Chương 1: Những van đẻ ly luận về chế tai do vi phạm hợp đồng thương mại vả pháp luật về chế tai do vi pham hợp đồng thương mại. Chương 2: Thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dung pháp luật về chế tải do vi phạm hợp đồng thương mại từ thực tiễn xét xử tai Toa án nhân dân. tỉnh Quảng Ninh Chương 3: Yêu cầu và giải pháp hoàn thiên về chế tải do vi phạm hợp đẳng thương mai tai Việt Nam. CHUONG1 NHUNG VAN DE LY LUẬN VE CHE TÀI DO VI PHAM HOP BONG THUONG MAI VAPHAP LUAT VE CHE TÀI DO VI PHAM HỢP ĐỒNG THUONG MAI 111.
Khai quát về chế tài do viphạm hợp đồng thương mại. Hợp déng thương mại và vi phạm hợp đông thương mai 1.111 Khái quát về Hợp đồng và Hợp đồng thương mại Hop đồng là một van đề không mới nhưng trong khoa học pháp lý còn tôn tại nhiều quan điểm khác nhau về khái niệm nay. Các quốc gia trên thể giới khác nhau sẽ có cách đính nghĩa hop đồng khác nhau. Xét từ khía cạnh bảo vệ quyển lợi của các chủ thể khi tham gia trong hoạt động kinh tế.
Tại Công Hòa Pháp thì có quan điểm: “Hop đồng la sự fhöa thuận giữa các bôn theo đó mét hoặc nhiều người cam két với một hoặc nhiều người khác về việc chuyển giao một vat, làm hoặc không làm một công việc nào đó”. Hoa Kỳ cho ring “Hop đồng là tổng hop các ngiấa vu pháp If phát sinh từ sự "thỏa. Trung Quốc quy dink: “Hop đồng theo guy dink của Tuật này là sự thõa thuận về việc xác lập, thay đối, chẩm đứt quyễn, ngiữa vụ “ân sự gitta các cini thé inh đẳng tự nhiên, các tổ chute Rhác 6 Việt Nam, thi có rất nhiễu quan điểm khác nhau về Hợp đồng dẫn đến nhiễu tranh cãi khái niệm dân sự theo nghĩa réng (gồm cả kinh doanh, thương mại, lao đông) và theo nghĩa hep là không bao gồm kinh doanh, thương mại, lao đông. Tuy nhiên, yếu tổ cơ ban nhất của hợp dong la sự théa hiệp giữa các ý chi, tức là có sư ng thuận giữa các bén với nhau.
Người ta thường gọi nguyên tắc này là nguyên tắc hiệp ý. Nguyên tắc hiệp ý là kết quả tất yếu của tư do hợp đồng: khi giao kết hợp đồng các bên được tự do quy định nội dung hop đồng, tw do xác định pham vi quyển vả nghĩa vụ của các bên Đương nhiên tư do hợp đồng không phải là tự do tuyệt đối. Từ các khía cạnh trên, tac giả cho ring “Hop đồng id sự thỏa thuận giữa hai hay nhiều 10 bên với nme đích xác lap, thay đối, chẩm aiit quyền và ngÌữa vụ của các bên. Déng thời, khi giao kết một hop đông nào đó thì đậy là một hành vi pháp if, thé hiện ÿ chi cũa các bên đỗ làm phát sinh các quyên và nghĩa vụ Hop đồng trong lĩnh vực thương mai thì đã được pháp luật quy định rố rang hơn Điều 1 của Pháp lênh Hop đồng kinh tế năm 1980 của Hội đồng Nha nước đã nhắc đến định nghĩa về hợp đồng kinh tế.
