chương I]. Hiện nay với sự tiến bộ vượt bậc của Khoa học Công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin và truyền thông, nhân loại đang bước đầu quá độ sang nền kinh tế tri thức, xu hướng toàn cầu hóa đang diễn ra hết sức mạnh mẽ trên thế giới. Trong bối cảnh đó, triết lý về giáo dục trong thế kỷ 21 có nhiều biến đổi to lớn, đó là lấy “học thường xuyên suốt đời” làm nền móng, dựa trên các mục tiêu tổng quát của việc học là “học để biết, học để làm, học để cùng sống với nhau và học để làm người” nhằm hướng tới xây dựng một “xã hội học tập” [23]. Vì thế, trong Đại hội Đảng lần IX, đã đặt mục tiêu tổng quát “đưa đất nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển, nâng cao rõ rệt đời sống vật chất, văn hóa tinh thần của nhân dân, tạo nền tảng để đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp hóa, hiện đại hóa…từng bước phát triển kinh tế tri thức ở nước ta”.
Trong đó, Đảng và Nhà nước ta coi giáo dục – đào tạo và khoa học công nghệ là quốc sách hàng đầu. Giáo dục và đào tạo phát triển sẽ là nền tảng và là động lực của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, là điều kiện để phát triển nguồn lực con người, vì vậy cần phải chuyển biến cơ bản và toàn diện về giáo dục. Tại hội nghị Trung ương IV, khóa IX -1- Luận văn thạc sĩ – Giáo dục học đã chỉ rõ: “Đổi mới phương pháp dạy và học, phát huy tư duy sáng tạo và năng lực tự đào tạo của người học, coi trọng thực hành, thực nghiệm, ngoại khoá, làm chủ kiến thức, tránh nhồi nhét, học vẹt, học chay” và báo cáo của BCH TW Đảng khóa VII tại đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng về phát triển kinh tế - xã hội năm 2001-2010 đã nêu việc "nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện tăng cường bồi dưỡng cho thế hệ trẻ lòng yêu nước, yêu quê hương và yêu gia đình, tinh thần tự tôn dân tộc, lý tưởng xã hội chủ nghĩa, tinh thần hiếu học, chí tiến thủ, lập thân, lập nghiệp, lòng nhân ái, ý thức kỉ luật, tôn trọng pháp luật. Đổi mới phương pháp giảng dạy là phát huy tư duy sáng tạo và tự học của học sinh.
Một trong những phương pháp dạy học mới đó là phương pháp dạy học tích hợp" Tiếp theo sự chỉ đạo của Đảng, ngày 4 tháng 11 năm 2008, Bộ lao động Thương binh và Xã hội ban hành hệ thống biểu mẫu, sổ sách quản lý dạy và học trong đào tạo nghề, quyết định số 62/2008/QĐ-BLĐTBXH, trong đó có biểu mẫu giáo án dạy học tích hợp (mẫu số 7); và ngày 15 tháng 09 năm 2010, Tổng cục dạy nghề đã hướng dẫn biên soạn giáo án và tổ chức dạy học tích hợp bằng văn bản số 1610 /TCDN-GV. Như ông Trần Văn Nịch, Phó vụ trưởng vụ Giáo viên và cán bộ quản lý dạy nghề đã phát biểu trong hội thảo “Đổi mới phương pháp dạy học trong lĩnh vực dạy nghề- Kinh nghiệm của Bỉ và Việt Nam”, ngày 19/12/2009 tại Hà Nội: “Đổi mới phương pháp dạy học là tạo ra một quá trình học tập mới cho học sinh nhằm tạo ra cho họ thói quen trí tuệ, kỹ năng phân tích vấn đề, khả năng tiếp thu, diễn đạt, tổ chức, xử lý thông tin…Phương pháp giảng dạy mới cũng cần phải quan tâm đến một thực tế quan trọng là ở bất cứ một chuyên môn nào, kiến thức đều rất đa dạng và luôn thay đổi theo thời gian. Do đó, giảng dạy theo xu thế hiện nay là khai thác và tận dụng nội lực của học sinh để họ sẽ tự học tập suốt đời.Đổi mới phương pháp giảng dạy không phải tạo ra một phương pháp giảng dạy hoàn toàn mới khác biệt với cái cũ, để loại trừ cái cũ. Nói như vậy, phát triển phương pháp dạy mới không có nghĩa là dung hòa các phương pháp dạy học đã có để làm khác hay tương tự các -2- Luận văn thạc sĩ – Giáo dục học phương pháp đã có, mà phải có phương pháp thật sự là thay đổi được cơ bản thói quen dạy và học đang sử dụng hiện nay tại các cơ sở dạy nghề” [36].
