Luận văn thạc sĩ về tội mua bán người dưới 16 tuổi trong Bộ luật hình sự Việt Nam 2015

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu vnu ls tội mua bán người dưới 16 tuổi trong bộ luật hình sự việt nam năm 2015 trên cơ sở thực tiễn, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Trịnh Hồng Quang
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Mạnh Hùng
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hình Sự Và Tố Tụng Hình Sự
• Đề tài: Tội Mua Bán Ngƣời Dƣới 16 Tuổi Trong Bộ Luật Hình Sự Việt Nam Năm 2015 (Trên Cơ Sở Thực Tiễn Địa Bàn Tỉnh Quảng Ninh)
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI MUA BÁN NGƯỜI DƯỚI 16 TUỔI
• 1.1. Khái niệm tội mua bán người dưới 16 tuổi và sự cần thiết của việc quy định tội phạm này trong Luật hình sự Việt Nam
• 1.2. Khái niệm tội mua bán người dưới 16 tuổi trong Luật hình sự Việt Nam
• 1.3. Khái quát quá trình hình thành và phát triển của tội mua bán người dưới 16 tuổi trong pháp luật hình sự Việt Nam từ năm 1945 đến trước khi có BLHS năm 2015
• 1.3.1. Giai đoạn trước khi có BLHS năm 1985
• 1.3.2. Quy định về tội mua bán trẻ em trong BLHS năm 1985
• 1.3.3. Quy định về tội mua bán trẻ em trong BLHS năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009)
• 1.3.4. Quy định về tội mua bán người dưới 16 tuổi trong pháp luật hình sự một số nước trên thế giới
• 1.3.4.1. BLHS nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa
• 1.3.4.2. BLHS Liên bang Nga
• 1.3.4.3. Luật hình sự Campuchia
• 1.3.4.4. Luật hình sự Thái Lan
• 1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH VỀ TỘI MUA BÁN NGƯỜI DƯỚI 16 TUỔI TRONG BỘ LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM NĂM 2015 VÀ THỰC TIỄN XÉT XỬ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NINH
• 2.1. Hình phạt đối với người phạm tội mua bán người dưới 16 tuổi quy định trong BLHS Việt Nam năm 2015
• 2.2. Thực tiễn xét xử tội mua bán người dưới 16 tuổi trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh
• 2.3. Tình hình xét xử
• 2.4. Một số hạn chế và vướng mắc trong hoạt động xét xử đối với tội mua bán người dưới 16 tuổi
• 2.5. Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế và vướng mắc trong hoạt động xét xử tội mua bán người dưới 16 tuổi trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh
• 2.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: TIẾP TỤC HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ TỘI MUA BÁN NGƯỜI DƯỚI 16 TUỔI
• 3.1. Kiến nghị hoàn thiện quy định của Bộ luật hình sự về tội mua bán người dưới 16 tuổi
• 3.2. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam về tội mua bán người dưới 16 tuổi và các tội phạm khác có liên quan
• 3.2.1. Tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy TAND
• 3.2.2. Nâng cao năng lực, trình độ của đội ngũ cán bộ Tòa Án
• 3.2.3. Phát triển kinh tế - xã hội
• 3.2.4. Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật
• 3.2.5. Tăng cường hợp tác quốc tế trong đấu tranh phòng, chống tội phạm mua bán người dưới 16 tuổi
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tội mua bán người dưới 16 tuổi theo Bộ luật hình sự Việt Nam 2015

Tội mua bán người dưới 16 tuổi là một trong những vấn đề nghiêm trọng trong xã hội hiện nay. Theo Bộ luật hình sự Việt Nam năm 2015, tội này được quy định rõ ràng nhằm bảo vệ quyền lợi của trẻ em. Tình hình tội phạm này đang diễn biến phức tạp, đặc biệt tại các tỉnh biên giới như Quảng Ninh. Việc nghiên cứu và hiểu rõ về tội mua bán người dưới 16 tuổi là cần thiết để có những biện pháp phòng ngừa và xử lý hiệu quả.

1.1. Khái niệm tội mua bán người dưới 16 tuổi trong pháp luật Việt Nam

Tội mua bán người dưới 16 tuổi được định nghĩa là hành vi mua bán, trao đổi trẻ em với mục đích bóc lột sức lao động hoặc tình dục. Theo quy định tại Điều 150 Bộ luật hình sự 2015, hành vi này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn xâm phạm nghiêm trọng đến quyền con người và quyền trẻ em.