Theo quy định này thi HĐKT là “sự thóa thudn bằng văn bản tài liệu giao dich giữữa các bên ky kết về việc thực hién công việc sản xuất, trao đổi hàng hóa dich vụ, nghiên cia ứng ung tiễn bô khoa học - if thuật và các théa thuận khác có nme dich kinh doanh với sự quy Ätnh rố rằng quyên và ngiữa vụ của mỗi bên dé xây dụng và thực hiện Rễ hoạch của minh”. Tuy nhiên khéi niệm hợp đồng kinh tế không được ghi nhận tại LTM 1907 mã thay vào đó thi các nha lập pháp lại hưởng tới việc định nghĩa hoạt động thương mai, thông qua đó để có quy định vẻ hợp đồng thương mại - với từ cách là hình thức pháp lý cho các giao dich trong hoạt động thương mai ‘Theo đó, LTM 1997 giới hạn hoạt động thương mại chỉ gồi gon trong ba loại hoạt động. mua bán hang hóa, cũng ứng dich vụ thương mại và các hoạt động xúc tiền thương mại nhằm mục đích lợi nhuân hoặc nhằm thực hiện các chính sách kinh tế - zã hội. Điển này khiến cho cách hiểu về HĐTM cũng khá hẹp Khắc phục những nhược điểm trên Luật Thương mai năm 2005 đã quy định về hoạt đông thương mai với nội hàm rộng hon nhần manh đặc điểm của hoạt đông hoạt động vì mục đích sinh lợi.
Có thể nói, Luật Thương mại 2005 đã có cách tiếp cân "thông thoáng” hơn trong việc mỡ rộng phạm vi của hoạt đông thương mai va căn cứ sác dinh bản chất pháp lý của hoạt đông thương, mại. Sự ra đời của Luật Thương mai 2005 là sự khối đầu hình thảnh một khái niêm mới trong thực tiễn hoạt động kinh doanh - khái niệm "hợp đồng thương mại” " 'Về ly luận HĐTM lả một dang cụ thể của hợp đồng trong lĩnh vực dân. su, nhưng điều đáng tiếc nhất đó là pháp luật trong lĩnh vực thương mai hiện nay chưa đưa ra được một khái niệm chung nhất vé hop đồng thương mai Hiện nay, các khái niệm về hợp đồng thương mai trong các công trình nghiên. cứu cũng chỉ được sử dung tương đối.
Bởi nếu gọi một cách chính sắc thì phải sử dụng thuật ngữ “hop đồng trong thương mai” hay "hợp đồng trong hoạt động thương mại Từ góc đồ đó, căn cứ vao quy định hiến nay vẻ hop ding được quy đính tại BLDS 2015, tác giã cho ring “Hop đồng tiương mat là sự thỏa thudn giữa các bên (trong đó có it nhất một bên tham gia là thương nhân) về việc xác lập thay đỗi hoặc chém đứt quyền nghia vụ của các bên trong việc. thực hiện các hoạt đông thương mai”. Cách định nghĩa này vừa phù hợp với định ngiĩa của Bộ luật Dân sự 2015 về hợp đẳng lại nêu lên được những đặc điểm riêng của hop đông thương mại so với các loại hop đồng khác, đó la đặc. điểm về chủ thể va đặc điểm về mục dich của hợp đông, “Xuất phát từ khải niêm hợp đồng thương mai đã được nên ở phan trên thì hop đồng thương mại có những đặc điểm sau.
"Thứ nhất, chủ thể của hợp đông thương mại được xác lập giữa thương nhân với thương nhân hoặc giữa thương nhân với các chủ thể khác có nhu cầu giao dich, mua bán hing hóa khi chọn LTM 2005. Bởi hoạt đồng thương mại là hoạt đồng của các thương nhân hoặc giữa thương nhân với các chủ thể khác Trong đó thương nhân được xem là các chủ thể hoạt động một cách thường xuyên trong các hoạt động có liên quan đến thương mại, các chủ thể khác được xem là các chủ thể hoạt đông không thường zuyên đó lả tất cã các chủ thể của luật dân sư khi tham gia các hoạt động thương mai "Thứ hai, hop đông thương mại có thé sc lập bằng văn bản, bằng lời nói hoặc hảnh vi cụ thé. Thông thường các hợp đồng thương mai được xác lập ‘bang văn bản để đâm bão sự an toàn và dễ giải quyết khi xây ra tranh chấp, ụ nhưng đối với những hop đồng đơn giản, việc mua bán cần diễn ra nhanh chóng thì các bên có thể zác lập hợp đông bang lời nói hoặc bằng một hanh vi cu thé, Như vậy, việc sác đính hình thức của hop đồng như thé nao là tùy thuộc vào sư thöa thuận của các bên. Tuy nhiên đổi với một số hop đẳng ma pháp luật qui định phải bằng hình thức văn bản thi các bên phải xác lập hợp đẳng bằng văn bản, chẳng hạn như.
