Chương I. Những vấn đề chung về định tội danh đối với các tội phạm về ma túy. Chương II. Định tội danh đối với các tội phạm cụ thể về ma túy của cơ quan có thẩm quyền trong quá trình giải quyết vụ án hình sự từ năm 2006 đến 2010.
Chương III.Một số giải pháp nâng cao chất lượng việc định tội danh đối với các tội phạm về ma túy. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ ĐỊNH TỘI DANH ĐỐI VỚI CÁC TỘI PHẠM VỀ MA TÚY 1. Khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa của việc định tội danh đối với các tội phạm về ma túy 1. Khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa của việc định tội danh 1.
Khái niệm về định tội danh Để xác định một tội phạm và truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người phạm tội trong quá trình giải quyết một vụ án hình sự, cơ quan có thẩm quyền phải thực hiện hoạt động định tội danh. Có thể nói, định tội danh là một khái niệm của khoa học luật hình sự Việt Nam, nó không được quy định cụ thể trong luật thực định. Vì vậy, có rất nhiều quan điểm khác nhau về khái niệm này: Theo quan điểm của GS.TSKH Lê Cảm thì định tội danh là một quá trình nhận thức lý luận có tính lôgic, là dạng của hoạt động thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự cũng như pháp luật tố tụng hình sự và được tiến hành trên cơ sở các chứng cứ tài liệu thu thập được và các tính tiết thực tế của vụ án hình sự để xác định sự phù hợp giữa các dấu hiệu của hành vi tương ứng do luật hình sự quy định nhằm đạt được sự thật khách quan, tức đưa ra sự đánh giá chính xác tội phạm về mặt pháp lý hình sự, làm tiền đề cho việc cá thể hóa và phân tích trách nhiệm hình sự một cách công minh, có căn cứ và đúng pháp luật [11, tr. TS Dương Tuyết Miên cũng đưa ra quan điểm của mình về định tội danh: “Định tội danh là hoạt động của cơ quan tiến hành tố tụng (Cơ quan Điều tra, Viện kiểm sát và Tòa án) và một số cơ quan khác có thẩm quyền theo quy định của pháp luật để xác định một người có phạm tội hay không, nếu phạm tội 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thì đó là tội gì, theo điều luật nào của BLHS hay nói cách khác đây là quá trình xác định tên tội cho hành vi nguy hiểm đã thực hiện”[27, tr.s Đoàn Tất Minh đưa ra định nghĩa về định tội danh: “Định tội danh là thuật ngữ dùng để chỉ hoạt động của cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng có thẩm quyền trong tố tụng hình sự nhằm đối chiếu sự phù hợp giữa các dấu hiệu thực tế của cấu thành tội phạm với các dấu hiệu pháp lý của cấu thành tội phạm được mô tả (quy định) trong Luật hình sự để giải quyết án hình sự bằng việc ra kết luận bằng văn bản áp dụng pháp luật” [31, tr.
Mỗi một tác giả đều thể hiện rõ quan điểm riêng của mình về khái niệm định tội danh. Tuy nhiên, các quan điểm trên đều thể hiện: việc định tội danh là quá trình áp dụng pháp luật hình sự của cơ quan có thẩm quyền và việc định tội danh phải dựa trên quy định của luật hình sự để xác định tội danh cho người phạm tội. Như vậy, định tội danh có thể được hiểu là hoạt động thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự và pháp luật tố tụng hình sự của các cơ quan tiến hành tố tụng (Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát và Tòa án) và một số cơ quan khác có thẩm quyền theo quy định của pháp luật trên cơ sở các chứng cứ, các tài liệu thu thập được và các tình tiết thực tế của vụ án nhằm xác định sự phù hợp giữa hành vi thực tế đã thực hiện với các cấu thành tội phạm cụ thể được quy định trong BLHS, từ đó xác định một người có phạm tội hay không, và phạm tội theo điều luật nào của BLHS. Đặc điểm của việc định tội danh Bất kể hoạt động nào cũng có những đặc điểm riêng vốn có của nó, và định tội danh cũng vậy.
Từ khái niệm nêu trên cho thấy hoạt động định tội danh có các đặc điểm sau: Thứ nhất, định tội danh là hoạt động tiến hành tố tụng được tiến hành bởi cơ quan tiến hành tố tụng (Cơ quan điều tra, Viện Kiểm sát và Toà án) và một số cơ quan khác có thẩm quyền. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Thứ hai, việc định tội danh được tiến hành trên cơ sở áp dụng pháp luật hình sự và pháp luật tố tụng hình sự. Người định tội danh lựa chọn đúng quy phạm pháp luật hình sự để áp dụng đối với hành vi nguy hiểm cho xã hội cụ thể nào đó được thực hiện trong thực tế khách quan. Thứ ba, hoạt động định tội danh là hoạt động đối chiếu sự phù hợp giữa các dấu hiệu thực tế của cấu thành tội phạm với dấu hiệu pháp lí của cấu thành tội phạm được mô tả trong BLHS.