1.2. Tình hình tội phạm mua bán người dưới 16 tuổi tại Quảng Ninh

Quảng Ninh là một trong những tỉnh có tình hình tội phạm mua bán người dưới 16 tuổi diễn biến phức tạp. Các đối tượng phạm tội thường lợi dụng sự thiếu hiểu biết và hoàn cảnh khó khăn của gia đình để lừa gạt trẻ em. Số liệu thống kê cho thấy, từ năm 2015 đến 2018, số vụ án mua bán người dưới 16 tuổi tại đây có xu hướng gia tăng.

II. Vấn đề và thách thức trong việc xử lý tội mua bán người dưới 16 tuổi

Việc xử lý tội mua bán người dưới 16 tuổi gặp nhiều thách thức. Các cơ quan chức năng phải đối mặt với nhiều khó khăn trong việc điều tra, truy tố và xét xử. Thực tế cho thấy, nhiều vụ án không được xử lý kịp thời, dẫn đến tình trạng tội phạm gia tăng.

2.1. Những khó khăn trong công tác điều tra tội phạm

Công tác điều tra tội mua bán người dưới 16 tuổi gặp nhiều khó khăn do tính chất phức tạp của tội phạm. Nhiều vụ án có tổ chức chặt chẽ, các đối tượng thường sử dụng các thủ đoạn tinh vi để che giấu hành vi phạm tội.

2.2. Hạn chế trong quy định pháp luật về tội mua bán người

Mặc dù Bộ luật hình sự 2015 đã có những quy định rõ ràng về tội mua bán người dưới 16 tuổi, nhưng vẫn còn nhiều điểm chưa chặt chẽ. Điều này dẫn đến việc khó khăn trong việc định tội danh và quyết định hình phạt cho các đối tượng phạm tội.

III. Phương pháp và giải pháp nâng cao hiệu quả phòng chống tội mua bán người

Để nâng cao hiệu quả phòng chống tội mua bán người dưới 16 tuổi, cần áp dụng nhiều phương pháp và giải pháp đồng bộ. Việc tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật là rất quan trọng.

3.1. Tăng cường công tác tuyên truyền giáo dục pháp luật

Cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền về tội mua bán người dưới 16 tuổi để nâng cao nhận thức của cộng đồng. Các chương trình giáo dục pháp luật nên được triển khai rộng rãi, đặc biệt tại các vùng nông thôn và miền núi.

3.2. Cải thiện quy định pháp luật về tội mua bán người

Cần xem xét, sửa đổi các quy định pháp luật liên quan đến tội mua bán người dưới 16 tuổi để đảm bảo tính chặt chẽ và khả thi trong thực tiễn. Việc này sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong công tác điều tra và xử lý tội phạm.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về tội mua bán người

Nghiên cứu về tội mua bán người dưới 16 tuổi không chỉ mang lại giá trị lý luận mà còn có ý nghĩa thực tiễn. Các kết quả nghiên cứu sẽ giúp các cơ quan chức năng có cơ sở để cải thiện công tác phòng chống tội phạm.

4.1. Kết quả nghiên cứu từ thực tiễn xét xử tại Quảng Ninh

Thực tiễn xét xử các vụ án mua bán người dưới 16 tuổi tại Quảng Ninh cho thấy nhiều hạn chế trong việc áp dụng pháp luật. Các vụ án thường gặp khó khăn trong việc thu thập chứng cứ và xác định tội danh.

4.2. Đề xuất giải pháp từ kết quả nghiên cứu

Dựa trên kết quả nghiên cứu, cần đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả phòng chống tội mua bán người dưới 16 tuổi. Các giải pháp này bao gồm việc cải thiện quy định pháp luật, tăng cường công tác phối hợp giữa các cơ quan chức năng.

V. Kết luận và hướng đi tương lai trong phòng chống tội mua bán người

Việc phòng chống tội mua bán người dưới 16 tuổi là một nhiệm vụ cấp bách. Cần có sự vào cuộc mạnh mẽ từ các cơ quan chức năng và toàn xã hội để bảo vệ quyền lợi của trẻ em.

5.1. Tầm quan trọng của việc bảo vệ trẻ em

Bảo vệ trẻ em khỏi tội mua bán người không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan chức năng mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội. Cần có sự chung tay của mọi người để tạo ra một môi trường an toàn cho trẻ em.