hợp đồng cùng ứng dich vụ (Điểu 74 LTM 2005), hợp đồng nhượng quyền thương mai (Điều 285 LTM 2005) "Thứ ba, đổi tượng của hợp đồng thương mai có thé lá hang hóa (động sản hoặc bat đồng sin), dịch vụ,. nhưng phải không thuộc trường hợp danh mục hang hóa bi cảm. Chính vì hoạt động thương mai bao gim mua ban hàng hóa, cung ứng dich vu, xúc tiền thương mai va các hoạt động im mục dich sinh lợi cho nên đối tượng của hop đồng thương mại không chỉ dừng lại ở bảng hóa hữu hình ma bao gồm cả các loại hình địch vụ và các hoạt đồng sinh lợi khác. Vì pham hợp đẳng thương mat Hop đồng thương mại theo khia canh nội dung va thời gian thi có thé tiểu như một bản “kế hoạch chung”, để củng thực hiện quyền và nghĩa vu nhất định đối với nhau trong tương lai.
Các bến căn cứ vào mục đích giao kết, điểu kiện, hoàn cảnh hiện tai và khả năng nhân thức, tư duy, dự đoán vẻ điều kiên, hoàn cảnh tương lai để cùng thoả thuân xác định, bồ trí các quyền và nghia vụ đối với nhau. Khi triển khai thực hiện hợp đồng, có thể vì các lý do. khách quan hoặc chủ quan nảo đó, một bên hoặc các bên của hợp đồng có thể thực hiện hành vi vi phạm nghĩa vu, din đến mục dich giao kết hợp đồng không đạt được, có thé lam phát sinh hành vi vi phạm hợp dong Do đó, vi phạm hợp đông thương mại có thể hiểu là hành vi cụ thể, có tính sai phạm và. trải với các quy định của hợp đẳng thương mại.
Vi phạm hợp ding thương mại là thuật ngữ được zây dựng trên cơ sở thuật ngữ vi pham hợp đông và có B bổ sung thêm các yếu tổ đặc thù của hợp đồng thương mai so với hợp dng nói chung? "Trong khoa học pháp lý, lý thuyết vẻ vi pham Hợp đẳng đã ra đời và tổn tai lâu dai trong tat cả các hệ thống pháp luật trên thé giới, trong đó có 'Việt Nam. Tuy nhiên, đến bây giờ, khoa học pháp luật Hợp đồng nói chung và Hop đồng thương mại nói riêng chưa thông nhất được khái niệm vi pham Hop đông! ‘Theo từ điển Tiếng Việt, “Vi phạm ià khong tuân theo hoặc làm trái lại những điền quy dmh” 2 Vì thé, vi phạm hợp đồng co thể hiểu là không tuân theo hoặc lêm trái những gi các bên đã thoả thuận, thing nhất ý chí với nhau. ‘Theo Tử điển Black Law (phiên bản lan thứ 9), “i phạm hop đồng là vi pham các nghita vụ hợp đẳng bằng việc không thực hiện lồi hứa cũa ai đó, từ chỗi thue hiện hoặc ngăn cân việc tìnec hiện cũa bên kia" 'Vẻ phương diện học thuật, trên thể giới có khả nhiễu học giả dua ra khái niệm về vi phạm hop đông. Chẳng han, tac gã David Kelly cho rằng “/i "phạm hop đồng xây ra Rìi một trong các bên tham gia hop đẳng Riông thực Tiện, hoàn toàn hoặc thod đáng, nghĩa vụ hợp đồng.