Trong khi đó, việc đào tạo nghề của nước ta chưa được cập nhật thường xuyên, không linh hoạt và còn lạc hậu, chưa phù hợp với thực tế sản xuất kinh doanh của thị trường lao động. Chương trình đào tạo không thống nhất giữa các trường và cơ sở đào tạo đã dẫn đến các trường cùng đào tạo nhưng chất lượng lại khác nhau, chương trình dạy nghề không được xây dựng trên cơ sở phân tích nghề, chưa dựa trên năng lực thực hiện mà các trường tự xây dựng giáo trình và tài liệu giảng dạy để sử dụng dẫn đến không thống nhất giữa các trường dạy nghề. Mặc dù, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội cũng đã cho áp dụng khung chương trình mới cho các trường dạy nghề được xây dựng trên cơ sở phân tích nghề, nhưng cũng chỉ ở giai đoạn tạm thời và tùy theo tình hình cụ thể ở mỗi trường có hình thức vận dụng khác nhau. Thậm chí, có nhiều nghề mới, phát triển theo nhu cầu của xã hội chưa được cập nhật và đào tạo một cách bài bản, chuẩn mực, cho nên những nghề đó còn phát triển một cách rời rạc, tự phát.
Lý do chủ quan Thực hiện đường lối đổi mới của Đảng trong sự phát triển toàn diện của Đất nước, đặc biệt trong sự phát triển toàn diện của giáo dục, thể hiện qua chất lượng dạy và học. Chất lượng dạy học được phụ thuộc vào nhiều thành tố trong một hệ thống bao gồm: Mục tiêu đào tạo, nội dung đào tạo, phương pháp dạy học, thầy và hoạt động của thầy, trò và hoạt động của trò, môi trường giáo dục…Trong đó phương pháp dạy học là thành tố trung tâm, giảng viên phải am hiểu sâu sắc nội dung dạy học, làm chủ kiến thức, biết chế biến nó theo ý đồ sư phạm và biết cách truyền tải nó đến với sinh viên. Mặt khác sinh viên là chủ thể trong học tập và tu dưỡng. Chủ thể phải tự giác, tích cực, chủ động và sáng tạo trong quá trình học tập.
Vì vậy, bản thân là giảng viên Trường Đại học Công nghiệp Thực phẩm TP.HCM, là công dân nước Việt Nam. Trong bối cảnh đất nước hiện nay, trước những thách thức và yêu cầu của thời đại mới, thời đại phát triển của công nghệ thông tin và tri thức với xu thế toàn cầu hóa, người nghiên cứu cũng mạnh dạn -3- Luận văn thạc sĩ – Giáo dục học nghiên cứu, đổi mới phƣơng pháp dạy học mô đun “Kỹ thuật trang trí món ăn và bàn tiệc”. Trên thực tế, mô đun này cũng có những tên gọi khác nhau ở mỗi cơ sở đào tạo như: Kỹ thuật tỉa hoa trang trí; Kỹ thuật tỉa rau củ; Nghệ thuật cắt tỉa rau củ quả…Nhưng hầu như mô đun này được đào tạo theo hình thức nghề truyền nghề là chủ yếu. Lĩnh vực này phát triển còn rời rạc, manh múm, chưa có một chuẩn mực, một quy định cụ thể cho giảng dạy chuyên môn.