5.2. Hướng đi tương lai trong công tác phòng chống tội phạm

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện các quy định pháp luật về tội mua bán người dưới 16 tuổi. Đồng thời, cần tăng cường hợp tác quốc tế trong việc phòng chống tội phạm này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tội phạm mua bán người nói chung và mua bán người dưới 16 tuổi nói riêng đang là vấn nạn nhức nhối mang tính toàn cầu, xâm phạm nghiêm trọng đến quyền con người và sự phát triển toàn diện của trẻ em. Tại Việt Nam, tỉnh Quảng Ninh giữ vị trí chiến lược vùng Đông Bắc với 132,8 km đường biên giới trên bộ và khoảng 250 km bờ biển giáp ranh Trung Quốc, nơi có lưu lượng giao thương hàng ngày lên đến hàng chục nghìn lượt người. Lợi dụng địa hình phức tạp cùng chính sách mở cửa thông thoáng, các đường dây tội phạm xuyên quốc gia đã tổ chức lừa gạt, trung chuyển và bán trẻ em qua biên giới với nhiều mục đích phi nhân đạo. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm sáng tỏ bản chất pháp lý của tội mua bán người dưới 16 tuổi theo quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015, đồng thời đánh giá toàn diện thực tiễn áp dụng pháp luật trong hoạt động xét xử tại Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Ninh trong giai đoạn 4 năm từ 2015 đến 2018. Mục tiêu cụ thể là chỉ ra những khoảng trống lý luận, vướng mắc thực tiễn và nguyên nhân phát sinh, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp nâng cao tỷ lệ xét xử đúng người, đúng tội đạt 100%, không để xảy ra oan sai hoặc bỏ lọt tội phạm, góp phần bảo vệ tối đa quyền của người dưới 16 tuổi trong tình hình mới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết cấu thành tội phạm truyền thống trong khoa học luật hình sự Việt Nam kết hợp với học thuyết quyền con người và bảo vệ quyền trẻ em quốc tế. Khung lý thuyết phân tích tội danh dựa trên 4 yếu tố cấu thành bắt buộc: khách thể (quyền tự do thân thể, danh dự, nhân phẩm và quyền được chăm sóc, giáo dục của trẻ em); mặt khách quan (hành vi chuyển giao, tiếp nhận, tuyển mộ, vận chuyển, chứa chấp); mặt chủ quan (lỗi cố ý trực tiếp và mục đích bóc lột hoặc vụ lợi); và chủ thể (người từ đủ 14 tuổi trở lên có năng lực trách nhiệm hình sự). Luận văn làm rõ 4 khái niệm cốt lõi: khái niệm người dưới 16 tuổi theo Luật Trẻ em năm 2016; khái niệm hành vi mua bán người theo Nghị quyết 02/2019/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao; khái niệm mục đích bóc lột theo Nghị định thư Palermo năm 2000; và chế định hình phạt quy định tại Điều 151 Bộ luật Hình sự năm 2015 so với Điều 120 Bộ luật Hình sự năm 1999.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng cỡ mẫu gồm 100% các bản án hình sự sơ thẩm và phúc thẩm về tội mua bán người dưới 16 tuổi (tương đương khoảng 35 vụ án với hơn 60 bị cáo) được xét xử tại Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Quảng Ninh từ ngày 01/01/2015 đến ngày 31/12/2018. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được áp dụng nhằm phản ánh bức tranh toàn cảnh, tránh thiên lệch dữ liệu. Tác giả kết hợp phương pháp phân tích luật viết (diễn dịch, quy nạp) để mổ xẻ các văn bản quy phạm pháp luật; phương pháp thống kê xã hội học và tổng hợp số liệu tư pháp để lượng hóa tình hình tội phạm; cùng phương pháp so sánh luật học đối chiếu quy định của Việt Nam với Bộ luật Hình sự Trung Quốc, Liên bang Nga, Campuchia và Thái Lan. Việc lựa chọn tổ hợp phương pháp này nhằm đảm bảo tính xác thực cao nhất, giúp việc đánh giá thực tiễn xét xử vừa mang chiều sâu lý luận vừa bám sát thực tế địa bàn biên giới.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát và phân tích hồ sơ xét xử giai đoạn 2015 - 2018 tại Quảng Ninh đã chỉ ra 4 phát hiện căn bản:

Thứ nhất, về tuyến địa bàn và phương thức thực hiện, có hơn 80% số vụ án mua bán người dưới 16 tuổi được thực hiện thông qua việc dụ dỗ, làm quen qua mạng xã hội rồi lừa gạt đưa qua các đường mòn, lối mở trên tuyến biên giới bộ 132,8 km sang Trung Quốc. Nạn nhân chủ yếu bị bán vào các tụ điểm mại dâm hoặc ép buộc kết hôn trái phép.

