ĐẶT VẤN ĐỀ Đất đai luôn là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá cần được bảo vệ và quản lý. Đất đai là điều kiện vật chất chung nhất đối với mọi ngành sản xuất và hoạt động của con người, vừa là đối tượng lao động, vừa là phương tiện lao động. Đất đai là tài nguyên không tái tạo và nằm trong nhóm tài nguyên hạn chế của Việt Nam. Trong thời kỳ hội nhập hiện nay, nền kinh tế phát triển chóng mặt cùng với sự gia tăng dân số quá nhanh kéo theo đó là quá trình đô thị hóa.
Nhu cầu sử dụng đất của con người ngày càng tăng trong khi quỹ đất lại cố định, cộng thêm đó là việc con người khai thác nguồn tài nguyên một cách triệt để phục vụ cho cuộc sống của mình mà không tu bổ nó, dẫn đến sự suy thoái và cạn kiệt các nguồn tài nguyên trong đó phải nói đến đất đai. Do đó vấn đề đặt ra là phải sử dụng đất như thế nào cho hợp lý, hiệu quả, tiết kiệm. Chính vì thế, vấn đề quản lý và sử dụng đất đai ngày càng trở nên quan trọng hơn đối với đời sống người dân và sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, đòi hỏi công tác quản lý đất đai phải có những biện pháp phù hợp và chặt chẽ hơn. Để thấy được phần nào của toàn cảnh công tác quản lý nhà nước về đất đai theo các nội dung của Luật Đất Đai 2003 và hướng dẫn trong luật mới, cần đánh giá một cách khách quan công tác này trên địa bàn để rút ra được những bài học, kinh nghiệm cho những năm tiếp theo.
Xuất phát từ thực tế đó, được sự nhất trí của Khoa Quản lý Tài nguyên, trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, sự quan tâm giúp đỡ của cơ quan địa phương tại phường Hương Sơn - TP. Thái Nguyên, cùng với sự hướng dẫn của cô giáo Ths.Vương Vân Huyền.Tôi tiến hành nghiên cứu và thực hiện đề tài: “Đánh giá công tác quản lý nhà nước về đất đai trên địa bàn phường Hương Sơn - TP. Thái Nguyên giai đoạn 2011 - 2013”. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU - Tìm hiểu tình hình quản lý và sử dụng đất đai giai đoạn 2011- 2013 của phường Hương Sơn theo 13 nội dung quản lý nhà nước về đất đai.
- Nghiên cứu cơ sở lý luận và những căn cứ của việc quản lý đất đai. - Đánh giá tình hình quản lý đất đai của phường Hương Sơn giai đoạn 2011-2013. - Đánh giá những thành tựu và hạn chế trong công tác quản lý và sử dụng đất đai của phường Hương Sơn giái đoạn 2011-2013 - Tìm nguyên nhân và đề xuất một số giải pháp để thực hiện tốt công tác quản lý Nhà trong thời gian tiếp theo. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU - Đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nước về đất đai và tiềm năng đất đai tại phường Hương Sơn theo 13 nội dung của Luật đất đai.
- Đề xuất một số giải pháp có ý nghĩa và góp phần vào việc nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước về đất đai. YÊU CẦU CỦA ĐỀ TÀI - Nắm vững nội dung quản lý nhà nước về đất đai. Nắm vững các văn bản pháp luật đất đai. - Các số liệu trung thực khách quan.
- Những đề xuất có tính khả thi, phù hợp với thực trạng của địa phương. - Thu thập tài liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của địa phương. Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI - Ý nghĩa học tập: củng cố kiến thức đại học và bước đầu làm quen với công tác quản lý nhà nước về đất đai ngoài thực tế. Là cơ hội giúp sinh viên tiếp cận với công việc khi ra trường.
- Ý nghĩa thực tiễn: Nghiên cứu tình hình quản lý nhà nước về đất đai của phường Hương Sơn, từ đó đề xuất một số giải pháp giúp cho công tác quản lý nhà nước về đất đai được thực hiện tốt hơn. Trang bị cho sinh viên khi ra trường có kiến thức áp dụng vào thực tiễn phục vụ cho công tác quản lý sử dụng đất đai tốt hơn. n 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 2.
Cơ sở lý luận Các quan hệ đất đai là các quan hệ xã hội trong lĩnh vực kinh tế, bao gồm: quan hệ về sở hữu đất đai, quan hệ về sử dụng đất đai. Nghiên cứu về quan hệ đất đai ta thấy có các quyền năng của sở hữu nhà nước về đất đai như quyền chiếm hữu đất đai, quyền sử dụng đất đai và quyền định đoạt đất đai. Nhà nước không trực tiếp thực hiện các quyền năng này mà thông qua các hệ thống các cơ quan nhà nước do Nhà nước thành lập, thông qua các tổ chức, cá nhân sử dụng đất theo những quy định và theo sự giám sát của Nhà nước. “Quản lý nhà nước về đất đai là tổng hợp các hoạt động của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền để thực hiện và bảo vệ quyền sở hữu Nhà nước đối với đất đai; đó là các hoạt động trong việc nắm chắc tình hình sử dụng đất; trong việc phân phối và phân phối lại quỹ đất đai theo quy hoạch, kế hoạch; trong việc kiểm tra, giám sát quá trình quản lý và sử dụng đất; trong việc điều tiết các nguồn lợi từ đất đai”.
