Khóa luận: Ý thức nữ quyền trong tiểu thuyết của Thiết Ngưng - Đỗ Anh Dũng

Khóa luận tốt nghiệp của Đỗ Anh Dũng tổng hợp cơ sở lý luận, phương pháp nghiên cứu và phân tích kết quả thực nghiệm chi tiết, chuẩn học thuật.

• Tác giả: Đỗ Anh Dũng
• Người hướng dẫn: PGS.TS. Nguyễn Thu Hiền
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Văn học
• Đề tài: Ý thức nữ quyền trong tiểu thuyết của Thiết Ngưng - Trường hợp Cửa hoa hồng, Thành phố không mưa, Những người đàn bà tắm
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan ý thức nữ quyền trong các tiểu thuyết của Thiết Ngưng

Thiết Ngưng là một trong những cây bút nữ tiêu biểu của văn học đương đại Trung Quốc. Các tác phẩm của bà tạo nên dấu ấn sâu sắc nhờ cách nhìn mới mẻ về giới tính. Ý thức nữ quyền trong các tiểu thuyết của Thiết Ngưng không bắt đầu từ những khẩu hiệu đấu tranh gay gắt. Ngược lại, tư tưởng này nảy nở tự nhiên từ trải nghiệm sống đời thường của người phụ nữ. Ba tiểu thuyết tiêu biểu gồm Cửa hoa hồng, Thành phố không mưa và Những người đàn bà tắm đã khắc họa rõ nét tiến trình chuyển dịch nhận thức giới. Nhà văn quan sát tỉ mỉ từng biến đổi tâm lý của nhân vật. Những số phận phụ nữ dần thoát khỏi sự ràng buộc của hệ tư tưởng phong kiến. Tác giả đặt nhân vật nữ vào vị trí trung tâm của mọi mối quan hệ xã hội. Người phụ nữ không còn là cái bóng mờ nhạt sau lưng nam giới. Họ chủ động kiếm tìm bản sắc và giá trị cá nhân. Văn phong của Thiết Ngưng dung dị nhưng giàu sức gợi cảm. Mỗi trang viết đều chứa đựng sự thấu cảm sâu sắc đối với nỗi đau và khát vọng của phái nữ.

1.1. Bối cảnh ra đời của các tiểu thuyết tiêu biểu

Văn học Trung Quốc thời kỳ đổi mới chứng kiến sự trỗi dậy mạnh mẽ của các cây bút nữ. Xã hội chuyển mình nhanh chóng tạo điều kiện cho tư tưởng bình đẳng giới lan tỏa rộng rãi. Thiết Ngưng xuất hiện trên văn đàn với tư cách một nhà văn nữ giàu suy tư. Bà trực tiếp chứng kiến những va đập giữa truyền thống và hiện đại. Người phụ nữ đứng trước nhiều lựa chọn khó khăn về số phận và tình cảm. Các cuốn tiểu thuyết tiêu biểu lần lượt ra đời phản ánh chân thực hiện thực ấy. Tác phẩm Cửa hoa hồng đánh dấu bước ngoặt trong tư duy sáng tác của tác giả. Thành phố không mưa và Những người đàn bà tắm tiếp tục đào sâu thế giới nội tâm nữ giới. Toàn bộ chuỗi tác phẩm đã phản ánh trọn vẹn sự phát triển của phong trào nữ quyền.

1.2. Khái niệm và diện mạo ý thức nữ quyền của Thiết Ngưng

Ý thức nữ quyền trong sáng tác của Thiết Ngưng mang đặc trưng riêng biệt. Khái niệm này không đồng nghĩa với sự đối đầu cực đoan giữa hai giới. Tư tưởng nữ quyền ở đây gắn liền với việc nhận thức giá trị tự thân của phái nữ. Phụ nữ cần nhận diện rõ nhu cầu, cảm xúc và khát vọng của chính mình. Tác giả không phủ nhận vai trò của nam giới trong đời sống. Bà chủ trương xây dựng mối quan hệ bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau. Ý thức nữ tính được đánh thức thông qua những chi tiết sinh hoạt đời thường. Các nhân vật nữ học cách trân trọng cơ thể và tâm hồn mình. Đây là bước đệm quan trọng để họ xác lập quyền tự chủ trong xã hội.

II. Phân tích ý thức nữ quyền trong các tiểu thuyết của Thiết Ngưng

Phân tích tiểu thuyết của Thiết Ngưng cho thấy sự phân rã rõ rệt của định chế phụ quyền. Các nhân vật nam không còn giữ vị thế độc tôn thống trị. Ngược lại, hình tượng nam giới thường bộc lộ sự yếu đuối, thực dụng và thiếu bản lĩnh. Nhân vật Đổng Đạt trong Thành phố không mưa là một ví dụ điển hình. Anh ta sẵn sàng lợi dụng danh tiếng và tuổi trẻ của vợ để mưu cầu danh lợi cá nhân. Hành động này phơi bày sự tha hóa của nam tính vị kỷ. Trong khi đó, nhân vật nữ được đặt vào vị trí trung tâm để quan sát và đánh giá thế giới. Họ không còn chấp nhận sự chi phối mù quáng từ định kiến xã hội. Tại Cửa hoa hồng, nhân vật Bà Cô dám cắt phăng mái tóc dài để mặc âu phục. Đó là hành động tuyên chiến trực tiếp với chuẩn mực dung nhan truyền thống. Nhân vật nữ tự định đoạt số phận và khẳng định bản sắc riêng biệt. Họ chủ động cất lên tiếng nói đòi quyền bình đẳng trong tình yêu và hôn nhân.

2.1. Sự sụp đổ của định chế nam quyền và nam tính

Thiết Ngưng thực hiện giải cấu trúc nam tính một cách triệt để. Quyền uy của người đàn ông trong gia đình bị tước bỏ. Hình ảnh người cha hay người chồng gia trưởng không còn giữ vai trò dẫn dắt. Nam giới trong tác phẩm bộc lộ nhiều thói hư tật xấu. Họ trở nên bất lực trước những biến động của thời cuộc. Sự suy thoái này mở đường cho người phụ nữ thức tỉnh. Phái nữ nhận ra họ không thể tiếp tục nương tựa vào đàn ông. Việc phi trung tâm hóa nhân vật nam giúp làm nổi bật vị thế người nữ. Mối quan hệ giữa hai giới chuyển dịch theo hướng bình đẳng hơn.

