CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Học tập trực tuyến E-Learning 1. Định nghĩa học tập trực tuyến E-Learning E-Learning (viết tắt của Electronic Learning) là thuật ngữ mới.
Hiện nay theo các quan điểm và dưới nhiều dạng hình thức khác nhau có rất nhiều cách để hiểu và biết về E-Learning. Hiểu theo nghĩa rộng, E-Learning là một thuật ngữ dùng để mô tả việc học tập, đào tạo dựa trên công nghệ thông tin và truyền thông, đặc biệt là công nghệ thông tin. Theo quan điểm hiện đại, E-Learning là sự phân phát nội dung học sử dụng các công cụ điện tử hiện đại như máy tính, mạng máy tính, mạng vệ tinh, mạng Internet, Intranet… trong đó nội dung học có thể thu được từ các Website, đĩa CD, băng video, audio… thông qua một máy tính hay TV; người dạy và người học có thể giao tiếp với nhau qua mạng dưới các hình thức như: e-mail, thảo luận trực tuyến (chat), diễn đàn (forum), hội thảo, video… Có rất nhiều định nghĩa về học tập điện tử cũng như có các nhà khoa học giáo dục trên thế giới. Để có được cái nhìn tổng quan hơn về các định nghĩa học thuật khác nhau về học tập điện tử, chúng ta hãy xem một số ví dụ từ các tổ chức học thuật và các nhà nghiên cứu giáo dục.
*Sarah Guri-Rosenbilt từ Đại học Mở Israel đã khám phá định nghĩa chính xác về học tập điện tử rất chi tiết trong bài nghiên cứu năm 2005 của cô. “Giáo dục từ xa” và “Học tập điện tử” không phải là điều giống nhau. Cô định nghĩa học trực tuyến là phương tiện điện tử được sử dụng cho các mục đích học tập khác nhau, từ các chức năng bổ trợ trong lớp học thông thường đến thay thế trực tuyến cho các cuộc gặp mặt trực tiếp với các cuộc gặp gỡ trực tuyến. *Clark và Mayer định nghĩa E-learning là sự hướng dẫn được truyền qua các thiết bị kỹ thuật số với mục đích hỗ trợ học tập.
SVTH: Đỗ Hoàng Sang Trang 1 Trường ĐHSP TP.HCM – Khoá luận tốt nghiệp * Arkorful và Abaidoo định nghĩa học trực tuyến là sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông để cho phép truy cập vào tài nguyên dạy và học tập trực tuyến. * Ruiz, Mintzer và Leipzig định nghĩa học trực tuyến là sử dụng các công nghệ Internet để nâng cao hiệu suất và kiến thức. * Có một số hình thức đào tạo bằng E-learning, cụ thể như sau: 1. Đào tạo dựa trên công nghệ (TBT - Technology-Based Training) là hình thức đào tạo có sự áp dụng công nghệ, đặc biệt là dựa trên công nghệ thông tin.
Đào tạo dựa trên máy tính (CBT - Computer-Based Training). Hiểu theo nghĩa rộng, thuật ngữ này nói đến bất kỳ một hình thức đào tạo nào có sử dụng máy tính. Nhưng thông thường thuật ngữ này được hiểu theo nghĩa hẹp để nói đến các ứng dụng (phần mềm) đào tạo trên các đĩa CD-ROM hoặc cài trên các máy tính độc lập, không nối mạng, không có giao tiếp với thế giới bên ngoài. Thuật ngữ này được hiểu đồng nhất với thuật ngữ CD-ROM Based Training.
Đào tạo dựa trên web (WBT - Web-Based Training): là hình thức đào tạo sử dụng công nghệ web. Nội dung học, các thông tin quản lý khoá học, thông tin về người học được lưu trữ trên máy chủ và người dùng có thể dễ dàng truy nhập thông qua trình duyệt Web. Người học có thể giao tiếp với nhau và với giảng viên, sử dụng các chức năng trao đổi trực tiếp, diễn đàn, e-mail. thậm chí có thể nghe được giọng nói và nhìn thấy hình ảnh của người giao tiếp với mình.
