mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu them khảo. Két câu của đề tài nghién cứu khoa học gồm ba chương: Chương. Một số van dé lý luận về hợp đông tương lai. Chương II.
Pháp luật về hop đông tương lai tại một sô quốc gia trên thé giới và thực trạng áp dụng, Chương III. Một số đề xuất hoàn thiện các quy định pháp luật về hợp dong tương lai tại Việt Nam. 9 PHAN NOI DUNG CHU ONG 1: MOT SÓ VAN DE LY LUẬN VE HOP DONG TƯƠNG LAI 1. Khái niệm hep đồng tương hài X£t trên phuong diện kinh tế, hợp đông tương lai là một trong bồn hình thức của công cụ tải chính phái sinh, bên canh hop đồng kỳ hạn, hợp đông hoán đổi và hợp đẳng quyên chọn.
Véban chat, công cụ tài chính phái sinh (Derivative instrument) được hiểu là “một công cu tài chính mà giá trị của nó phụ thuộc vào (hoặc bắt nguồn từ) giả tri của một biển cơ sở. Thông thường, biển cơ sở đó chính là giá cả của một loại tài sản khác dang được giao dich“! ching bạn như giá cả của cỗ phiêu, giá cả của thịt heo,. Hay trong một sô trường hợp, biên cơ sở con có thé là lấi suất, ty giá trao đổi ngoai tệ, thậm chí là các chỉ sô đo lường thời tiệt như sức gió, nhiệt độ, lương mưa, thời gian chiêu sáng của mặt trời. Xét dưới góc độ pháp lý, hop đông tương lai trước hết được nhìn nhận là mét loại hop đồng — tức là sự thỏa thuận giữa các bên nhém 1am phát sinh, thay đổi hoặc cham đứt các quyền và ngiĩa vụ.
Đây đông thời là cách tiếp cận và nghiên cứu phô biển của hau hệt các hoc giả trong nước và trên thé giới hién nay. Cụ thể: Theo hoc gia Mỹ Joseph Santos, Dai học Nam Dakota: “Hop đồng tương lai là một thõa thuận được liều chuẩn hóa giữa người mua và người ban, nhằm trao đổi một loại hàng hóa ở một mức gid cụ thé và tại thời điểm xác đình trong tương lai. Hàng hóa (hoặc tài sản cơ bản) có thé là hàng hóa nông nghiệp, hàng hóa kam loại. khoáng sản, năng lượng.
công cu tài chính hoặc ngoai tệ. "3 Cùng chung cách tiép cân đó, học giả Mỹ Thomas A. Hieromymus dua ra quan điểm: “Hop đồng tương lai là hợp đồng giữa hai bên nhằm muc đích mua hay bản một lượng hàng hỏa hoặc một công cu tài chính nào đó ở một mức giá đã được ấn đình sẵn (goi là giá thực hiện hợp đồng) vào một thời điểm nhất định trong tương lai (gọi là thời han đáo hạn của hop đồng)”.3 Theo cách tiép cận khác, JolxaC Hull — Giáo sư về Phái sinh và Quan ly rủi ro tại ' Xem: Hull, J. (2012), Options, Funowes and Other Derivatives, Sth Edition, Prentice-Hall, Upper Saddle River, tl.
* Xem: Joseph Santos, “A History of Funes Trading in the United States”. ‘ittps://eh net/encyc lop edia/a-history-offubures-trading-ni-the-mited-states/ „truy cập lần cudingiy 20/08/2022. Hisromynms (1981), Economics offares macting, Commodity Research Bureau, New York, United States,tr.13 10 trường Đại học Toronto (Canada) - dựa trên sự so sánh hợp đồng tương lai và hợp đồng ky han lại cho rằng: “Hợp đồng tương lai, cing giống như hop đồng kj han, là sự thỏa thuận giữa hai bên dé mua hoặc ben một tài sản tai một thời điểm nhất đình trong tương lai với một mức gid Gn đình Tuy nhiên, không giống nur hợp đồng lỳ han, hợp đồng tương lai thường được giao dich trên một sàn giao dich, hai bền không nhất thiết phải biết nhan và phải tudn theo một số điều khoản đã được Sở giao dịch tiêu chuẩn hóa. “8 Ở bình diện trong nước, khái niệm hợp đông tương lai được quy định tại Luật chúng khoán ném 2019, đông thời được đề cập dén trong các quan điểm học thuật của các giáo sư, tiền dén từ các trường đại hoc.
