còn ít, hệ thống thí nghiệm, bài học có tính tương tác còn chưa nhiều[21]. - Thiết kế e- book hóa học 11 phần hữu cơ ban khoa học tự nhiên - Lê Thị Dạ Thảo - Đại học Sư phạm Hà Nội, 2008[26]. - Thiết kế e- book hóa học 12 NC phần kim loại - Nguyễn Thúy Hằng - Đại học Sư phạm Hà Nội, 2008[13]. - Thiết kế e- book hóa học 10 - Nguyễn Thị Ánh Mai - Thành phố Hồ Chí Minh, 2006.
- Thiết kế e- book hóa học 11 NC- chương 4 : Đại cương về hóa học hữu cơ - Nguyễn Thị Nhung - Đại học Sư phạm Hà Nội, 2008[22]. - Thiết kế e- book hóa học lớp 10 - Nguyễn Thị Minh Trang - Đại học Sư phạm Hà Nội, 2010. - Thiết kế e- book hoá học lớp 10 NC, nhóm halogen và nhóm oxi - Phạm Thị Kiều Hạnh - Đại học Sư phạm Hà Nội, 2010. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Những e- book trên qua phần thực nghiệm sư phạm đã chứng tỏ tính khả thi, hiệu quả NC chất lượng dạy học Hóa học.
Tuy nhiên, đến nay các e- book này vẫn chưa được sử dụng rộng rãi trong thực tiễn dạy học, vì thế rất cần nhiều nghiên cứu khác để các e- book này phát huy hiệu quả của nó hơn nữa. Xu hƣớng đổi mới phƣơng pháp dạy học trong hóa học 1. Đổi mới PPDH – xu hướng chung của Việt Nam cũng như của thế giới Việc đổi mới PP dạy học để giải quyết mâu thuẫn giữa yêu cầu đào tạo con người mới với thực trạng lạc hậu nói chung của PP dạy học còn lạc hậu ở nước ta hiện nay. Nhu cầu này đã được thể hiện bức xúc trong các nghị quyết của Đảng, các văn bản chỉ đạo của Nhà nước, Bộ Giáo dục.
Đặc biệt, đã viết thành các điều khoản trong Luật Giáo dục của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. Theo Giáo sư Nguyễn Bá Kim (2004): “Phải thừa nhận rằng trong tình hình hiện nay, PP dạy học ở nước ta còn có những nhược điểm phổ biến [15]: - Thầy thuyết trình tràn lan; - Tri thức được truyền thụ dưới dạng có sẵn, ít yếu tố tìm tòi, phát hiện; - Thầy áp đặt, trò thụ động; - Thiên về dạy, yếu về học, thiếu hoạt động tự giác, tích cực và sáng tạo của người học; - Không kiểm soát được việc học.’’ Mâu thuẫn giữa yêu cầu đào tạo con người xây dựng xã hội công nghiệp hóa, hiện đại hóa với thực trạng lạc hậu của PP dạy học đã làm nảy sinh thúc đẩy cuộc vận động đổi mới PP dạy học ở tất cả các cấp trong ngành Giáo dục và Đào tạo từ một số năm cuối thập kỷ thế kỷ XX đến nay. Những tư tưởng chủ đạo của cuộc đổi mới được phát biểu dưới nhiều hình thức khác nhau: “Phát huy tính tích LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cực’’; “PP dạy học tích cực’’; “PP giáo dục tích cực’’; “Hoạt động hóa người học’’; “Tích cực hóa hoạt động học tập; “Dạy học lấy người học làm trung tâm’’,. Hiện nay, chúng ta đang chứng kiến sự phát triển như vũ bão của CNTT & TT.
Sự ra đời của máy tính điện tử, sau đó là sự ra đời của internet đã mở ra một kỷ nguyên mới, kỷ nguyên của công nghệ. Ngày nay CNTT &TT được ứng dụng trong hần hết các lĩnh vực của kinh tế, văn hóa, xã hội. Tiêu biểu như thư tín, thư điện tử, chính phủ điện tử, bệnh viện số hóa, giáo dục điện tử…Có thể nói CNTT & TT đã và đang xâm nhập vào mọi ngõ ngách của cuộc sống và trở thành một công cụ đắc lực không thể thiếu trong cuộc sống hiện đại. Việc ứng dụng CNTT & TT trở thành xu hướng, là nhu cầu thiết yếu để NC hiệu quả hoạt động của con người trong bất kỳ lĩnh vực nào, giáo dục không nằm ngoài biên giới đó.
Xuất phát từ những ưu điểm về mặt kỹ thuật và tiềm năng về mặt sư phạm của CNTT mà Đảng và Nhà nước ta đã xác định ứng dụng CNTT & TT trong giáo dục là một chính sách quan trọng. Điều này được thể hiện qua chỉ thị số 29/2001/CT – Bộ GD&ĐT ngày 30 tháng 7 năm 2001 [7]; Chỉ thị số 58 của Bộ chính trị ký ngày 17/10/2000 về đẩy mạnh ứng dụng và phát triển CNTT phục vụ cho sự công nghiệp hóa , hiện đại hóa [9]; Chỉ thị số 40/CT – TW của Ban chấp hành trung ương Đảng ngày 15/6/2004 về việc xây dựng, NC chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục [8]; Quyết định số 47/2001/QĐ – TTg của Thủ tướng chính phủ ngày 4/4/2001; Luật giáo dục năm 2005[17]. Phương hướng đổi mới PPDH Hóa học hiện nay Dạy học Hóa học với sự hỗ trợ của phần mềm dạy học góp phần tạo nên môi trường học tập mang tính tương tác cao giúp HS học tập hiệu quả hơn, GV có cơ hội tốt để xây dựng các kịch bản sư phạm phù hợp với đặc điểm nhận thức của HS, phát triển tư duy, nhân cách của HS. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Hiện nay, thực tiễn giáo dục nước ta còn nhiều bất cập từ nội dung, chương trình dạy học đến PPDH, hình thức tổ chức, quản lý giáo dục.
