Đánh Giá Hiện Trạng Ô Nhiễm Môi Trường Tại Làng Nghề Giấy Phong Khê Bắc Ninh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hus đánh giá hiện trạng ô nhiễm môi trường tại làng nghề giấy phong khê bắc ninh và đề xuất một số, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Trần Thị Thanh Huế
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Thị Hồng
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Tự Nhiên
• Chuyên ngành: Kỹ Thuật Môi Trường
• Đề tài: Đánh Giá Hiện Trạng Ô Nhiễm Môi Trƣờng Tại Làng Nghề Giấy Phong Khê Bắc Ninh Và Đề Xuất Một Số Giải Pháp Khắc Phục
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan về làng nghề ở Việt Nam
• 1.1.1. Lịch sử phát triển và hình thành của làng nghề ở Việt Nam
• 1.1.2. Vai trò của làng nghề trong sự phát triển kinh tế - xã hội
• 1.1.3. Giới thiệu chung về làng nghề tái chế giấy tại Việt Nam
• 1.1.4. Vấn đề ô nhiễm môi trường làng nghề tái chế giấy tại Việt Nam
• 1.1.5. Một số giải pháp nhằm giải quyết vấn đề môi trường làng nghề
• 1.1.5.1. Giải pháp công nghệ
• 1.1.5.2. Giải pháp quản lý
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Địa điểm nghiên cứu
• 2.2. Thời gian nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp thu thập thứ cấp
• 2.3.2. Phương pháp thu thập sơ cấp
• 2.3.3. Cách tiếp cận giải quyết vấn đề nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Tổng quan về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội làng nghề giấy Phong Khê – Bắc Ninh
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3.1.3. Hiện trạng sản xuất của làng nghề tái chế giấy Phong Khê
• 3.1.4. Lịch sử hình thành và quá trình phát triển của làng nghề
• 3.1.5. Quy trình sản xuất
• 3.1.6. Tác động của làng nghề tái chế giấy đến kinh tế - xã hội
• 3.2. Đánh giá hiện trạng môi trường làng nghề tái chế giấy Phong Khê, Bắc Ninh
• 3.2.1. Hiện trạng môi trường không khí
• 3.2.2. Hiện trạng môi trường nước
• 3.2.3. Hiện trạng môi trường đất
• 3.2.4. Hiện trạng môi trường chất thải rắn
• 3.2.5. Hiện trạng công tác quản lý môi trường tại làng nghề
• 3.2.6. Ý thức bảo vệ môi trường của người dân
• 3.3. Giải pháp bảo vệ môi trường tại làng nghề giấy Phong Khê
• 3.3.1. Các kỹ thuật sản xuất sạch hơn
• 3.3.2. Các giải pháp về quản lý
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Ô Nhiễm Môi Trường Tại Làng Nghề Giấy Phong Khê Bắc Ninh

Làng nghề giấy Phong Khê, Bắc Ninh, nổi tiếng với quy trình sản xuất giấy tái chế, đã đóng góp đáng kể vào nền kinh tế địa phương. Tuy nhiên, tình trạng ô nhiễm môi trường tại đây đang trở thành vấn đề nghiêm trọng. Nước thải từ các cơ sở sản xuất không được xử lý đúng cách, dẫn đến ô nhiễm nguồn nước và không khí. Việc đánh giá hiện trạng ô nhiễm môi trường là cần thiết để tìm ra giải pháp khắc phục hiệu quả.

1.1. Đặc Điểm Làng Nghề Giấy Phong Khê

Làng nghề giấy Phong Khê có lịch sử lâu đời, với hàng trăm hộ gia đình tham gia sản xuất. Quy trình sản xuất chủ yếu dựa vào nguyên liệu tái chế, nhưng công nghệ lạc hậu và thiếu sự quản lý môi trường đã dẫn đến ô nhiễm nghiêm trọng.

1.2. Tác Động Của Ô Nhiễm Đến Sức Khỏe Cộng Đồng

Ô nhiễm không khí và nước tại làng nghề đã gây ra nhiều bệnh tật cho người dân, đặc biệt là các bệnh về hô hấp và da liễu. Tình trạng này cần được giải quyết để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

II. Vấn Đề Ô Nhiễm Nước Tại Làng Nghề Giấy Phong Khê

Nước thải từ các cơ sở sản xuất giấy tại Phong Khê thường chứa nhiều chất độc hại, ảnh hưởng đến chất lượng nước sông Ngũ Huyện Khê. Việc xả thải trực tiếp vào môi trường mà không qua xử lý đã dẫn đến tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng.

2.1. Nguồn Gốc Nước Thải Từ Sản Xuất

Nước thải chủ yếu phát sinh từ quá trình sản xuất giấy, bao gồm nước rửa nguyên liệu và nước thải từ các hóa chất sử dụng trong sản xuất. Điều này tạo ra một lượng lớn chất thải độc hại.

2.2. Tác Động Đến Hệ Sinh Thái

Ô nhiễm nước không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe con người mà còn tác động tiêu cực đến hệ sinh thái xung quanh, làm giảm đa dạng sinh học và chất lượng môi trường sống.

III. Phương Pháp Đánh Giá Ô Nhiễm Môi Trường Tại Làng Nghề Giấy

Để đánh giá tình trạng ô nhiễm môi trường tại làng nghề giấy Phong Khê, cần áp dụng các phương pháp khoa học và công nghệ hiện đại. Việc thu thập dữ liệu và phân tích chất lượng môi trường là rất quan trọng.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu

Sử dụng các thiết bị đo lường hiện đại để thu thập dữ liệu về chất lượng không khí, nước và đất. Các mẫu sẽ được phân tích tại các phòng thí nghiệm chuyên nghiệp để đảm bảo độ chính xác.