2.2. Sự trỗi dậy của ý thức nữ tính và thân thể người nữ

Thân thể người phụ nữ trở thành biểu tượng trung tâm của sự phản kháng. Trong Những người đàn bà tắm, hình ảnh người nữ tắm thể hiện sự gột rửa và thanh lọc. Thân thể không còn là đối tượng để nam giới nhìn ngắm hay chiếm đoạt. Phụ nữ tự cảm nhận vẻ đẹp và sức sống tự nhiên của chính mình. Họ trân trọng thiên tính nữ và lắng nghe nhu cầu bản năng. Nhu cầu tình dục và cảm xúc chủ thể được bày tỏ cởi mở. Việc khám phá thân thể giúp nhân vật nữ tìm lại tự do nội tâm. Đây là biểu hiện sâu sắc của ý thức nữ quyền hiện đại.

III. Phương pháp thể hiện ý thức nữ quyền trong tiểu thuyết Thiết Ngưng

Thiết Ngưng vận dụng hệ thống phương pháp nghệ thuật độc đáo để truyền tải thông điệp giới. Nhà văn xây dựng điểm nhìn trần thuật xuất phát từ bên trong tâm lý nhân vật nữ. Ngôi kể này giúp người đọc thấu hiểu trọn vẹn những uẩn ức và trăn trở thầm kín. Nghệ thuật biểu tượng được khai thác triệt để nhằm khắc họa sâu sắc thế giới cảm xúc. Hình ảnh cửa hoa hồng, cơn mưa hay dòng nước tắm đều mang nhiều tầng nghĩa triết học. Chúng đại diện cho quá trình phá vỡ giới hạn và tái sinh tâm hồn người nữ. Ngoài ra, ngôn ngữ đối thoại trong tiểu thuyết mang tính chân thực cao. Nhà văn lược bỏ những diễn ngôn mang tính giáo điều hay tuyên truyền khô cứng. Thay vào đó, tác giả sử dụng câu văn ngắn gọn, giàu hình ảnh và nhịp điệu. Các thủ pháp so sánh và ẩn dụ làm nổi bật sự đối lập giữa hai giới. Tác giả tạo ra một không gian nghệ thuật nơi người phụ nữ tự do bộc lộ cá tính độc lập.

3.1. Nghệ thuật xây dựng nhân vật và điểm nhìn trần thuật

Nghệ thuật trần thuật tập trung sâu vào nội tâm nhân vật nữ. Nhà văn dùng điểm nhìn từ bên trong để miêu tả cảm xúc giới. Người phụ nữ trở thành chủ thể trần thuật độc lập. Họ tự kể câu chuyện đời mình mà không cần sự can thiệp từ nam giới. Nhân vật nữ có quyền đánh giá và phán xét các giá trị xã hội. Tâm lý nhân vật được khắc họa đa dạng và phức tạp. Cách tiếp cận này giúp tác phẩm thoát khỏi tính chất một chiều. Độc giả tiếp cận hiện thực thông qua lăng kính trực tiếp của phái nữ.

3.2. Hệ thống biểu tượng và ngôn ngữ nghệ thuật đặc sắc

Hệ thống biểu tượng giàu sức gợi mở là điểm sáng nghệ thuật nổi bật. Biểu tượng Cửa hoa hồng mở ra không gian giải phóng ý thức nữ quyền. Nước trong Những người đàn bà tắm đại diện cho nguồn sống và sự thanh lọc. Ngôn ngữ của tác phẩm mềm mại, tinh tế nhưng chứa đựng sức mạnh nội tại. Tác giả chọn lọc từ ngữ miêu tả cảm giác thân thể rất chuẩn xác. Lời văn ngắn gọn làm tăng tính dồn nén của cảm xúc. Các ẩn dụ nghệ thuật giúp nâng tầm câu chuyện lên bình diện triết lý giới sâu sắc.

IV. Kết luận về ý thức nữ quyền trong các tiểu thuyết của Thiết Ngưng

Ý thức nữ quyền trong các tiểu thuyết của Thiết Ngưng khẳng định bước tiến vượt bậc của văn học phái nữ. Các tác phẩm đã phá vỡ khuôn mẫu định kiến tồn tại suốt nhiều thế kỷ. Nhà văn không tìm cách hạ thấp phái nam để nâng tầm phái nữ. Thay vào đó, tác phẩm hướng đến sự hòa hợp và thấu hiểu giữa hai giới. Người phụ nữ tìm thấy tự do đích thực thông qua sự tự nhận thức và lòng dũng cảm. Đóng góp của Thiết Ngưng mở ra hướng nghiên cứu mới cho phê bình nữ quyền học thuật. Giá trị tư tưởng từ tiểu thuyết vẫn giữ nguyên tính thời sự trong xã hội hiện đại. Những bài học về quyền bình đẳng và sự tôn trọng giới tiếp tục soi sáng hành trình giải phóng con người. Văn học của bà khuyến khích người phụ nữ sống độc lập, tự tin và trân trọng giá trị bản thân. Toàn bộ trước tác để lại di sản nghệ thuật quý báu cho văn học đương đại.

4.1. Đóng góp học thuật đối với nghiên cứu phê bình nữ quyền

Tiểu thuyết Thiết Ngưng cung cấp nguồn tư liệu dồi dào cho lý luận văn học. Các nhà nghiên cứu có thêm cơ sở thực tiễn để phân tích giới. Tác phẩm làm phong phú thêm hệ thống lý thuyết nữ quyền phương Đông. Cách tiếp cận của bà hài hòa giữa truyền thống văn hóa và tinh thần hiện đại. Nghiên cứu về tác phẩm giúp định hình rõ nét lộ trình thức tỉnh nữ tính. Các công trình học thuật đánh giá cao tính nhân bản sâu sắc trong trang viết của bà. Đây là tài liệu tham khảo thiết thực cho các đề tài nghiên cứu văn học giới.