Đào tạo trực tuyến (Trực tuyến Learning/Training): là hình thức đào tạo có sử dụng kết nối mạng để thực hiện việc học: lấy tài liệu học, giao tiếp giữa người học với nhau và với giảng viên. Đào tạo từ xa (Distance Learning): Thuật ngữ này nói đến hình thức đào tạo trong đó người dạy và người học không ở cùng một chỗ, thậm chí không SVTH: Đỗ Hoàng Sang Trang 2 Trường ĐHSP TP.HCM – Khoá luận tốt nghiệp cùng một thời điểm. Ví dụ như việc đào tạo sử dụng công nghệ hội thảo cầu truyền hình hoặc công nghệ web. Đặc điểm của học tập trực tuyến E-Learning E-Learning là một loại hình đào tạo năng động.
Nội dung thông tin mang tính thời đại, thực tế, không phải là những thông tin cũ hoặc “những thông tin ít phổ biến”. Các chuyên gia về mạng trực tuyến, các nguồn thông tin đáng tin cậy nhất, các phương pháp tiếp cận trong trường hợp khẩn cấp nhanh chóng và đơn giản. Tuy có nhiều định nghĩa khác nhau, nhưng E-Learning đào tạo trực tuyến lại có những đặc điểm chung như sau: Dựa trên công nghệ thông tin và truyền thông. Cụ thể hơn là công nghệ mạng, kĩ thuật đồ họa, kĩ thuật mô phỏng, công nghệ tính toán….
Điều này là cấp thiết nhất vì một mô hình đào tạo trực tuyến không thể thiếu những phương tiện, phần mềm thông tin dùng truyền tải mọi thứ liên quan đến. Hiệu quả mà việc học E-Learning mang lại bổ sung rất tốt cho phương pháp học truyền thống do E-Learning có tính tương tác cao dựa trên multimedia, tạo điều kiện cho người học trao đổi thông tin dễ dàng hơn, cũng như đưa ra nội dung học tập phù hợp với khả năng và sở thích của từng người. E-Learning sẽ trở thành xu thế tất yếu trong nền kinh tế tri thức. Hiện nay, E-Learning đang thu hút được sự quan tâm đặc biệt của các nước trên thế giới với rất nhiều tổ chức, công ty hoạt động trong lĩnh vực E- Learning ra đời.
SVTH: Đỗ Hoàng Sang Trang 3 Trường ĐHSP TP.HCM – Khoá luận tốt nghiệp 1. Kiến trúc của một chương trình học tập E-Learning Quan sát trên hình vẽ, chúng ta thấy: Học tập sẽ dựa trên mạng Internet là chủ yếu, thông qua World Wide Web (WWW). Hệ thống e-Learning sẽ được tích hợp vào portal của trường học hoặc doanh nghiệp. Như vậy hệ thống e-Learning sẽ phải tương tác tốt với các hệ thống khác trong trường học như hệ thống quản lý sinh viên, hệ thống quản lý giảng viên, lịch giảng dạy…cũng như các hệ thống của doanh nghiệp như là ERP, HR… Một thành phần rất quan trọng của hệ thống chính là hệ thống quản lý học tập (Learning Management System), gồm nhiều module khác nhau, giúp cho quá trình học tập trên mạng đuợc thuận tiện và dễ dàng phát huy hết các điểm mạnh của mạng Internet ví dụ như: Diễn đàn để trao đổi ý kiến giữa các thành viên của một lớp Module khảo sát lấy ý kiến của mọi người về một vấn đề nào đó Module kiểm tra và đánh giá Module chat trực tuyến Module phát video và audio trực truyến Module SVTH: Đỗ Hoàng Sang Trang 4 Trường ĐHSP TP.HCM – Khoá luận tốt nghiệp Flash v.v… Một phần nữa rất quan trọng là các công cụ tạo nội dung.
