HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM VŨ MẠNH HÙNG ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG TÍCH LŨY KIM LOẠI NẶNG TRONG SẢN XUẤT RAU TẠI XÃ THIỆN PHIẾN, HUYỆN TIÊN LỮ, TỈNH HƯNG YÊN Ngành: Khoa học môi trường Mã số: 8440301 Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Đình Thi NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn là của riêng tôi, được nghiên cứu một cách độc lập. Các số liệu thu thập được là các tài liệu được cho phép sự công bố của các đơn vị cung cấp số liệu. Các tài liệu tham khảo đều có nguồn gốc rõ ràng. Các kết quả được nêu trong luận văn này là hoàn toàn trung thực và chưa từng có ai công bố trong bất kỳ tài liệu nào.
Hà Nội, ngày tháng năm 2018 Tác giả luận văn Vũ Mạnh Hùng i LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành tốt luận văn tốt nghiệp này, ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi đã nhận được sự giúp đỡ sự quan tâm, giúp đỡ nhiệt tình của các tập thể, cá nhân trong và ngoài trường. Trước hết tôi xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo trong khoa Môi Trường, Học viện Nông Nghiệp Việt Nam đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp. Đặc biệt tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới TS. Nguyễn Đình Thi đã tận tình giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực tập để hoàn thành luận văn tốt nghiệp này.
Tôi cũng xin cảm ơn UBND xã Thiện Phiến và toàn bộ người dân trong xã đã giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi tiếp cận và thu thập những thông tin, lấy mẫu phân tích cần thiết cho đề tài. Cuối cùng, tôi muốn gửi lời cảm ơn tới gia đình, bạn bè và người thân đã luôn bên cạnh tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong thời gian học tập, rèn luyện tại trường Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam. Hà Nội, ngày tháng năm 2018 Tác giả luận văn Vũ Mạnh Hùng ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.
iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục các bảng. vii Danh mục các hình. viii Trích yếu luận văn.
ix Thesis abtract. Tính cấp thiết của đề tài. Giả thiết khoa học. Mục tiêu nghiên cứu.
Phạm vi nghiên cứu. Về thời gian. Về không gian. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn.
Tổng quan các tài liệu. Vai trò của cây rau trong sản xuất nông nghiệp và đời sống con người. Khái niệm cây rau. Vai trò của cây rau trong đời sống con người.
Tình hình sản xuất và tiêu thụ rau trên thế giới và ở Việt Nam. Thực trạng sản xuất rau trên thế giới. Thực trạng sản xuất rau ở Việt Nam. Ảnh hưởng của ô nhiễm kim loại trong đất nước đến chất lượng rau và sức khỏe con người.
Các dạng tồn tại của kim loại nặng. Tình hình nghiên cứu ô nhiễm kim loại nặng trên thế giới và Vệt Nam. Nghiên cứu ô nhiễm kim loại nặng trên thế giới. Nghiên cứu ô nhiễm kim loại nặng ở Việt Nam.
Ô nhiễm KLN do công nghiệp và đô thị. Ô nhiễm KLN do sản xuất nông nghiệp. Ô nhiễm KLN do chất thải làng nghề. Nội dung và phương pháp nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.
Thu thập số liệu thứ cấp. Thu thập số liệu sơ cấp. Phương pháp phân tích kim loại nặng:. Phương pháp so sánh.
Phương pháp tổng hợp xử lý số liệu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Điều kiện tự nhiên, kinh tế- xã hội của xã Thiện Phiến, huyện Ttiên Lữ. Điều kiện tự nhiên.
Đặc điểm kinh tế- xã hội của xã Thiện Phiến. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp của xã Thiện Phiến. Tình hình sản xuất rau tại xã thiện phiến, huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên. Diện tích, năng suất, sản lượng rau tại xã Thiện Phiến.
Nguồn phát sinh kln trong sản xuất rau tại xã Thiện Phiến. Hoạt động công nghiệp. Hoạt động nông nghiệp. Thực trạng kln trong đất canh tác, nước tưới và các sản phẩm rau của xã Thiện Phiến, huyện Tên Lữ, tỉnh Hưng Yên.
Hàm lượng kim loại nặng trong đất nông nghiệp. Hàm lượng kim loại nặng trong nước phục vụ sản xuất nông nghiệp. Hàm lượng kim loại nặng trong các mẫu rau tại địa bàn xã nghiên cứu. Đề xuất giải pháp phù hợp phát triển sản xuất rau an toàn trên địa bàn xã nghiên cứu.
Giải pháp quản lý, sử dụng thuốc BVTV trên đồng ruộng. Giải pháp kỹ thuật nhằm hạn chế sự tích lũy kim loại nặng trong rau. Kết luận và kiến nghị. 66 Tài liệu tham khảo.
71 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa Tiếng Việt ATTP An toàn thực phẩm BTN & MT Bộ Tài nguyên và môi trường BNN & PTNT Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn BYT Bộ Y Tế FAO Food and Agriculture Organization (Tổ chức nông lương thế giới) HCBVTV Hóa chất bảo vệ thực vật KLN Kim loại nặng NTTS Nuôi trồng thủy sản QCVN Quy chuẩn Việt Nam TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam UBND Uỷ ban nhân dân USDA United State Department of Agriculture ( Bộ Nông Nghiệp Hoa Kỳ) RTSH Rác thải sinh hoạt CTNH Chất thải nguy hại vi DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2. Thành phần dinh dưỡng của rau và một số thực phẩm trong 100g sản phẩm tươi. So sánh chi phí sản xuất và tổng thu nhập từ rau và lúa ở Đài Loan. Sản lượng rau trên thế giới qua các năm.