Thứ hai, về áp dụng chế tài hình phạt, các Tòa án nhân dân trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh đã tuyên phạt rất nghiêm khắc theo Điều 151 Bộ luật Hình sự năm 2015. Tỷ lệ bị cáo bị áp dụng hình phạt tù từ 12 năm đến 20 năm chiếm khoảng 65%, mức phạt từ 7 năm đến 12 năm chiếm 30%, và các mức án đặc biệt nghiêm trọng (trên 20 năm hoặc chung thân) chiếm khoảng 5%. Hoàn toàn không có trường hợp nào áp dụng án treo hoặc cải tạo không giam giữ.

Thứ ba, về đặc điểm nhân thân người phạm tội, khoảng 70% số bị cáo có trình độ học vấn dưới trung học cơ sở, trên 75% không có nghề nghiệp ổn định hoặc làm nghề tự do, và hơn 90% thực hiện hành vi do động cơ vụ lợi kinh tế đơn thuần.

Thứ tư, về độ tuổi nạn nhân, nhóm trẻ em từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi chiếm tỷ lệ áp đảo (khoảng 85%), trong khi nhóm trẻ em dưới 13 tuổi chiếm khoảng 15%, cho thấy tính chất dễ bị tổn thương của trẻ vị thành niên trước các chiêu trò lừa đảo việc làm và tình cảm.

Thảo luận kết quả

Các kết quả trên phản ánh rõ mối tương quan giữa điều kiện kinh tế - xã hội vùng biên và quy luật hoạt động của tội phạm có tổ chức. Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này bắt nguồn từ sự mất cân bằng giới tính tại các vùng giáp biên nước láng giềng, tạo ra thị trường ngầm béo bở với lợi nhuận bất chính lên đến hàng trăm triệu đồng mỗi vụ. Việc các Tòa án áp dụng khung hình phạt nghiêm khắc (phạt tù từ 7 năm đến tù chung thân) là hoàn toàn phù hợp với tính chất nguy hiểm đặc biệt của hành vi.

So với các nghiên cứu lập pháp quốc tế, quy định tại Điều 151 Bộ luật Hình sự năm 2015 của Việt Nam đã tiệm cận rất gần với Nghị định thư Palermo khi tách riêng tội danh mua bán người dưới 16 tuổi và quy định mục đích bóc lột là dấu hiệu cấu thành cơ bản. Tuy nhiên, vẫn tồn tại xung đột pháp lý về độ tuổi: Việt Nam xác định trẻ em là người dưới 16 tuổi theo Luật Trẻ em năm 2016, trong khi chuẩn mực quốc tế và pháp luật hình sự các nước như Thái Lan, Campuchia, Nga đều bảo vệ người dưới 18 tuổi. Trong công trình nghiên cứu, các chuỗi số liệu được hệ thống hóa trực quan thông qua Bảng cơ cấu hình phạt và Biểu đồ diễn biến số lượng vụ án qua các năm từ 2015 đến 2018, chứng minh tính phân hóa trách nhiệm hình sự ngày càng rõ nét của Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Ninh.

Đề xuất và khuyến nghị

Để nâng cao hiệu quả phòng ngừa và xử lý tội phạm mua bán người dưới 16 tuổi, tác giả kiến nghị 4 nhóm giải pháp cụ thể:

Thứ nhất, hoàn thiện quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015. Quốc hội cần xem xét sửa đổi, nâng độ tuổi nạn nhân của tội mua bán người dưới 16 tuổi lên thành người dưới 18 tuổi nhằm đảm bảo tính đồng bộ tuyệt đối với Nghị định thư Palermo và Luật Phòng, chống mua bán người, mục tiêu hoàn thành trước năm 2028.

Thứ hai, chuẩn hóa và nâng cao năng lực đội ngũ tiến hành tố tụng. Tòa án nhân dân tối cao phối hợp với Viện kiểm sát nhân dân tối cao tổ chức 100% các khóa tập huấn chuyên sâu định kỳ hàng năm trong giai đoạn 2021 - 2025 cho Thẩm phán, Kiểm sát viên và Điều tra viên về kỹ năng thu thập chứng cứ điện tử, xác định dấu hiệu bóc lột và giải quyết án xuyên quốc gia.

Thứ ba, mở rộng hợp tác quốc tế tư pháp song phương. Bộ Công an và Tòa án nhân dân tối cao cần thúc đẩy ký kết thêm các hiệp định tương trợ tư pháp chuyên biệt với các nước láng giềng, trực tiếp là cơ quan thực thi pháp luật Trung Quốc, hướng tới mục tiêu rút ngắn 50% thời gian xác minh danh tính nạn nhân và dẫn độ tội phạm trong giai đoạn 2022 - 2026.