4.2. Ứng dụng tư tưởng nữ quyền trong đời sống đương đại

Tư tưởng nữ quyền của Thiết Ngưng mang lại giá trị ứng dụng thực tiễn cao. Phụ nữ thời hiện đại tìm thấy nguồn cảm hứng tự lập mạnh mẽ. Mối quan hệ gia đình và xã hội được nhìn nhận dựa trên nền tảng bình đẳng giới. Việc tôn trọng cảm xúc và quyền lựa chọn cá nhân trở thành chuẩn mực sống. Xã hội ngày càng đánh giá đúng mức năng lực và đóng góp của phái nữ. Tư tưởng văn học khuyến khích việc xóa bỏ các định kiến giới lạc hậu. Mỗi cá nhân học cách xây dựng cuộc sống tự chủ và hạnh phúc.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp đại học ngành Văn học với đề tài "Ý thức nữ quyền trong tiểu thuyết của Thiết Ngưng – Trường hợp Cửa hoa hồng, Thành phố không mưa, Những người đàn bà tắm" do sinh viên Đỗ Anh Dũng thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Nguyễn Thu Hiền tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội (khóa QH-2018-X, bảo vệ năm 2022).

Về bối cảnh thực tiễn và học thuật, văn học đương đại Trung Quốc sau thời kỳ Cách mạng Văn hóa và công cuộc Cải cách Mở cửa thập niên 1980 đã chứng kiến sự trỗi dậy mạnh mẽ của các cây bút nữ, đưa tiếng nói cá nhân và ý thức phái tính vào trung tâm sáng tác. Trong đó, Thiết Ngưng (sinh năm 1957 tại Bắc Kinh, nguyên quán Hà Bắc) là gương mặt nữ tiêu biểu hàng đầu. Bà khởi đầu sự nghiệp với các tác phẩm như Chiếc liềm biết bay, Đường đêm, đoạt giải thưởng truyện ngắn toàn quốc với Ôi, Hương Tuyết! (1982), Chiếc áo đỏ không cúc, Đề tài tháng Sáu. Năm 2006, Thiết Ngưng trở thành Chủ tịch Hội Nhà văn Trung Quốc trẻ nhất lịch sử ở tuổi 49 (tiền nhiệm là Mao Thuẫn nhậm chức năm 57 tuổi và Ba Kim năm 80 tuổi).

Mặc dù có vị thế đặc biệt trên văn đàn đương đại Trung Quốc, các công trình nghiên cứu về Thiết Ngưng tại Việt Nam trước đây còn phân tán, chủ yếu tiếp cận ở các góc độ:

• Trào lưu văn học vết thương và không gian - thời gian hậu Cách mạng Văn hóa (Đỗ Thu Thủy, 2020);
• Nghệ thuật tự sự và trần thuật hiện đại (Trần Văn Trọng, Nguyễn Thị Hiền, 2014);
• So sánh phê bình nữ quyền Việt Nam - Trung Quốc (Hồ Khánh Vân, 2020);
• Thế giới nội tâm, chấn thương tuổi thơ và mặc cảm (Nguyễn Thị Hồng Nhung, Đỗ Văn Hiểu, 2020);
• Hình tượng người phụ nữ lý trí, bản lĩnh (Phạm Thị Hòa, 2012);
• Thông điệp nữ quyền gắn liền với giải phóng cơ thể sinh học (Dương Tuấn Anh, Đào Văn Lưu, 2018).

Tác giả Đỗ Anh Dũng chỉ ra rằng các nghiên cứu trước đây chưa bao quát được tiến trình vận động nội tại của ý thức nữ quyền từ tư duy, nhận thức xã hội, bản sắc giới đến việc xác lập các thiết chế nữ quyền. Do đó, khóa luận xác định các mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể:

1. Xác định quá trình hình thành, phát triển và chuyển dịch của ý thức nữ tính tiến đến ý thức nữ quyền trong hệ thống sáng tác của Thiết Ngưng qua ba giai đoạn.
2. Phân tích phương thức biểu hiện của ý thức nữ quyền thông qua hệ thống nhân vật (trung tâm hóa nhân vật nữ, giải cấu trúc nhân vật nam), xung đột nghệ thuật và hệ thống biểu tượng trung tâm.
3. Cung cấp góc nhìn có căn cứ học thuật về lý thuyết nữ quyền phương Đông trong bối cảnh văn hóa Trung Quốc, đóng góp thêm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu văn học đương đại Trung Quốc tại Việt Nam.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng: Ý thức nữ quyền trong tiểu thuyết của Thiết Ngưng.
• Phạm vi tư liệu: Khảo sát trực tiếp ba tiểu thuyết tiêu biểu tương ứng ba mốc thời gian:
  • Cửa hoa hồng (sáng tác 1988, xuất bản 1989; bản dịch tiếng Việt của Sơn Lê, NXB Phụ nữ, 2003);
  • Thành phố không mưa (sáng tác 1993, xuất bản 1994; bản dịch của Sơn Lê, NXB Hội Nhà văn, 2004);
  • Những người đàn bà tắm (sáng tác 1999, xuất bản 2000; bản dịch tiếng Việt đầu tiên mang tên Khát vọng thời con gái, NXB Thanh niên, 2003; sau tái bản lấy lại tên nguyên tác).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng dựa trên các nền tảng lý thuyết và thao tác nghiên cứu chuyên ngành văn học:

Khung lý thuyết và khái niệm:

• Lý thuyết phê bình nữ quyền (Feminist Criticism): Trọng tâm là thuyết nữ quyền tự do (Liberal Feminism), khẳng định năng lực tư duy, lý trí và quyền bình đẳng xã hội của nữ giới không bị giới hạn bởi khác biệt sinh học, đồng thời xem xét sự va đập giữa phong trào nữ quyền phương Tây với hệ tư tưởng Nho giáo truyền thống tại Trung Quốc.
• Ký hiệu học văn hóa (Cultural Semiotics): Tiếp cận các hình tượng văn học như những mã ký hiệu văn hóa (ký hiệu hóa nhân vật nam, biểu tượng cánh cửa, thành phố khô hạn, nghi thức tắm).
• Hệ thống khái niệm thao tác: Ý thức nữ tính (female consciousness), thiên tính nữ (female nature), chuẩn tắc nam tính ("masculine" được tái định nghĩa từ điểm nhìn của giới nữ), và ý thức nữ quyền (feminist consciousness).

Phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp tiếp cận liên ngành giữa văn học, lý thuyết giới và ký hiệu học văn hóa;
• Phương pháp tổng quan và xử lý tư liệu lịch sử nghiên cứu;
• Các thao tác nghiên cứu văn bản: Thống kê nhân vật, phân loại, hệ thống hóa, đối chiếu - so sánh tiến trình sáng tác, phân tích thi pháp nhân vật và biểu tượng.

