Chương 1: Tổng quan về tình hình nghiên cứu có liên quan tới đề tài Chương 2: Một số vấn đề lý luận chung về thẩm định và đánh giá rủi ro 5 trong thẩm định DAĐT tại ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - Chi nhánh Thái Nguyên Chương 3: Thực trạng công tác đánh giá rủi ro trong thẩm định DAĐT khai thác khoáng sản tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - Chi nhánh Thái Nguyên giai đoạn 2009 - 2012 Chương 4: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác đánh giá rủi ro trong thẩm định DAĐT khai thác khoáng sản tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - Chi nhánh Thái Nguyên tới năm 2020. 6 CHƯƠNG 2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ THẨM ĐỊNH VÀ ĐÁNH GIÁ RỦI RO TRONG THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ KHAI THÁC KHOÁNG SẢN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 2. Khái niệm, vai trò của thẩm định DAĐT khai thác khoáng sản và đánh giá rủi ro trong quá trình thẩm định 2. Khái niệm, vai trò của thẩm định DAĐ T khai thác khoáng sản Thẩm định DAĐT khai thác khoáng sản là việc tiến hành nghiên cứu phân tích một cách khách quan, khoa học và toàn diện tất cả các nội dung kinh tế - kỹ thuật của dự án nằm trong lĩnh vực khai thác khoáng sản, đặt trong mối tương quan với môi trường tự nhiên, kinh tế và xã hội để cho phép đầu tư và/hoặc quyết định tài trợ vốn.
Vai trò chung của thẩm định là giúp các chủ đầu tư và các cơ quan tham gia hoạt động đầu tư lựa chọn được phương án đầu tư tốt nhất, quyết định đầu tư đúng hướng và đạt được lợi ịch kinh tế - xã hội mà họ mong muốn thông qua việc đầu tư dự án. Tuy nhiên, tùy thuộc vào cơ quan tiến hành thẩm định và chủ thể tham gia thẩm định mà vai trò của thẩm định DAĐT khai thác khoáng sản là khác nhau. Đối với chủ đầu tư: việc thẩm định dự án thực hiên độc lập với quá trình soạn thảo dự án, giúp chủ đầu tư nhìn nh ận lại dự án của mình một cách khách quan hơn. Từ đó thấy được những thiếu sót trong quá trình soạn thảo để bổ sung kịp thời.
Đối với các cơ quan quản lý nhà nước: thông qua việc thẩm định dự án các cơ quan này sẽ đánh giá được tính phù hợp của dự án đối với quy hoạch phát triển chung của ngành khoáng sản, của địa phương, của quốc gia. Đối với ngân hàng, công tác thẩm định DAĐT khai thác khoáng sản có vai trò rất quan trọng Một là, thông qua thẩm định dự án, ngân hàng rút ra kết luận chính xác về 7 tính khả thi, hiệu quả kinh tế, khả năng trả nợ và những rủi ro có thể xảy ra của dự án để quyết định đồng ý hoặc từ chối cho vay. Hai là, thông qua những thông tin và kinh nghiệm đã đúc k ết được trong quá trình thẩm định nhiều DAĐT khác nhau, NHTM chủ động tham gia, góp ý cho chủ đầu tư nhằm hoàn thiện những nội dung còn thiếu trong dự án. Ba là, việc thẩm định DAĐT là cơ sở để xác định số tiền cho vay, thời gian cho vay, mức thu nợ hợp lý.
Đảm bảo vừa tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả, vừa có khả năng thu hồi vốn đã cho vay đúng hạn. Khái niệm, vai trò của công tác đánh giá rủi ro trong quá trình thẩm định DAĐT khai thác khoáng sản 2. Khái niệm về công tác đánh giá rủi ro Các nhà kinh tế học đã đưa ra nhiều khái niệm khác nhau về rủi ro nhưng đều thống nhất ở một nội dung là coi rủi ro gắn liền với những biến cố xảy ra mà không lường trước được, biến cố mà h oàn toàn không biết chắc chắn. Có thể hiểu rủi ro là sự sai lệch giữa dự kiến và thực tế.
Theo tài liệu SSC (State Security Commission of Viet Nam) cung cấp sử dụng trong hội thảo “Quản trị rủi ro đối với NHTM” tại thành phố Hồ Chí Minh ngày 04 - 05/8/2006 thì định nghĩa: rủi ro trong kinh doanh ngân hàng là khả năng một hành động hoặc một sự kiện nào đó có thể đem lại những kết quả bất lợi ảnh hưởng trực tiếp tới nguồn thu nhập hay nguồn vốn của tổ chức hoặc tạo ra các trở ngại ngăn cản tổ chức tiếp tục kinh doanh và tận dụng cơ hội tạo ra lợi nhuận. Có hai quan niệm về rủi ro Quan niệm rủi ro không đối xứng : là rủi ra xảy ra thường gắn với các thiệt hại, tổn thất. Quan niệm rủi ro mang tính đối xứng : là rủi ra xảy ra gắn với thiệt hại và may mắn. Đánh giá rủi ro là việc nhận diện, xác định các rủi ro tiềm tàng và đưa ra các biện pháp giảm thiểu rủi ro đến mức hợp lý có thể thực hiện được.
Đánh giá rủi ro là quá trình sử dụng các phương pháp và công cụ để xác định 8 các nhân tố gây ra rủi ro và lượng hóa sự ảnh hưởng của chúng tới dự án. Công tác đánh giá rủi ro không chỉ diễn ra một lần mà đây là quá trình được thực hiện thường xuyên trong suốt vòng đời của dự án. Việc xác định rủi ro cho một DAĐT khai thác khoáng sản p hải dựa trên một số cơ sở như : Từ các DAĐT khai thác khoáng sản đã được thẩm định trước đây: Thông qua các dự án này có cơ sở để so sánh, đối chiếu với dự án đang được đánh giá. Đồng thời lấy kinh nghiệm từ những dự án đó để làm nền tảng cho sự đánh giá của những dự án về sau.