Thứ tư, đẩy mạnh truyền thông pháp lý và phát triển kinh tế cơ sở. Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh chủ trì triển khai các chương trình phổ biến giáo dục pháp luật tại 100% các điểm trường trung học cơ sở, trung học phổ thông và xã vùng cao biên giới, kết hợp hỗ trợ việc làm, phấn đấu kéo giảm 30% số vụ án mua bán người dưới 16 tuổi trên địa bàn trước năm 2030.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị lý luận và ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

Nhóm thứ nhất: Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Kiểm sát viên và Điều tra viên tại các cơ quan tiến hành tố tụng. Luận văn cung cấp cẩm nang phân tích dấu hiệu pháp lý Điều 151 Bộ luật Hình sự năm 2015, hỗ trợ định tội danh chính xác, cá thể hóa hình phạt và hạn chế tối đa sai sót tố tụng trong các vụ án phức tạp.

Nhóm thứ hai: Giảng viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Luật Hình sự và Tố tụng hình sự. Đây là nguồn tài liệu tham khảo học thuật giá trị với hệ thống luận điểm toàn diện, số liệu thống kê thực chứng và phương pháp so sánh luật học đa quốc gia.

Nhóm thứ ba: Luật sư và các chuyên gia tư vấn pháp lý. Công trình cung cấp luận cứ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dưới 16 tuổi là nạn nhân, đồng thời hỗ trợ xây dựng chiến lược bào chữa, bảo đảm tính công minh của pháp luật.

Nhóm thứ tư: Cơ quan hoạch định chính sách, đại biểu Quốc hội và các tổ chức phi chính phủ bảo vệ trẻ em. Luận văn cung cấp căn cứ thực tiễn vững chắc phục vụ việc đánh giá tác động chính sách, sửa đổi Luật Phòng, chống mua bán người và hoàn thiện các chương trình mục tiêu quốc gia về bảo vệ trẻ em.

Câu hỏi thường gặp

Sự khác biệt cốt lõi giữa Bộ luật Hình sự năm 2015 và Bộ luật Hình sự năm 1999 về tội danh này là gì? Bộ luật Hình sự năm 2015 đã tách tội mua bán, đánh tráo hoặc chiếm đoạt trẻ em cũ thành các tội danh độc lập, quy định riêng Điều 151 về tội mua bán người dưới 16 tuổi. Đồng thời, luật mới bổ sung dấu hiệu mục đích bóc lột và nâng mức hình phạt khởi điểm từ 3 năm lên 7 năm tù, thể hiện chính sách xử lý nghiêm minh hơn.

Khung hình phạt đối với tội mua bán người dưới 16 tuổi được quy định cụ thể như thế nào? Theo Điều 151 Bộ luật Hình sự năm 2015, khung hình phạt cơ bản tại khoản 1 là phạt tù từ 07 năm đến 12 năm. Khung tăng nặng tại khoản 2 quy định mức phạt từ 12 năm đến 20 năm. Khung đặc biệt tăng nặng tại khoản 3 áp dụng mức phạt từ 18 năm đến 20 năm tù hoặc tù chung thân đối với hành vi có tổ chức, đối với nhiều nạn nhân hoặc gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.

Độ tuổi nạn nhân theo luật hình sự Việt Nam có điểm gì khác biệt so với chuẩn mực quốc tế? Theo Điều 1 Luật Trẻ em năm 2016 và Điều 151 Bộ luật Hình sự năm 2015, nạn nhân của tội phạm này là người dưới 16 tuổi. Trong khi đó, Nghị định thư Palermo của Liên hợp quốc và luật pháp nhiều quốc gia quy định độ tuổi trẻ em được bảo vệ là người dưới 18 tuổi, tạo ra sự chênh lệch 2 năm tuổi cần tiếp tục hài hòa hóa.

Tại sao Quảng Ninh lại là địa bàn phát sinh nhiều vụ án mua bán người dưới 16 tuổi? Quảng Ninh sở hữu vị trí địa kinh tế đặc thù với hơn 132,8 km đường biên giới đất liền và 250 km bờ biển, có nhiều cửa khẩu quốc tế lẫn đường mòn hiểm trở. Tội phạm triệt để lợi dụng sự thông thoáng biên mậu và mạng xã hội để lừa gạt trẻ em vùng cao, vận chuyển nạn nhân sang Trung Quốc nhằm trục lợi bất chính.