Sơ lược hiện trạng sản xuất rau quả Việt Nam đến hết tháng 12/2014. Hàm lượng Cu trong 5 nhóm đất chính của Việt Nam. Hàm lượng Zn trong 5 nhóm đất chính của Việt Nam. Hàm lượng của một số kim loại nặng trong một số loại đất đá.
Sự phát thải toàn cầu của một số nguyên tố kim loại nặng. Hàm lượng KLN ở tầng đất mặt trong một số loại đất ở Việt Nam. Hàm lượng các nguyên tố kim loại nặng trong bụi không khí và một số mẫu đất ở thành phố Hồ Chí Minh. Danh mục các vị trí lấy mẫu đất chuyên rau tại xã Thiện Phiến.
Danh mục các vị trí lấy mẫu đất 2 lúa 1 rau tại Thiện Phiến. Danh mục các vị trí lấy mẫu nước ngầm tại xã Thiện Phiến. Danh mục các vị trí lấy mẫu nước mặt tại xã Thiện Phiến. Phương pháp phân tích mẫu.
Hình thức canh tác các loại rau chính tại xã Thiện Phiến. Diện tích, năng suất, sản lượng rau của từng đơn vị trên địa bàn xã Thiện Phiến. Diện tích các loại rau chính ở xã Thiện Phiến. Các ngành sản xuất của các doanh nghiệp tại xã Thiện Phiến.
Thống kê nguồn thải tại một số cơ sở sản xuất tại Thiện Phiến. Mức phân bón cho một số cây trồng chính. Sử dụng phân bón với cây trồng lương thực tại địa bàn nghiên cứu. Hiện trạng sử dụng thuốc BVTV cho một số loại rau tại xã Thiện Phiến.
Tình hình sử dụng nước cho rau tại xã Thiện Phiến. Kết quả phân tích mẫu rau tại xã Thiện Phiến. 61 vii DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 3. Sơ đồ lấy mẫu đất chuyên rau tại xã Thiện Phiến.
Sơ đồ lấy mẫu đất 2 lúa 1 rau tại xã Thiện Phiến. Sơ đồ lấy mẫu nước ngầm tại xã Thiện Phiến. Sơ đồ vị trí lấy mẫu nước mặt tại xã Thiện Phiến. Vị trí địa lý của xã Thiện Phiến.
Hàm lượng As trong đất nông nghiệp tại xã Thiện Phiến. Hàm lượng Cu trong đất nông nghiệp tại xã Thiện Phiến. Hàm lượng Pb trong đất nông nghiệp tại xã Thiện Phiến. Hàm lượng Cd trong đất nông nghiệp tại xã Thiện Phiến.
Hàm lượng Zn trong đất nông nghiệp tại xã Thiện Phiến. Hàm lượng Pb trong nước tưới nông nghiệp tại xã Thiện Phiến. Hàm lượng Hg trong nước tưới nông nghiệp tại xã Thiện Phiến. Hàm lượng As trong nước tưới nông nghiệp tại xã Thiện Phiến.
Hàm lượng Cd trong nước tưới nông nghiệp tại xã Thiện Phiến. 60 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Vũ Mạnh Hùng Tên luận văn: “Đánh giá thực trạng tích lũy kim loại nặng trong sản xuất rau tại xã Thiện Phiến, huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên” Ngành: Khoa Học Môi Trường Mã số: 8440301 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Nội dung nghiên cứu: - Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội xã Thiện Phiến, huyệnTiên Lữ, tỉnh Hưng Yên. - Thực trạng sản xuất rau tại xã Thiện Phiến, huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên. - Nguồn phát thải kim loại nặng khu vực sản xuất rau tại xã Thiện Phiến, huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên.
- Thực trạng một số KLN trong đất canh tác, nước tưới và các sản phẩm rau tại xã Thiện Phiến, huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên. - Đề xuất một số giải pháp góp phần giảm thiểu tích lũy kim loại nặng trong vùng sản xuất rau trên địa bàn xã Thiện Phiến, huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên. Phương pháp nghiên cứu: - Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp. - Phương pháp khảo sát nông hộ, cán bộ phụ trách nông nghiệp của xã bằng phiếu điều tra.
- Phương pháp lấy mẫu và phân tích đất, nước và rau. - Phương pháp so sánh kết quả phân tích mẫu đất, nước và rau với quy chuẩn của Nhà nước. - Phương pháp tổng hợp dữ liệu. Kết quả chính và kết luận 1.
Xã Thiện Phiến có điều kiện về tự nhiên cũng như kinh tế xã hội phù hợp với sự phát triển của ngành nông nghiệp đặc biệt là ngành trồng rau trên địa bàn. Thiện Phiến có đủ điều kiện để phát triển thành một vùng chuyên sản xuất rau theo hướng sản xuất rau an toàn. Xã Thiện Phiến có điều kiện đất đai khí hậu phù hợp với sự phát triển của rau, mặt khác nông dân cũng có truyền thống và kinh nghiệm sản xuất từ lâu đời. Hiện nay trên địa bàn xã rau đã và đang là ngành mũi nhọn cho kinh tế hộ gia đình của các hộ nông dân trên địa bàn xã Thiện Phiến.
ix Diện tích rau phân bố đồng đều ở các thôn. Thôn có diện tích lớn nhất là thôn Tân Khai (20,2 ha), Lam Sơn (15,5 ha), Diệt Pháp (12,8 ha), Toàn Tiến (11,6 ha). Về năng suất rau, giữa các thôn không có sự chênh lệch nhiều. Thôn có năng suất cao nhất Tân Khai (15,33 tấn/ha), còn các thôn Lam Sơn, Diệt Pháp, Toàn Tiến năng suất nằm trong khoảng (14,07 – 14,55 tấn/ha).