3.2. Phân Tích Kết Quả Đánh Giá

Kết quả đánh giá sẽ được phân tích để xác định mức độ ô nhiễm và các nguồn gây ô nhiễm chính. Từ đó, đề xuất các giải pháp khắc phục hiệu quả.

IV. Giải Pháp Giảm Ô Nhiễm Môi Trường Tại Làng Nghề Giấy

Để giảm thiểu ô nhiễm môi trường tại làng nghề giấy Phong Khê, cần áp dụng các giải pháp công nghệ và quản lý hiệu quả. Việc nâng cao nhận thức của người dân cũng là một yếu tố quan trọng.

4.1. Giải Pháp Công Nghệ

Áp dụng công nghệ sản xuất sạch hơn, sử dụng các thiết bị hiện đại để giảm thiểu chất thải và ô nhiễm. Việc đầu tư vào hệ thống xử lý nước thải cũng là cần thiết.

4.2. Giải Pháp Quản Lý

Cần có sự quản lý chặt chẽ từ chính quyền địa phương về hoạt động sản xuất và xả thải. Tăng cường kiểm tra và giám sát để đảm bảo các cơ sở sản xuất tuân thủ quy định về bảo vệ môi trường.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu về ô nhiễm môi trường tại làng nghề giấy Phong Khê sẽ được ứng dụng vào thực tiễn để cải thiện chất lượng môi trường sống cho người dân. Các giải pháp đề xuất sẽ được triển khai để đánh giá hiệu quả.

5.1. Kết Quả Nghiên Cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra mức độ ô nhiễm nghiêm trọng tại làng nghề, từ đó đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm cải thiện tình hình.

5.2. Ứng Dụng Giải Pháp Vào Thực Tiễn

Các giải pháp sẽ được triển khai thử nghiệm tại một số cơ sở sản xuất để đánh giá tính khả thi và hiệu quả trong việc giảm ô nhiễm.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Làng Nghề Giấy Phong Khê

Việc đánh giá ô nhiễm môi trường tại làng nghề giấy Phong Khê không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe cộng đồng mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của làng nghề. Tương lai của làng nghề phụ thuộc vào việc áp dụng các giải pháp bảo vệ môi trường hiệu quả.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Bảo Vệ Môi Trường

Bảo vệ môi trường là yếu tố then chốt để phát triển bền vững. Cần có sự chung tay của cả cộng đồng trong việc thực hiện các giải pháp bảo vệ môi trường.

6.2. Hướng Đi Tương Lai Cho Làng Nghề

Làng nghề giấy Phong Khê cần chuyển mình theo hướng phát triển bền vững, kết hợp giữa sản xuất và bảo vệ môi trường để đảm bảo sức khỏe cho người dân và phát triển kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Làng nghề tái chế giấy Phong Khê thuộc thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh, là một trong những trung tâm sản xuất tiểu thủ công nghiệp quy mô lớn tại khu vực Đồng bằng sông Hồng với 234 cơ sở sản xuất đang hoạt động liên tục ngày đêm. Sự phát triển mạnh mẽ của làng nghề đã tạo ra giá trị sản xuất công nghiệp ước đạt 1.150 tỷ đồng mỗi năm, giải quyết việc làm cho hàng nghìn lao động địa phương và các vùng lân cận. Tuy nhiên, mặt trái của sự tăng trưởng kinh tế nhanh chóng là áp lực môi trường cực kỳ gay gắt. Mỗi ngày đêm, các cơ sở sản xuất tại đây xả thải khoảng 5.000 m3 nước thải chưa qua xử lý đầy đủ cùng hơn 60 tấn chất thải rắn và tiêu thụ từ 400 đến 500 tấn than củi phục vụ các lò hơi. Lượng chất thải khổng lồ này tác động trực tiếp lên hệ sinh thái sông Ngũ Huyện Khê và môi trường sống của hơn 13.520 người dân trong khu vực.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là đánh giá toàn diện hiện trạng ô nhiễm 4 thành phần môi trường gồm không khí, nước mặt, nước thải, đất và chất thải rắn; phân tích thực trạng công tác quản lý môi trường cùng nhận thức cộng đồng; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp kỹ thuật sản xuất sạch hơn kết hợp cơ chế quản lý đồng bộ nhằm khắc phục ô nhiễm môi trường tại làng nghề. Phạm vi không gian của đề tài tập trung tại xã Phong Khê với các điểm nóng như thôn Dương Ổ, thôn Đào Xá và Cụm công nghiệp Phong Khê. Thời gian thực hiện các đợt khảo sát, quan trắc và thu thập số liệu kéo dài từ tháng 06/2017 đến tháng 12/2017.

Nghiên cứu mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc khi cung cấp hệ thống số liệu quan trắc định lượng đối chứng trực tiếp với các Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia hiện hành. Kết quả đề tài tạo tiền đề xác lập các giải pháp thu hồi hơn 3.000 kg bột giấy thất thoát mỗi ngày, kiểm soát 100% lưu lượng nước thải công nghiệp và hỗ trợ chính quyền địa phương xây dựng lộ trình quy hoạch bền vững cho các cụm làng nghề tái chế giấy tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết Sản xuất sạch hơn (Cleaner Production) trong công nghiệp giấy và bột giấy kết hợp với Lý thuyết Quản lý chất thải tích hợp (Integrated Waste Management) và Mô hình Đánh giá sức chịu tải của nguồn nước mặt tiếp nhận. Sản xuất sạch hơn tiếp cận theo hướng giảm thiểu phát thải tại nguồn, tuần hoàn tài nguyên nước và tối ưu hóa việc sử dụng năng lượng nhiệt trong quá trình sấy giấy.