Bên cạnh đó, đây cũng là một nghề cần thiết, cung cấp nguồn lực cho sự phát triển toàn diện của ẩm thực và du lịch. Với những lý do nêu trên người nghiên cứu chọn đề tài “Dạy học tích hợp mô đun Kỹ thuật trang trí món ăn và bàn tiệc tại Trường Đại học Công nghiệp Thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh” để nghiên cứu. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Tổ chức dạy học mô đun “Kỹ thuật trang trí món ăn và bàn tiệc” theo hướng tích hợp, nhằm nâng cao chất lượng dạy học mô đun kỹ thuật trang trí món ăn và bàn tiệc tại Trường Đại học Công nghiệp thực phẩm, TP. ĐỐI TƢỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU 3.
Đối tƣợng nghiên cứu Tổ chức dạy học mô đun “Kỹ thuật trang trí món ăn và bàn tiệc” tại Trường Đại học Công nghiệp Thực phẩm TP.HCM theo hướng tích hợp. Khách thể nghiên cứu - Hoạt động dạy học mô đun “Kỹ thuật trang trí món ăn và bàn tiệc” tại Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM và Trường Đại học Sài Gòn. - Chương trình mô đun “Kỹ thuật trang trí món ăn và bàn tiệc”. - Các bài giảng trong chương trình mô đun “Kỹ thuật trang trí món ăn và bàn tiệc”.
GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU Nếu thiết kế và tổ chức dạy học mô đun Kỹ thuật trang trí món ăn và bàn tiệc theo hướng tích hợp, thì sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy học mô đun “Kỹ thuật trang trí món ăn và bàn tiệc” -4- Luận văn thạc sĩ – Giáo dục học 5. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU - Nghiên cứu cơ sở lý luận về dạy học tích hợp. - Khảo sát và đánh giá thực trạng dạy và học mô đun Kỹ thuật trang trí món ăn và bàn tiệc tại Trường Đại học Công nghiệp Thực phẩm TP.HCM, Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM và Trường Đại học Sài Gòn. - Thiết kế mô đun Kỹ thuật trang trí món ăn và bàn tiệc theo hướng các bài dạy tích hợp và tổ chức thực nghiệm 02 bài giảng trong mô đun “Kỹ thuật trang trí món ăn và bàn tiệc” tại Trường Đại học Công nghiệp Thực phẩm TP.HCM theo hướng dạy học tích hợp.
GIỚI HẠN NGHIÊN CỨU Chương trình mô đun Kỹ thuật trang trí món ăn và bàn tiệc được dùng để giảng dạy ở nhiều cấp độ khác nhau của nghề Kỹ thuật chế biến món ăn (gọi tắt là nghề Bếp). Do thời gian nghiên cứu có hạn và qui mô của đề tài nghiên cứu, nên người nghiên cứu chỉ thực hiện những phạm vi sau: - Khảo sát thực trạng dạy học mô đun Kỹ thuật trang trí món ăn và tiệc tại Trường Đại học Công nghiệp Thực phẩm TP.HCM, Trường Đại học Công nghiệp và Trường Đại học Sài Gòn. - Cấu trúc chi tiết chương trình mô đun Kỹ thuật trang trí món ăn và bàn tiệc theo hướng các bài dạy tích hợp cho hệ Cao đẳng nghề Kỹ thuật chế biến món ăn. - Biên soạn nội dung 05 đơn nguyên trong chương trình mô đun Kỹ thuật trang trí món ăn và bàn tiệc theo hướng bài học tích hợp.
- Thực nghiệm sư phạm trên 02 bài học tích hợp tại Trường Đại học Công nghiệp thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh. - Thống kê, phân tích kết quả học tập của nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm. Từ đó đưa ra kết luận và kiến nghị về việc tổ chức dạy học mô đun Kỹ thuật trang trí món ăn và bàn tiệc theo hướng tích hợp. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 7.