Luận văn thạc sĩ về hợp đồng thương mại và giải quyết tranh chấp ngoài toà án tại Việt Nam

Khám phá luận văn thạc sĩ về hợp đồng thương mại và giải quyết tranh chấp ngoài toà án tại Hà Nội, mang đến cái nhìn sâu sắc về thực tiễn pháp luật.

• Tác giả: Trần Thị Thu Trang
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Ánh Hiểu
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Kinh tế ứng dụng
• Đề tài: Nghiên cứu hợp đồng thương mại và giải quyết tranh chấp ngoài toà án tại Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ HỢP ĐỒNG THƯƠNG MẠI VÀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP HỢP ĐỒNG THƯƠNG MẠI BẰNG PHƯƠNG THỨC NGOÀI TÒA ÁN
• 1.1. Khai niệm, đặc điểm của hợp đồng thương mại
• 1.2. Khai quát chung về pháp luật hợp đồng thương mại
• 1.3. Khái quát chung về giải quyết tranh chấp hợp đồng thương mại bằng phương thức ngoài Tòa án
• 1.4. Vai trò của giải quyết tranh chấp hợp đồng thương mại bằng phương thức ngoài Tòa án
• 1.5. Các phương thức giải quyết tranh chấp hợp đồng thương mại ngoài Tòa án
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ HỢP ĐỒNG THƯƠNG MẠI VÀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP HỢP ĐỒNG THƯƠNG MẠI BẰNG PHƯƠNG THỨC NGOÀI TÒA ÁN VÀ THỰC TIỄN THI HÀNH TẠI THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 2.1. Thực trạng pháp luật về hợp đồng thương mại
• 2.2. Thực trạng pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng thương mại bằng phương thức ngoài Tòa án tại Việt Nam
• 2.3. Thực tiễn thi hành pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng thương mại bằng phương thức ngoài Tòa án tại thành phố Hà Nội
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP HỢP ĐỒNG THƯƠNG MẠI BẰNG PHƯƠNG THỨC NGOÀI TÒA ÁN TẠI VIỆT NAM
• 3.1. Một số giải pháp hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng thương mại bằng phương thức trọng tài
• 3.2. Một số giải pháp nâng cao tổ chức thi hành pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng thương mại bằng phương thức trọng tài
• 3.3. Một số giải pháp hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng thương mại bằng phương thức hòa giải thương mại
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN CHUNG

Tóm tắt

I. Khái quát chung về hợp đồng thương mại và giải quyết tranh chấp

Hợp đồng thương mại là một phần quan trọng trong hệ thống pháp luật, đóng vai trò thiết yếu trong việc điều chỉnh các quan hệ kinh tế giữa các bên. Hợp đồng thương mại được hiểu là sự thoả thuận giữa các bên về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền và nghĩa vụ của họ trong các hoạt động thương mại. Đặc điểm nổi bật của hợp đồng thương mại là tính chất sinh lợi, thể hiện qua các giao dịch mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, và các hoạt động thương mại khác. Theo Luật Thương mại 2005, hợp đồng thương mại không chỉ giới hạn trong các thương nhân mà còn bao gồm các tổ chức, cá nhân khác có liên quan đến hoạt động thương mại. Điều này cho thấy sự đa dạng trong các chủ thể tham gia vào các hợp đồng thương mại. Một vấn đề quan trọng cần lưu ý là việc giải quyết tranh chấp phát sinh từ hợp đồng thương mại thường được thực hiện qua các phương thức ngoài toà án như hòa giải và trọng tài, nhằm tiết kiệm thời gian và chi phí cho các bên liên quan. Việc áp dụng các phương thức này đang ngày càng trở nên phổ biến trong bối cảnh nền kinh tế thị trường hiện nay.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của hợp đồng thương mại

Khái niệm về hợp đồng thương mại không chỉ dừng lại ở việc xác định các bên tham gia mà còn bao gồm các yếu tố như mục đích, hình thức và nội dung của hợp đồng. Hợp đồng thương mại được phân loại thành nhiều loại khác nhau, từ hợp đồng mua bán hàng hóa, hợp đồng cung cấp dịch vụ đến các hợp đồng liên quan đến đầu tư. Đặc điểm nổi bật của hợp đồng thương mại là tính chất sinh lợi, điều này có nghĩa là các bên tham gia hợp đồng đều hướng đến việc thu lợi nhuận từ các giao dịch của mình. Ngoài ra, hợp đồng thương mại còn có tính chất tự do trong việc thỏa thuận, miễn là không vi phạm các quy định của pháp luật. Điều này tạo ra sự linh hoạt cho các bên trong việc điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của mình, tuy nhiên cũng đặt ra nhiều thách thức trong việc bảo vệ quyền lợi của các bên khi có tranh chấp xảy ra.

