Đặt vấn đề Nói đến vẻ đẹp thiên nhiên, không thể không nhắc đến hoa. Hoa là sự chắt lọc kỳ diệu nhất những tinh túy mà thế giới cỏ cây ban tặng. Mỗi loài hoa đều mang một sắc thái riêng, một vẻ đẹp riêng để tô điểm cho cuộc sống. Ngoài giá trị thưởng ngoạn hoa còn mang lại nguồn lợi kinh tế cho con người.
Cùng với sự phát triển của xã hội nhu cầu thưởng ngoạn của con người ngày càng cao, tạo nền tảng thúc đẩy cho nghề trồng hoa ngày càng phát triển. công nghệ trồng hoa ở một số nước như Anh, Pháp, Hà Lan, Đức.…đã đạt đến trình độ rất cao. Ở Việt Nam với sự chuyển đổi cơ cấu cây trồng từ mô hình trồng lúa sang mô hình trồng hoa đã đem lại hiệu quả kinh tế cao trong những năm gần đây ngành trồng hoa mới thực sự khởi sắc giành được nhiều sự quan tâm đầu tư của các công ty lớn trong và ngoài nước. Huệ mưa (Zephyranthes sp.) là một loại cây cảnh đẹp được nhiều người chơi hoa yêu thích hiện nay, thuộc họ Thủy tiên - Amaryllidaceae.
Cây có nguồn gốc đầu tiên từ những khu vực ấm áp trên thế giới như Châu Mỹ. Châu Phi và Châu Á.… Hiện nay cây Huệ mưa phát triển khá phổ biến ở Việt Nam và Trung Quốc. Huệ mưa bản địa Việt Nam có 3 màu: trắng, hồng và vàng. Mỗi hoa có từ 6 - 8 cánh hoa, có khi nở 1 lớp hoặc xen 2 lớp cánh hoa tùy loài.
Huệ mưa còn có tên gọi khác là cây Tóc tiên, cây Huệ đất, cây Mưa mưa hay Phong huệ. do nhập nội lai tạo nên màu sắc và số lượng cánh hoa càng đa dạng hơn. Huệ mưa là loài cây lâu năm lá màu xanh và mỏng, thân hành, hoa có nhiều màu sắc thường được trồng để trang trí, trồng trong nhà, văn phòng làm việc cho các lối đi trang trí sân ngoại thất. Ngoài mục đích làm cảnh, chúng còn được dùng làm thuốc và có thể hấp thu các chất khí có hại trong môi trường như Aldehyde formic, làm sạch không khí, thích hợp để trồng trang trí 1 bên ngoài phòng ngủ, bởi nó có thể cải thiện môi trường cũng như giúp giấc ngủ của ta ngon và sâu hơn.
Xuất phát từ những thực tế trên và tiếp cận với vấn đề chọn tạo giống hoa cây cảnh nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của con người về cái đẹp cũng như sự yêu thích về hoa cây cảnh, tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Đánh giá sinh trưởng, phát triển của một số giống Huệ mưa thương mại năm 2021 tại Gia Lâm - Hà Nội”. Mục đích và yêu cầu 1. ● Đánh giá một số chỉ tiêu về sinh trưởng của các giống Huệ mưa thương mại năm 2021 tại Gia Lâm - Hà Nội. ● Đánh giá được đặc điểm hình thái của các giống Huệ mưa thương mại năm 2021 tại Gia Lâm - Hà Nội.
Yêu cầu ● Nắm được yêu cầu sinh thái, kỹ thuật trồng và chăm sóc cho cây Huệ mưa. ● Đo đếm các chỉ tiêu về sinh trưởng và phát triển của cây Huệ mưa. ● Đánh giá tình hình sâu, bệnh hại chính trên cây Huệ mưa. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Nguồn gốc, vị trí phân loại và sự phân bố của cây Huệ mưa Huệ mưa gồm những loài cây hoa có củ thuộc một số chi như Habranthus. Zephyranthes, trong đó đa số thuộc chi Zephyranthes, thuộc họ Náng hay còn gọi là họ Thủy tiên (Amaryllidaceae) (APG III) và được trồng rộng rãi làm cây cảnh. Chi Zephyranthes được phát triển bởi William Herbert (1821) với khoảng 40 loài có nguồn gốc ở Nam Mỹ và được trồng rộng rãi làm cây cảnh. Ngày nay số lượng loài trong chi Zephyranthes đã được công nhận với hơn 70 loài, cũng như nhiều loài lai (Mobberly.