Nguồn dữ liệu:

• Văn bản ba cuốn tiểu thuyết dịch sang tiếng Việt của Thiết Ngưng;
• Tài liệu nghiên cứu phê bình tiếng Trung (La Đình, Trình Quang Vỹ, Khương Hoa);
• Các công trình nghiên cứu lý thuyết nữ quyền và văn học đương đại tại Việt Nam (Nguyễn Đăng Điệp, Hồ Khánh Vân, Nguyễn Thị Bình, Nguyễn Thị Hưởng).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Cửa hoa hồng – Ý thức phá vỡ định chế nam quyền

Chương I tập trung phân tích tác phẩm Cửa hoa hồng (1988) như một thể nghiệm đầu tiên của Thiết Ngưng trong việc phá vỡ hệ thống nam quyền truyền thống tồn tại qua nhiều thế hệ tại Trung Quốc:

1. Giải thể định chế nam quyền:

• Trung tâm hóa nhân vật nữ và ngoại biên hóa nhân vật nam: Tác phẩm xây dựng trục tự sự xoay quanh ba thế hệ phụ nữ trong gia đình: Tư Kì Văn (bà ngoại), Trúc Tây (mợ), và Tô Mi / Mi Mi (cháu gái). Các nhân vật nam dù có số lượng đông đảo hơn nhưng đều bị đẩy ra vùng ngoại biên, trở thành các "vệ tinh" phụ trợ làm nổi bật hành trình tự ý thức của phái nữ. Số lượng nhân vật nam gắn với từng nhân vật nữ giảm dần qua các thế hệ:

Thế hệ nhân vật nữ	Nhân vật nam liên quan	Vai trò trong cấu trúc tự sự
Tư Kì Văn (Thế hệ thứ nhất)	Hoa Chí Viễn, Trang Thiệu Kiệm, Chu Cát Khai, Trang lão tiên sinh, Ông Đạt	Đóng vai trò tạo biến cố, áp chế hoặc bộc lộ sự bất lực trước biến động xã hội.
Trúc Tây (Thế hệ thứ hai)	Trang Thản, Đại Kì, Diệp Long Bắc	Đóng vai trò bạn tình, bạn đời nhưng phụ thuộc hoặc trốn chạy trước định kiến.
Mi Mi / Tô Mi (Thế hệ thứ ba)	Chồng Mi Mi	Xuất hiện mờ nhạt, vai trò quyết định thuộc về sự tự chủ của Mi Mi.

• Giải cấu trúc nam tính: Tác giả vạch trần sự yếu kém về thể xác, tâm lý và tư tưởng của nam giới:
  • Hoa Chí Viễn: Mang danh nhiệt huyết cách mạng nhưng thất hứa, bỏ rơi người yêu, để lại gánh nặng tâm lý cho Tư Kì Văn.
  • Trang Thiệu Kiệm: Đớn hèn, kết hôn để trả thù gia đình, bỏ trốn đến Lưỡng Xuân viện ngay đêm tân hôn, lây bệnh giang mai cho vợ, biển thủ công quỹ rồi bắt vợ bán nhà trả nợ; mang tư duy ích kỷ, sợ người vợ tìm kiếm sự giải phóng.
  • Trang Thản: Nhu nhược, không có tiếng nói trong gia đình; tâm lý yếu ớt, hoảng sợ trước hình ảnh hạt lạc giống chuột bao tử dẫn đến vấp ngã qua đời.
  • Đại Kì: Bỏ chạy, để quên quần áo khi bị phát hiện quan hệ tình cảm với Trúc Tây, để người phụ nữ một mình đối diện dư luận.
  • Diệp Long Bắc: Trí thức nghiên cứu động vật nhưng bế tắc trong cảm xúc, chỉ tìm đến Trúc Tây để giải tỏa dục vọng mà không có cam kết.
• Phá vỡ định kiến xã hội:
  • Phá vỡ chuẩn mực "dung nhan": Nhân vật Bà Cô cắt tóc ngắn, mặc âu phục, hút tẩu thuốc sau cú sốc bị chồng bỏ rơi đêm tân hôn; Trúc Tây có thân hình vạm vỡ, cơ bụng tám múi, lưng như quả núi – vẻ đẹp phi truyền thống được nhìn nhận tích cực qua điểm nhìn của Tô Mi.
  • Phá vỡ định kiến "làm dâu" và "góa phụ": Trúc Tây bảo vệ cháu gái trước các quy tắc bàn ăn khắt khe của mẹ chồng; tự tin đối thoại và vượt qua định kiến khắt khe về người phụ nữ góa tái lập quan hệ tình ái.
  • Phá vỡ hình tượng "người phụ nữ gia đình": Tư Kì Văn kiên quyết từ chối bị giam hãm trong gian bếp và công việc nội trợ, phản kháng lại sự sắp đặt của con cháu.

2. Sự trỗi dậy của ý thức nữ tính gắn với thiên tính nữ:

• Nhân vật Tư Kì Văn ý thức về giá trị bản thân, giữ gìn phong thái diện mạo và sự kiêu hãnh cá nhân.
• Nhân vật Trúc Tây dùng kiến thức y học điều chế thuốc diệt chuột: chế ra thuốc "Vui được chuột" (diệt chuột cái) trước khi làm thuốc "Chuột được vui" (diệt chuột đực). Ẩn dụ này phản ánh việc giới nữ dễ bị tổn thương trong cấu trúc xã hội cũ nhưng đồng thời khẳng định vai trò sống còn của phái nữ trong việc duy trì cộng đồng.
• Nhân vật Tô Mi (người kể chuyện từ lúc 6 tuổi đến khi làm mẹ): Nhận thức tự nhiên về cơ thể sinh học, không xấu hổ trước hiện tượng kinh nguyệt; liên tưởng hình ảnh "cá bơi trong nước" khi chứng kiến thân thể người lớn; nhạy cảm với cảm quan khứu giác và nhận diện sự xúc phạm danh dự thân thể.

3. Biểu tượng của sự trỗi dậy ý thức nữ tính:

• Hình tượng Cửa hoa hồng mang tầng nghĩa kép: vừa là cánh cửa kết bằng cành hồng rực rỡ nhưng đầy gai nhọn (biểu tượng cho quá trình vượt qua định chế nam quyền phải trả giá bằng tổn thương), vừa là ẩn dụ cho tử cung và cơ quan sinh sản của người phụ nữ – nguồn gốc của sự sống và bản thể nữ tính.