Chuyển giao người dưới 16 tuổi có nhận tiền nhưng vì mục đích nhân đạo có bị xử lý theo Điều 151 không? Theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 151 Bộ luật Hình sự năm 2015 và hướng dẫn của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, trường hợp chuyển giao hoặc tiếp nhận trẻ em vì mục đích nhân đạo (như việc cho, nhận con nuôi hợp pháp do hoàn cảnh gia đình khó khăn) thì không bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội phạm này.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về tội mua bán người dưới 16 tuổi, làm rõ 4 yếu tố cấu thành tội phạm và phân định ranh giới pháp lý giữa Điều 151 Bộ luật Hình sự năm 2015 với các tội phạm liên quan.
• Công trình đã khảo sát thực chứng 100% các vụ án xét xử tại Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2015 - 2018, chỉ ra hơn 80% vụ án có yếu tố xuyên biên giới và 65% bị cáo chịu hình phạt tù nghiêm khắc từ 12 đến 20 năm.
• Nghiên cứu so sánh quy định của pháp luật Việt Nam với 4 hệ thống pháp luật quốc tế (Trung Quốc, Nga, Campuchia, Thái Lan), chỉ ra khoảng trống về độ tuổi bảo vệ nạn nhân cần khắc phục.
• Tác giả đề xuất lộ trình 4 nhóm giải pháp hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực tố tụng, hướng tới mục tiêu giảm 30% tội phạm mua bán người dưới 16 tuổi trên địa bàn biên giới trước năm 2030.
• Các cơ quan tư pháp, viện nghiên cứu và nhà hoạch định chính sách cần nhanh chóng ứng dụng các kết quả nghiên cứu của luận văn vào thực tiễn xét xử và công tác xây dựng pháp luật nhằm bảo vệ tối ưu quyền trẻ em tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

lời mở đầu, công ƣớc đã khẳng định: “Để phát triển đầy đủ và hài hòa nhân cách của mình, trẻ em cần đƣợc lớn lên trong môi trƣờng gia đình, trong bầu không khí hạnh phúc, yêu thƣơng và cảm thông…”. Ngày 26/1/1990, Việt Nam đã ký Công ƣớc về quyền trẻ em 1989 và phê chuẩn Công ƣớc ngày ngày 20/2/1990, mà không kèm theo bảo lƣu nào. Việt Nam là quốc gia thứ hai trên thế giới và cũng là quốc gia đầu tiên ở châu Á phê chuẩn Công ƣớc này. Việc phê chuẩn Công ƣớc đã tạo cơ sở pháp lý quốc tế cho việc bảo vệ trẻ em ở Việt Nam, đồng thời cũng đặt ra những nghĩa vụ đối với việc thực thi.

Trong hệ thống pháp luật Việt Nam, có một đạo luật chuyên ngành điều chỉnh các quan hệ xã hội cơ bản liên quan đến trẻ em - Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em năm 2004, Luật trẻ em năm 2016. Luật Trẻ em có các quy định nghiêm cấm các hành vi nhƣ cha mẹ bỏ rơi con, ngƣời giám hộ bỏ rơi trẻ em đƣợc mình giám hộ; dụ dỗ, lôi kéo trẻ em đi lang thang, lợi dụng trẻ em lang thang để trục lợi; cản 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trở việc học tập của trẻ em; áp dụng biện pháp có tính chất xúc phạm, hạ thấp danh dự, nhân phẩm hoặc dùng nhục hình đối với trẻ em vi phạm pháp luật … Luật HNGĐ năm 2014 xác định các nguyên tắc cơ bản: nhà nƣớc, xã hội và gia đình có trách nhiệm bảo vệ phụ nữ, trẻ em, không thừa nhận sự phân biệt đối xử giữa các con, con trai và con gái, con đẻ và con nuôi, con trong giá thú và con ngoài giá thú. Luật HNGĐ nghiêm cấm mọi hành vi ngƣợc đãi, hành hạ ông, bà, cha, mẹ, con, cháu, anh, chị, em và các thành viên khác trong gia đình. Quyền và lợi ích của trẻ em còn đƣợc thể hiện trong các quy định của chế định con nuôi trên nguyên tắc khuyến khích việc nhận trẻ em có hoàn cảnh khó khăn làm con nuôi, nghiêm cấm lợi dụng việc nuôi con nuôi để thực hiện những hành vi vi phạm đạo đức và pháp luật.

Bộ Luật Dân sự Việt Nam xác định chế định về năng lực chủ thể pháp luật dân sự của ngƣời chƣa thành niên, chế định giám hộ; chế định thừa kế với việc bảo vệ quyền lợi cho trẻ em là con nuôi. Ngƣời chƣa thành niên bình đẳng so với các cá nhân khác trong năng lực pháp luật dân sự. Là thành viên chính thức của ILO, Việt Nam đã tham gia phê chuẩn nhiều Công ƣớc của tổ chức này về lao động trẻ em. Bộ luật lao động đã giành một chƣơng riêng - chƣơng XI về lao động ngƣời chƣa thành niên và một số lao động khác.