Trong khuôn khổ đề tài, 4 khái niệm chuyên ngành then chốt được chuẩn hóa và vận dụng xuyên suốt gồm:

• Định mức tiêu hao nguyên nhiên liệu: Chỉ số phản ánh khối lượng vỏ dó, giấy phế liệu, hóa chất (xút NaOH, nước Javen, phèn, nhựa thông) và năng lượng than đá tiêu tốn để tạo ra một tấn sản phẩm giấy thành phẩm.
• Tải lượng ô nhiễm dòng thải: Khối lượng các chất ô nhiễm hữu cơ và vô cơ phát sinh trong một đơn vị thời gian từ các công đoạn ngâm, nấu kiềm, nghiền, đánh tơi và xeo giấy.
• Chu trình tái chế xơ sợi tuần hoàn: Cơ chế tách lọc, thu hồi bột giấy vụn trong dòng nước thải xeo để tái cấp ngược lại vào quy trình nghiền bột.
• Khả năng tự làm sạch của thủy vực: Năng lực chuyển hóa và phân hủy sinh học các hợp chất hữu cơ của lưu vực sông Ngũ Huyện Khê dưới tác động của dòng chảy và oxy hòa tan tự nhiên.

Hệ thống tiêu chuẩn quy chuẩn kỹ thuật quốc gia làm thước đo đánh giá chất lượng môi trường bao gồm: QCVN 12-MT:2015/BTNMT (Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải công nghiệp giấy và bột giấy), QCVN 08-MT:2015/BTNMT (Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt), QCVN 05:2013/BTNMT (Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng không khí xung quanh), QCVN 06:2009/BTNMT (Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về một số chất độc hại trong không khí xung quanh) và QCVN 03-MT:2015/BTNMT (Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về giới hạn cho phép của kim loại nặng trong đất).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp thực nghiệm:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Kế thừa và phân tích các báo cáo thống kê kinh tế - xã hội, dữ liệu dịch tễ trạm y tế xã Phong Khê, hồ sơ quan trắc môi trường lưu trữ tại UBND xã Phong Khê và các công trình khoa học đã công bố về lưu vực sông Ngũ Huyện Khê.
• Nguồn dữ liệu sơ cấp: Thu thập thông qua điều tra xã hội học và quan trắc phân tích hóa lý ngoài thực địa.

Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu được thiết kế chuẩn mực:

• Điều tra xã hội học: Thực hiện 50 phiếu phỏng vấn bán cấu trúc trực tiếp tới các hộ gia đình sản xuất và người dân không tham gia sản xuất tại các thôn Đào Xá, Dương Ổ, Châm Khê và Ngô Khê. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên theo độ tuổi và quy mô sản xuất giúp phản ánh khách quan nhận thức bảo vệ môi trường và mức độ sẵn sàng chi trả chi phí xử lý chất thải.
• Quan trắc thành phần môi trường: Thiết lập hệ thống 13 điểm lấy mẫu đặc trưng dựa trên định vị toàn cầu GPS. Cụ thể gồm 3 điểm quan trắc không khí (K1 tại thôn Đào Xá, K2 tại thôn Dương Ổ, K3 tại Cụm công nghiệp Phong Khê); 4 điểm nước thải sản xuất (NT1 tại Đào Xá, NT2 tại Dương Ổ, NT3 đầu cụm công nghiệp, NT4 cuối cụm công nghiệp); 3 điểm nước mặt sông Ngũ Huyện Khê (NM1, NM2, NM3 phân bố dọc theo dòng chảy qua xã) và 3 điểm mẫu đất (Đ1 đất canh tác Đào Xá, Đ2 bãi rác Dương Ổ, Đ3 đất Cụm công nghiệp).

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Các mẫu được lấy đồng loạt vào ngày 07/10/2017 trong khung giờ cao điểm sản xuất (9h30 - 11h30) khi lưu lượng xả thải đạt cực đại. Toàn bộ quy trình bảo quản mẫu và phân tích tại phòng thí nghiệm tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình kiểm soát và bảo đảm chất lượng (QA/QC) theo Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN), đảm bảo tính chính xác và giá trị pháp lý cho các phân tích đối chứng. Toàn bộ lộ trình nghiên cứu được triển khai từ tháng 06/2017 đến tháng 12/2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân tích thực nghiệm tại làng nghề giấy Phong Khê ghi nhận những phát hiện nổi bật về mức độ ô nhiễm giữa các thành phần môi trường:

Thứ nhất, môi trường nước thải và nước mặt tiếp nhận bị ô nhiễm hữu cơ đặc biệt nghiêm trọng. Nước thải từ các công đoạn sản xuất giấy có chỉ số BOD5 dao động từ 480 mg/L đến 592 mg/L, vượt giới hạn cho phép tại QCVN 12-MT:2015/BTNMT (Cột B1) từ 9,6 đến 11,84 lần. Chỉ số COD ghi nhận trong khoảng 750 mg/L đến 830 mg/L, vượt quy chuẩn từ 3,75 đến 4,15 lần. Hàm lượng chất rắn lơ lửng TSS dao động từ 325 mg/L đến 350 mg/L, vượt 3,25 đến 3,5 lần. Nguồn nước thải mang tính kiềm cao, độ màu đo được đạt từ 260 đến 270 Pt-Co (vượt ngưỡng 150 Pt-Co). Lưu lượng nước thải ước tính 3.500 m3/ngày cuốn theo khoảng 3.000 kg bột giấy đổ thẳng vào sông Ngũ Huyện Khê. Tại các điểm quan trắc nước mặt NM1, NM2, NM3, hàm lượng oxy hòa tan DO tụt xuống mức rất thấp chỉ còn từ 2,1 mg/L đến 3,9 mg/L (tiêu chuẩn yêu cầu lớn hơn 4 mg/L), trong khi COD vượt từ 5,5 đến 6,93 lần và BOD5 vượt từ 5,5 đến 6,9 lần so với QCVN 08-MT:2015/BTNMT (Cột B1).

