phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương 7 tiết. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 QUAN ĐIỂM HỒ CHÍ MINH VỀ PHƢƠNG PHÁP GIÁO DỤC 1. Các khái niệm cơ bản 1. Giáo dục Giáo dục là một trong những lĩnh vực không thể thiếu của đời sống xã hội.
Sự phát triển của nền giáo dục phản ánh trình độ văn minh của mỗi quốc gia, nó tỷ lệ thuận với sự phát triển kinh tế - xã hội của từng nước. Nhiều quốc gia trên thế giới coi phát triển giáo dục là chiến lược ưu tiên hàng đầu nhằm xây dựng đội ngũ lao động có trình độ tri thức phục vụ cho sự phát triển đất nước. Theo Từ điển Tiếng Việt, giáo dục được hiểu là hoạt động nhằm tác động một cách có hệ thống đến sự phát triển tinh thần, thể chất của một đối tượng nào đó, làm cho đối tượng ấy dần dần có được những phẩm chất và năng lực như yêu cầu đề ra [70, tr. Các nhà giáo dục học quan niệm: Giáo dục là “quá trình tác động có mục đích, có hệ thống, liên tục của nhà sư phạm đến toàn bộ cuộc sống của học sinh để hình thành cho họ những phẩm chất nhân cách” [78, tr.
Từ đó có thể thấy: Giáo dục là quá trình hai mặt: Mặt tác động của nhà sư phạm và mặt tiếp nhận của người được giáo dục. Giáo dục được thực hiện trong nhà trường và cả ngoài xã hội với những hình thức đa dạng và phương pháp phong phú. Giáo dục là quá trình có mục đích và xuất phát từ những yêu cầu của xã hội, từ mong muốn của các nhà giáo dục dẫn dắt thế hệ trẻ vươn tới chuẩn mực văn hóa đạo đức xã hội phù hợp với truyền thống dân tộc và thời đại, tức là giáo dục có vai trò định hướng giá trị xã hội. Giáo dục là quá trình lâu dài, cần được thực hiện suốt đời và ở mọi lúc, mọi nơi.
Giáo dục luôn gắn với những đối tượng cụ thể do mỗi đối tượng có đặc điểm, thói quen và trình độ nhận thức khác nhau. Giáo dục chịu ảnh hưởng của môi trường chính trị, xã hội, trình độ kinh tế, văn hóa, tập quán, thói quen của dân tộc, địa LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phương, gia đình, nhà trường, đoàn thể xã hội. Giáo dục gắn liền với tự giáo dục. Giáo dục chỉ có hiệu quả khi mỗi người tự ý thức được mục đích cuộc sống và tích cực hoạt động vì cuộc sống của mình.
Giáo dục có thể được thực hiện bằng nhiều biện pháp, chủ yếu thông qua hoạt động dạy học. Giáo dục gắn liền với cuộc sống lao động sáng tạo, thông qua hoạt động, giao lưu xã hội của con người nên giáo dục cũng được thực hiện bằng con đường lao động, thông qua lao động để hình thành kỹ năng hoạt động sáng tạo. Phương pháp và phương pháp giáo dục Trong đời sống, các hoạt động của con người đều mang tính mục đích. Để đạt được mục đích, con người cần có sự định hướng và điều chỉnh hoạt động của mình.
Cách thức giúp con người định hướng và điều chỉnh hoạt động để đạt được một mục đích nhất định, đó là phương pháp. Phương pháp là cách thức nghiên cứu, nhìn nhận các hiện tượng của tự nhiên và đời sống xã hội, hay đó là hệ thống các cách sử dụng để tiến hành một hoạt động nào đó [70, tr. Phương pháp do con người tìm kiếm, lựa chọn, sử dụng, do đó, nó mang tính chủ quan. Song, sự lựa chọn, tìm kiếm và sử dụng phương pháp của con người phải xuất phát từ cơ sở khách quan, tức là phương pháp không có mục đích tự thân mà bao giờ cũng nhằm tác động vào những đối tượng, khách thể nhất định nhằm thực hiện mục tiêu đã đặt ra.
Mặt khác, phương pháp còn mang tính khách quan, vì nó gắn với đối tượng, khách thể mà con người muốn tác động bằng hoạt động của mình (cả hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn). Con người muốn tìm ra được phương pháp đúng đắn, thích hợp để tác động vào đối tượng một cách có hiệu quả thì cần phải hiểu rõ đối tượng, khách thể cần tác động với những quy luật khách quan quy định sự tồn tại và vận động của nó. Điều đó có nghĩa là để có một phương pháp đúng đắn, khoa học thì cần có sự phù hợp giữa hai mặt chủ quan và khách quan khi tìm kiếm, lựa chọn và sử dụng phương pháp. Phương pháp không đúng đắn, LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com không khoa học khi nó được xác định không căn cứ trên những cơ sở thực tế khách quan, lựa chọn một cách duy ý chí và sử dụng một cách tùy tiện.
Như vậy, chúng ta có thể hiểu: Phương pháp là toàn bộ những cách thức với tính chất là một hệ thống các nguyên tắc xuất phát từ các quy luật tồn tại và vận động của đối tượng, khách thể đã được nhận thức, để định hướng và điều chỉnh hoạt động (hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn) của con người, tác động vào đối tượng, khách thể để đạt được mục đích nhất định [30, tr. Mỗi lĩnh vực hoạt động của đời sống xã hội đều cần sử dụng những phương pháp phù hợp. Giáo dục cũng cần phải có phương pháp. Phương pháp giáo dục là “cách thức tác động qua lại giữa nhà giáo dục và người được giáo dục, trong đó nhà giáo dục giữ vai trò chủ đạo nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ giáo dục đã đề ra” [59, tr.