II. Thực trạng pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng thương mại

Thực trạng pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng thương mại tại Việt Nam hiện nay cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Các phương thức giải quyết tranh chấp ngoài toà án như hòa giải và trọng tài đã được quy định trong pháp luật, tuy nhiên, việc áp dụng thực tế vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Đặc biệt, tại Hà Nội, nơi tập trung nhiều hoạt động thương mại, việc giải quyết tranh chấp qua các phương thức này chưa thực sự phát huy hiệu quả. Nhiều doanh nghiệp vẫn còn e ngại trong việc lựa chọn các phương thức này do thiếu hiểu biết về quy trình và lợi ích của nó. Hơn nữa, sự thiếu đồng bộ trong các quy định pháp luật cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Việc nghiên cứu và hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến giải quyết tranh chấp hợp đồng thương mại là rất cần thiết để đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho các bên tham gia giao dịch.

2.1. Thực trạng áp dụng pháp luật tại Hà Nội

Tại Hà Nội, thực trạng áp dụng pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng thương mại cho thấy sự phát triển nhưng còn nhiều bất cập. Các trung tâm hòa giải và trọng tài đã được thành lập, tuy nhiên, số lượng vụ việc được giải quyết qua các phương thức này còn hạn chế. Nhiều doanh nghiệp chưa nhận thức rõ về quy trình và lợi ích của việc giải quyết tranh chấp ngoài toà án. Theo thống kê, chỉ một tỷ lệ nhỏ các tranh chấp thương mại được giải quyết thông qua hòa giải và trọng tài, phần lớn vẫn phải đưa ra toà án. Điều này cho thấy cần có sự tuyên truyền, đào tạo và nâng cao nhận thức cho doanh nghiệp về các phương thức giải quyết tranh chấp này. Bên cạnh đó, cần có sự cải cách trong quy trình và quy định pháp luật để khuyến khích các doanh nghiệp lựa chọn các phương thức giải quyết tranh chấp ngoài toà án.

III. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng thương mại

Để nâng cao hiệu quả trong việc giải quyết tranh chấp hợp đồng thương mại, cần thiết phải có các giải pháp hoàn thiện pháp luật. Trước hết, cần xây dựng một khung pháp lý rõ ràng và đồng bộ cho các phương thức giải quyết tranh chấp ngoài toà án. Điều này bao gồm việc cập nhật các quy định về hòa giải và trọng tài, tạo điều kiện thuận lợi cho các bên trong việc tiếp cận và sử dụng các phương thức này. Thứ hai, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền và đào tạo cho doanh nghiệp về các phương thức giải quyết tranh chấp. Việc nâng cao nhận thức cho doanh nghiệp sẽ giúp họ tự tin hơn trong việc lựa chọn các phương thức này, từ đó giảm tải cho hệ thống toà án. Cuối cùng, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng trong việc thực hiện và giám sát các hoạt động giải quyết tranh chấp thương mại, nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các bên tham gia.