Thứ hai, môi trường không khí xung quanh chịu áp lực lớn từ bụi và khí thải đốt than. Hàm lượng tổng bụi lơ lửng TSP tại các khu vực tập trung đông hộ sản xuất như Đào Xá (K1: 380 µg/m3) và Cụm công nghiệp (K3: 360 µg/m3) đều vượt QCVN 05:2013/BTNMT (ngưỡng 300 µg/m3). Khí SO2 tại 2/3 vị trí quan trắc vượt ngưỡng cho phép, đạt mức 361 µg/m3 tại K2 và 357 µg/m3 tại K3 (ngưỡng cho phép là 350 µg/m3). Nồng độ khí CO ghi nhận ở mức cao từ 27.000 µg/m3 đến 29.000 µg/m3.

Thứ ba, khối lượng chất thải rắn phát sinh lớn với tỷ lệ thu gom xử lý chưa đạt chuẩn. Tổng lượng rác thải phát sinh trung bình khoảng 60 tấn/ngày đêm, trong đó rác thải sản xuất chiếm tới 70% (khoảng 42 tấn/ngày), gồm bột giấy vụn chiếm 81,80 kg/tấn sản phẩm, xỉ than lò hơi chiếm 76,5 kg/tấn sản phẩm và các loại nilon, đinh ghim chiếm 53,76 kg/tấn sản phẩm. Ngược lại, mẫu đất tại 3 vị trí Đ1, Đ2, Đ3 vẫn an toàn; các kim loại nặng như Asen (0,94 - 1,42 mg/kg so với quy chuẩn 15 mg/kg), Chì (11,28 - 20,51 mg/kg so với quy chuẩn 70 mg/kg), Crom và Đồng đều nằm sâu dưới ngưỡng giới hạn của QCVN 03-MT:2015/BTNMT.

Thứ tư, bất cập sâu sắc trong ý thức cộng đồng và hiệu suất vận hành hạ tầng xử lý. Khảo sát 50 hộ dân cho thấy 85% số cơ sở xả trực tiếp nước thải chưa qua xử lý ra kênh mương, 79% không thực hiện phân loại rác thải tại nguồn. Nhà máy xử lý nước thải tập trung giai đoạn 1 công suất thiết kế 5.000 m3/ngày đêm đặt tại thôn Dương Ổ chỉ vận hành thử nghiệm tối đa ở mức 3.000 m3/ngày đêm và thực tế chỉ xử lý trung bình hơn 1.500 m3/ngày do hệ thống mạng lưới cống gom chưa được đấu nối đồng bộ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản dẫn đến tình trạng ô nhiễm vượt chuẩn bắt nguồn từ công nghệ sản xuất lạc hậu, thiết bị chắp vá và quy mô manh mún. Trong số 234 cơ sở sản xuất giấy, có đến 112 cơ sở nằm xen cài trực tiếp trong khu dân cư thôn Dương Ổ và 30 cơ sở tại thôn Đào Xá. Các cơ sở này sử dụng than đá chất lượng thấp với định mức tiêu hao than lên tới 500 kg/tấn sản phẩm bìa carton, đốt cháy khoảng 400 - 500 tấn than mỗi ngày mà không trang bị hệ thống lọc bụi ướt hay hấp thụ khí độc. Quá trình tẩy trắng giấy ăn và giấy vệ sinh tiêu tốn lượng lớn xút NaOH (6 - 8 kg/tấn) và nước Javen (20 - 50 kg/tấn), khiến nước thải có tải lượng hữu cơ cực cao và mang tính kiềm mạnh.

Để minh họa rõ nét bức tranh diễn biến ô nhiễm, dữ liệu thực nghiệm có thể được trình bày thông qua biểu đồ cột so sánh nồng độ COD và BOD5 giữa các điểm xả thải sản xuất với nước sông tiếp nhận, kết hợp bảng cân bằng vật chất thể hiện định mức phát thải 8,2 m3 nước thải và 212,06 kg chất thải rắn trên mỗi tấn sản phẩm giấy tái chế.

Khi so sánh với các làng nghề giấy lân cận như làng nghề giấy Phú Lâm (huyện Tiên Du), nồng độ ô nhiễm tại Phong Khê có sự tương đồng về tính chất nhưng vượt trội về tải lượng phát thải do quy mô sản xuất gấp nhiều lần. Nước sông Ngũ Huyện Khê chảy qua Phong Khê bị suy giảm chất lượng nước nghiêm trọng, cạn kiệt lượng oxy hòa tan khiến quá trình phân hủy yếm khí diễn ra mạnh mẽ, phát sinh khí H2S và mùi hôi thối nồng nặc. Kết quả nghiên cứu khẳng định sự cấp thiết phải chuyển đổi mô hình quản lý tập trung và tái cấu trúc công nghệ sản xuất để bảo vệ bền vững nguồn nước lưu vực sông.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả đánh giá thực trạng ô nhiễm, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm mang tính khả thi cao:

Thứ nhất, áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật Sản xuất sạch hơn tại từng xưởng sản xuất.

• Hành động: Lắp đặt thiết bị tuyển nổi DAF (Dissolved Air Flotation) hoặc bể lắng bột dạng côn tại các xưởng xeo giấy để thu hồi xơ sợi; thay thế thiết bị nghiền đĩa tiêu tốn năng lượng bằng máy nghiền thủy lực đứng; thiết kế hệ thống tuần hoàn khép kín dòng nước ngưng tụ từ lô sấy và nước xeo giấy tái sử dụng cho công đoạn ngâm nghiền bột thô; lắp đặt chụp hút khí kết hợp tháp dập bụi ướt bằng dung dịch vôi cho 100% lò hơi đốt than.
• Target metric: Thu hồi 90 - 95% lượng bột giấy thất thoát (tương đương giảm 2.700 kg bột thải/ngày), cắt giảm 40 - 50% lưu lượng nước thải tiêu thụ (xuống dưới mức 50 m3/tấn sản phẩm) và giảm 30% nồng độ bụi TSP cùng SO2 tại nguồn phát sinh.
• Timeline & Chủ thể: Triển khai thí điểm từ năm 2018 và nhân rộng toàn xã đến năm 2020 do các chủ cơ sở sản xuất phối hợp cùng Sở Khoa học và Công nghệ Bắc Ninh thực hiện.

