Chương 1 giúp người đọc hiểu được những vấn đề cơ bản của dự án đầu tư cũng như biết cách thực hiện phương pháp thiết lập cấu trúc của bảng báo cáo ngân lưu của dự án; xác định được biên dạng của báo cáo ngân lưu; cũng như sử dụng thành thạo các nguyên tắc và quy ước cách xây dựng báo cáo ngân lưu, các phương pháp xây dựng báo cáo ngân lưu và cách thức xây dựng báo cáo ngân lưu. D ự ÁN ĐẦU TU Hoạt động đầu tư phát triển thường đòi hỏi một lượng vổn lớn, thời gian đầu tư dài và việc phát huy kết quả đầu tư tương đối dài, phạm vi tác động của đầu tư phát triển cả trực tiếp lẫn gián tiếp tương đối rộng. Vì vậy, trước một hoạt động đầu tư chúng ta cần phải chuẩn bị một cách khoa học, đầy đủ và chính xác nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư. Việc chuẩn bị đó được thực hiện thông qua quá trình lập và thẩm định các dự án đầu tư.
Khái niệm về dự án đầu tư Dự án đầu tư có thể được xem xét từ nhiều góc độ khác nhau: Nếu theo Luật Đầu tư năm 2020: Dự án đầu tư là tập hợp đề xuất bỏ vổn trung hạn hoặc dài hạn để tiến hành các hoạt động đầu tư kinh doanh trôn địa bàn cụ thể, trong khoảng thời gian xác dinh. 3 Nếu xét về hình thức: Dự án dầu tir là một tập hồ sơ tài liệu trình bày một cách chi tiết và có hệ thống một dự kiến dầu tư trong tương lai. Trong tập hồ sơ sò bao gôm cac văn bản, tài liệu giới thiệu về nội dung các công việc can thực Irìện trong dự án mức độ hao phí các nguồn lực. thời gian thực hiện dự an dô dạt dưạe những ket qua và thực hiện được những mục tiêu nhất dịnh trong tương lai.
mà gọi chung là văn bản dự án. Nếu xét ở góc độ nội dung: Dự án dầu tư là một tạp hợp cac hoạt dộng co lien quan tới nhau được kể hoạch hóa nhàm dạt dược những mục tien dã dịnli bang việc tạo ra các kết quả cụ thể trong một thời gian nhất dịnli thông qua việc sứ dụng các nguồn lực xác định. Cụ thể: • Mục tiêu của dự án dược thể hiện ở hai mức: mục tiêu trước măt và mục tiêu phát triển. - Mục tiêu trước mắt là các mục tiêu cụ thể mà dự án pliài dạt dược tron« khuôn khổ thời gian và các nguồn lực cùa mình dô dóng góp vào việc thực hiện mục tiêu phát triển.
- Mục tiêu phát triển chính là hiệu quà và tác dộng kinh tô - xã hội mà dự án mang lại cho đất nước. • Ket quà của dự án là những kết quả có the định lượng, dược tạo ra từ các hoạt động khác nhau của dự án; các kết quả được coi là những cột mốc de đánh dấu tiến độ của dự án. Vì vậy mà trong suốt chu trình của dự án phài thường xuvên theo dõi và đánh giá. • Các hoạt động là những nhiệm vụ hoặc hành dộng dược thực hiện trong dự an đe tạo ra các kêt quả nhât định.
Những nhiệm vụ, hành dộng nàv cũng có một lịch bleu va trach nhiẹm cụ thê của các bên tham gia thực hiện và từ dó tạo thành kế hoạch làm việc của dự án. • Các nguồn lực chinh là các nguồn vật chất, tài chinh và con Itíurói cần thiồt cho sự hoạt động của dự án. Giá trị hoặc chi phí các nguồn lực này chinh lá vốn dầu tư cân thiêt cho dự án. Nếu xét ở góc độ quăn lý: Dụ án dầu tu là một công cụ quán lý vỏn.
lao động đê tạo ra các kết quà tài chính, kinh tế trong một thòi gian dái. 4 Nếu xét ở góc độ kế hoạch hóa: Dự án đầu tư là một công cụ thể hiện kế hoạch chi tiết của một cuộc đầu tư sản xuất - kinh doanh, phát triển kinh tế - xã hội làm tiền đề cho các quyết định đầu tư và tài trợ. Dự án đầu tư là một hoạt động riêng biệt, nhỏ nhất trong công tác kế hoạch hóa nền kinh tể quốc dân. Một cách tổng quát: Dự án đầu tư là một tập hợp những đề xuất có liên quan đến việc bỏ vốn để tạo mới, mở rộng hoặc cải tạo những đối tượng nhất định, nhằm đạt được sự tăng trưởng về sổ lượng, cải tiến hoặc nâng cao chất lượng của sản phẩm hoặc dịch vụ nào đó trong một khoản thời gian xác định (dự án đầu tư trực tiếp).
Như vậy, dự án đầu tư không phải là một ý định hay một phác thảo sơ bộ, mà là một đề xuất có tính cụ thể và mục tiêu rõ ràng nhằm biến các cơ hội đầu tư thành một quyết định cụ thể. Đăc trưng của dư án đầu tư Dự án đầu tư có những đặc trưng cơ bản sau: > Dự án có mục đích, kêt quả xác đinh Tất cả các dự án đều phải có kết quả được xác định rõ. Kết quả này có thể là một tòa nhà, một dây chuyền sản xuất hiện đại hay là chiến thắng của một chiến dịch vận động tranh cử vào một vị trí chính trị. Mỗi dự án lại bao gồm một tập họp nhiều nhiệm vụ cần được thực hiện.