Hoạt động này chính là việc xác định xem dấu hiệu của hành vi nguy hiểm cho xã hội được thể hiện có phù hợp với dấu hiệu cấu thành tội phạm cụ thể do điều luật tương ứng trong Phần tội phạm BLHS quy định không; trên cơ sở đó, đưa ra sự đánh giá nhất định về mặt pháp lý hình sự đối với hành vi nguy hiểm cho xã hội cụ thể đã xảy ra trong thực tế khách quan. Thứ tư, sau khi đối chiếu sự phù hợp giữa dấu hiệu thực tế của cấu thành tội phạm với dấu hiệu pháp lí của cấu thành tội phạm được mô tả trong luật hình sự thì cơ quan có thẩm quyền sẽ đưa ra kết luận người đó phạm vào tội gì theo điều luật nào của BLHS bằng việc ra một quyết định như quyết định khởi tố, truy tố. Như vậy, định tội danh phải dựa vào cấu thành tội phạm cơ bản của tội phạm cụ thể. Định tội danh phải được tiến hành trước, trên cơ sở đó mới có thể tiến hành được việc quyết định hình phạt.
Chủ thể của hoạt động định tội danh do Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án và một số cơ quan khác có thẩm quyền theo quy định của pháp luật tiến hành. Ý nghĩa của việc định tội danh Định tội danh là hoạt động thực tiễn quan trọng của các cơ quan tiến hành tố tụng và một số cơ quan có thẩm quyền khác theo quy định của pháp luật. Do vậy, việc nghiên cứu vấn đề định tội danh có ý nghĩa vô 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cùng quan trọng trong công tác xét xử vụ án hình sự, thể hiện ở những điểm sau: Thứ nhất, việc định tội danh đúng sẽ là tiền đề cho việc phân hóa trách nhiệm hình sự và cá thể hóa hình phạt một cách công minh, có căn cứ và đúng pháp luật, đồng thời để áp dụng chính xác các quy phạm và pháp luật, đồng thời để áp dụng chính xác quy phạm và các chế định cơ bản được ghi nhận trong BLHS năm 1999 như: các tình tiết loại trừ tính chất tội phạm của hành vi, hình phạt, tái phạm, quyết định hình phạt trong một loạt những trường hợp khác nhau (tội phạm có đồng phạm, nhiều tội phạm, án treo…). Thứ hai, định tội danh đúng là một trong những cơ sở để áp dụng chính xác các quy phạm pháp luật tố tụng hình sự về tạm giam, thời hạn tạm giam, khởi tố vụ án hình sự… bằng cách đó, định tội danh đúng sẽ góp phần đắc lực vào việc bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của công dân [11, tr.29] Thứ ba, định tội danh chính là quá trình xác định một hành vi đã thực hiện trên thực tế có phạm tội không, nếu phạm tội thì tội đó là gì theo điều luật nào của BLHS, do vậy định tội danh đúng chính là sự thể hiện hoạt động có hiệu quả, ý thức tuân thủ pháp luật triệt để cũng như ý thức trách nhiệm trong hoạt động nghề nghiệp của các cơ quan có thẩm quyền, từ đó góp phần nâng cao uy tín, chất lượng hoạt động của các cơ quan này cũng như hỗ trợ cho việc củng cố và tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa.
Thứ tư, định tội danh sai sẽ dẫn đến hậu quả tất yếu là quyết định hình phạt sai, từ đó làm cho hình phạt đã tuyên không tương xứng với tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, làm cho bản thân bị cáo không thấy được tính sai trái của hành vi của mình, từ đó không tự giác tuân thủ pháp luật. Định tội danh sai sẽ không thuyết phục được quần chúng nhân dân về tính đúng đắn và nghiêm minh của bản án, làm giảm hiệu quả giáo dục của bản án đối với quần chúng nhân dân. Bên cạnh đó, định tội danh sai cũng 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com dẫn tới việc không đảm bảo được tính có căn cứ pháp lý của bản án, đồng thời làm giảm uy tín và hiệu lực của các cơ quan bảo vệ pháp luật, làm giảm hiệu quả của cuộc đấu tranh phòng và chống tội phạm. Như vậy, hoạt động định tội danh có ý nghĩa quan trọng trong quá trình giải quyết vụ án hình sự, là cơ sở để tiến hành các hoạt động tố tụng khác.
Mục đích của hoạt động này là nhằm giải quyết vụ án hình sự một cách đúng đắn, đó là xử lý đúng người, đúng tội và buộc người có hành vi phạm tội phải chịu hình phạt tương ứng với tính chất và mục đích của hành vi mà họ đã thực hiện. Khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa của việc định tội danh đối với các tội phạm về ma túy 1. Khái niệm của việc định tội danh đối với các tội phạm về ma túy Định tội danh đối với các tội phạm về ma túy là hoạt động thực tiễn áp dụng các căn cứ pháp lý cụ thể được quy định từ Điều 192 - 201 tại Chương XVIII của BLHS về các tội phạm về ma túy. Trên cơ sở các quy định này, các cơ quan có thẩm quyển định tội danh sẽ xem xét, đánh giá một hành vi đã thực hiện trên thực tế có thỏa mãn các dấu hiệu của tội phạm nào được quy định trong Chương XVIII của BLHS rồi trên cơ sở đó mới xác định vấn đề trách nhiệm hình sự của người phạm tội.