Cu thé Theo khoản 12 Điều4 Luật chứng khoán 2019, “Hop đồng tương lai là loại chứng khoán phải sinh niém yết. xác nhân cam kết giữa các bên dé thực hiện một trong các giao dich sau day: a) Mua hoặc bản sé lương tài sản cơ sở nhất đình theo mức giá đã được xác đình vào ngày đã xác đình trong tương lai b) Thanh toán khoản chênh léch giữa gid tri tài sản cơ sở đã duoc xác định tại thời diém giao kết hợp đồng và giá tri tài sản cơ sở vào ngày đã xác định trong tương lai.” Theo Tiên ấ Lý Quang Vinh: “Hợp đồng tương lai là bôn phân mua hay bản một số lượng hàng hóa nào dé, hay những công cu tài chính ở giá cho trước và tại thời mm xác đình trong tương lai. “>, Cùng chung quan điểm này, Giáo sư Lê V ăn Tư bỗ sung khái niém hợp đông tương lai như sau: “Hop đồng tương lai (vidt tắt là Fluhgzas) là một hợp đồng mà trong đỏ người bán cam kết ban một loại hàng hóa nào dé hoặc chứng khoám và người mua sẽ trả tiền khi nhận hàng hóa đó hoặc chứng khoán, với một giá nhất định, tại một ngày nhất định trong tương lai được xác đình trước ở hiện tại. “6 Trên cơ sở nghiên cứu các khái tiệm tiêu biểu nêu trên về hợp đồng tương lai, nhóm tác giả nhận thay rằng.
đấu tôn tại các cách giải thích khác nhau song hau hệt các hoc giả trong nước và thé giới đều thông nhất công nhận ban chat của hợp đông tương lai là mot sự thöa thuận giữa các bên, nhằm mục đích mua, bán hàng hóa tại một thời * Xem: Hull, J. (2012), Options, Funoes and Other Derivanives, Sth Edition, Prentice-Hall, Upper Saddle River, tr§. š Xem: Lý Quang Vinh (2002), C?uứng khoán và Phẩm tích déatne ching khoản NXB Thong Ké , Hà Nội, tr. “ Mem: Li Vin Tư (2003), Ta trường ching khoán, NXB Thong Ki , Hà Nội,tr.
ll điểm trong tương lai, với mức giá đã được xác định từ trước. Tuy nhiên, nhìn nhận từ khái niém hợp đông tương lai trong Luật Chứng khoán năm 2019 của Việt Nam, có thể thay hợp đồng tương lai mới chỉ được pháp luật Viét Nam công nhận đưới dang một hình thức của chứng khoán phát sinh. Đồng thời, khái niém về hợp đông tương lai được đưa ra bởi các học giả trong nước cũng mới chỉ dừng lại ở việc nêu lân bản chất mà chưa khái quát được các đặc trưng của loại hop đồng nay. Xuất phát từ lý do đó, nhóm tác giã đưa ra định nghiia toàn diện về hợp đồng tương lai như sau: “Hop đồng tương lai là sự thỏa thuận giữa hai bên về việc mua, bản và giao nhân một loại hàng hóa tại một thời điểm nhất đình trong tương lai, với một mức giá được xác định trước ở thời điểm ký: kết hợp đồng.