Thứ hai, tối ưu hóa công năng và hoàn thiện hạ tầng Nhà máy xử lý nước thải tập trung.

• Hành động: Xây dựng bổ sung mạng lưới đường ống thu gom nước thải tách rời hoàn toàn với hệ thống thoát nước mưa dân sinh tại các thôn Dương Ổ, Đào Xá; nâng cấp trạm tiền xử lý cơ học (song chắn rác tinh, bể lắng cát) tại các cửa ngõ xả thải trước khi bơm về nhà máy tập trung; đưa toàn bộ các hạng mục bể than hoạt tính và khử trùng sau xử lý vào vận hành chuẩn hóa.
• Target metric: Thu gom và xử lý triệt để 100% lượng nước thải phát sinh (đạt công suất 5.000 m3/ngày đêm), đảm bảo các thông số COD, BOD5, TSS và độ màu đạt QCVN 12-MT:2015/BTNMT (Cột A) trước khi xả ra sông Ngũ Huyện Khê.
• Timeline & Chủ thể: Hoàn thành trong giai đoạn 2018 - 2021 do UBND thành phố Bắc Ninh và Công ty Cổ phần Môi trường Bắc Ninh chủ trì.

Thứ ba, quy hoạch không gian làng nghề và đẩy nhanh tiến độ di dời cơ sở sản xuất.

• Hành động: Dừng cấp phép mới và lập lộ trình cưỡng chế di dời toàn bộ 112 cơ sở tại khu dân cư Dương Ổ và 30 cơ sở tại Đào Xá vào Cụm công nghiệp Phong Khê 1, Phong Khê 2 mở rộng; tổ chức quy hoạch lại các phân khu sản xuất, khu tập kết phế liệu và bãi lưu giữ chất thải rắn công nghiệp có lót đáy chống thấm HDPE.
• Target metric: 100% cơ sở sản xuất giấy hoạt động tập trung trong cụm công nghiệp có hành lang cây xanh cách ly đạt chuẩn môi trường đô thị loại I.
• Timeline & Chủ thể: Giai đoạn thực hiện 2019 - 2025 dưới sự chỉ đạo của UBND tỉnh Bắc Ninh, Sở Xây dựng và UBND xã Phong Khê.

Thứ tư, đổi mới cơ chế quản lý môi trường và tăng cường chế tài giám sát cộng đồng.

• Hành động: Thành lập tổ giám sát môi trường liên ngành kiểm tra định kỳ và đột xuất nồng độ khí thải lò hơi, lắp đặt thiết bị đo lưu lượng và quan trắc nước thải tự động truyền dữ liệu liên tục về Sở Tài nguyên và Môi trường; áp dụng mức phạt lũy tiến và đình chỉ hoạt động đối với các xưởng lén lút xả thải trộm; tổ chức các chương trình truyền thông nâng cao nhận thức, hướng dẫn 100% hộ dân phân loại rác thải rắn tại nguồn thành 3 nhóm (rác tái chế, rác hữu cơ, rác vô cơ lò than).
• Target metric: Nâng tỷ lệ hộ phân loại rác từ 21% lên trên 80%, thu tiền dịch vụ môi trường đạt 100% số hộ.
• Timeline & Chủ thể: Thực hiện thường xuyên liên tục từ năm 2018 do UBND xã Phong Khê, Mặt trận Tổ quốc và Hội Bảo vệ Thiên nhiên Môi trường địa phương phối hợp giám sát.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và hệ thống dữ liệu thực nghiệm trong luận văn mang lại giá trị thực tiễn cho 4 nhóm đối tượng chính:

Nhóm 1: Học viên cao học, sinh viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành Kỹ thuật Môi trường, Khoa học Môi trường và Quản lý Tài nguyên.

• Lợi ích & Use case: Cung cấp nguồn tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp luận đánh giá tác động môi trường làng nghề tái chế; khai thác chuỗi số liệu phân tích hóa lý chi tiết về các thông số ô nhiễm nước thải sản xuất giấy và kỹ năng xây dựng biểu đồ cân bằng dòng vật chất trong công nghiệp tái chế.

Nhóm 2: Cán bộ quản lý môi trường tại Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Ninh, Phòng TN&MT TP. Bắc Ninh và UBND cấp xã.

• Lợi ích & Use case: Sử dụng kết quả nghiên cứu làm căn cứ khoa học để thiết lập quy hoạch di dời các cơ sở gây ô nhiễm xen kẽ khu dân cư; thiết kế phương án đấu nối mạng lưới thu gom nước thải công nghiệp về nhà máy tập trung công suất 5.000 m3/ngày và xây dựng khung chế tài xử phạt vi phạm môi trường làng nghề.

Nhóm 3: Các kỹ sư vận hành, chủ cơ sở sản xuất và doanh nghiệp tái chế giấy tại Phong Khê, Phú Lâm và các làng nghề giấy trên toàn quốc.

• Lợi ích & Use case: Ứng dụng trực tiếp các giải pháp kỹ thuật sản xuất sạch hơn, từ lắp đặt bể tuyển nổi thu hồi bột giấy tiết kiệm chi phí nguyên liệu đến cải tiến lò hơi đốt than nhằm giảm thiểu phát thải khói bụi, tối ưu hóa chi phí sản xuất và đáp ứng các tiêu chuẩn xả thải theo quy định pháp luật.

Nhóm 4: Các tổ chức tư vấn môi trường, chuyên gia phát triển bền vững và các đơn vị thiết kế trạm xử lý nước thải công nghiệp.