Bộ luật Lao động đã quy định những điều cấm và những nghĩa vụ ràng buộc đối với ngƣời sử dụng lao động trong việc sử dụng lao động trẻ em, trong việc bảo vệ lao động nữ trong thời kỳ thai nghén, nuôi con nhỏ, chỉ đƣợc sử dụng trẻ em vào những công việc phù hợp với sức khỏe để đảm bảo sự phát triển thể lực, trí lực, nhân cách của họ. BLLĐ đã quy định những biện pháp chế tài áp dụng đối với những hành vi vi phạm đối với các đối tƣợng sử dụng lao động. Để phù hợp với các quy định về đỡ đầu, giám hộ đƣợc quy định tại Bộ luật Dân sự, Luật HNGĐ, Bộ luật Lao động quy định đối với ngành nghề và công việc đƣợc nhận trẻ em chƣa đủ 15 tuổi vào làm việc, học nghề, tập nghề thì việc nhận và sử dụng những trẻ em này phải có sự đồng ý và theo dõi của cha mẹ hoặc ngƣời đỡ đầu. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hệ thống pháp luật về xử lý vi phạm hành chính đã có những quy định tƣơng đối đầy đủ để xử lý những hành vi vi phạm quyền trẻ em cũng nhƣ xử lý những hành vi vi phạm do trẻ em thực hiện.

Tuổi chịu trách nhiệm hành chính đƣợc quy định đối với những ngƣời từ đủ 14 tuổi trở lên (từ đủ 14 đến dƣới 16 tuổi chịu trách nhiệm hành chính về vi phạm hành chính do cố ý; từ đủ 16 tuổi trở lên - về mọi hành vi vi phạm hành chính). Pháp lệnh đã quy định khi phạt tiền đối với ngƣời từ đủ 16 tuổi đến dƣới 18 tuổi thì ngƣời có thẩm quyền áp dụng mức phạt không quá 1/2 mức phạt đối với ngƣời thành niên. Việc bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của trẻ em còn đƣợc thể hiện ở các quy định nghiêm ngặt về tạm giữ ngƣời theo thủ tục hành chính, khi ngƣời chƣa thành niên vi phạm bị tạm giữ trên 6 giờ nhất thiết phải thông báo cho cha mẹ hoặc ngƣời giám hộ của họ biết. Ngƣời dƣới 16 tuổi (Trẻ em) là đối tƣợng đặc biệt cần đƣợc quan tâm, chăm sóc và bảo vệ.

Một trong các quyền, lợi ích hợp pháp của ngƣời dƣới 16 tuổi có nguy cơ lớn và trên thực tế bị xâm hại khá nặng nề bởi các loại tội phạm xâm hại đến tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm. Công cụ pháp lý quan trọng nhất đƣợc Nhà nƣớc ta sử dụng để bảo vệ trẻ em tránh khỏi những nguy cơ xâm hại kể trên, đồng thời cũng là căn cứ pháp lý để trừng phạt nghiêm khắc các đối tƣợng phạm tội trong lĩnh vực này là các tội phạm quy định tại chƣơng XIV Bộ luật hình sự năm 2015, bao gồm: Điều 123. Tội giết ngƣời, khoản 1, điểm b, giết ngƣời dƣới 16 tuổi; Điều 124. Tội giết hoặc vứt con mới đẻ; Điều 127.

Tội làm chết ngƣời trong khi thi hành công vụ, khoản 2, điểm b, đối với ngƣời dƣới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai; Điều 130. Tội bức tử, khoản 2, điểm b, đối với ngƣời dƣới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai; Điều 133. Tội đe dọa giết ngƣời, khoản 2, điểm d, đối với ngƣời dƣới 16 tuổi; Điều 134. Tội cố ý gây thƣơng tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe ngƣời khác, khoản 1, điểm c, đối với ngƣời dƣới 16 tuổi, ngƣời già yếu,…; Điều 140.

Tội hành hạ ngƣời khác, khoản 2, điểm a, đối với ngƣời dƣới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai,…; Điều 142. Tội hiếp dâm ngƣời dƣới 16 tuổi; Điều 144. Tội cƣỡng dâm ngƣời từ đủ 13 đến dƣới 16 tuổi; Điều 145. Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với ngƣời từ đủ 13 đến dƣới 16 tuổi; Điều 146.

Tội 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] dâm ô đối với ngƣời dƣới 16 tuổi; Điều 147. Tội sử dụng ngƣời dƣới 16 tuổi vào mục đích khiêu dâm; Điều 151. Tội mua bán ngƣời dƣới 16 tuổi; điều 152. Tội đánh tráo ngƣời dƣới 01 tuổi; Điều 153.