3.1. Đề xuất các giải pháp cụ thể

Các giải pháp cụ thể để hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng thương mại bao gồm việc sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật hiện hành để phù hợp với thực tiễn. Cần thiết phải xây dựng các quy trình hòa giải và trọng tài rõ ràng, minh bạch, dễ hiểu để các doanh nghiệp có thể dễ dàng tiếp cận. Đồng thời, cần có các chương trình đào tạo, hội thảo nhằm nâng cao kiến thức cho doanh nghiệp về quyền lợi và nghĩa vụ của họ trong quá trình giải quyết tranh chấp. Việc này không chỉ giúp doanh nghiệp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình mà còn tạo ra một môi trường thương mại công bằng, minh bạch. Hơn nữa, cần tăng cường sự hỗ trợ từ các cơ quan nhà nước đối với các trung tâm hòa giải và trọng tài, tạo điều kiện cho họ hoạt động hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam, hoạt động thương mại ngày càng đa dạng và phức tạp, dẫn đến sự gia tăng các tranh chấp hợp đồng thương mại. Theo ước tính, số lượng tranh chấp thương mại tại các thành phố lớn như Hà Nội tăng đáng kể trong những năm gần đây, gây áp lực lớn lên hệ thống tư pháp truyền thống. Việc giải quyết tranh chấp hợp đồng thương mại bằng phương thức ngoài tòa án, bao gồm thương lượng, hòa giải thương mại và trọng tài thương mại, được xem là giải pháp hiệu quả nhằm giảm tải cho tòa án, tiết kiệm thời gian, chi phí và bảo vệ uy tín của các bên liên quan.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng pháp luật về hợp đồng thương mại và giải quyết tranh chấp hợp đồng thương mại bằng phương thức ngoài tòa án tại Việt Nam, đặc biệt là thực tiễn thi hành tại thành phố Hà Nội. Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ khi Bộ luật Dân sự 2015 và Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 có hiệu lực đến nay, nhằm đánh giá hiệu quả áp dụng các phương thức giải quyết tranh chấp ngoài tòa án và đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật.

Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp số liệu cụ thể về thực trạng thi hành pháp luật tại Hà Nội, góp phần nâng cao nhận thức của các bên liên quan về vai trò và hiệu quả của các phương thức giải quyết tranh chấp ngoài tòa án, đồng thời hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách trong việc hoàn thiện khung pháp lý phù hợp với xu hướng phát triển kinh tế - xã hội hiện nay.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết hợp đồng thương mại và lý thuyết giải quyết tranh chấp ngoài tòa án (Alternative Dispute Resolution - ADR). Lý thuyết hợp đồng thương mại tập trung vào các khái niệm như: hợp đồng thương mại, chủ thể hợp đồng, điều kiện có hiệu lực của hợp đồng và các đặc điểm pháp lý riêng biệt của hợp đồng thương mại so với hợp đồng dân sự. Lý thuyết ADR bao gồm các phương thức giải quyết tranh chấp như thương lượng, hòa giải thương mại và trọng tài thương mại, nhấn mạnh vai trò của tự do thỏa thuận, tính linh hoạt, bảo mật và hiệu quả trong giải quyết tranh chấp.

Các khái niệm chính được sử dụng trong nghiên cứu gồm: hợp đồng thương mại, tranh chấp hợp đồng thương mại, phương thức giải quyết tranh chấp ngoài tòa án, hòa giải thương mại, trọng tài thương mại và thương lượng. Mô hình nghiên cứu tập trung vào mối quan hệ giữa pháp luật hiện hành, thực tiễn thi hành và hiệu quả của các phương thức giải quyết tranh chấp ngoài tòa án tại Hà Nội.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng. Nguồn dữ liệu chính bao gồm: văn bản pháp luật hiện hành (Bộ luật Dân sự 2015, Luật Thương mại 2005, Luật Trọng tài thương mại 2010, Nghị định 22/2017/NĐ-CP về hòa giải thương mại), báo cáo thực tiễn thi hành pháp luật tại Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) và Trung tâm Hòa giải Thương mại Quốc tế Việt Nam (VICMC) tại Hà Nội, cùng các khảo sát, phỏng vấn chuyên gia pháp lý và doanh nghiệp.

Cỡ mẫu khảo sát khoảng 100 doanh nghiệp và 30 chuyên gia pháp luật tại Hà Nội, được chọn theo phương pháp chọn mẫu phi xác suất có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện cho các nhóm đối tượng nghiên cứu. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp phân tích nội dung, so sánh và đánh giá thực trạng pháp luật, kết hợp với thống kê mô tả để làm rõ các chỉ số về số lượng tranh chấp, tỷ lệ giải quyết thành công qua các phương thức ngoài tòa án.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ tháng 1/2018 đến tháng 12/2019, bao gồm các giai đoạn thu thập dữ liệu, phân tích, đánh giá và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng pháp luật về hợp đồng thương mại còn nhiều bất cập: Luật Thương mại 2005 và Bộ luật Dân sự 2015 chưa có định nghĩa thống nhất về hợp đồng thương mại, dẫn đến khó khăn trong áp dụng pháp luật. Khoảng 65% doanh nghiệp khảo sát cho biết gặp khó khăn trong việc xác định quyền và nghĩa vụ khi ký kết hợp đồng thương mại.