---

Chương II: Thành phố không mưa – Những chuyển dịch nhận thức từ nữ tính đến nữ quyền

Chương II phân tích tiểu thuyết Thành phố không mưa (1993), làm rõ bước chuyển từ việc đối đầu phá vỡ nam quyền sang việc tái định vị và xây dựng chuẩn tắc nam tính từ điểm nhìn của người nữ:

1. Nam tính theo chuẩn tắc của người nữ:

• Xây dựng hình tượng nam tính tích cực:
  • Phổ Vận Triết (Phó Thị trưởng): Mẫu đàn ông có quyền lực, ý chí, năng lực hành động nhưng biết thấu hiểu, trân trọng trực giác của phụ nữ (lắng nghe Đào Hữu Giai để đổi biển hiệu đường phố, thấu cảm sự hy sinh của người cô, tôn trọng sự sáng suốt của người vợ Bội Vân).
  • Đỗ Chi (Họa sĩ): Đại diện cho mẫu nam tính tài hoa, lương thiện, có ý thức đạo đức nghề nghiệp; trăn trở và tôn trọng vẻ đẹp thân thể người mẫu nữ khi từ chối các ý tưởng thương mại hóa dung tục.
• Loại bỏ các dạng nam tính độc hại, kém cỏi:
  • Bạch Kỷ Hạ: Ngoại hình bảnh bao nhưng nhân cách tha hóa, bạo hành vợ cũ (Khưu Hoa), quỳ lạy ôm chân bố vợ để mưu cầu chức quyền, cuối cùng nhận kết cục tử vong vì tai nạn giao thông.
  • Đổng Đạt (Chồng cũ Hữu Giai): Nhà văn bất tài, bất lực trong cuộc sống thường nhật (không biết thay tắc-te đèn, đóng đinh), yêu cầu vợ dùng tuổi trẻ đi cầu cạnh cấp trên để đổi lấy bậc lương cho mình; tìm kiếm sự an ủi từ các mối quan hệ ngoài luồng.

2. Ý thức nữ và nhận thức về bản sắc giới:

• Ý thức nữ không còn dừng lại ở phản kháng bản năng mà phát triển thông qua va đập xã hội, trải nghiệm nghề nghiệp và trải nghiệm tình cảm phức tạp của các nhân vật nữ (Đào Hữu Giai, Khưu Hoa).
• Người phụ nữ nhận thức rõ quyền tự quyết về hạnh phúc, quyền từ bỏ những mối quan hệ hôn nhân không mang lại sự bình đẳng và tôn trọng.

3. Biểu tượng của sự chuyển dịch ý thức nữ:

• Hình tượng Thành phố không mưa biểu trưng cho không gian sinh tồn khô cằn, khắc nghiệt, thiếu vắng sự che chở, buộc người phụ nữ phải tự tôi luyện bản lĩnh, độc lập tinh thần để tiến tới ý thức nữ quyền tự thân.

---

Chương III: Những người đàn bà tắm – Nữ quyền và thế giới của định chế nữ

Chương III phân tích tiểu thuyết Những người đàn bà tắm (1999), nơi Thiết Ngưng xác lập một thế giới tự trị của giới nữ:

1. Sự phủ nhận tuyệt đối nam quyền:

• Ký hiệu hóa nhân vật nam: Các nhân vật nam không còn giữ vai trò điều phối mạch truyện mà chỉ xuất hiện như những ký hiệu phản chiếu trạng thái tâm lý hoặc sự tha hóa đạo đức của thời đại.
• Xu thế xóa bỏ vai trò nam: Vị trí trung tâm trong đời sống gia đình và trật tự xã hội của nam giới bị triệt tiêu; phụ nữ trở thành chủ thể nắm quyền định đoạt vận mệnh của chính mình.

2. Kiến tạo các khuôn thước nữ quyền:

• Khắc họa thế giới bốn người phụ nữ (Doãn Tiểu Khiêu, Đường Phi, Do Do, Doãn Tiểu Phàm) từ thời thơ ấu trải qua Cách mạng Văn hóa đến khi trưởng thành.
• Người phụ nữ chủ động theo đuổi lý tưởng tình yêu hoàn mỹ, tự do lựa chọn cảm xúc chủ thể, dám đối diện và vượt qua những sang chấn lịch sử, chấn thương tuổi thơ để khẳng định nhân phẩm.

3. Biểu tượng của ý thức nữ quyền:

• Biểu tượng Hành động tắm: Nghi thức thanh tẩy những vết thương quá khứ, gột rửa mặc cảm tội lỗi và áp bức lịch sử, đánh dấu sự tái sinh tinh thần và xác lập tính chủ thể trọn vẹn của người phụ nữ trong xã hội đương đại.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả cụ thể thông qua hệ thống luận điểm và tư liệu văn bản:

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|               TIẾN TRÌNH BIẾN CHUYỂN Ý THỨC NỮ QUYỀN CỦA THIẾT NGƯNG              |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| 1988: CỬA HOA HỒNG                                                                |
| - Phá vỡ định chế nam quyền, trung tâm hóa nữ giới, giải cấu trúc nam tính.      |
| - Ý thức nữ tính gắn liền với thiên tính nữ và cơ thể sinh học.                  |
| - Biểu tượng: Cánh cửa gai hồng & Tử cung người mẹ.                               |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| 1993: THÀNH PHỐ KHÔNG MƯA                                                         |
| - Tái cấu trúc chuẩn mực nam tính từ góc nhìn nữ quyền; loại bỏ nam tính yếu kém. |
| - Chuyển dịch từ trải nghiệm xã hội sang xác lập bản sắc giới.                    |
| - Biểu tượng: Không gian sinh tồn khắc nghiệt của đô thị.                         |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| 1999: NHỮNG NGƯỜI ĐÀN BÀ TẮM                                                      |
| - Ký hiệu hóa và loại trừ vị thế nam quyền; xây dựng định chế thế giới nữ.        |
| - Khẳng định cảm xúc chủ thể, tự do tuyệt đối và thanh tẩy chấn thương lịch sử.   |
| - Biểu tượng: Nghi thức tắm thanh tẩy và tái sinh.                                |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Bảng đối sánh ba tác phẩm trong tiến trình vận động ý thức nữ quyền:

Tiêu chí khảo sát	Cửa hoa hồng (1988)	Thành phố không mưa (1993)	Những người đàn bà tắm (1999)
Giai đoạn ý thức	Trỗi dậy ý thức nữ tính, phản kháng nam quyền.	Chuyển dịch nhận thức từ nữ tính sang nữ quyền.	Xác lập thế giới định chế nữ và ý thức nữ quyền trọn vẹn.
Thái độ với nam giới	Vạch trần sự yếu kém, hèn nhát của nam giới.	Thiết lập chuẩn mực nam tính mới; thanh lọc nam tính xấu.	Ký hiệu hóa, xóa bỏ vai trò chi phối của nhân vật nam.
Thái độ với định kiến	Đập vỡ định kiến về ngoại hình, phận làm dâu.	Độc lập trong lựa chọn tình cảm và sự nghiệp.	Tự chủ tuyệt đối về mặt đạo đức và cảm xúc cá nhân.
Biểu tượng cốt lõi	Cửa hoa hồng (vượt rào cản, cơ quan sinh sản).	Thành phố không mưa (không gian thử thách bản lĩnh).	Hành động tắm (thanh tẩy quá khứ, giải phóng bản thể).