• Lợi ích & Use case: Tham khảo dữ liệu biến thiên nồng độ COD, BOD5 và độ màu đặc thù của nước thải làng nghề giấy để thiết kế các module xử lý sinh học - hóa lý chuyên sâu, đồng thời xây dựng các dự án chuyển đổi mô hình kinh tế tuần hoàn cho làng nghề nông thôn.

Câu hỏi thường gặp

Nước thải làng nghề giấy Phong Khê có những thông số ô nhiễm nào vượt chuẩn nghiêm trọng nhất? Nước thải tại làng nghề Phong Khê có hàm lượng chất hữu cơ cực kỳ cao với chỉ số BOD5 dao động từ 480 mg/L đến 592 mg/L, vượt tiêu chuẩn QCVN 12-MT:2015/BTNMT từ 9,6 đến 11,84 lần. Chỉ số COD dao động 750 - 830 mg/L (vượt 3,75 - 4,15 lần) và TSS dao động 325 - 350 mg/L (vượt 3,25 - 3,5 lần). Nguyên nhân chủ yếu do việc sử dụng nhiều hóa chất kiềm, Javen để tẩy trắng và lượng xơ sợi vụn thất thoát tự do trong quá trình xeo giấy.

Hoạt động sản xuất của làng nghề ảnh hưởng như thế nào đến chất lượng sông Ngũ Huyện Khê? Mỗi ngày sông Ngũ Huyện Khê phải tiếp nhận khoảng 3.500 m3 nước thải chứa khoảng 3.000 kg bột giấy từ làng nghề. Tải lượng ô nhiễm hữu cơ quá mức khiến nồng độ oxy hòa tan DO trong nước sông tụt giảm xuống chỉ còn 2,1 - 3,9 mg/L (thấp hơn ngưỡng tiêu chuẩn >4 mg/L). Chỉ số COD và BOD5 trong nước sông đều vượt từ 5,5 đến 6,93 lần so với QCVN 08-MT:2015/BTNMT, làm suy thoái nghiêm trọng hệ sinh thái thủy vực và bốc mùi hôi thối.

Tại sao Nhà máy xử lý nước thải tập trung công suất 5.000 m3/ngày đêm chưa đạt hiệu quả thiết kế? Trong giai đoạn chạy thử nghiệm, nhà máy chỉ vận hành ở mức khoảng 3.000 m3/ngày đêm và xử lý trung bình hơn 1.500 m3/ngày do hệ thống cống gom chưa được đấu nối đồng bộ đến 234 cơ sở sản xuất. Đồng thời, tải lượng ô nhiễm đầu vào biến động rất lớn với nồng độ COD và độ màu vượt ngưỡng tính toán ban đầu do các hộ thay đổi chủng loại hóa chất tẩy rửa trong quá trình sản xuất.

Chất lượng môi trường đất tại làng nghề Phong Khê hiện nay có bị ô nhiễm kim loại nặng không? Kết quả phân tích 3 mẫu đất đại diện tại khu vực canh tác nông nghiệp thôn Đào Xá, bãi rác thôn Dương Ổ và Cụm công nghiệp Phong Khê cho thấy hàm lượng các kim loại nặng như Asen (0,94 - 1,42 mg/kg), Chì (11,28 - 20,51 mg/kg), Kẽm và Cadimi đều nằm sâu dưới ngưỡng giới hạn cho phép của QCVN 03-MT:2015/BTNMT. Điều này khẳng định môi trường đất tại làng nghề chưa có dấu hiệu ô nhiễm kim loại nặng.

Giải pháp kỹ thuật sản xuất sạch hơn nào mang lại hiệu quả kinh tế và môi trường nhanh nhất cho các xưởng giấy? Giải pháp khả thi và hiệu quả nhất là lắp đặt hệ thống tuyển nổi thu hồi bột giấy kết hợp tuần hoàn dòng nước xeo và nước ngưng lò hơi. Kỹ thuật này giúp cơ sở thu hồi ngay 90 - 95% lượng bột giấy thất thoát, tái sử dụng nguồn nước tuần hoàn giúp giảm 40 - 50% chi phí mua nước và hóa chất, đồng thời giảm đáng kể tải lượng chất ô nhiễm hữu cơ xả ra môi trường bên ngoài.

Kết luận

Nghiên cứu đã đánh giá toàn diện hiện trạng môi trường tại làng nghề giấy Phong Khê với 5 đóng góp học thuật và thực tiễn cốt lõi:

• Xác lập bức tranh định lượng chi tiết về mức độ ô nhiễm hữu cơ nghiêm trọng trong nước thải sản xuất với BOD5 vượt quy chuẩn tới 11,84 lần và COD vượt 4,15 lần.
• Chứng minh tình trạng suy thoái chất lượng nước sông Ngũ Huyện Khê do phải tiếp nhận 3.500 m3 nước thải và 3.000 kg bột giấy thất thoát mỗi ngày đêm.
• Làm rõ nguyên nhân gây ô nhiễm không khí cục bộ do đốt cháy 400 - 500 tấn than củi mỗi ngày tại các lò hơi chưa có hệ thống xử lý khí thải đạt chuẩn.
• Đánh giá thực trạng nhận thức của 50 hộ dân, chỉ ra điểm nghẽn hạ tầng khi trạm xử lý nước thải tập trung 5.000 m3/ngày đêm chưa thể vận hành hết công suất do thiếu đường ống thu gom đồng bộ.
• Xây dựng hệ thống giải pháp kỹ thuật Sản xuất sạch hơn kết hợp lộ trình quy hoạch di dời 142 cơ sở sản xuất xen kẽ trong khu dân cư vào các cụm công nghiệp tập trung.