2. Giải quyết tranh chấp bằng phương thức ngoài tòa án chưa được áp dụng rộng rãi: Chỉ khoảng 30% tranh chấp hợp đồng thương mại tại Hà Nội được giải quyết qua thương lượng, hòa giải hoặc trọng tài, trong khi phần lớn vẫn đưa ra tòa án. Tỷ lệ thành công của hòa giải thương mại đạt khoảng 40%, thấp hơn so với trọng tài thương mại (khoảng 70%).

3. Thiếu cơ chế bảo đảm hiệu quả thi hành kết quả giải quyết tranh chấp ngoài tòa án: Nhiều doanh nghiệp phản ánh việc thiếu chế tài rõ ràng để đảm bảo các bên thực hiện thỏa thuận hòa giải hoặc phán quyết trọng tài, dẫn đến kéo dài tranh chấp và phát sinh chi phí.

4. Vai trò của các tổ chức trung gian giải quyết tranh chấp còn hạn chế: Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam và Trung tâm Hòa giải Thương mại Quốc tế Việt Nam tại Hà Nội mới chỉ tiếp nhận và giải quyết khoảng 500 vụ tranh chấp trong 3 năm gần đây, chiếm tỷ lệ nhỏ so với tổng số vụ tranh chấp thương mại phát sinh.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các bất cập trên xuất phát từ việc pháp luật về hợp đồng thương mại và giải quyết tranh chấp ngoài tòa án chưa đồng bộ, thiếu quy định chi tiết về thủ tục, quyền và nghĩa vụ của các bên, cũng như thiếu cơ chế giám sát và thi hành hiệu quả. So với các nghiên cứu quốc tế, Việt Nam còn chậm trong việc phát triển các phương thức ADR, đặc biệt là hòa giải thương mại.

Biểu đồ so sánh tỷ lệ giải quyết tranh chấp thành công qua các phương thức ngoài tòa án và tòa án tại Hà Nội sẽ minh họa rõ sự chênh lệch hiệu quả, đồng thời bảng thống kê các quy định pháp luật liên quan sẽ giúp làm rõ các điểm còn thiếu sót.

Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hoàn thiện pháp luật và nâng cao nhận thức của doanh nghiệp về các phương thức giải quyết tranh chấp ngoài tòa án, góp phần giảm tải cho hệ thống tư pháp và thúc đẩy môi trường kinh doanh minh bạch, hiệu quả.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện khung pháp lý về hợp đồng thương mại: Cần sửa đổi, bổ sung Luật Thương mại và Bộ luật Dân sự để có định nghĩa thống nhất về hợp đồng thương mại, quy định rõ điều kiện có hiệu lực, quyền và nghĩa vụ của các bên, đảm bảo tính minh bạch và khả thi trong thực tiễn. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Quốc hội, Bộ Tư pháp.

2. Phát triển và thúc đẩy áp dụng các phương thức giải quyết tranh chấp ngoài tòa án: Tăng cường tuyên truyền, đào tạo cho doanh nghiệp và các tổ chức trung gian về lợi ích và quy trình ADR, đặc biệt là hòa giải thương mại và trọng tài. Thời gian: 6-12 tháng; Chủ thể: Bộ Tư pháp, các trung tâm trọng tài, hiệp hội doanh nghiệp.

3. Xây dựng cơ chế bảo đảm thi hành kết quả giải quyết tranh chấp ngoài tòa án: Ban hành các quy định pháp luật về thi hành phán quyết trọng tài và thỏa thuận hòa giải, tăng cường vai trò giám sát của cơ quan nhà nước, đảm bảo tính ràng buộc và hiệu quả. Thời gian: 1 năm; Chủ thể: Bộ Tư pháp, Tòa án nhân dân tối cao.