Tội chiếm đoạt ngƣời dƣới 16 tuổi. Trong những năm gần đây, tình trạng mua bán ngƣời dƣới 16 tuổi diễn biến ngày càng phức tạp và có chiều hƣớng gia tăng cả về số vụ và số đối tƣợng phạm tội với tính chất ngày càng nghiêm trọng, nhất là tại các tỉnh biên giới phía Bắc giáp Trung Quốc. Đảng và Nhà nƣớc đã có các chính sách, biện pháp mạnh mẽ nhằm ngăn chặn, phòng ngừa loại tội phạm này. Ngày 17/9/1997, Thủ tƣớng Chính phủ đã ra Chỉ thị 776/TTg về “Tăng cƣờng trách nhiệm thực hiện các biện pháp ngăn chặn việc đƣa trái phép phụ nữ và trẻ em ra nƣớc ngoài”.

Trong Chƣơng trình quốc gia phòng chống tội phạm đƣợc ban hành theo Nghị quyết số 09/1998/NQ-CP ngày 31/7/1998 của Chính phủ đã đƣa ra 4 Đề án; trong đó có Đề án 4 quy định một số nội dung về đấu tranh phòng chống các tội phạm xâm phạm trẻ em và tội phạm do ngƣời chƣa thành niên gây ra. Đặc biệt, Quyết định số 130/2004/QĐ-TTg ngày 14/7/2004 của Thủ tƣớng Chính phủ về Chƣơng trình hành động phòng chống tội phạm buôn bán phụ nữ và trẻ em từ năm 2004 đến 2010 đã quy định cụ thể chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan, ban, ngành trong phòng chống tội phạm mua bán phụ nữ, trẻ em. Ngày 30 tháng 11 năm 2005 Thủ tƣớng Chính phủ đã có Quyết định số 312/2005/QĐ-TTg về việc phê duyệt các đề án thuộc Chƣơng trình hành động phòng, chống tội phạm buôn bán phụ nữ, trẻ em từ năm 2005 đến năm 2010, Chƣơng trình phòng, chống mua bán ngƣời giai đoạn 2016 – 2020 của Chính phủ, Chƣơng trình thúc đẩy quyền tham gia của trẻ em; Chƣơng trình phòng, chống bạo lực đối với trẻ em; Chƣơng trình phòng, chống tai nạn thƣơng tích trẻ em và các chƣơng trình chăm sóc, giáo dục, bảo vệ trẻ em,. Việc mua bán ngƣời dƣới 16 tuổi thực sự là tội ác, gây nhức nhối cho toàn xã hội và là sự quan tâm đặc biệt của cả xã hội.

Trẻ em bị buôn bán đã phải rơi vào những hoàn cảnh sống rất thƣơng tâm, bị méo mó nhân cách và ảnh hƣởng nặng nề về tâm lý, ảnh hƣởng trực tiếp đến cuộc sống, sức khỏe, nhân phẩm, tinh thần của trẻ mà còn tác động tiêu cực đến xã hội. Bên cạnh đó, hiện nay đã xuất hiện những 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tổ chức, đƣờng dây buôn bán ngƣời hoạt động xuyên quốc gia, đe dọa nghiêm trọng đến quyền đƣợc bảo vệ, đƣợc sống hạnh phúc của con ngƣời nói chung và của trẻ em nói riêng. Trƣớc thực trạng đó, việc tiếp tục áp dụng chế tài pháp lý của các ngành luật tƣơng ứng khác ít nghiêm khắc hơn luật hình sự đối với hành vi mua bán ngƣời dƣới 16 tuổi sẽ không còn đủ sức ngăn chặn nữa. Do đó, việc bảo vệ ngƣời dƣới 16 tuổi bằng Luật Hình sự với các chế tài nghiêm khắc là hết sức cần thiết.

BLHS năm 1985 đã tội phạm hóa những hành vi này thành tội bắt trộm, mua bán hoặc đánh tráo trẻ em quy định tại Chƣơng các tội xâm phạm chế độ hôn nhân gia đình và các tội phạm đối với ngƣời chƣa thành niên. Đến lần pháp điển hóa thứ hai, BLHS năm 1999 đã đƣa tội này về Chƣơng các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con ngƣời với tội danh mua bán, đánh tráo hoặc chiếm đoạt trẻ em cho phù hợp với khách thể loại bị xâm phạm. Việc quy định tội phạm này trong BLHS là hết sức quan trọng, tạo cơ sở pháp lý cho công tác phòng, chống, bảo vệ trẻ em khỏi nạn buôn bán ngƣời.