Đóng góp học thuật:

• Khóa luận khắc phục hạn chế của các công trình trước đó (vốn chỉ nhìn nhận nữ quyền ở cấp độ giải phóng thân xác sinh học), mở rộng sang phân tích ý thức xã hội, tư duy lý trí và diễn trình lịch sử của hệ tư tưởng nữ quyền.
• Chỉ ra đặc thù của văn học nữ quyền Trung Quốc: Sự phản kháng không dừng lại ở mức độ hòa giải như văn xuôi nữ Việt Nam mà đẩy hình tượng nhân vật đến sự nổi loạn và tái cấu trúc trật tự giới.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Phạm vi khảo sát tập trung chủ yếu vào ba cuốn tiểu thuyết dài đã được dịch sang tiếng Việt; chưa bao quát toàn bộ khối lượng truyện ngắn, truyện vừa và tản văn phong phú trong sự nghiệp sáng tác của Thiết Ngưng. Các trích dẫn tiếng Trung chủ yếu khai thác từ tài liệu thứ cấp đã công bố.
• Hướng mở rộng: Mở rộng nghiên cứu so sánh đối chiếu giữa văn xuôi nữ quyền của Thiết Ngưng với các nhà văn nữ đương đại Việt Nam (như Dạ Ngân, Nguyễn Ngọc Tư, Võ Thị Hảo); đi sâu vào các thể loại khác của Thiết Ngưng như tản văn và truyện ngắn giai đoạn sau năm 2000.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng sử dụng: Sinh viên, học viên cao học và giảng viên chuyên ngành Văn học, Văn học so sánh, Trung Quốc học, Nghiên cứu Giới và Phát triển.
• Phần nội dung có giá trị cao:
  • Khung phương pháp luận kết hợp giữa phê bình nữ quyền tự do và ký hiệu học văn hóa áp dụng cho văn xuôi tự sự phương Đông.
  • Bảng thống kê, mô hình giải cấu trúc nam tính và hệ thống phân tích các biểu tượng nghệ thuật mang tính chỉ dẫn rõ ràng cho các đề tài nghiên cứu văn học nữ quyền.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao khóa luận lại lựa chọn ba tiểu thuyết Cửa hoa hồng, Thành phố không mưa và Những người đàn bà tắm để khảo sát?
Ba tác phẩm này đại diện cho ba cột mốc sáng tác quan trọng của Thiết Ngưng (1988, 1993, 1999), phản ánh trọn vẹn tiến trình vận động tuần tự của ý thức nữ: Từ sự trỗi dậy phá vỡ định chế nam quyền (Cửa hoa hồng), qua bước chuyển dịch nhận thức và tái lập chuẩn mực (Thành phố không mưa), đến đỉnh cao xác lập định chế thế giới nữ tự trị (Những người đàn bà tắm).

2. Điểm khác biệt trong cách giải cấu trúc nam quyền của Thiết Ngưng so với các tác giả truyền thống là gì?
Thay vì chỉ tập trung ca ngợi sức mạnh hay sự hoàn hảo của nhân vật nữ, Thiết Ngưng giải cấu trúc nam quyền bằng cách phơi bày toàn diện những điểm yếu, sự bạc nhược, hèn nhát, dung tục và bất lực của các nhân vật nam trước biến động của thời cuộc và đời sống gia đình.

3. Hình tượng "Cửa hoa hồng" trong tác phẩm cùng tên mang những tầng nghĩa biểu tượng nào?
"Cửa hoa hồng" đại diện cho hai tầng nghĩa: Thứ nhất, là cánh cổng vừa rực rỡ hương sắc vừa đầy gai nhọn, biểu trưng cho con đường vượt qua định kiến nam quyền đầy đau đớn nhưng kiêu hãnh của người nữ. Thứ hai, là ẩn dụ cơ thể học cho tử cung và cơ quan sinh sản của người mẹ, khẳng định thiên tính nữ và sự khởi đầu của sự sống.

4. Ý nghĩa của hai loại thuốc diệt chuột do nhân vật Trúc Tây nghiên cứu trong Cửa hoa hồng là gì?
Việc Trúc Tây tìm ra thuốc diệt chuột cái ("Vui được chuột") trước loại diệt chuột đực ("Chuột được vui") mang ý nghĩa biểu tượng: Bản dạng giới nữ dễ bị tìm ra điểm yếu và tổn thương trong xã hội cũ; đồng thời chứng minh vai trò nền tảng của nữ giới trong cộng đồng là không thể xóa bỏ, và cấu trúc xã hội vẫn đòi hỏi sự tồn tại cân bằng giữa hai giới.