Về lộ trình tiếp theo, chính quyền địa phương cần ưu tiên hoàn thành 100% mạng lưới cống gom nước thải công nghiệp trong giai đoạn 2018 - 2020, đồng thời bắt buộc các cơ sở lắp đặt hệ thống thu hồi xơ sợi. Các nhà quản lý, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu cần đẩy mạnh phối hợp để chuẩn hóa mô hình sản xuất sạch hơn, bảo vệ dòng sông Ngũ Huyện Khê và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững làng nghề truyền thống.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Các làng nghề truyền thống ở Việt Nam đã và đang có nhiều đóng góp cho GDP của đất nước nói chung và đối với nền kinh tế nông thôn nói riêng. Nhiều làng nghề truyền thống hiện nay đã được khôi phục, đầu tư phát triển với quy mô và kỹ thuật cao hơn, hàng hóa không những phục vụ nhu cầu trong nước mà còn cho xuất khẩu với giá trị lớn. Tuy nhiên, một trong những thách thức đang đặt ra đối với các làng nghề là vấn đề môi trường và sức khỏe của người lao động, của cộng đồng dân cư đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng từ hoạt động sản xuất của các làng nghề. Nước thải được thải trực tiếp vào các dòng kênh, sông xung quanh làng nghề mà không hề qua xử lý, gây ô nhiễm nguồn nước, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.

Để xử lý hết tất cả các chất độc hại có trong nước thải là một vấn đề khó khăn và nan giải, cần nhiều thời gian, kinh phí để giải quyết. Trong đó, nước thải của các làng nghề tái chế giấy là rất đặc trưng và có khối lượng lớn. Tại các làng nghề tái chế giấy này, công nhân và người dân lao động bị mắc các bệnh về hô hấp, ngoài da và thần kinh rất cao. Ví dụ như: Tại xã Phong Khê (Bắc Ninh), tỷ lệ người mắc bệnh hô hấp, ngoài da, đường ruột có xu hướng tăng nhanh.

Kinh tế ở làng Phong Khê phát triển được là do nghề làm giấy, tuy nhiên phải trả giá bằng chính sức khỏe. Từ trẻ con cho đến người lớn trong làng thường xuyên bị mắc các bệnh về đường hô hấp như ho, viêm phổi… Đặc biệt, các gia đình phải giữ trẻ trong nhà đóng cửa kín để tránh khói bụi. Theo thống kê tỉ lệ các ca bệnh bị mắc ung thư và tử vong vì ung thư ở địa phương có tăng trong một vài năm gần đây [2]. Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam là một nước nông nghiệp với hơn 70% dân số hoạt động sản xuất trong các lĩnh vực: Trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp, thủy sản và làng nghề.

Trong đó làng nghề là một trong những đặc thù của nông thôn Việt Nam. Trong những năm gần đây, với sự giúp đỡ của các ban ngành làng nghề đã ngày một phát triển và thể hiện rõ hơn nét đặc sắc trên nhiều phương diện: Kinh tế, xã hội, du lịch,. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được thì một trong những thách thức đang đặt ra 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đối với các làng nghề là vấn đề môi trường và sức khỏe của người lao động, cộng đồng dân cư đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng từ hoạt động sản xuất của các làng nghề. Những năm gần đây, vấn đề này đang thu hút sự quan tâm của Nhà nước cũng như các nhà khoa học nhằm tìm ra các giải pháp hữu hiệu cho sự phát triển bền vững các làng nghề.

Đã có nhiều làng nghề thay đổi phương thức sản xuất cũng như quản lý môi trường và thu được hiệu quả đáng kể. Song, đối với không ít làng nghề, sản xuất vẫn đang tăng về quy mô, còn môi trường ngày càng ô nhiễm trầm trọng. Làng nghề tái chế giấy với những đóng góp không nhỏ vào nhu cầu sử dụng trong đời sống con người, giải quyết được vấn đề việc làm nhằm cải thiện được đời sống vật chất cho người dân nhưng bên cạnh đó các vấn đề ô nhiễm môi trường như: ô nhiễm đất, ô nhiễm không khí, chất thải rắn, ô nhiễm nước cũng ngày càng gia tăng. Trong đó vấn đề nổi cộm là ô nhiễm nguồn nước mặt.

Cũng như các làng nghề tái chế giấy khác, làng nghề tái chế giấy Phong Khê - Bắc Ninh một làng nghề điển hình trong loại làng nghề tái chế giấy về qui mô sản xuất, trình độ công nghệ, trang thiết bị và tiềm lực lao động, cũng không thể tránh khỏi các vấn đề về ô nhiễm môi trường và sức khỏe lao động. Nằm ngay sát dòng sông Ngũ huyện Khê, làng nghề tái chế giấy Phong Khê có khoảng hơn 200 cơ sở sản xuất giấy với quy mô hộ gia đình hoạt động ngày đêm, từ cảnh khó khăn của một làng nghề giấy dó thủ công, Phong Khê đã trở thành đầu tàu về phát triển kinh tế của tỉnh Bắc Ninh [17]. Tuy nhiên, tình trạng ô nhiễm của làng nghề Phong Khê hiện nay đang ở tình trạng báo động, không chỉ là khói bụi độc hàng ngày thải ra môi trường, hay rác thải tràn ngập đường làng xóm ngõ, theo ước tính mỗi ngày làng nghề này thải ra môi trường 5.000 m3 nước, qua các kênh mương và cống trong làng. Các ao hồ đặc biệt dòng sông Ngũ huyện Khê chảy qua địa phương đang phải ngày đêm hứng chịu một lượng lớn nước thải độc hại, ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe, cuộc sống của nhân dân tại khu vực làng nghề và lân cận.