4. Nâng cao năng lực và vai trò của các tổ chức trung gian giải quyết tranh chấp: Hỗ trợ tài chính, đào tạo chuyên môn cho các trung tâm trọng tài và hòa giải thương mại, xây dựng hệ thống đánh giá, giám sát hoạt động để nâng cao chất lượng dịch vụ. Thời gian: 1-2 năm; Chủ thể: Bộ Tư pháp, các tổ chức nghề nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà làm luật và hoạch định chính sách: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để hoàn thiện pháp luật về hợp đồng thương mại và giải quyết tranh chấp ngoài tòa án, hỗ trợ xây dựng chính sách phù hợp với xu hướng phát triển kinh tế.

2. Doanh nghiệp và nhà đầu tư: Giúp hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ và các phương thức giải quyết tranh chấp hiệu quả, từ đó lựa chọn phương án phù hợp để bảo vệ quyền lợi trong giao dịch thương mại.

3. Các tổ chức trung gian giải quyết tranh chấp: Cung cấp thông tin về thực trạng, khó khăn và đề xuất nâng cao năng lực, giúp cải thiện chất lượng dịch vụ hòa giải và trọng tài thương mại.

4. Giảng viên, sinh viên ngành luật kinh tế và các chuyên gia pháp lý: Là tài liệu tham khảo quý giá cho nghiên cứu, giảng dạy và phát triển chuyên môn trong lĩnh vực pháp luật thương mại và ADR.

Câu hỏi thường gặp

1. Phương thức giải quyết tranh chấp ngoài tòa án gồm những hình thức nào?
   Phương thức chính bao gồm thương lượng, hòa giải thương mại và trọng tài thương mại. Thương lượng là quá trình các bên tự thỏa thuận; hòa giải có sự hỗ trợ của bên thứ ba trung lập; trọng tài là thủ tục có tính bắt buộc với phán quyết cuối cùng.

2. Tại sao giải quyết tranh chấp ngoài tòa án lại được khuyến khích?
   Phương thức này giúp tiết kiệm thời gian, chi phí, bảo mật thông tin và giảm tải cho hệ thống tòa án. Đồng thời, nó tạo điều kiện cho các bên tự do thỏa thuận, duy trì quan hệ kinh doanh lâu dài.

3. Hiệu quả của hòa giải thương mại tại Việt Nam hiện nay ra sao?
   Tỷ lệ hòa giải thành công khoảng 40%, thấp hơn so với trọng tài thương mại. Nguyên nhân do nhận thức chưa đầy đủ, quy định pháp luật còn thiếu chi tiết và cơ chế thi hành chưa chặt chẽ.

4. Vai trò của Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) và Trung tâm Hòa giải Thương mại Quốc tế Việt Nam (VICMC) là gì?
   Hai trung tâm này là tổ chức trung gian quan trọng trong việc cung cấp dịch vụ trọng tài và hòa giải thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp giải quyết tranh chấp một cách chuyên nghiệp và hiệu quả.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả thi hành kết quả giải quyết tranh chấp ngoài tòa án?
   Cần xây dựng cơ chế pháp lý rõ ràng về thi hành phán quyết trọng tài và thỏa thuận hòa giải, tăng cường giám sát, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, đồng thời nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các bên liên quan.

Kết luận

• Hợp đồng thương mại là bộ phận quan trọng của pháp luật dân sự, nhưng hiện nay chưa có định nghĩa thống nhất và quy định đồng bộ tại Việt Nam.
• Giải quyết tranh chấp hợp đồng thương mại bằng phương thức ngoài tòa án gồm thương lượng, hòa giải thương mại và trọng tài thương mại, tuy nhiên tỷ lệ áp dụng và hiệu quả còn hạn chế.
• Thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành tại Hà Nội cho thấy nhiều bất cập về quy định pháp lý, cơ chế thi hành và năng lực tổ chức trung gian.
• Luận văn đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật, phát triển phương thức giải quyết tranh chấp ngoài tòa án và nâng cao năng lực tổ chức trung gian nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai nghiên cứu sâu hơn về các phương thức ADR, phối hợp với các cơ quan chức năng để thực hiện các đề xuất và tăng cường đào tạo, tuyên truyền cho doanh nghiệp.

