CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG 1. DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG: 1. Khái niệm dự án đầu tư xây dựng: Khái niệm về dự án đầu tư: Dự án đầu tư là một tế bào của hoạt động đầu tư đó là tập hợp các biện pháp có căn cứ khoa học, có cơ sở pháp lý được đề suất về các mặt kỹ thuật, công nghệ, tổ chức sản xuất tài chính kinh tế và xã hội để làm cơ sở cho việc quyết định bỏ vốn đầu tư với hiệu quả tài chính đem lại cho doanh nghiệp và hiệu quả kinh tế đem lại cho quốc gia lớn nhất có thể được. Khái niệm về dự án đầu tư xây dựng: Dự án đầu tư xây dựng là một tập hồ sơ tài liệu mà nội dung của nó được trình bày một cách chi tiết việc sử dụng tài nguyên lâu dài để mang lại lợi ích kinh tế - xã hội.
Dự án đầu tư xây dựng được cấp thẩm quyền phê duyệt, phải phù hợp với quy hoạch phát triển của vùng, địa phương, nội dung của dự án đầu tư xây dựng phải được tính toán, phân tích một cách chi tiết số liệu về các phương diện pháp lý, thị trường, kỹ thuật, môi trường, quản trị, tài chính và lợi ích kinh tế - xã hội. Nói chung, Dự án dầu tư xây dựng là việc bỏ vốn ở giai đoạn hiện tại để tạo dựng ra tài sản cố định là công trình xây dựng để sau đó vận hành khai thác công trình thu được lợi ích với một khoảng thời gian nhất định nào đó trong tương lai. Phân loại dự án đầu tư xây dựng: Theo quy mô tính chất: - Dự án quan trọng quốc gia do Quốc hội thông qua chủ trương và cho phép đầu tư. - Các dự án còn lại được phân thành 3 nhóm :A , B, C theo quy định tại phụ lục I nghị định số 12/2009/NĐ-CP ngày 10/02/2009 của Chính phủ.
Theo nguồn vốn đầu tư : - Dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước - Dự án sử dụng vốn tín dụng do nhà nước bảo lãnh vốn tín dụng đầu tư phát triển của nhà nước. Nguyễn Thị Hoàng Yến -4- SVTH: Phạm Duy Khánh Luận văn tốt nghiệp Thẩm định Dự án Đầu tư Xây dựng - Dự án sử dụng vốn đầu tư phát triển của doanh nghiệp nhà nước. - Dự án sử dụng vốn khác bao gồm cả vốn tư nhân hoặc sử dụng hỗn hợp nhiều nguồn vốn. Ý nghĩa của dự án đầu tư xây dựng khả thi: - Là căn cứ quan trọng nhất để quyết định bỏ vốn đầu tư; - Là phương tiện để tìm đối tác trong và ngoài nước liên doanh bỏ vốn đầu tư; - Là phương tiện thuyết phục các tổ chức tài chính tiền tệ trong và ngoài nước tài trợ hoặc cho vay vốn; - Là cơ sở để xác định kế hoạch thực hiện đầu tư, theo dõi, đôn đốc quá trình thực hiện và kiểm tra quá trình thực hiện dự án đầu tư xây dựng; - Là văn kiện cơ bản để các cơ quan quản lý Nhà nước xem xét, phê chuẩn và cấp giấy phép đầu tư; - Là căn cứ quan trọng nhất để theo dõi, đánh giá và có những điều chỉnh kịp thời những tồn tại và vướng mắc trong quá trình xây dựng và hoạt động của dự án đầu tư xây dựng; - Là căn cứ quan trọng để xây dựng hợp đồng liên doanh, soạn thảo điều lệ của dự án đầu tư xây dựng liên doanh; - Dự án đầu tư xây dựng khả thi tốt có tác dụng tích cực để giải quyết các vấn đề nảy sinh trong quan hệ giữa các bên tham gia thực hiện.
Vai trò của đầu tư xây dựng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội: Đầu tư xây dựng là hoạt động có vai trò đặc biệt đối với sự phát triển kinh tế - xã hội nói riêng và đối với nền kinh tế quốc dân chung thể hiện những mặt chính sau: - Trực tiếp tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật (tài sản cố định) cho các ngành kinh tế quốc dân để sau đó các ngành kinh tế quốc dân tiến hành khai thác sinh lợi. - Trực tiếp góp phần thay đổi các mối quan hệ phát triển giữa các ngành kinh tế quốc dân như: quan hệ giữa phát triển công nghiệp với nông nghiệp; quan hệ giữa phát triển kinh tế với phát triển văn hoá, giáo dục với các mối quan hệ xã hội khác. - Trực tiếp nâng cao chất lượng, hiệu quả các hoạt động xã hội, dân sinh, chất lượng cuộc sống của cộng đồng xã hội. Nguyễn Thị Hoàng Yến -5- SVTH: Phạm Duy Khánh Luận văn tốt nghiệp Thẩm định Dự án Đầu tư Xây dựng - Trực tiếp góp phần vào tăng trưởng kinh tế, tăng thu nhập vào ngân sách quốc gia.
- Hoạt động đầu tư xây dựng liên quan trực tiếp đến sử dụng một khối lượng nguồn lực vô cùng to lớn của xã hội, do đó nếu hoạt động này kém hiệu quả, gây ra nhiều lãng phí, thất thoát làm tổn thất to lớn, lâu dài, nhiều mặt đến sự phát triển của đất nước. Chu kỳ của một dự án đầu tư xây dựng: Chu kỳ dự án đầu tư xây dựng là thời gian từ giai đoạn có ý định thực hiện dự án, dự án đi vào hoạt động cho đến giai đoạn đánh giá cuối cùng là thanh lý. Cụ thể chu kỳ dự án bao gồm các giai đoạn thể hiện trong sơ đồ sau: Tiền xác định Xác định Chuẩn bị Thẩm định Thực hiện Hoạt động Thanh lý Sơ đồ 1.1: Chu kỳ dự án đầu tư xây dựng Giai đoạn tiền xác định: Thu thập thông tin rộng rãi liên quan đến tình hình cơ bản (tự nhiên, kinh tế, xã hội) của khu vực. Thông tin này là cơ sở dữ liệu để giúp ta phác thảo các dự án thích ứng.