Hiện nay, chúng ta có 2 cách tạo nội dung là trực tuyến (trực tuyến), có kết nối với mạng Internet và offline (ngoại tuyến), không cần kết nối với mạng Internet. Những hệ thống như hệ thống quản trị nội dung học tập (LCMS – Learning Content Management System) cho phép tạo và quản lý nội dung trực tuyến. Các công cụ soạn bài giảng (authoring tools) giảng viên có thể cài đặt ngay trên máy tính cá nhân của mình và soạn bài giảng. Với những nước và khu vực mà cơ sở hạ tầng mạng tốt thì việc dùng các công cụ soạn bài giảng là một sự lựa chọn hợp lý.
Một hệ thống tạo nội dung mềm dẻo thường cho phép kết hợp giữa soạn bài giảng trực tuyến và offline. Với các trường và cơ sở có quy mô lớn cần phải quản lý kho bài giảng lớn và muốn chia sẻ cho các trường khác thì phải nghĩ đến giải pháp kho chứa bài giảng. Kho chứa bài giảng này cho phép lưu trữ, quản lý thông tin về các bài giảng (thường dùng các chuẩn về metadata của IEEE, IMS, và SCORM). Các chuẩn/đặc tả là một thành phần kết nối tất cả các thành phần của hệ thống E-Learning.
LMS, LCMS, công cụ soạn bài giảng, và kho chứa bài giảng sẽ hiểu nhau và tương tác được với nhau thông qua các chuẩn/đặc tả. Chuẩn và đặc tả E-Learning cũng đang phát triển rất nhanh tạo điều kiện cho các công ty và tổ chức tạo ra ngày càng nhiều sản phẩm E-Learning, và người dùng có rất nhiều sự lựa chọn. Một số hình thức học tập trực tuyến E-Learning Có một số hình thức đào tạo bằng E-Learning, cụ thể như sau: Đào tạo dựa trên công nghệ (TBT- Technology -Based Training): là hình thức đào tạo có sự áp dụng công nghệ, đặc biệt là dựa trên công nghệ thông tin. Bao gồm dựa trên trang web, mạng nội bộ, DVD, CD để đào tạo về bất cứ chủ đề gì.
SVTH: Đỗ Hoàng Sang Trang 5 Trường ĐHSP TP.HCM – Khoá luận tốt nghiệp Đào tạo dựa trên máy tính (CBT - Computer - Based Training): Nói đến các ứng dụng (phần mềm) đào tạo trên các đĩa CD-ROM hoặc cài trên các máy tính học tập, không nối mạng, không có giao tiếp với thế giới bên ngoài. Đào tạo dựa trên Web (WBT - Web - Based Training): Là hình thức đào tạo sử dụng công nghệ web. Nội dung học, các thông tin quản lý khoá học, thông tin về người học được lưu trữ trên máy chủ và người học có thể dễ dàng truy cập thông tin trên web. Đào tạo trực tuyến (Trực tuyến Learning/Training): Là hình thức đào tạo có sử dụng kết nối mạng để thực hiện việc học.
Đào tạo từ xa (Distance Learning): Là hình thức đào tạo trong đó người dạy và người học không ở cùng một chỗ, thậm chí không cùng một thời điểm. Đối tượng của học tập trực tuyến E-Learning Doanh nghiệp, cơ quan nhà nước, địa phương, tổ chức giáo dục và các trung tâm đào tạo là những nơi áp dụng việc sử dụng E-Learning nhiều nhất: Doanh nghiệp: sử dụng e-learning cho các hoạt động kinh doanh thu lợi nhuận và tiết kiệm chi phí hiệu quả. Đào tạo nhân viên quy mô lớn thông qua mạng lưới internet nâng cao sản xuất, tính chuyên môn và hỗ trợ khách hàng trực tuyến. Cơ quan nhà nước: sử dụng mô hình e-learning hỗ trợ phát triển năng suất làm việc cao và tiết kiệm chi phí, Tổ chức giáo dục: E-learning giúp cho sinh viên của các trường đại học, cao đẳng đạt được mục đích học tập.
Đồng thời nâng cao năng lực khả năng sử dụng công nghệ cho các nhân viên tổ chức giáo dục từ mức độ phổ thông đến đại học. SVTH: Đỗ Hoàng Sang Trang 6 Trường ĐHSP TP.