Luận Văn Thạc Sĩ Về Dạy Học Kiến Tạo Chủ Đề Khối Đa Diện Trong Chương Trình Hình Học Lớp 12

Luận văn thạc sĩ giáo dục phân tích vnu ued dạy học kiến tạo đối với chủ đề khối đa diện trong chương trình hình học lớp 12 ban nâng cao, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Nguyễn Thị Hợp
• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Văn Nghị
• Trường học: Trường Đại Học Giáo Dục
• Chuyên ngành: Sư Phạm Toán
• Đề tài: Dạy Học Kiến Tạo Đối Với Chủ Đề Khối Đa Diện Trong Chương Trình Hình Học Lớp 12, Ban Nâng Cao
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Khách thể và đối tượng nghiên cứu. Giả thuyết khoa học. Nhiệm vụ nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Đóng góp của luận văn. Cấu trúc luận văn.
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Phương pháp dạy học
• 1.1.1. Khái niệm phương pháp
• 1.1.2. Phương pháp dạy học
• 1.1.3. Nhu cầu và định hướng đổi mới phương pháp dạy học
• 1.2. Lý thuyết kiến tạo và vận dụng lý thuyết kiến tạo trong dạy học Toán học
• 1.3. Một số luận điểm cơ bản của lý thuyết kiến tạo trong dạy học
• 1.4. Chiến lược của giáo viên và hành vi của học sinh trong môi trường dạy học kiến tạo
• 1.5. Một số tiếp cận dạy học mang tính kiến tạo
• 1.5.1. Dạy học khám phá
• 1.5.2. Dạy học hợp tác theo nhóm
• 1.5.3. Dạy học giải quyết vấn đề
• 1.6. Thực trạng dạy học “Khối đa diện” ở trường THPT Ngô Gia Tự, tỉnh Bắc Ninh
• 1.7. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG ÁN DẠY HỌC KIẾN TẠO CHỦ ĐỀ “KHỐI ĐA DIỆN” TRONG CHƯƠNG TRÌNH HÌNH HỌC LỚP 12 BAN NÂNG CAO
• 2.1. Vị trí của chủ đề khối đa diện trong chương trình hình học 12 (nâng cao)
• 2.2. Giới thiệu chương trình hình học 12 (nâng cao)
• 2.3. Vị trí của chủ đề khối đa diện
• 2.4. Định hướng xây dựng và thực hiện phương án dạy học kiến tạo chủ đề “khối đa diện”
• 2.5. Các định hướng xây dựng phương án
• 2.6. Phương án dạy học kiến tạo chủ đề “khối đa diện”
• 2.7. Một số bài soạn theo hướng dạy học kiến tạo chủ đề “khối đa diện”
• 2.8. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.2. Tổ chức và nội dung thực nghiệm
• 3.2.1. Tổ chức thực nghiệm
• 3.2.2. Nội dung thực nghiệm
• 3.3. Đánh giá kết quả thực nghiệm
• 3.3.1. Đánh giá định tính
• 3.3.2. Đánh giá định lượng
• 3.4. Tiểu kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về dạy học kiến tạo chủ đề khối đa diện trong hình học lớp 12

Chủ đề khối đa diện trong chương trình hình học lớp 12 là một phần quan trọng, giúp học sinh phát triển tư duy hình học và khả năng tư duy trừu tượng. Việc dạy học kiến tạo không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn khuyến khích sự sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề. Theo nghiên cứu của PGS. Bùi Văn Nghị, việc áp dụng lý thuyết kiến tạo trong dạy học sẽ tạo ra môi trường học tập tích cực hơn cho học sinh.

1.1. Khái niệm khối đa diện và vai trò trong hình học

Khối đa diện là một trong những khái niệm cơ bản trong hình học, bao gồm các hình như lập phương, tứ diện, và nhiều hình khác. Việc hiểu rõ về khối đa diện giúp học sinh phát triển khả năng tư duy không gian và hình học.