“Phương pháp giáo dục bao gồm một tổ hợp những cách thức phối hợp các tác động sư phạm của nhà giáo dục và tác động tự giáo dục của chủ thể được giáo dục nhằm tạo sự chuyển hóa tích cực những yếu tố của nội dung giáo dục thành những phẩm chất, năng lực cần thiết và phát triển toàn diện nhân cách phù hợp những yêu cầu của mục tiêu giáo dục và các nhiệm vụ giáo dục” [71, tr. Theo quan điểm của các nhà giáo dục học, các phương pháp giáo dục được phân thành 3 nhóm: - Nhóm phương pháp thuyết phục: Gồm các phương pháp cụ thể: phương pháp khuyên giải; phương pháp tranh luận, đối thoại; nêu gương. - Nhóm các phương pháp tổ chức hoạt động: Bao gồm phương pháp luyện tập trong học tập, lao động, vui chơi và giao tiếp xã hội nhằm hình thành thói quen hành vi và hoạt động sáng tạo của người học; phương pháp đưa con người vào cuộc sống xã hội để hình thành các kỹ năng cần thiết. - Nhóm phương pháp kích thích hành vi: Bao gồm phương pháp khen thưởng, phương pháp trách phạt, phương pháp thi đua.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Như vậy, phương pháp giáo dục là những cách thức để định hướng và điều chỉnh hoạt động giáo dục (bao gồm cả hoạt động dạy và học) của con người nhằm đạt được những mục đích đã đặt ra. Phương pháp Hồ Chí Minh Trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Hồ Chí Minh rất chú trọng đến phương pháp. TS Hoàng Chí Bảo đánh giá: Phương pháp Hồ Chí Minh là phương pháp ở tầm tư tưởng, ở trong triết lý nhân sinh và hành động của Người; ở sự gắn liền tính khoa học, tính cách mạng và nhân văn trong con người và hoạt động của Người [5, tr. Phương pháp Hồ Chí Minh là hệ thống chỉnh thể, thống nhất hữu cơ giữa phương pháp nhận thức, phương pháp tư duy, phương pháp hành động [5, tr.
Thông thường, khi bàn về phương pháp Hồ Chí Minh, các tác giả thường đề cập nhiều đến phương pháp cách mạng. Song, trên thực tế, chúng ta thấy, Hồ Chí Minh quan tâm, chú trọng đến việc giải quyết các vấn đề của đời sống xã hội: Từ giải phóng dân tộc đến phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục. Trong mỗi lĩnh vực đó, Người đều có những ý kiến, những quan điểm nhằm thực hiện những mục tiêu nhất định. Do đó, ta có thể khẳng định sự tồn tại của quan điểm Hồ Chí Minh về phương pháp giáo dục.
Quan điểm Hồ Chí Minh về phương pháp giáo dục chính là những ý kiến, những lời chỉ bảo, hướng dẫn của Người về những cách thức nhằm định hướng cho nền giáo dục Việt Nam đạt tới mục tiêu đề ra. Cơ sở hình thành quan điểm Hồ Chí Minh về phƣơng pháp giáo dục 1. Phương pháp giáo dục trong truyền thống giáo dục Việt Nam Gia đình có vai trò quan trọng trong việc hình thành những nét nhân cách đầu tiên. Gia đình là một chủ thể tiêu biểu trong nền giáo dục phong kiến.
Tất cả những lễ nghĩa, quy tắc, đức hạnh đều được các bậc cha mẹ chú ý dạy cho con cái ngay từ trong gia đình. Giáo dục gia đình đã trở thành nền LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nếp, truyền thống được lưu giữ qua nhiều thế hệ, góp phần hình thành truyền thống hiếu học của dân tộc. Chủ tịch Hồ Chí Minh sinh ra trong một gia đình Nho học yêu nước, lại mang ảnh hưởng duy tân, coi trọng đạo lý, học vấn và coi trọng việc giáo dục con cái. Tuổi nhỏ, Hồ Chí Minh đã được nuôi dưỡng trong môi trường giáo dục có nền nếp của gia đình.
Trước khi được học trong nhà trường, Người đã được cha dạy cho những nét chữ đầu tiên. Nguyễn Sinh Sắc theo truyền thống gia đình, trong khi dạy chữ cho con đã chú trọng giáo dục lòng yêu nước, yêu thương con người, yêu nhân dân lao động. Mẹ Người là bà Hoàng Thị Loan là một người đôn hậu, đảm đang. Đối với các con, bà thường dạy những điều “đói cho sạch, rách cho thơm”, “có công mài sắt, có ngày nên kim” và những bài ca dao, bài vè mang nặng nghĩa tình nước non, thấm đượm đạo lý làm người.
Tiếp nhận sự giáo dục tốt đẹp từ gia đình, Hồ Chí Minh đã noi gương hiếu học của người cha, thương yêu đồng bào, sớm hình thành chí hướng cách mạng, quyết tâm ra đi tìm đường cứu nước. Gia đình không những đã hình thành những nét nhân cách tốt đẹp ở Hồ Chí Minh mà còn để lại những dấu ấn trong tư tưởng giáo dục của Người sau này: Coi trọng việc giáo dục đạo đức, tấm gương cần cù, hiếu học, giáo dục lòng yêu nước, thương dân,… Cùng với những ảnh hưởng tốt đẹp được tiếp nhận từ gia đình, Hồ Chí Minh còn chịu ảnh hưởng sâu sắc của các sĩ phu, nhà nho yêu nước thuộc thế hệ cha ông tại quê nhà. Quê hương Hồ Chí Minh - xứ Nghệ - là mảnh đất có truyền thống hiếu học từ lâu.