Các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và tổ chức trung gian cần phối hợp chặt chẽ để thúc đẩy áp dụng hiệu quả các phương thức giải quyết tranh chấp ngoài tòa án, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Khái quát chung vẻ hợp đồng thương mai và giải quyết tranh. chấp hợp đồng thương mai bằng phương thức ngoài toa án Chương 2. Thực trang pháp luật vé hợp đồng thương mai, pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng thương mai bằng phương thức ngoãi toa an vả thực tiễn thi hành tại thành phố Ha Nội.

Giải pháp hoản thiện pháp luật vé giải quyết tranh chấp hop đẳng thương mai bang phương thức ngoài toa án tại Viết Nam. Chương KHÁI QUÁT CHUNG VẺ HỢP ĐỎNG THƯƠNG MẠI VÀ GIẢI QUYẾT TRANH CHAP HỢP BONG THƯƠNG MẠI BẰNG PHƯƠNG THUC NGOÀI TOÀ ÁN 11. Khái quát chung về hợp đồng thương mai 1. Khái niệm, đặc điểm của hợp đồng thương mại.

Hop đồng là một trong những nội dung nên tăng của luật dân sự, được hình. thành từ rất sớm và dén được hoàn thiên theo thời gian Bộ luật Dân sư số 91/2015/QH13 do Quốc hội ban hành ngày 24/11/2015 (“BLDS năm 2015") cụ thể hoa khái niêm “hop đông”: “Hop đẳng là sự thoả thuận giữa các bến vẻ Việc xác lập, thay đỗi hoặc cham đứt quyển, nghĩa vụ dân sw”! So sảnh với định nghĩa về hop đồng tại Bd luật Dân sự số 33/2005/QH11 do Quốc hội ban hành ngày 14/06/2005 (“BLDS năm 2005")?, có thể thấy định nghĩa vẻ hop đẳng trong BLDS năm 2015 có mét sự tiến bô dang kể, Nêu Điều 388 BLDS năm 2005 sử dụng thuật ngữ “Khái niêm hợp đẳng dân su” thi Điều 385 BLDS năm 2015 đã bỗ di cụm từ "dân sự" va chỉ để “khái niêm hợp đồng”. Định nghĩa nay được hiểu là bao gồm tat cả các loại hop đông, thể hiện sự tiền bô va hop lý bởi lẽ khái niệm hợp đông vừa được thể hiện ngắn gọn, súc tích vừa mang. tính khải quát cao, đúng với nguyên tắc BLDS lá luật chung áp dụng cho mọi quan hệ hợp đẳng, Pháp luật trong lĩnh vực thương mại từ trước đến nay chưa có một khái niệm chung vẻ hợp đồng thương mai.

Biéu 1 của Pháp lệnh Hop đồng kính tế số 24-L.CT/HĐNN8 do Hội đồng nha nước ban hành ngày 25/9/1989 quy định vẻ "hợp đồng kinh tế". Theo đó, hợp đồng kánh té là " sự thoả thuân bằng văn. ‘alu 395 BLD Sui 3015 Điều 389 BLDSnăe 2005 ‘ban, tai liêu giao dich giữa các bên ký kết vé việc thực hiên công viếc sản xuất, trao đổi hàng hoá, dich vụ, nghiên cứu, ứng dung tiến bộ khoa học — kỹ thuật và các thoả thuận khác cỏ mục đích kinh đoanh với sư quy đính rõ ràng quyển vả nghia vu của mỗi bên để xây dung va thực hiện kế hoạch của mình”. Tại Luật Thương mại số 58/L-CTN do Quốc hội ban hành ngày 10/05/1997, có hiệu lực ngày 01/01/1998 1TM năm 1997"), các quy định về hop đẳng trong hoạt động thương mại xuất hiện, thay thé hợp đồng kanh tế.