1.2. Lý thuyết kiến tạo trong dạy học hình học

Lý thuyết kiến tạo nhấn mạnh vai trò của học sinh trong quá trình học tập. Học sinh không chỉ là người tiếp nhận kiến thức mà còn là người tham gia tích cực vào việc xây dựng kiến thức của chính mình thông qua các hoạt động học tập.

II. Thách thức trong dạy học khối đa diện cho học sinh lớp 12

Dạy học khối đa diện gặp nhiều thách thức, đặc biệt là trong việc giúp học sinh hiểu và áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Nhiều học sinh cảm thấy khó khăn khi giải quyết các bài toán liên quan đến khối đa diện, dẫn đến sự thiếu tự tin trong học tập. Theo nghiên cứu, việc thiếu các phương pháp dạy học tích cực là một trong những nguyên nhân chính.

2.1. Khó khăn trong việc hình thành khái niệm

Nhiều học sinh gặp khó khăn trong việc hình thành khái niệm về khối đa diện do thiếu sự tương tác và thực hành. Việc áp dụng lý thuyết vào thực tiễn là rất cần thiết để giúp học sinh hiểu rõ hơn.

2.2. Thiếu động lực học tập

Sự thiếu động lực học tập có thể xuất phát từ việc học sinh không thấy được giá trị thực tiễn của kiến thức hình học. Cần có các phương pháp dạy học mới để khơi dậy sự hứng thú của học sinh.

III. Phương pháp dạy học kiến tạo cho chủ đề khối đa diện

Để nâng cao chất lượng dạy học khối đa diện, cần áp dụng các phương pháp dạy học kiến tạo. Các phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng tư duy và giải quyết vấn đề. Việc tổ chức các hoạt động học tập tích cực sẽ tạo ra môi trường học tập hiệu quả hơn.

3.1. Tổ chức hoạt động nhóm trong dạy học

Hoạt động nhóm giúp học sinh trao đổi, thảo luận và giải quyết vấn đề cùng nhau. Điều này không chỉ giúp củng cố kiến thức mà còn phát triển kỹ năng làm việc nhóm.

3.2. Sử dụng công nghệ trong dạy học

Công nghệ có thể được sử dụng để tạo ra các mô hình 3D của khối đa diện, giúp học sinh hình dung rõ hơn về các khái niệm hình học. Việc này sẽ làm cho bài học trở nên sinh động và hấp dẫn hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn của khối đa diện trong cuộc sống

Khối đa diện không chỉ có ý nghĩa trong học tập mà còn có nhiều ứng dụng trong thực tiễn. Từ kiến trúc, thiết kế đến các lĩnh vực khoa học, khối đa diện đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết các vấn đề thực tiễn.

4.1. Ứng dụng trong kiến trúc

Nhiều công trình kiến trúc hiện đại sử dụng các hình khối đa diện để tạo ra những thiết kế độc đáo và sáng tạo. Việc hiểu rõ về khối đa diện giúp các kiến trúc sư có thể thiết kế các công trình hiệu quả hơn.

4.2. Ứng dụng trong khoa học

Trong các lĩnh vực khoa học như vật lý và hóa học, khối đa diện được sử dụng để mô tả cấu trúc của các phân tử và tinh thể. Điều này cho thấy tầm quan trọng của khối đa diện trong nghiên cứu và phát triển khoa học.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của dạy học khối đa diện

Dạy học khối đa diện cần được cải tiến để đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh. Việc áp dụng các phương pháp dạy học kiến tạo sẽ giúp học sinh phát triển toàn diện hơn. Tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp dạy học mới để nâng cao chất lượng giáo dục.

5.1. Đề xuất các giải pháp cải tiến

Cần có các giải pháp cụ thể để cải tiến phương pháp dạy học khối đa diện, bao gồm việc đào tạo giáo viên và phát triển tài liệu học tập phù hợp.