Mỗi nhiệm vụ cụ thể lại có một kểt quả riêng, độc lập. Tập hợp các kết quà cụ thể của các nhiệm vụ hình thành nên kết quả chung của dự án. Nói cách khác, dự án là một hệ thổng phức tạp, được phân chia thành nhiều bộ phận, phân hệ khác nhau để thực hiện và quản lý, nhưng đều phải thống nhất đảm bảo các mục tiêu chung về thời gian, chi phí và việc hoàn thành với chất lượng cao. > Dự án có chu kỳ phát triên riêng và có thời gian tồn tại hữu hạn Dự án là một sự sáng tạo, giống như các thực thể sổng, dự án cũng trải qua các giai đoạn: hình thành, phát triển, có thời điểm bắt đầu, kết thúc,.
Dự án không kéo dài mãi mãi. Mọi dự án đều có chu kỳ sổng, nó bắt đầu khi một mong muốn hoặc một nhu cầu của người yêu cầu xuất hiện; và nếu mọi việc tốt đẹp nó sẽ được kết thúc sau khi bàn giao cho người yêu cầu một sản phẩm hoặc dịch vụ như là một sự thỏa mãn cho nhu cầu của họ. y Sản phẩm của dự án mang tính chất đơn chiếc, độc đảo (mới lạ) Khác với quá trình sản xuất liên tục và gián doạn, két quả cùa dự án không phải là sản phẩm sản xuất hàng loạt mà có tính khác biệt cao. Sàn phâm và dịch vụ do dự án đem lại là duy nhất, hầu như không lặp lại như Kim tự tháp Ai Cập hay dè chẩn lũ Sông Thames ở London.
Tuy nhiên, ở nhiều dự án khác, tính duy nhât ít ro rang hơn và dễ bị che đậy bởi tính tương tự giữa chúng. Nhưng diều khăng dịnh là chúng vẫn có thiết kế khác nhau, vị trí khác nhau, khách hàng khác nhau. Diều ấy cũng tạo nên nét duy nhất, độc đáo, mới lạ của dự án. > Dự án liên quan đến nhiều bên vờ có sự tương tác phức tạp giữa các bộ phận quản lý chức năng với quản lý dự án Dự án nào cũng có sự tham gia của nhiều bên hữu quan, như: chủ dầu tư.
người hưởng thụ dự án, các nhà tư vẩn, nhà thầu, các cơ quan quàn lý Nhà nước,. Tùy theo tính chất của dự án và yêu cầu của chủ dầu tư mà sự tham gia cua các thành phần trên cũng khác nhau. Giữa các bộ phận quản lý chức năng và bộ phận quàn lý dự án thường xuyên có quan hệ với nhau và cùn" phổi hợp thực hiện nhiệm vụ, nhưng mức độ tham gia của các bộ phận không giốna nhau. Tính chât này cùa dự án dẫn đến hai hậu quả nghiêm trọng: (1) Không dễ để các bên tham aia có cùna quyền lợi, định hướng và mục tiêu; (2) Khó khăn trong việc quản lý, diều phối nation lực.
Để thực hiện thành công mục tiêu của dự án, các nhà quàn lý dự án cần duy trì tlurờna xuyên mối liên hệ với các bộ phận quản lý khác. > Môi trường hoạt động “va chạm ” Quan hệ giữa các dự án là quan hệ chia nhau cùng một nauồn lực khan hiếm của tô chức. Dự án *cạnh tranh” lân nhau và với các hoạt dộng tổ chức sàn xuất khác về tien von, nhan lực, thiet bu. Trong đó có "hai thủ trưởng” nên khôna biết phủi thực hiẹn mẹnh lẹnh cua cap tren trực tiep nào nêu hai lệnh có sự mâu thuẫn nhau Do đó, môi trường quản lý dự án có nhiều quan hệ phức tạp nhưng năn" dộne.
> Tính bất định và rủi ro cao Hầu hết các dự án đòi hôi quy mõ tiền vốn, vật tư và lao dộng rắt lớn dẻ thực hiện trong một khoảng then gian nhất dịnh. Mặt khác, thời gian dầu tư và vận hành kéo dài nên các dự án dầu tư phát triển thưỉmg có độ rủi ro cao. Tuy nhiên, ctìc dự án không chịu cùng mọt mức độ không chác chẳn, nó phụ thuộc vào: tàm cO cùa dự án; mức độ hao mòn của dự án; công nghệ đưọc sứ dụng; mức độ dòi hòi của các 6 ràng buộc VC chàt lượng, thời gian, chi phí, tính phức tạp và tính không thê dự báo được của môi trường dự án,. Phân loại dự án đầu tư Có rất nhiêu tiêu thức phân loại dự án và đày là một số cách thức phân loại dự án mà hiện nay đang được sử dụng để quản lý và nâng cao hiệu quả của các hoạt động đầu tư trong nền kinh tế.
> Thứ nhất là theo nguồn vốn đầu tư Căn cứ vào nguồn hình thành vốn đầu tư của dự án có thể phân thành: Dự án đầu tư bằng nguồn vốn đầu tư công: là dự án đầu tư sử dụng một trong những nguồn von như: vốn ngân sách Nhà nước, vốn công trái quốc gia, vốn trái phiếu chính phủ, vốn trái phiếu chính quyền địa phương, vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ nước ngoài, vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước, vốn từ nguồn thu dể lại cho đầu tư nhưng chưa đưa vào cân đối ngân sách Nhà nước, các khoản vổn vay khác của ngân sách địa phương để đầu tư.