Theo đó, có thé hiểu rắng hợp đồng thương mai là các loại hợp đồng trong ba loại hoạt động (1) mma bán hàng hoá; (2) cùng ting dich vụ thương mat và (3) các hoạt động. xúc tiễn thương mại nhằm muc dich lợi nhuận hoặc nhằm thực hiện các chính sách kinh tế - xã hội ® Điều này khiển cho Điều 3 Luật Thương mại số 36/2005/QH11 do Quốc hôi ban hảnh ngày 14/06/2005, có hiểu lực tử ngày 01 tháng 01 năm 2006 ('1TM năm 2005") đã mỡ rông pham vi của hoạt đông thương mai bằng việc nhân manh vẻ đặc điểm của hoạt đồng thương mai lả “hoạt động nhẩm mục dich sinh lời”; sửa đổi hoạt động “cung ứng dich vụ thương mai” thành hoạt động "cung ứng dich vu” đồng thời bỗ sung hoạt đông “đầu tư" và "các hoạt động nhằm mục dich sinh lời khác" ngoài ba loại hoạt đông thương mại quy định trong LTM năm 1997 Luật Thương mai năm 2005 là văn bản pháp lý đâu tiên ghỉ nhận khai niềm. “hợp đồng thương mai”. Néu như trước ngày 1/1/2006, các hơp đồng liên quan.

đến tai sản được phân biệt thành hai loại: hop đồng dân sự va hop đồng kinh té, theo đó các hop đông không phải là hợp đông kinh tế được coi la hợp đồng đân. sự nhưng từ khi LTM năm 2005 có hiệu lực thi đã không còn hợp đồng kinh tết ` hon 3 Baus L Tonia 191, a “Bid Thi Mh Tang (2019), Hoin tion gợ đi pháp hệt vẻ họp đằng Hương ma pi hp vb ning xp ohm vd hợp đồng mong LDS Wilt Nơh năm 2015 “bin vin hac sfLsithoc |; GS. TẾ Tà Hing Hah Trông dag HUNG S11 10 Tac gia dé xuất một cach hiểu về hợp đồng thương mai dua trên cách hiểu về hợp đẳng hiện nay trong hoạt đông thương mai và theo LTM năm 2005, BLDS năm 2015: “Hop đồng thương mat là sự thoả thuận giữa các bên là thương nhân hoặc có ít nhất một bên là thương nhdn về việc xác lập, thay đổi “hoặc chấm dit quyền, nghĩa vụ của các bên trong việc thực hiện các hoat động. thương mat.

Cảch định nghĩa nay vừa phủ hợp với định ngiĩa vé hợp đồng của BLDS năm 2015, vừa thể hiện tính đặc thủ của hop đồng thương mại so với hợp đông dân sự- đặc điểm về chủ thé va đặc điểm về mục dich của hợp đồng đối xử giữa các bên, việc giao kết, thực hiện, chấm đứt hay huỷ bé quyền, nghĩa vu của các bên dua trên cơ sở tự do, tự nguyên cam kết, thoả thuận và không, được trái với điểu câm của luật, trai đạo đức zã hội, không xâm phạm lợi ích. quốc gia, dân tộc, lợi ich công công, quyên vả loi ich hợp pháp của người khác, các bén tham gia hợp déng cẩn có sự thiên chi và trung thực và phải tự chíu. trách nhiêm nêu không thực hiện hoặc thực hiên không đúng nghĩa vụ của mình. theo hợp đẳng”, Bên canh đó, hợp đồng thương mai có những đặc điểm riêng biệt sau: Thứ nhất, về chủ thé của hop đông thương mại.

LTM năm 2005 áp dung cho các đối tượng sau: (1) Thương nhân hoạt đông thương mại va (2) Tả chức, cá nhân khác hoạt đông có liên quan dén thương mại Š Do 46, hợp đồng trong hoạt đông thương mai, hay nói chính sắc là hợp đồng thương mai được kí kết giữa các bên déu là thương nhân, hoặc có it nhất một bên là thương nhân tức lả Spike 3 BLDSaisoots * Đu 3 LEMnöe 3005, " có thể được leý kết giữa mét bến là thương nhân vả các bên còn lại không phải là thương nhân. Theo Khoản 1 Điều 6 LTM năm 2005 thì thương nhân gồm: (1)“tổ chức kinh tế được thành lập hop pháp” va (2) “cả nhân hoạt động thương, mại một cách độc lập” hư vậy, chủ thé trong hợp đẳng thương mại gồm thương nhân (bao gồm. tổ chức kinh tế được thánh lêp hợp pháp, cả nhân hoạt động thương mai một cách đôc lập, thường xuyên và có đăng ký kinh doanh), cá nhân, tổ chức khác có hoạt động liên quan đến thương mại”. Hợp đông thương mại có thể có cả hai ‘bén là thương nhân như hợp đồng đại điên cho thương nhân, hợp déng dai lý thương mại., Tuy nhiên, cũng có thé chỉ cân một bên có tư cách pháp nhân, ‘bén còn lại không phải 1a thương nhân, vi dụ hop đẳng trong lĩnh vực đâu tư như hop đồng BOT, hợp đồng BTO.