Theo Meerow etal. (1952) cho rằng chi Zephyranthes có nguồn gốc ở châu Mỹ, sau đó được trồng rộng rãi và trở thành cây nhập tịch tại các vùng nhiệt đới trên khắp thế giới. Một số loài đã tự nhiên hóa ở những nơi khác nhau như Hawaii, Indonesia. Trên thế giới, hoa Huệ mưa được trồng ở nhiều nước như: Mexico, Mỹ, Cuba, Thái Lan, Indonesi, Nhật Bản.… Dưới đây là một số loài hoa Huệ mưa điển hình: Zephyranthes atamasco có màu trắng, thường biết đến với tên gọi chung như Atamasco lily, Rain lily, Zephyr lily có nguồn gốc ở miền Trung Florida, North Florida và miền đông nam Hoa Kỳ.
Zephyranthes candida thường được gọi chung là Huệ tiên trắng (White Fairy lily). Huệ mưa trắng (White Fairy lily) hoặc Huệ tây trắng (White Zephyr lily), có nguồn gốc ở Argentina và Uruguay, chúng thường được tìm thấy nhiều ở ven sông và các vùng đầm lầy. Zephyranthes citrina thường được gọi chung là Yellow Rain Lily; Yellow Fairy Lily; Yellow Zephyr Lily. có nguồn gốc ở bán đảo Yucatan ở Mexico.
Zephyranthes drummondii hoa có màu trắng, thường được biết đến với tên gọi Rain Lily drummondii, Giant Prairie Lily có nguồn gốc ở Texas và Mexico. 3 Zephyranthes flavissima thường được gọi chung là Yellow Rain Lily có nguồn gốc ở miền nam Brazil đến đông bắc Argentina. Zephyranthes grandiflora thường được gọi Pink Rain Lily có nguồn gốc ở Trung Mỹ. Zephyranthes guatemalensis có nguồn gốc ở Guatemala.
Zephyranthes lindleyana có nguồn gốc ở miền đông Sierra Madre. Zephyranthes minima có nguồn gốc từ Argentina. Paraguay và Brazil. Zephyranthes straub có nguồn gốc ở miền đông nam Texas và phía đông bắc Mexico.
Sự phân bố. đặc điểm của một số dòng Huệ mưa Loài Phân bố Màu sắc Thời gian nở hoa Zephyranthes Đảo Baja của Cuối mùa hè , đầu Trắng/ hơi trắng arenocola Mỹ hoặc giữa mùa thu Zacatecas , San Hồng, trắng/ hơi Cuối mùa hè , đầu Zephyranthes bella Luis Potosi trắng hoặc giữa mùa thu Zephyranthes Hồng hoặc hồng Cuối mùa xuân đầu NE. Mexico chichimeca đỏ rực. Zephyranthes Vàng – xanh, Cuối mùa hè, giữa Mexico concolor trắng / hơi trắng mùa thu.
Zephyranthes Hồng, trắng/ hơi Cuối hè, đầu và giữa Coahuila grandiflora trắng mùa thu. Zephyranthes Vàng/ Vàng Giữa hè, cuối hè và San Luis Potosi dichromantha nhạt đầu mùa thu Zephyranthes Hồng, đỏ, vàng Cuối hè, đầu và giữa Hidalgo katheriniae tươi mùa thu Zephyranthes Hồng, trắng / Cuối mùa xuân, đầu Jalisco latissimifolia hơi trắng mùa hè. Zephyranthes Cuối hè, đầu và giữa Hidalgo Trắng/ hơi trắng leucantha mùa thu. Zephyranthes Hồng / phớt NE.
Mexico Giữa thu. macrosiphon hồng Zephyranthes reginae San Luis Potosi Vàng nhạt Giữa hè. 4 Tại Việt Nam. hoa Huệ mưa được biết đến với bốn loài là Zephyranthes rosea (Spreng.; Zephyranthes carinata Herb.; Zephyranthes ajax Hort.
Và Zephyranthes atamasco Herb. Đặc điểm thực vật học - Hình thái học: Các loài trong chi thường khác nhau về hình thái học. Cùng với hình thái học của hoa, các đặc điểm như kích thước hoa, màu hoa và hình thái lá giúp xác định từng loài. Lá trong tự nhiên thường tồn tại không lâu, nhưng dưới sự canh tác chúng tồn tại lâu hơn.
