Đánh giá Tài nguyên Du lịch Văn hóa Phú Yên: Luận án Tiến sĩ Địa lý

LỜI CAM ĐOAN

1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ ĐÁNH GIÁ TÀI NGUYÊN DU LỊCH VĂN HOÁ PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN DU LỊCH

1.1. Một số khái niệm cơ bản

1.2. Đặc điểm của tài nguyên du lịch văn hoá

1.3. Hình thức đánh giá tài nguyên du lịch văn hóa

1.4. Cách đánh giá và các tiêu chí đánh giá tài nguyên du lịch văn hóa

1.5. Cơ sở thực tiễn đánh giá tài nguyên du lịch văn hóa

1.5.1. Đánh giá tài nguyên du lịch văn hóa cấp quốc tế

1.5.2. Đánh giá tài nguyên du lịch văn hóa cấp quốc gia

1.5.3. Đánh giá tài nguyên du lịch văn hóa cấp khu vực

1.6. TIỂU KẾT CHƯƠNG 1

2. CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ TÀI NGUYÊN DU LỊCH VĂN HOÁ PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN DU LỊCH Ở TỈNH PHÚ YÊN

2.1. Khái quát tỉnh Phú Yên

2.1.1. Vị trí địa lý, đặc điểm tự nhiên và lịch sử khai thác lãnh thổ

2.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội tỉnh Phú Yên

2.1.3. Tài nguyên du lịch văn hóa tỉnh Phú Yên

2.1.3.1. Các di tích lịch sử văn hóa, kiến trúc nghệ thuật - khảo cổ

2.1.3.2. Các loại hình văn hóa gắn với dân tộc học

2.1.3.3. Làng nghề truyền thống

2.1.3.4. Các loại hình văn hoá thể thao và hoạt động nhận thức khác, công trình đương đại

2.1.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến quá trình đánh giá tài nguyên du lịch văn hóa phục vụ phát triển du lịch ở tỉnh Phú Yên

2.1.4.1. Dân cư và lao động

2.1.4.2. Chính sách, cơ chế và vốn đầu tư

2.1.4.3. Thị trường và mối liên hệ kinh tế liên vùng

2.1.4.4. Khoa học công nghệ

2.1.4.5. Xu thế hội nhập

2.1.4.6. Cơ sở hạ tầng và cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch

2.1.5. Đánh giá tài nguyên du lịch văn hóa ở tỉnh Phú Yên

2.1.6. Khả năng khai thác và mức độ khai thác tài nguyên du lịch văn hóa ở tỉnh Phú Yên

2.1.7. Lựa chọn đánh giá tài nguyên du lịch văn hóa được lựa chọn đánh giá ở tỉnh Phú Yên

2.2. Thực trạng khai thác tài nguyên du lịch văn hóa phục vụ phát triển du lịch ở tỉnh Phú Yên

2.2.1. Khai thác các điểm, tuyến du lịch văn hóa

2.2.2. Khai thác các cụm tài nguyên du lịch văn hóa

2.2.3. Số lượng khách và doanh thu

2.2.4. Công tác bảo tồn, tu bổ, tôn tạo tài nguyên

2.2.5. Công tác quản lý tài nguyên

2.2.6. Thực trạng nhu cầu và cảm nhận của du khách về tài nguyên du lịch văn hóa ở tỉnh Phú Yên

2.3. TIỂU KẾT CHƯƠNG 2

3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP KHAI THÁC TÀI NGUYÊN DU LỊCH VĂN HOÁ PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN DU LỊCH Ở TỈNH PHÚ YÊN

3.1. Cơ sở xây dựng định hướng và giải pháp khai thác tài nguyên du lịch văn hóa phục vụ phát triển du lịch ở tỉnh Phú Yên

3.1.1. Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030

3.1.2. Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch vùng Duyên hải Nam Trung Bộ đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030