5.2. Tương lai của dạy học hình học

Tương lai của dạy học hình học sẽ phụ thuộc vào việc áp dụng công nghệ và các phương pháp dạy học mới. Điều này sẽ giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách hiệu quả hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC NGUYỄN THI ̣ HỢP DẠY HỌC KIẾN TẠO ĐỐI VỚI CHỦ ĐỀ KHỐI ĐA DIỆN TRONG CHƢƠNG TRÌNH HÌNH HỌC LỚP 12, BAN NÂNG CAO LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM TOÁN HÀ NỘI – 2012 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC NGUYỄN THI ̣ HỢP DẠY HỌC KIẾN TẠO ĐỐI VỚI CHỦ ĐỀ KHỐI ĐA DIỆN TRONG CHƢƠNG TRÌNH HÌNH HỌC LỚP 12, BAN NÂNG CAO LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM TOÁN Chuyên ngành : Lý luận và phƣơng pháp da ̣y ho ̣c (Bô ̣ môn Toán ) Mã số: 60 14 10 Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. Bùi Văn Nghị HÀ NỘI – 2012 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN Viết tắt Viết đầy đủ GV Giáo viên HĐ Hoạt động HS Học sinh LTKT Lí thuyết kiến tạo Nxb Nhà xuất bản PPDH Phƣơng pháp da ̣y ho ̣c SGK Sách giáo khoa THPT Trung học phổ thông LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cảm ơn ……………………………………………………………. i Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt ……………………. ii Mục lục……………………………………………………………… . iii Trang MỞ ĐẦU……………………………………………………………… 1 1. Lý do chọn đề tài. Mục tiêu nghiên cứu . Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu. Giả thuyết khoa học. Nhiệm vụ nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Đóng góp của luận văn. Cấu trúc luận văn. 5 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN. Phƣơng pháp da ̣y ho ̣c . Khái niệm phƣơng pháp . Phƣơng pháp da ̣y ho ̣c . Nhu cầ u và đinh ̣ hƣớng đổ i mới phƣơng pháp da ̣y ho ̣c . Lý thuyết kiến tạo và vận dụng lý thuyết kiế n ta ̣o trong da ̣y ho ̣c Toán học. Các quan điểm chủ đạo của lý thuyết kiến tạo . Mô ̣t số luâ ̣n điể m cơ bản của lý thuyế t kiế n ta ̣o trong da ̣y ho ̣c . Chiế n lƣơ ̣c của giáo viên và hành vi của ho ̣c sinh trong môi trƣờng da ̣y ho ̣c kiế n ta ̣o . 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Mô ̣t số tiế p câ ̣n da ̣y ho ̣c mang tính kiế n ta ̣o .Dạy học khám phá……………………………………………… . Dạy học hợp tác theo nhóm . Dạy học giải quyết vấn đề . Thực trạng dạy học “Khối da diện” ở trƣờng THPT Ngô Gia Tƣ̣ , tỉnh Bắc 40 Ninh. Tiể u kế t chƣơng 1. 42 Chƣơng 2: PHƢƠNG ÁN DA ̣Y HỌC KIẾN TẠO CHỦ ĐỀ “KHỐI ĐA DIỆN” TRONG CHƢƠNG TRÌNH HÌNH HỌC LỚP 12 BAN NÂNG CAO. Vị trí của chủ đề khối đa diện trong chƣơng trình hình học 12 ( nâng cao). Giới thiê ̣u chƣơng trình hình học 12( nâng cao). Vị trí của chủ đề khối đa diện . Đinh ̣ hƣớng xây dƣ̣ng và thƣ̣c hiê ̣n phƣơng án da ̣y ho ̣c kiế n ta ̣ o chủ đề “khối đa diện” . Các định hƣớng xây dựng phƣơng án . Phƣơng án da ̣y ho ̣c kiế n ta ̣o chủ đề “khối đa d iện”. Mô ̣t số bài soa ̣n theo hƣớng da ̣y ho ̣c kiế n ta ̣o chủ đề “khối đa diện”. Tiể u kế t chƣơng 2………………………………………………… 87 Chƣơng 3: THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM. Mục đích thực nghiệm . Tổ chƣ́c và nô ̣i dung thƣ̣c nghiê ̣m . 