Các bên trong hợp đồng phải thực hiện nghita vụ lạ' quỹ và giao kết trên cơ sở các điều khoản đã được tiêu chuẩn hóa bởi Sỡ giao dịch * 1. Đặc điểm của hợp đồng tương hi Hop đồng tương lai, với ban chat là mét loại hợp dang- tức là sự théa thuận giữa các bên về việc xác lập, thay đổi hoặc chẩm đứt quyển. nghiia vu" - do đỏ hợp đồng tương lai trước hết mang những đặc điểm tương đông với các loại hợp đồng khác trong giao lưu dân sự và thương mại. Cụ thể Hợp đồngtương lai được bình thành trên cơ sở sự thông nhật ý chí giữa các bên trong việc xác lập quyên và nghĩa vụ, Chủ thê giao kết hop đẳng phải đáp ứng điều kiện về năng lực pháp luật, năng lực hành vi; Mục dich và nội dung của hợp đông tương lai không vi pham điều cam của luật hoặc trái đạo đức xã hôi.
Mặt khác, hợp đồng tương lai — với tư cách là một hình thức của công cụ tải chính phái sinh— cũng mang một số dâu hiệu đặc tha nhằm phân biệt với các loại hợp đông khác như sau: 1. Vé chủ thé giao kết hợp đồng tương lai Như đã phân tích, hợp đồng tương lai là sư thỏa thuận giữa các bên về việc mua, ban và giao nhận mot loại tài sản tại môt ngày nhật đính trong tương lai với một mức giá được xác định trước ở hiện tai. Do đó, chủ thé của hợp đồng tương lai trước hệt chính 1a người mua và người bán — tức là các cá nhân hoặc pháp nhân có quyên và nghiia vụ phát sinh trực tiép từ việc giao kết hợp đồng Hau hệt các quốc gia đều không bắt buộc người mua và người bán phải là thương nhân, song vẫn đất ra các điều kiện về * Xem: Đầu 117 Bỏ luật Din sự 2015 12 nang lực pháp luật và năng lực hành vi của chủ thé. Khi chủ thé tham gia vào 1 bên của hợp đông, họ được cho là đang nắm giữ một vi thé mua hoặc bán.
Bên mua của hợp đông được gợi là bên giữ thê trường vi (long position), ngược lại bên bán của hợp đồng được gọi là bên giữ thể doan vi (short position). V oi sư thành công rực rỡ của thi trường phái sinh vào những thập nién 2000, hợp đồng tương lai đã thu hut được rat nhiều chủ thé tham gia, từ đó tao nên tính thanh khoản. lớn cho thi trường. Dựa vào tiêu chí mục dich của chủ thé khi tham gia thị trường, có thé phân loại các chủ thé tham gia vào giao dich hợp đồng tương lai thành ba nhóm.
chính là: ( nhà bảo hiểm rủi ro, (4i) nhà đều cơ và (iii) nhà kinh doanh chênh lệch về giá chuyên nghiệp. Trong đó: Thút thất, các nha bao hiém rủi ro chính là các cá nhân hoặc pháp nhân sử dung hop đông tương lai dé giảm thiểu các rủi ro về giá cả của hàng hóa mà họ phải: đối mat trong hoạt động sản xuất và kinh doanh Chang han: Người nông dân X trồng hạt điều. Hiện nay giá hat điều tại thị trường giao ngay đang là 80.000 VNĐ/kg X dự kiến 6 thang sau sẽ bán ra thị trường 10 tan hat điều với tông giá trị ước tính thu về 1ä 800 triệu VND. Tuy nhién, X lo ngại rằng trong vòng 6 tháng tới, giá hạt điêu sẽ giảm manh va tổng giá trị thu vệ sẽ ít hơn con số du tính.
Do đó, X lựa chọn tham gia vào hợp đồng tương lai mua bán hạt điều Cụ thể: Trén thi trường giao dich hợp đồng tương lai, gia tương lai trong vòng 6 tháng tới của hạt điều đang là §2 000 VND/kg Mỗi hợp dong tương lai yêu câu hai bên phải giao nhận 1 tân hạt điệu. Bởi vậy, X thực hiện ký kết 10 hop đồng tương lai và sau 6 tháng nữa, X sẽ thực hién quyên và nghĩa vụ của 10 hợp đông đã ký. Điều đó có ngiữa là trong vòng 6 tháng nữa, X sẽ bán được 10 tân hạt điều với giá 82.