Màu lá từ gam màu xanh lá cây Z. candida đến lá cây màu nâu nhạt như trong Z. Một số loài có màu khác biệt trong tán lá khi được trồng trong ánh sáng. Kích thước của lá ở các loài này, từ những lá màu xanh đậm và lá cỏ nhỏ trong các loài như Z.
longifolia, đến các lá rộng hơn, nhạt hơn trong các loài như Z. Có lẽ lá lớn nhất được tìm thấy trên Z. lindleyana từ Mexico, thường được phân phối như là một giống cây gọi là Horsetail Falls, loài này có lá rộng đẹp gần như giống Hippeastrum. (Nguồn:http://www.com/prints_pages/28445.
htm) - Củ: Thân thật của cây rất ngắn. Mang nhiều lá biến đổi thành vảy nạc. Do các bẹ lá biến đổi thành vảy nạc và phình to, bao lấy nhau tạo thành củ. Hình dáng, kích thước và màu sắc củ thay đổi theo giống.
Màu vỏ: vàng, nâu. Màu ruột: trắng. Thân thường nằm trong đất nên dễ bị sâu bệnh xâm nhập gây hại. - Rễ: Thuộc loại rễ chùm, có màu vàng xám hoặc xám nâu nhạt, dạng sợi.
Rễ hoa Huệ mưa có thể dự trữ được nước nên cây có khả năng chịu được hạn. - Lá: Lá Huệ mưa là lá đơn, mọc vòng, có màu xanh nhưng độ đậm nhạt của các lá là khác nhau ở các dòng, giống. Lá có gân song song, mép nguyên với nhiều hình dạng khác nhau: hình dải, hình kiếm, hình mũi mác, 5 hơi khum thành lòng máng. - Hoa: Hoa nhỏ lưỡng tính, bao hoa đều, hình phễu mọc hướng thẳng lên.
Có nhiều màu sắc khác nhau. Hoa Huệ mưa có 2 dạng: Dạng hoa cánh đơn và dạng hoa cánh kép hoặc bán kép, hoa thuộc dạng cánh đơn có 6 đài hoa (ba lá đài bên ngoài, ba cánh hoa bên trong, có vẻ ngoài tương tự như nhau, hoa thuộc dạng cánh kép hoặc bán kép có nhiều hơn 6 cánh hoa. Những cánh hoa ở lớp trong thường có chiều rộng cánh hoa nhỏ hơn lớp ngoài. Hoa Huệ mưa có thể mùi thơm, thơm nhẹ hoặc không mùi.
Những bông hoa khi nở thường chỉ kéo dài trong khoảng một đến hai ngày rồi tàn. - Các dòng, giống hoa Huệ mưa thường nở hoa vào đầu hè và kéo dài sang đến mùa thu. Hoa thường nở vào một vài ngày sau mưa bão, nên vì vậy mà Huệ mưa thường được mệnh danh với cái tên phổ biến là Huệ mưa hay lan báo vũ (Rain lily). - Hầu hết các dòng, giống hoa Huệ mưa được trồng sẽ khó nở hoa khi gặp khí hậu, thời tiết khô hạn kéo dài, độ ẩm thấp.
- Nhị, nhụy và bao phấn: Có 6 chỉ nhị tương ứng với số cánh hoa, chỉ nhị đính ở họng ống hoa hoặc dính từ họng ống hoa vào các gốc cánh. Vòi nhụy dài, mảnh đầu nhụy chia 3 thùy rõ rệt. Bao phấn có 2 ô, hình trụ dài màu vàng. - Quả: Quả nang mở 3 mảnh, mỗi mảnh gồm nhiều ô hạt xếp chồng lên nhau.
Vỏ quả khi chín chuyển từ xanh sang vàng nâu rồi tự tách ra. - Hạt: Dạng hình nang, trái nhỏ tròn chia làm ba thùy dính liền nhau, bên trong là những hạt nhỏ, khi quả chín già sẽ tách ra. Hạt rất nhiều, màu sẫm đến đen, bóng, phẳng… 2.Yêu cầu điều kiện ngoại cảnh của cây Huệ mưa. Ánh sáng Huệ mưa là cây ưa cường độ ánh sáng trung bình, khoảng 70-80% ánh sáng tự nhiên, cường độ ánh sáng thích hợp là 13000-15000 lux.
Huệ mưa là cây chịu bóng, cần ánh sáng nhẹ, kỵ nắng gắt chiếu trực 6 tiếp. Nếu ánh sáng quá mạnh có thể làm cho lá cây trở nên khô vàng, thậm chí chết khô, đặc biệt là thời kỳ cây con. Cần bố trí trồng cây tại nơi có ánh sáng nhẹ hoặc ánh sáng tán xạ. Nếu trồng tại nơi có ánh sáng mạnh, phải có lưới che phủ.
Hoa Huệ mưa có nguồn gốc từ Trung và Nam Mỹ nên nhiệt độ cao vào mùa hè cũng không ảnh hưởng nhiều đến sinh trưởng, phát triển của cây.