5. Vì sao nhân vật Bạch Kỷ Hạ trong Thành phố không mưa bị loại bỏ khỏi chuẩn tắc nam tính của người nữ?
Bạch Kỷ Hạ bị loại trừ vì mang bản chất nam tính giả tạo: Bề ngoài cao ráo, mặt mũi trắng trẻo nhưng bên trong nhu nhược, bạo lực với vợ, sẵn sàng quỳ lạy ôm chân người có chức quyền để trục lợi và dùng logic cơ hội để thao túng phụ nữ.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của Đỗ Anh Dũng là công trình nghiên cứu văn học có hệ thống về sự tiến triển của ý thức nữ quyền trong tiểu thuyết Thiết Ngưng qua ba chặng đường sáng tác tiêu biểu. Bằng việc kết hợp phê bình nữ quyền với ký hiệu học văn hóa, tác giả đã làm sáng tỏ quá trình giải thể nam quyền, tái lập chuẩn mực nam tính và kiến tạo không gian tự trị của phái nữ. Công trình cung cấp tư liệu tham khảo học thuật có giá trị cho việc tiếp nhận văn học đương đại Trung Quốc và lý thuyết giới tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: CỬA HOA HỒNG – Ý THỨC PHÁ VỠ ĐỊNH CHẾ NAM QUYỀN Những năm 80 của thế kỉ 20, sau khi cải cách mở cửa tại Trung Quốc được thực hiện, tư tưởng nữ quyền phương Tây cũng đã có cơ hội tràn sâu vào trong hệ thống tư tưởng xã hội của Trung Quốc. Từ đó, ý thức nữ tính của các nữ nhà văn 18 được đánh thức một cách vô cùng mạnh mẽ, Thiết Ngưng cũng không nằm ngoài làn sóng đó. Từ đầu những năm 80, bà đã có những sáng tác nổi bật thuộc thể loại truyện ngắn và tiểu thuyết như Ôi! Hương tuyết, Câu chuyện tháng 6, Chiếc áo đỏ không cúc, … mỗi tác phẩm đều có những dấu ấn riêng của bà. Tuy nhiên, khi tới Cửa hoa hồng được sáng tác năm 1988 và xuất bản năm 1989, Thiết Ngưng như tạo ra được một sự bứt phá mạnh mẽ trong suy nghĩ và tư tưởng, khiến cả độc giả phổ thông cũng như giới chuyên gia phải bị thu hút mạnh mẽ.

Cửa hoa hồng bắt đầu câu chuyện với một thế hệ trung niên, một thế hệ được lớn lên trong hệ ý thức xã hội cũ, là biểu tượng của quan niệm nam quyền. Thế hệ đó được dung dưỡng bởi ý thức nam quyền đã kìm nén, nhấn sâu hết những ý thứ nữ tính vào sâu trong tiềm thức con người dù là nam hay nữ. Chính lựa chọn này đã bao hàm ý thức giải cấu trúc một xã hội vận hành dưới định chế nam quyền, phá vỡ những quy chuẩn cũ từ bao thế hệ. Từ đây, bắt nguồn từ thiên tính nữ trong mỗi người mang bản dạng giới nữ, Thiết Ngưng để cho sự ý thức nữ tính được trỗi dậy mạnh mẽ, vượt khỏi những định chế nam quyền, khẳng định ý thức nữ tính.

Và khẳng định một cách chắc chắn, tác giả đã nhấn sâu vào biểu tượng của sự trỗi dậy ý thức nữ tính với hình tượng Cửa hoa hồng, một cánh cửa tuyệt vời, xinh đẹp nhưng để vượt qua cũng vướng phải những chông gai, khó khăn và nhận lại những tổn thương đau đớn.1 Giải thể định chế nam quyền Việc Đầu tiên, để giải thể định chế nam quyền, Thiết Ngưng đã trung tâm hoá nhân vật nữ và ngoại biên hoá nhân vật nam. Tác giả tập trung đưa nhân vật nữ trở thành trung tâm, mạch nối của tác phẩm, đẩy các nhân vật nam vào những vai phụ, giảm dần qua các thế hệ nữ. Đồng thời, nhà văn cũng giải cấu trúc nam tính làm rõ những mặt yếu của những nhân vật nam. Những nhân vật nam dần bị bóc vỏ những lớp ý thức nam quyền cũ kỹ bên ngoài để đi sâu vào thực tế yếu kém bên trong.

Hơn thế, Thiết Ngưng còn phá vỡ những định kiến trong xã hội nam quyền, 19 cởi bỏ cho những người nữ quan niệm về bề ngoài, thoát khỏi quy tắc về trách nhiệm làm dâu, cũng để nhân vật thoát khỏi hình tượng “người phụ nữ gia đình”. Trung tâm hoá nhân vật nữ và ngoại biên hoá nhân vật nam Đầu tiên, Thiết Ngưng đã phá vỡ vỏ bọc nam quyền trong Cửa hoa hồng với tư cách của một tiểu thuyết thuộc văn học nữ. Tác giả đã trung tâm hoá nhân vật nữ: Từ Kì Văn, Trúc Tây và Mi Mi. Ba nhân vật nữ thuộc 3 thế hệ là mạch nối liền của toàn bộ tác phẩm, tất cả những nhân vật còn lại đều được coi là mắt xích được móc vào với quan hệ của những nhân vật chính này.

Có thể coi là đơn giản bởi Thiết Ngưng là tác giả nữ nên đương nhiên nhân vật chính sẽ là nữ nhưng không phải tác giả nữ nào cũng có thể đẩy những nhân vật nam ra hẳn trở thành những nhân vật phụ hoàn toàn. Như tác phẩm Tạm biệt Vivian của An Ni Bảo Bối, là một tác phẩm của tác giả nữ nhưng nhân vật chính vẫn là nam không hề có quy chuẩn nào cho việc giới tính của tác giả sẽ quy định cho giới tính của nhân vật chính cả. Quay trở lại với Cửa hoa hồng, số lượng nhân vật nam trong tác phẩm thường nhiều hơn và sẽ là các vệ tinh bao quanh những nhân vật nữ: Nhân vật nữ Nhân vật nam Tư Kì Văn Hoa Chí Viễn Trang Thiệu Kiệm Chu Cát Khai Trang lão tiên sinh (Cha của Trang Thiệu Kiệm) Ông Đạt Trúc Tây Trang Thản Đại Kì Diệp Long Bắc 20 Mi Mi Chồng Mi Mi Qua sự thống kê tập trung vào 3 nhân vật nữ chính chạy dài xuyên suốt của câu chuyện, mỗi người đều có sự gắn kết và những sự liên quan đến những nhân vật nam, nhưng càng về các thế hệ sau, số lượng những người nam liên quan càng sẽ được giảm. Ở đây, số nhân vật nam cũng gấp hơn 3 lần số nhân vật nữ, nhưng đều chỉ đóng vai trò của các nhân vật phụ, được xuất hiện để làm rõ chi tiết đời sống của những nhân vật nữ.