Nguyễn Khắc Thái Sơn, 2007)[10] - Mục đích quản lý nhà nước về đất đai: + Bảo vệ quyền sở hữu nhà nước đối với đất đai, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất; + Đảm bảo sử dụng hợp lý quỹ đất đai của đất nước; + Tăng cường hiệu quả sử dụng đất; + Bảo vệ đất, cải tạo đất và bảo vệ môi trường. - Nguyên tắc quản lý nhà nước về đất đai: + Đảm bảo sự kết hợp hài hòa giữa quyền sở hữu đất đai, giữa lợi ích của Nhà nước với lợi ích của người dân. + Tiết kiệm và hiệu quả - Các phương pháp quản lý nhà nước về đất đai có vai trò quan trọng trong hệ thống quản lý và được hình thành từ những phương pháp quản lý nhà nước nói chung. Có thể chia thành hai nhóm phương pháp sau: n 4 + Các phương pháp thu thập thông tin về đất đai như: phương pháp thống kê, phương pháp toán học, phương pháp điều tra xã hội học.
+ Các phương pháp tác động đến con người trong quản lý đất đai như: phương pháp hành chính, phương pháp kinh tế, phương pháp tuyên truyền, giáo dục. - Hệ thống các công cụ quản lý nhà nước về đất đai đa dạng và hoạt động có hiệu quả đã góp phần quan trọng trong công tác quản lý nhà nước về đất đai trong những năm qua đạt kết quả cao. Đó là: + Công cụ pháp luật + Công cụ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất + Công cụ tài chính 2. Cơ sở pháp lý * Các Văn bản luật: - Luật đất đai 2003 - Luật bảo vệ môi trường 2005 - Luật kinh doanh bất động sản 2006 - Luật nhà ở 2011 - Luật khoáng sản 2010 * Các văn bản dưới luật (các văn bản pháp quy) Các văn bản dưới luật của chính phủ - Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về hướng dẫn thi hành Luật đất đai 2003.
- Nghị định 182/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về xử phạthành chính trong lĩnh vực đất đai. - Nghị định 188/2004/NĐ-CP ngày 19/11/2004 của Chính phủ về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất. - Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi thường thiệt hại, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. - Nghị định 198/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về thu tiền sử dụng đất.
- Nghị định 149/2004/NĐ-CP quy định về thủ tục hành chính trong quản lý đất đai. n 5 - Nghị định 142/2005/NĐ-CP ngày 14/11/2005 của Chính phủ về thu tiền thuê đất, thuê mặt. - Nghị định 84/2007/NĐ-CP ngày25/08/2007 của Chính phủ quy định bổ sung về việc cấp GCNQSD đất thu hồi đất thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai. - Nghị định 121/2010/NĐ-CP về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 142/2005/NĐ-CP về thu tiền thuê đất thuê mặt.
- Nghị định 120/2010/NĐ-CPsửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 198/2004/NĐ-CP về thu tiền sử dụng đất. - Nghị định 38/2011/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 181/2004/NĐ-CP. - Nghị định 20/2011/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Nghị quyết 55/2010/QH12 về miễn, giảm thuế sử dụng đất nông nghiệp. * Các văn bản dưới luật của bộ, liên bộ: - Quyết định số 08/2006/QĐ-BTNMT ngày 21/07/2006 của bộ trưởng Bộ Tài nguyên Môi trường ban hành quy định về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
- Thông tư liên tịch số 01/2003/TTLT-BTNMT-BNV ngày 15/07/2003 của Bộ Tài nguyên và Môi trường và Bộ Nội vụ hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức của cơ quan chuyên môn giúp Ủy ban nhân dân về quản lý Tài nguyên và Môi trường ở địa phương. - Thông tư số 01/2005/TT-BTNMT ngày 13/04/2005 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định 181/NĐ-CP. - Thông tư số 28/2004/TT_BTNMT ngày 01/11/2007 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về hướng dẫn thực hiện thống kê, kiểm kê đất đai và xây dựng bản đồ hiện trạng sử dụng đất. - Thông tư số 30/2004/TT_BTNMT ngày 01/11/2004 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về hướng dẫn, điều chỉnh và thẩm định quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.
- Thông tư số 05/2006/TT_BTNMT ngày 24/05/2006 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định n 6 182/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. - Thông tư số 114/2004/TT_BTNMT ngày 26/11/2004 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Nghị định số 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 của Chính phủ về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất. - Thông tư liên tịch 04/2006/TTLT-BTP-BTNMT ngày 13/06/2006 của Bộ Tư pháp, Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn việc công chứng, chứng thực hợp đồng, văn bản thực hiện quyền của người sử dụng đất. - Thông tư số 08/2007/TT_BTNMT ngày 02/08/2007 của Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn thực hiện thống kê, kiểm kê đất đai và xây dựng bản đồ hiện trạng sử dụng đất.
- Thông tư số 09/2007/TT_BTNMT ngày02/08/2007 của Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn việc lập, chỉnh lý, quản lý hồ sơ địa chính.