3.1.3. Quy hoạch phát triển du lịch của tỉnh Phú Yên đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030

3.1.4. Đề án Phát triển du lich tỉnh Phú Yên giai đoạn 2024-2030, tầm nhìn đến năm 2045

3.2. Định hướng khai thác tài nguyên văn hoá phục vụ phát triển du lịch ở tỉnh Phú Yên đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030

3.2.1. Định hướng chung

3.2.2. Định hướng cụ thể

3.3. Các giải pháp thực hiện

3.3.1. Giải pháp chung

3.3.2. Giải pháp cụ thể vận dụng ở tỉnh Phú Yên

3.4. TIỂU KẾT CHƯƠNG 3

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Danh mục các công trình đã công bố

Tài liệu tham khảo

I. Tổng quan Đánh giá Tài nguyên Du lịch Văn hóa Phú Yên

Ngày nay, du lịch đã trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của nhiều quốc gia, mang lại lợi ích kinh tế, xã hội và môi trường. Việt Nam cũng không ngoại lệ, với mục tiêu phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn đến năm 2020. Để đạt được mục tiêu này, việc đánh giá tài nguyên du lịch, đặc biệt là tài nguyên du lịch văn hóa, là vô cùng quan trọng. Phú Yên, với bờ biển dài, nhiều di tích lịch sử và văn hóa, lễ hội truyền thống, và sự giao thoa văn hóa của nhiều dân tộc, có tiềm năng lớn để phát triển du lịch văn hóa. Tuy nhiên, sự phát triển này vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức, đòi hỏi sự nghiên cứu và đánh giá kỹ lưỡng để khai thác hiệu quả.

1.1. Vai trò của tài nguyên du lịch văn hóa trong phát triển kinh tế

Tài nguyên du lịch văn hóa đóng vai trò then chốt trong việc thu hút khách du lịch, tạo nguồn thu ngoại tệ, và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương. Sự đa dạng và độc đáo của văn hóa Phú Yên, từ di sản văn hóa vật thể (di tích lịch sử, kiến trúc) đến di sản văn hóa phi vật thể (lễ hội, ẩm thực), tạo ra những sản phẩm du lịch hấp dẫn. Khai thác hiệu quả các tài nguyên này sẽ góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao đời sống người dân.

1.2. Tiềm năng du lịch văn hóa Phú Yên so với các tỉnh Duyên hải

So với các tỉnh Duyên hải Nam Trung Bộ khác, Phú Yên có những lợi thế riêng về tài nguyên du lịch văn hóa, đặc biệt là sự kết hợp giữa văn hóa biển và văn hóa các dân tộc thiểu số. Các di tích quốc gia đặc biệt như Tháp Nhạn và ghềnh Đá Đĩa, cùng với các lễ hội truyền thống độc đáo, tạo nên sức hút riêng biệt cho du lịch Phú Yên. Tuy nhiên, để khai thác tối đa tiềm năng này, cần có sự đầu tư và quy hoạch bài bản.

II. Thách thức Khai thác bền vững Tài nguyên Du lịch Phú Yên

Mặc dù có tiềm năng lớn, du lịch Phú Yên vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong việc khai thác tài nguyên du lịch văn hóa một cách bền vững. Sản phẩm du lịch còn đơn điệu, chưa đa dạng, và chưa tận dụng hết giá trị văn hóa địa phương. Hiệu quả kinh tế - xã hội còn thấp, chưa huy động được sự tham gia của cộng đồng. Cơ chế chính sách chưa đủ hấp dẫn để thu hút đầu tư. Đặc biệt, việc bảo tồn di sản văn hóa đang đối mặt với nhiều khó khăn, đòi hỏi sự quan tâm và hành động kịp thời.

2.1. Tác động tiêu cực của du lịch đến di sản văn hóa Phú Yên

Sự phát triển nhanh chóng của du lịch có thể gây ra những tác động tiêu cực đến di sản văn hóa Phú Yên, như sự xuống cấp của các di tích, sự mai một của các giá trị văn hóa truyền thống, và sự thương mại hóa các lễ hội. Cần có các biện pháp quản lý chặt chẽ để giảm thiểu những tác động này, đảm bảo sự tồn tại và phát huy của di sản văn hóa.