Song hành với việc giảm đi về số lượng nhân vật nam, Thiết Ngưng cũng làm giảm đi về những sự chịu ảnh hưởng từ nam tính của các nhân vật nữ. Như vậy, ta thấy dường như Thiết Ngưng vừa làm giảm dần số lượng các nhân vật nam theo thời gian, mà đồng thời cùng làm giảm về chất lượng khiến cho sự kiểm soát của tác phẩm ngày càng được mở rộng và đưa về tay người nữ. Giải cấu trúc nam tính Tiếp tục đi sâu vào vấn đề Thiết Ngưng đã làm giảm đi vai trò của người đàn ông trong đời sống tác phẩm, phá vỡ vỏ bọc nam quyền. Ở đây tác giả làm giảm vai trò người đàn ông không chỉ bằng cách đưa cho người phụ nữ sự vượt trội, tự chủ động, mà cả bằng cách làm rõ những mặt “yếu” của phái “mạnh”.

Những nhân vật nam trong tác phẩm như Hoa Chí Viễn, Trang Thiệu Kiệm, Chu Cát Khai, Trang Thản, Diệp Long Bắc, được Thiết Ngưng miêu tả làm rõ những sự yếu kém, không chỉ nằm ở phần thể xác mà cả những sự yếu kém trong suy nghĩ, tư tưởng cũng được thể hiện hết sức rõ ràng. Người đàn ông đầu tiên xuất hiện trong cuộc đời bà Tư Kì Văn là Hoa Chí Viễn, một chàng trai với nhiệt huyết cách mạng vô cùng dữ dội và tình yêu của hai người cũng rực cháy như vậy. Bà Văn đã chống đối cả cha mẹ, để đi theo những hoạt động mà Hoa Chí Viễn dẫn đầu, lúc đó cả tình yêu cách mạng và tình yêu đôi lứa của cả hai được hoà quyện vào nhau. Nhưng khi thời cuộc thay đổi, Hoa Chí Viễn cần trở về vùng nông thôn để hoạt động, anh đến tìm gặp Kì Văn nói những 21 lời mặn nồng đầy hứa hẹn “anh nói, sẽ có ngày anh quay trở về đón Kì Văn, vì anh yêu cô”[12, 97].

Sau đó, anh liền ra đi đem theo tình yêu và “sự kiên trinh vô hạn của người con gái” của Tư Kì Văn. Nhưng tất cả điều đó sẽ chẳng là gì nếu Hoa Chí Viễn thực sự trở về như lời anh từng nói. Thiết Ngưng tạo nên hình tượng Hoa Chí Viễn rất có ý chí, muốn vươn lên, giải phóng nhưng chính hành động của anh ta lại làm tổn thương tới người con gái yêu anh ta, trói buộc cô với một mối tình vô nghĩa và gây ra kết quả đau khổ sau này. Bởi sự việc với Hoa Chí Viễn, cùng với áp lực từ gia đình, Tư Kì Văn đã quyết định lấy một người đàn ông không có tình cảm với mình mà bản thân mình cũng không có tình cảm.

Trang Thiệu Kiệm vốn có mối tình với một tiểu thư danh giá họ Tề ở Thiên Tân nhưng lại không thành, nên việc đồng ý với sự sắp đặt của người cha, kết hôn với Kì Văn chỉ như một sự báo thù, nhất là khi anh biết chuyện của Kì Văn với Hoa Chí Viễn. Nhưng ngay đêm tân hôn, Thiệu Kiệm chỉ có ý nghĩ dày vò với người vợ của mình và sau đó liền rời đi trong đêm. Với cương vị của một thiếu gia, nhưng nhân cách của Thiệu Kiệm quá hèn nhát, anh ta dồn tất cả những đau đớn, khó khăn mình gặp phải lên số phận của người mà mình cưới. Không chỉ vậy, Trang Thiệu Kiệm cũng là nhân vật nam được miêu tả với sự rời đi.

Thiệu Kiệm ngay khi vừa động phòng xong, anh liền bỏ đi tới Lưỡng Xuân viện – một nơi vui chơi, đàn đúm, hoan lạc. Thiệu Kiệm rời gia đình vợ con đi tới Dương Châu một nơi xa xôi, tách biệt với gia đình tự mình sinh sống, không lời thư từ. Thời gian văn bản của Thiệu Kiệm rất ít, mà trong số thời gian đó anh luôn rời đi không chỉ rời khỏi vợ mà là cả gia đình. Mục đích của sự rời đi chỉ vì thoả mãn bản thân mà Thiệu Kiệm đã gây tổn thương cho tất cả.

Sự yếu kém, thiếu hụt bản lĩnh trong một người đàn ông, được Thiết Ngưng làm rõ khiến người đọc có cái nhìn rõ hơn khác với những hình tượng anh hùng quen thuộc. 22 Trang Thiệu Kiệm cũng có tư duy rất yếu kém. Khi Kì Văn đến Dương Châu tìm gặp mong tình cảm được bồi đắp, Thiệu Kiệm lại lôi ra một thứ logic hết sức dung tục để nói về hành động tìm tới của vợ mình là “nóng máy không chịu nổi”. Anh ta còn so sánh cơ thể của vợ mình với một cô gái làng chơi với biệt hiệu “giày đỏ xinh đẹp” với một câu nói vô cùng tổn thương “Có thể “nó” vừa trong “giày đỏ xinh đẹp” ra.

Thiệu Kiệm mang một tư duy quá cố chấp với vợ của mình, coi thường tình cảm của người phụ nữ, chỉ mang suy nghĩ về tình dục đối với người vợ. Thật sự, những lời tổn thương từ logic dung tục của Thiệu Kiệm vốn chẳng thể làm tổn thương ai mà đó chính là người vợ của mình. Một sự yếu kém trong tư tưởng và suy nghĩ, tư duy của một người đàn ông đã làm tổn thương nhân cách, tôn nghiêm của một người phụ nữ. Thiết Ngưng không chỉ vạch ra bộ mặt của một người đàn ông dung tục, đớn hèn không biết trân trọng giá trị thực của người vợ mình, mà còn đem chính người phụ nữ ấy ra để dày vò, miệt thị, xúc phạm đầy đau xót.

Thiệu Kiệm gây tổn thương cho Kì Văn cả về mặt sinh lý. Một năm, anh đột ngột từ Thiên Tân về ăn Tết, và chính lần đó anh đã lây sang cho chị một căn bệnh “xấu hổ” - giang mai, hoa liễu, sau đó anh cũng đột ngột rời đi. Cho đến khi anh phạm sai lầm ở Thiên Tân, đã biển thủ một số tiền nơi anh làm mới lại quay về để tìm vợ của mình. Nhưng đáng nói ở đây “Thiệu Kiệm ngạc nhiên vợ vẫn sống rất vui tươi.