Thông tin bao gồm số liệu về nguồn lực thiên nhiên, thống kê về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của vùng và khu vực dự án đầu tư xây dựng. Nguyễn Thị Hoàng Yến -6- SVTH: Phạm Duy Khánh Luận văn tốt nghiệp Thẩm định Dự án Đầu tư Xây dựng Giai đoạn xác định: Công việc này gồm việc lập ra các dự án chuyên biệt có mức ưu tiên cao đối với các mục tiêu phát triển kinh tế quốc gia và khu vực. Trong giai đoạn này, mục đích của dự án được lập ra phải rõ ràng và được xác định một cách cụ thể, chi phí và lợi ích ước lượng được định lượng và thiết kế ban đầu của dự án được lập ra. Dự án thường được xác định dựa trên kế hoạch quốc gia, báo cáo kinh tế hay nghiên cứu khu vực.
Qua việc nghiên cứu này có thể cho thấy điều kiện thuận lợi, khó khăn đối với dự án trong hướng phát triển của quốc gia hay khu vực. Giai đoạn chuẩn bị: Mục đích của dự án ở đây được xác định rõ ràng hơn và các yếu tố cũng được phân tích một cách chi tiết hơn. Trong giai đoạn soạn thảo (thiết lập) Báo cáo đầu tư xây dựng hoặc Dự án đầu tư xây dựng phải thực hiện những nội dung về: thể chế- pháp lý, thị trường, kỹ thuật, tổ chức, môi trường, tài chính và kinh tế-xã hội được phân tích một cách chi tiết. Việc soạn thảo (thiết lập) đòi hỏi năng lực chuyên môn của các ngành kỹ thuật có liên quan, các chuyên viên, các kỹ sư kinh tế và phối hợp hoạt động của nhiều cơ quan, ban ngành có liên quan đến dự án đầu tư xây dựng.
Giai đoạn thẩm định: Thẩm định là xem xét, kiểm chứng về các yếu tố đảm bảo tính hiệu quả, và về mặt khả thi của dự án. Ở giai đoạn này, các vấn đề lên quan đến luật pháp, thị trường, kỹ thuật - môi trường, tổ chức quản trị, tài chính và kinh tế - xã hội phải được giải quyết trước khi dự án được chấp thuận để thực hiện. Giai đoạn này, đòi hỏi thảo luận giữa các cơ quan như giữa Chính phủ với các Bộ, Cơ quan chủ quản và quản lý chuyên ngành đối với dự án đầu tư xây dựng. Sự thảo luận phải đưa đến những thỏa thuận và kết luận là dự án được thực hiện hoặc phải bổ sung thêm hay phải thiết lập lại.
Giai đoạn thực hiện: Một dự án được cho là đáng tin cậy ở giai đoạn thẩm định sẽ đủ điều kiện để thực hiện. Việc thực hiện dự án trong thực tế khá phức tạp do nhiều vấn đề không dự báo được trước. Do đó, ở giai đoạn này đòi hỏi phải có sự linh hoạt để đảm bảo thực hiện thành công dự án. Nguyễn Thị Hoàng Yến -7- SVTH: Phạm Duy Khánh Luận văn tốt nghiệp Thẩm định Dự án Đầu tư Xây dựng Giai đoạn thực hiện là thời gian thực hiện dự án bao gồm việc thiết kế, lập dự toán, mua sắm máy móc, thiết bị, xây dựng lắp đặt và đào tạo nhân viên.
Giai đoạn hoạt động: Đây là giai đoạn dự án bắt đầu đưa vào khai thác vận hành cho ra những sản phẩm hay dịch vụ. Để chắc chắn rằng dự án mang lại lợi ích tối đa qua thời gian thì các phương tiện phải được sử dụng, bảo hành và bảo trì đúng tiêu chuẩn, quy cách. Vì vậy khi đã xây dựng dự án phải có đủ kinh phí để tuyển nhân viên và dự án phải đạt công suất tối đa. Giai đoạn đánh giá: Đánh giá bao gồm việc phân tích các vấn đề nảy sinh trong từng giai đoạn của chu kỳ dự án, các vấn đề như vượt kinh phí, thi công xây lắp chậm trễ, sự cố kỹ thuật, khó khăn về tài chính, tình hình biến động của thị trường… Từ đó tìm nguyên nhân gây ra các vấn đề trong từng giai đoạn của chu kỳ dự án và tìm biện pháp khắc phục.
Đánh giá cuối cùng được thực hiện khi dự án được thực hiện khi dự án hoàn thành cũng như trong quá trình hoạt động của nó. Đánh giá giúp đưa ra những điểm mạnh, điểm yếu, thành công và thất bại của dự án. Các kết quả này sẽ có giá trị trong kế hoạch hoá các dự án trong tương lai và từ đó có thể phòng tránh những khuyết điểm được lặp lại. Thanh lý: Đây là bước cuối cùng của dự án đầu tư xây dựng.
Việc thanh lý dự án đầu tư có thể phải được tiến hành sau một thời gian dự án đi vào hoạt động chứ không nhất thiết hết thời hạn mà dự án đã ký kết ban đầu. THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG: 1. Kháí quát chung và mục đích thẩm định dự án đầu tư xây dựng: 1.