2.2. Thiếu hụt nguồn lực và chính sách cho bảo tồn văn hóa địa phương

Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt nguồn lực tài chính và nhân lực cho công tác bảo tồn văn hóa địa phương. Các chính sách hỗ trợ cho các làng nghề truyền thống, các nghệ nhân, và các hoạt động văn hóa cộng đồng còn hạn chế. Cần có sự đầu tư và hỗ trợ mạnh mẽ hơn từ nhà nước và xã hội để bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa.

2.3. Khó khăn trong việc thu hút đầu tư vào du lịch văn hóa chất lượng cao

Mặc dù Phú Yên có tiềm năng lớn về du lịch văn hóa, việc thu hút các nhà đầu tư có tâm và có tầm vào lĩnh vực này còn gặp nhiều khó khăn. Các dự án du lịch văn hóa thường đòi hỏi vốn đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn dài, và sự am hiểu sâu sắc về văn hóa địa phương. Cần có các chính sách ưu đãi và tạo điều kiện thuận lợi hơn để thu hút các nhà đầu tư chất lượng cao.

III. Phương pháp Đánh giá Tài nguyên Du lịch bằng AHP

Luận án sử dụng phương pháp phân tích thứ bậc (AHP) để đánh giá tài nguyên du lịch văn hóa Phú Yên. AHP là một phương pháp ra quyết định đa tiêu chí, cho phép đánh giá và so sánh các yếu tố khác nhau dựa trên mức độ quan trọng của chúng. Phương pháp này giúp xác định các tài nguyên du lịch có tiềm năng khai thác cao nhất, cũng như các yếu tố cần được ưu tiên trong quá trình phát triển du lịch bền vững. Phương pháp này cũng kế thừa có chọn lọc và trình bày cụ thể từ các tác giả nghiên cứu trước.

3.1. Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá tài nguyên du lịch văn hóa

Bộ tiêu chí đánh giá được xây dựng dựa trên các yếu tố như giá trị văn hóa, mức độ hấp dẫn, khả năng tiếp cận, và tính bền vững. Các tiêu chí này được đánh giá và so sánh theo cặp, từ đó xác định được trọng số của từng tiêu chí. Trọng số các tiêu chí đánh giá tài nguyên du lịch văn hóa ở tỉnh Phú Yên. Các thông số của AHP (Analytical Hierarchy Process)……………………………40 Bảng 1. Trọng số, độ lệch chuẩn và độ biến thiên các tiêu chí…

3.2. Áp dụng AHP để phân loại và xếp hạng tài nguyên du lịch

Sau khi xác định được trọng số của các tiêu chí, phương pháp AHP được áp dụng để phân loại và xếp hạng các tài nguyên du lịch văn hóa ở Phú Yên. Kết quả cho thấy một số tài nguyên có tiềm năng khai thác cao hơn so với các tài nguyên khác, và cần được ưu tiên đầu tư và phát triển.

IV. Giải pháp Phát triển Du lịch Văn hóa Phú Yên Bền vững

Để phát triển du lịch văn hóa Phú Yên một cách bền vững, cần có một chiến lược toàn diện, bao gồm các giải pháp về quy hoạch, đầu tư, phát triển sản phẩm, quảng bá, và bảo tồn di sản văn hóa. Các giải pháp này cần được thực hiện một cách đồng bộ và có sự tham gia của tất cả các bên liên quan, từ chính quyền địa phương, doanh nghiệp du lịch, cộng đồng địa phương, đến du khách.

4.1. Quy hoạch và phân vùng du lịch văn hóa hợp lý

Cần có quy hoạch chi tiết và phân vùng cụ thể cho các khu vực phát triển du lịch văn hóa ở Phú Yên, đảm bảo sự hài hòa giữa phát triển du lịch và bảo tồn di sản văn hóa. Các khu vực di tích lịch sử, làng nghề truyền thống, và lễ hội cần được bảo vệ nghiêm ngặt, đồng thời tạo điều kiện cho du khách tham quan và trải nghiệm.