Một số nhà lý luận dạy học cho rằng để thực hiện được mục tiêu giáo dục thì cần phải coi đổi mới PPDH là trọng tâm, quản lý giáo dục là khâu đột phá, dạy học phải hướng vào người học, “lấy người học làm trung tâm”. Để thực hiện được các mục tiêu giáo dục thì sử dụng tốt các PPDH truyền thống và đồng thời kết hợp với các PPDH không truyền thống, trong đó sử dụng CNTT & TT là yếu tố không tách rời. Nghị quyết TW2 khóa VIII, 1997 khẳng định: “Phải đổi mới PP giáo dục – đào tạo khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo cho người học, từng bước áp dụng các PP tiên tiến, hiện đại vào quá trình dạy học”. Cốt lõi của đổi mới PPDH là hướng tới hoạt động tích cực, chủ động, chống lại thói quen học tập thụ động.
Đổi mới nội dung và hình thức hoạt động của GV và HS, đổi mới hình thức tổ chức dạy học, đổi mới hình thức tương tác xã hội trong dạy học với định hướng[10] : 1. Xây dựng cơ sở lí thuyết chú ý những quan điểm PP luận để tìm hiểu bản chất PPDH và định hướng hoàn thiện PPDH 1. Hoàn thiện chất lượng các PPDH hiện có Tăng cường tính tích cực, tính tìm tòi sáng tạo ở người học, tiềm năng trí tuệ nói riêng và nhân cách nói chung. Tăng cường năng lực vận dụng tri thức đã học vào cuộc sống, sản xuất.
Chuyển dần trọng tâm của PPDH từ tính chất thông báo, tái hiện sang tính chất phân hoá cá thể cao độ tiến lên theo nhịp độ cá nhân. Chuyển dần trọng tâm đầu tư công sức vào việc giảng giải kiến thức sang dạy PP học, trong đó có PP tự học cho HS. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Sáng tạo ra PPDH mới bằng nhiều cách: Liên kết nhiều PPDH riêng lẻ thành tổ hợp PPDH phức hợp.
Liên kết PPDH với các phương tiện kĩ thuật dạy học hiện đại (phương tiện nghe nhìn, máy vi tính, .) tạo ra các tổ hợp PPDH có dùng kĩ thuật. Chuyển hoá PP khoa học thành PPDH đặc thù của môn học. Đa dạng hoá các PPDH phù hợp với cấp học, bậc học, các loại hình nhà trường và môn học. Đối với bộ môn Hoá học, định hướng đổi mới PPDH là quan tâm và tạo mọi điều kiện để người học trở thành chủ thể hoạt động sáng tạo trong giờ học, để người học tự chiếm lĩnh kiến thức, kĩ năng về Hoá học.
Vì vậy, khi đổi mới PPDH ta cần quán triệt tư tưởng chủ đạo là: - Sử dụng các yếu tố tích cực đã có ở các PPDH hoá học như PP thực nghiệm, nêu và giải quyết vấn đề, đàm thoại, trực quan. - Tiếp thu có chọn lọc một số quan điểm, PP dạy học tích cực trong khoa học giáo dục hiện đại của một số nước phát triển như dạy học kiến tạo, hợp tác theo nhóm nhỏ, dạy học tích cực, dạy học tương tác,. - Lựa chọn các PP phát huy tính tích cực của HS đảm bảo sự phù hợp với mục tiêu bài học, đối tượng HS cụ thể, điều kiện của từng địa phương. - Tận dụng những thành tựu mới của khoa học và công nghệ để hỗ trợ dạy học, đặc biệt là sự trợ giúp của công nghệ thông tin và truyền thông.
Theo quan điểm CNTT, học là quá trình thu nhận thông tin có định hướng, có sự tái tạo và phát triển thông tin; dạy là phát thông tin và giúp người học thực hiện quá trình trên một cách có hiệu quả. Để đổi mới PPDH, người ta tìm những "PP làm tăng giá trị lượng tin, trao đổi thông tin nhanh hơn, nhiều hơn và hiệu quả hơn". Nhờ sự phát triển của KHKT, quá trình dạy học đã sử dụng PTDH như: phim chiếu để giảng bài với đèn chiếu Overhead; phần mềm hỗ trợ giảng bài, LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com minh họa trên lớp với Projector; phần mềm dạy học giúp HS học bài trên lớp và ở nhà; công nghệ kiểm tra, đánh giá trắc nghiệm trên máy tính; sử dụng internet, thiết bị đa phương tiện, networking để dạy học. Dạy học với các phương tiện hiện đại trên sẽ có các ưu thế như: GV chuẩn bị bài một lần thì sử dụng được nhiều lần; các phần mềm dạy học giúp GV và HS dễ dàng hơn trong việc giải quyết các bài tập.