Vì những lý do kể trên, việc tiến hành thực hiện đề tài “ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG TẠI LÀNG NGHỀ GIẤY PHONG KHÊ BẮC NINH VÀ ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC” sẽ có ý nghĩa 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] thiết thực và cấp bách kể cả về mặt kinh tế và mặt xã hội, góp phần bảo vệ môi trường sống an toàn và bền vững cho nhân dân sống trong vùng làng nghề. Mục tiêu Đánh giá được hiện trạng ô nhiễm môi trường tại làng nghề giấy Phong Khê, tỉnh Bắc Ninh. Đề xuất một số giải pháp nhằm khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường tại làng nghề Giấy Phong Khê, tỉnh Bắc Ninh. Nội dung nghiên cứu - Đánh giá hiện trạng sản xuất của làng nghề và xác định các nhân tố ảnh hưởng tới môi trường làng nghề giấy Phong Khê.

- Đánh giá hiện trạng công tác QLMT và đề xuất biện pháp quản lý phù hợp đối với làng nghề giấy. - Phân tích, đánh giá hiện trạng môi trường của làng nghề làm cơ sở để đề xuất các giải pháp bảo vệ, cải thiện môi trường làng nghề. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Tổng quan về làng nghề ở Việt Nam 1. Lịch sử phát triển và hình thành của làng nghề ở Việt Nam Đa số các làng nghề đã trải qua lịch sử phát triển hàng trăm năm, song song với quá trình phát triển KT-XH của đất nước.

Như làng đúc đồng Đại Bái (Bắc Ninh) với hơn 900 năm phát triển, làng nghề gốm Bát tràng (Hà Nội văn hóa và nông) cũng gần 500 năm tồn tại, nghề chạm bạc ở Đồng Xâm (Thái Bình) hay nghề điêu khắc đá mỹ nghệ Non Nước (Đà Nẵng) cũng điển hình thành cách đây hơn 400 năm,… [4] Trước đây, làng nghề không chỉ là trung tâm sản xuất sản phẩm thủ công mà còn là điểm văn hóa của vùng. Làng nghề là nơi hội tụ những thợ thủ công có tay nghề cao mà tên tuổi đã gắn liền với sản phẩm trong làng. Ngoài ra, làng nghề cũng chính là điểm tập kết nguyên vật liệu, là nơi tập trung những tinh hoa trong kỹ thuật sản xuất sản phẩm của làng. Trong vài năm gần đây, làng nghề đang thay đổi nhanh chóng theo nền kinh tế thị trường, các hoạt động sản xuất tiêu thủ công phục vụ tiêu dùng trong nước và xuất khẩu được tạo điều kiện phát triển.

Quá trình công nghiệp hóa cùng với việc áp dụng các chính sách khuyến khích phát triển làng nghề nông thôn, thúc đẩy sản xuất tại các làng nghề làm tăng mức thu nhập bình quân của người dân nông thôn, các công nghệ mới đang ngày càng được áp dụng phổ biến. Các làng nghề mới và các cụm làng nghề không ngừng được khuyến khích phát triển nhằm đạt được sự tăng trưởng, tạo công ăn việc làm và thu nhập ổn định ở khu vực nông thôn. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Hiện trang phân bố các làng nghề Việt Nam Bảng 1.

Phân bố các loại hình làng nghề ở các vùng nông thôn Việt Nam Chế biến, Ƣơm tơ, Thủ Vật liệu nông sản, Tái chế Nghề Miền dệt nhuộm, công mỹ xây dựng, thực phế liệu khác đồ da nghệ gốm sứ phẩm Miền Bắc 138 134 61 404 17 222 Miền Trung 24 42 24 121 9 77 Miền Nam 11 21 5 93 5 42 Tổng 173 197 90 618 31 341 Do ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác nhau như vị trí địa lý, đặc điểm tự nhiên, mật độ phân bố dân cư, điều kiện xã hội và truyền thống lịch sử, sự phân bố và phát triển làng nghề giữa các vùng của nước ta là không đồng đều, thường tập trung ở những khu vực nông thôn đông dân cư nhưng ít đất sản xuất nông nghiệp, nhiều lao động dư thừa lúc nông nhàn. Theo số liệu của Bộ NN&PTNT tình đến 31/12/2016 cả nước có 1864/5411 làng nghề, làng nghề truyền thống đã được công nhận. Trong thời gian qua, nhiều làng nghề được khôi phục và phát triển đã thu hút được nhiều nguồn vốn trong dân cư, tạo được việc làm tại chỗ cho hàng chục vạn lao động. Theo số liệu thống kê, đến hết năm 2014, số làng nghề và làng 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] có nghề nước ta là 5.096, trong đó số làng nghề truyền thống được công nhận theo tiêu chí làng nghề hiện nay của Chính phủ là 1.

Số lượng làng nghề miền Bắc chiếm gần 60% số lượng các làng nghề trong cả nước, trong đó tập trung nhiều nhất và phát triển mạnh nhất là ở vùng ĐBSH, khu vực miền Trung chiếm khoảng 23,6% và khu vực miền Nam chiếm khoảng 16,6% tổng số làng nghề (Biểu đồ 1. Phân loại Mỗi hình thức làng nghề được phân loại dựa trên những đặc thù riêng và tùy theo mục đích mà có thể lựa chọn cách phân loại phù hợp. Trên cơ sở tiếp cận vấn đề môi trường làng nghề, cách phân loại theo ngành sản xuất và loại hình sản phẩm là phù hợp hơn cả, vì thực tế cho thấy mỗi ngành nghề, mỗi sản phẩm đều có những yêu cầu khác nhau về nguyên nhiên liệu, quy trình sản xuất khác nhau, nguồn và dạng chất thải khác nhau, và vì vậy có những tác động khác nhau đối với mỗi trường. Ta có thể phân làng nghề thành những loại sau: a) Theo làng nghề truyền thống và làng nghề mới; b) Theo ngành sản xuất, loại hình sản phẩm; c) Theo quy mô sản xuất, theo quy trình công nghệ; d) Theo nguồn thải và mức độ ô nhiễm; e) Theo mức độ sử dụng nguyên/ nhiên liệu; f) Theo thị trường tiêu thụ sản phẩm, tiềm năng tồn tại và phát triển.