89 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tổ chƣ́c thƣ̣c nghiê ̣m…………………………………………… 89 3. Nô ̣i dung thƣ̣c nghiê ̣m . Đánh giá kế t quả thƣ̣c nghiê ̣m. Đánh giá đinh ̣ tin ́ h. Đánh giá đinh ̣ lƣơ ̣ng. Tiểu kết chƣơng 3. 100 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 101 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Nâng cao chấ t lƣơ ̣ng da ̣y ho ̣c nói chung , chấ t lƣơ ̣ng da ̣y ho ̣c môn Toán nói riêng đang là mô ̣t yêu cầ u cấ p bách đố i với ngà nh Giáo du ̣c nƣớc ta hiê ̣n nay . Mô ̣t trong nhƣ̃ng khâu then chố t để thƣ̣c hiê ̣n yêu cầ u này là đổ i mới nô ̣i dung và phƣơng pháp da ̣y ho ̣c . Đinh ̣ hƣớng đổ i mới phƣơng pháp da ̣y ho ̣c đã đƣơ ̣c chỉ rõ trong các văn bản có tin ́ h chấ t pháp quy của Nhà nƣớc và ngành Giáo du ̣c nƣớc ta. Nhƣ luâ ̣t Giáo du ̣c (2005) quy đinh ̣ : “…Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực , tự giác, chủ động, sáng tạo cho học sinh ; phù hợp với đặc điểm từng lớp học , môn học ; bồ i dưỡng phương pháp tự học , rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn…”. Quan điể m chung của đổ i mới phƣơng pháp da ̣y ho ̣c đã đƣơ ̣c khẳ ng đinh ̣ là tổ chƣ́c cho ho ̣c sinh đƣơ ̣c ho ̣c trong hoa ̣t đô ̣ng và bằ ng ho ạt động tự giác tích cƣ̣c, chủ động và sáng tạo mà cốt lõi là làm cho học sinh học tập tích cực , chủ đô ̣ng, hay nói mô ̣t cách khác giáo viên phải lấ y ngƣời ho ̣c làm trung tâm nhằ m chố ng la ̣i thói quen ho ̣c tâ ̣p thu ̣ đô ̣ng . Khi nói về mố i quan hê ̣ giƣ̃a nô ̣i dung da ̣y ho ̣c và hoa ̣t đô ̣ng , tác giả Nguyễn Bá Kim [10, tr 97]cho rằ ng: “Mỗi một nội dung dạy học đề u liên hê ̣ mật thiế t với những hoạt động nhấ t đi ̣nh . Đó là những hoạt động được tiế n hành trong quá trình hình thành và vận dụng nội dung đó , phát hiện được những hoạt động tiềm tàng trong một nội dung là vạch ra được con đường để người học chiếm lĩnh nội dung đó và đạt được các mục đích khác và cũng đồ n g thời là cụ thể hóa được mục đích dạy học có đạt được hay không và đạt dến mức độ nào?”. 6]: “Quá trình dạy học là một tổ hợp rấ t phức tạp và năng động những hành động của giáo viên và học sinh. Để có khả năng tổ chức đúng đắ n quá trình dạy học và điề u khiển nó cầ n LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] phải hình dung rõ nét cấu trúc và những quy luật bên trong của quá trình dạy học. Đặc biệt quan trọng là phát hiện ra mối liên hê ̣ qua lại giữa viê ̣c nắ m vững kiế n thức với quá trình phát triển những năng lực nhận thức của học sinh“. Bản chất của quá trình học là quá trình nhận thức của học sinh , đó chin ́ h là quá trình phản ánh thế giới khách quan vào ý thức của học sinh . Quá trình nhận thƣ́c của ho ̣c sinh về cơ bản cũng giố ng nhƣ quá triǹ h nhâ ̣n thƣ́c chung , diễn ra theo quy luâ ̣t “Từ trực quan sinh động đế n tư duy trừu tượng và từ tư duy trừu tượng trở về thực tiễn”. Quá trình nhận thức của học sinh không phải là quá trình tìm ra cái mới cho nhân loại mà là nhận thức đƣợc cái mới cho bản thân , rút ra từ kho tàng hiể u biế t chung của loài ngƣời và là quá triǹ h ho ̣c sinh xây d ựng, kiế n tạo nên những kiến thức cho bản thân thông qua các hoạt động để thích ứng với môi trƣờng ho ̣c tâ ̣p mới . Tuy nhiên quá triǹ h nhâ ̣n thƣ́c của ho ̣c sinh có tin ́ h đô ̣c đáo, đó là nó đƣơ ̣c tiế n hành trong nhƣ̃ng điề u kiê ̣n s ƣ pha ̣m nhấ t đinh ̣ . Xuấ t phát tƣ̀ đă ̣c điể m của tƣ duy toán ho ̣c , đó là sƣ̣ thố ng nhấ t giƣ̃a suy đoán và suy diễn : Nế u trin ̀ h bày la ̣i nhƣ̃ng kế t quả toán ho ̣c đã đa ̣t đƣơ ̣c thì nó là mô ̣t khoa ho ̣c suy diễn và tiń h lôgic nổ i bâ ̣t lên. Nhƣng, nế u nhiǹ Toán ho ̣c trong quá trình hình thành và phát triển , thì trong phƣơng pháp của nó vẫn có tìm tòi , dƣ̣ đoán , có thực nghiệm và quy nạp . Vì vậy, trong da ̣y ho ̣c Toán , phải chú ý tới cả hai phƣơng diện , suy luâ ̣n chƣ́ng minh và suy luâ ̣n có lý thì mới khai thác đƣơ ̣c đầ y đủ các tiề m năng môn Toán để thƣ̣c hiê ̣n mu ̣c tiêu giáo du ̣c toàn diê ̣n . 6] cho rằ ng : "Nế u viê ̣c dạy Toán phản ánh mức độ nào đó viê ̣c hình thành Toán học như thế nào thì trong việc giảng dạy đó phải dành chỗ cho dự đoán, suy luận có lý". Trong nhƣ̃ng thâ ̣p kỷ qua , các nƣớc trên thế giới và Việt Nam đã nghiên cứu và vận dụng nhiều lý thuyết và phƣơng pháp dạy họ c theo hƣớng hiê ̣n đa ̣i nhằ m phát huy tính tích cực học tập của học sinh , trong đó có da ̣y ho ̣c kiế n ta ̣o nhâ ̣n LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] thƣ́c của tác giả J .Trong da ̣y ho ̣c kiế n ta ̣o , tác giả J .Piaget [29] cho rằ ng tri thƣ́c đƣơ ̣c kiế n ta ̣o mô ̣t cách tích cực bởi chủ thể nhận thức và nhận thức là mô ̣t quá trình thích nghi và tổ chƣ́c la ̣i thế giới quan của chính ngƣời ho ̣c . Lý thuyết kiến tạo cho rằng tri thức đƣợc kiến tạo một cách tích cực bởi chủ thể nhâ ̣n thƣ́c và nhận thức là một quá trình thích nghi và tổ chức lại thế giới quan của chin ́ h ngƣời ho ̣c . Nhƣ vâ ̣y, lý thuyết kiến tạo coi trọng vai trò tích cực và chủ động của học sinh trong quá trình học tập để tạo nên tri thức c ho bản thân. Tƣ̀ nhƣ̃ng quan điể m của lý thuyế t kiế n ta ̣o có thể ta ̣o ra nhƣ̃ng cơ hô ̣i thuâ ̣n lơ ̣i hơn cho viê ̣c áp du ̣ng các phƣơng pháp da ̣y ho ̣c mới vào thƣ̣c tiễn da ̣y học toán ở trƣờng THPT Việt Nam nhằm phát huy tối đa năng lự c tƣ duy của ngƣời ho ̣c và nâng cao chấ t lƣơ ̣ng da ̣y ho ̣c . Khố i đa diê ̣n là một nội dung rất quan trọng trong phần hiǹ h ho ̣c lớp 12. Đây là một mảng kiến thức khó đối với học sinh. Phần lớn các em học sinh đều cảm thấy lúng túng khi gặp các bài toán về khố i đa diê ̣n . Làm sao để học sinh học tập chủ đề này cho tốt luôn là vấn đề trăn trở với nhiều giáo viên .