thì một bên chủ thể bắt buộc lả cơ quan nhà nước có thẩm quyền (không phải là thương nhân) hoặc các hop đồng uy thác mua bán hàng hoá, hop déng dich vu bán đầu giá hang hoá. thì các bên có nhu câu sử dung dich vụ không nhất thiết phải là thương nhân Tint hat, về mục dich của hợp đồng thương mại. Hợp đông thương mại 1a "hình thức pháp lý của các giao dich trong hoạt đông thương mại mà đặc điểm. nỗi bật nhất của hoạt động thương mai theo quy định của LTM năm 2005 lả “mục dich sinh lợi”.

Chính vì vây, điểm đặc thủ của hợp đồng thương mại đó 1a mục đích sinh lợi. Mục dich sinh lợi ở đây được ghi nhận bằng lợi nhuận. của các bên có thé đạt được khi thực hiện hợp đông không chỉ về vật chat, tài sản mã còn bao gồm những lợi ích phi tai sẵn khác như ty tin, thương hiệu doanh nghiệp hay niém tin của khách hàng”. Thuần 3 Đn3 LTMaim 2005 "Bùi Du Mah ng,Nate! ich 2.014 "Bia Thị Minh Trang, fa fh 3.14 Trường hợp trong giao dich với thương nhân thực hiện trên lãnh thổ nước.

'Việt Nam, có một bên chủ thé của hợp đông không có mục đích sinh lợi không. lựa chon áp dụng luật thương mai thì hợp đồng đó có phải la hợp đẳng thương. mại không? Vi du, chủ thể không có mục dich sinh lợi cũng la thương nhân ky kết hop đẳng dé mua thiết bị văn phòng sử dung cho chính ho, thi hợp đồng đó 1à hợp đồng dân sự vì hành vi của ho được coi la một hảnh vi dân sự hơn lả một hoạt động thương mai. Pháp luật thương mai có một ô quy định “khắt khe” hơn các quy định của pháp luật dân sự vé hợp đồng nói chung, vay nên dé đăm.

‘bdo cho quyển và lợi ich hop pháp cia chủ thể không có mục đích sinh Loi, luật cho phép họ là bên chọn luật áp dụng Nêu ho chon luật áp dung là luật thương ‘mai thi luật thương mai mới diéu chỉnh hợp đồng nay. Tint ba là, về hình thức của hợp đông thương mại. Luật Thương mai nam 2005 không có một điều khoăn riêng biệt quy định vé hình thức của hop đồng thương mại. Nhìn chung, hình thức của hợp đẳng thương mại do các bên lựa chọn (01) trong (03) hình thức sau: (1) lời nói; (2) hành vi cụ thể, (3) văn ban và các hình thức có giá trị tương đương văn bản như điện báo, telex, fax, thông, điệp dữ liệu và các hình thức khác.

Mặc di các quy định về hình thức của hop đẳng thương mai không khác so với hình thức của hợp đỏng nói chung nhưng để dam bao tính chặt chế của hợp đồng, lợi ich của các bên va hạn chế những, rủi ro có nguy cơ xảy ra, pháp luật bat buộc hop đồng thương mai phải được thể hiện đưới hình thức văn bản hoặc bằng hình thức khác có giá trị pháp lý tương đương, vi dụ như đổi với hợp đồng đại lý thương mai, hop đẳng uj thác mua bán hang hoá hay hop đẳng mua ban hang hoá có yêu tổ nước ngoài. Khái quát chung về pháp luật hợp đồng thương mai * Đầu 37, Đều 159 và Đầu 168 LTMễm 2005 1 Ở các nước hoạt động thương mai ra đời sớm và phát triển mạnh mẽ như Anh, Hoa Kỷ, pháp luật điều chỉnh vẻ hợp đẳng thương mại được hình thành. từ những tập quán thương mại lâu đời và những án lệ điển hình trên thực tế.