Căn cứ vào các chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước liên quan tới tình hình phát triển kinh tế nói chung, các văn bản pháp luật hiện hành tác động trực tiếp tới ngành khai thác khoáng sản, tới địa phương nơi thực hiện việc khai khoáng. Dựa vào các tiêu chu ẩn, định mức áp dụng trong lĩnh vực khai thác khoáng sản. Nếu các chỉ tiêu trong dự án vượt quá định mức được áp dụng thì sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro. Trong nền kinh tế thị trường thì hoạt động cho vay tại của hệ thống NHTM là kênh dẫn vốn chủ yếu để thúc đẩy tiến trình phát triển của cả xã hội.
Khi cho vay và đầu tư thì phải tính đến yếu tố rủi ro và khi đã đầu tư là phải chấp nhận rủi ro. Do đó, để kiểm soát được rủi ro càng nhiều càng tốt và tạo ra những khả năng dễ dự đoán nó trong hoạt động tín dụng tại NHTM thì công tác đánh giá rủi ro trong thẩm định phải được thực hiện thật hiệu quả. Do đó, công tác đánh giá rủi ro trong thẩm định DAĐT khai thác khoáng sản là sự cần thiết khách quan vì sự tồn tại và phát triển lâu dài của hệ thống Ngân hàng cũng như n ền kinh tế. Ngoài ra, các DAĐT nói riêng và DAĐT khai thác khoáng sản nói riêng được soạn thảo và tính toán hiệu quả kinh tế trên cơ sở dự kiến quá trình kinh doanh, doanh thu và lợi nhuận sẽ diễn ra trong tương lai.
Trong nền kinh tế thị trường, các số liệu dự báo thường xuyên có sự biến đổi, đặc biệt là trong tương lai xa, khả năng dự án gặp phải những rủi ro là không thể tránh khỏi. Chính vì vậy cần có công tác đánh giá mức độ rủi ro của dự án. Qua công việc này, các nhân tố gây 9 rủi ro và ảnh hưởng của chúng tới dự án sẽ được lượng hóa, và điều này rất quan trọng đối với cán bộ thẩm định. Vai trò của công tác đánh giá rủi ro trong quá trình thẩm định DAĐT khai thác khoáng sản Rủi ro đối với cho vay các DAĐT nói chung và DAĐT khai thác khoáng sản nói riêng là rủi ro phức tạp nhất trong hoạt động ngân hàng.
Nó có thể xảy ra ở bất cứ nơi đâu và bất cứ khi nào. Khi rủi ro xảy ra làm cho ngân hàng chậm hoặc không có khả năng thu hồi vốn để tiếp tục cho vay. Vì vậy rủi ro sẽ làm giảm vòng quay sử dụng vốn của ngân hàng, giảm khả năng cung cấp nguồn vốn đồng thời nó có ảnh hưởng tới khả năng thanh toán của ngân hàng dẫn tới rủi ro thanh toán, thậm chí gây phá sản. Do đó công tác đánh giá rủi ro trong thẩm định DAĐT khai thác khoáng sản đóng vai trò r ất quan trọng.
Đối với nền kinh tế Ngân hàng thường tiến hành cho vay với số lượng vốn lớn và thời gian dài nên việc nâng cao hiệu quả cho vay của ngân hàng sẽ tạo khả năng giảm bớt lượng tiền thừa trong lưu thông, góp phần hạn chế lạm phát, ổn định tiền tệ cho nền kinh tế. Thông qua công tác này sẽ góp phần giải quyết công ăn việc làm, tăng thu nhập cho người lao động, tăng hiệu quả sản xuất xã hội, đảm bảo sự cân đối giữa các vùng, các ngành trong cả nước, ổn định và phát triển nền kinh tế. Mặt khác, từ công tác đánh giá rủi ro, Nhà nước có thể kiểm soát các hoạt động sản xuất kinh doanh trong nền kinh tế để đưa ra các biện pháp chính sách quản lý kinh tế và pháp lý phù hợp. Nhà nước có thể điều chỉnh nền kinh tế theo chính sách cho vay như chính sách ưu đãi về lãi suất, chính sách ưu đãi v ề thời gian cho vay và các điều kiện vay vốn khác cho các doanh nghiệp đầu tư sản xuất theo mục tiêu của nhà nước.
Đối với ngân hàng Khi ngân hàng tiến hành cho vay vốn, số vốn cho vay thường rất lớn, đối tượng cho vay có nhiều điểm đặc thù khác nhau, thời gian thu hồi vốn thường kéo dài. Do vậy việc nâng cao hiệu quả cho vay sẽ quyết định sự tồn tại và phát triển của các NHTM 10 Đánh giá rủi ro mà hiệu quả thì sẽ giảm được chi phí nghiệp vụ, chi phí quản lý, và đặc biệt là giảm được những chi phí, thiệt hại rất lớn do không thu hồi được khoản tín dụng. Như vậy sẽ gia tăng khả năng sinh lời trong hoạt động kinh doanh của bản thân Ngân hàng. Đánh giá rủi ro trong thẩm định DAĐT khai thác khoáng sản góp phần củng cố thêm cho công tác đánh giá sự an toàn số vốn vay mà dự án có thể cần.Và hơn bao giờ hết, công tác đánh giá rủi ro trong thẩm định DAĐT hết sức được chú trọng.
Nó giúp cho ngân hàng sàng lọc, lựa chọn được DAĐT có hiệu quả, giúp nguồn vốn trong ngân hàng linh động hơn, mở rộng nghiệp vụ tín dụng.