4.2. Phát triển sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng chất lượng cao

Cần tập trung phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa mang đậm bản sắc Phú Yên, như du lịch làng nghề, du lịch lễ hội, du lịch ẩm thực, và du lịch di tích lịch sử. Các sản phẩm này cần được thiết kế một cách sáng tạo và chuyên nghiệp, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của du khách.

4.3. Tăng cường quảng bá và xúc tiến du lịch văn hóa Phú Yên

Cần tăng cường quảng bá hình ảnh du lịch văn hóa Phú Yên trên các phương tiện truyền thông trong nước và quốc tế, giới thiệu những nét độc đáo và hấp dẫn của văn hóa địa phương. Tham gia các hội chợ, triển lãm du lịch để giới thiệu sản phẩm và thu hút du khách.

V. Ứng dụng Khai thác tiềm năng du lịch lễ hội ở Phú Yên

Phú Yên có nhiều lễ hội truyền thống đặc sắc, mang đậm bản sắc văn hóa địa phương. Khai thác tiềm năng du lịch lễ hội là một hướng đi quan trọng để thu hút khách du lịch và quảng bá văn hóa Phú Yên. Tuy nhiên, cần có sự đầu tư và quản lý chặt chẽ để đảm bảo các lễ hội được tổ chức một cách chuyên nghiệp, an toàn và bền vững.

5.1. Nghiên cứu và bảo tồn các lễ hội truyền thống đặc sắc

Trước khi khai thác du lịch, cần tiến hành nghiên cứu kỹ lưỡng về lịch sử, ý nghĩa và các nghi lễ của từng lễ hội. Các lễ hội có giá trị văn hóa cao cần được bảo tồn và phục dựng, tránh tình trạng thương mại hóa và làm mất đi bản sắc văn hóa.

5.2. Xây dựng sản phẩm du lịch lễ hội hấp dẫn du khách

Các lễ hội cần được tổ chức một cách chuyên nghiệp, với các hoạt động hấp dẫn, đa dạng và phù hợp với nhu cầu của du khách. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương, các nhà tổ chức lễ hội và các doanh nghiệp du lịch để tạo ra những sản phẩm du lịch lễ hội chất lượng cao.

VI. Kết luận Hướng tới Du lịch Văn hóa Phú Yên bền vững

Nghiên cứu Đánh giá Tài nguyên Du lịch Văn hóa Phú Yên cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng chiến lược phát triển du lịch bền vững của tỉnh. Việc khai thác hiệu quả tài nguyên du lịch văn hóa, kết hợp với các giải pháp bảo tồn và phát huy di sản văn hóa, sẽ góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội của Phú Yên, đồng thời bảo vệ và gìn giữ những giá trị văn hóa độc đáo cho các thế hệ tương lai.

6.1. Đề xuất chính sách và giải pháp thực tiễn

Nghiên cứu đề xuất một số chính sách và giải pháp cụ thể để phát triển du lịch văn hóa Phú Yên, như chính sách hỗ trợ đầu tư, chính sách bảo tồn di sản, và chính sách phát triển nguồn nhân lực. Các giải pháp này cần được triển khai một cách đồng bộ và có sự giám sát chặt chẽ để đảm bảo hiệu quả.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo về du lịch Phú Yên

Nghiên cứu này có thể được tiếp tục phát triển theo nhiều hướng khác nhau, như nghiên cứu về tác động của du lịch đến môi trường, nghiên cứu về sự tham gia của cộng đồng vào phát triển du lịch, và nghiên cứu về thị trường khách du lịch tiềm năng của Phú Yên.

Đánh giá Tài nguyên Du lịch Văn hóa Phục vụ Phát triển Du lịch ở Tỉnh Phú Yên