Đặt vấn đề Trong nền kinh tế hiện nay, ngành chăn nuôi được coi là ngành kinh tế nông nghiệp quan trọng ở Việt Nam, đặc biệt là ngành chăn nuôi lợn chiếm 60% giá trị ngành chăn nuôi nước ta. Hiện nay, tỷ trọng thịt lợn trong “rổ thực phẩm” vẫn chiếm đến 70% tổng nhu cầu về thịt. Đây là ngành kinh tế có từ lâu đời và đóng góp lớn vào cơ cấu kinh tế, xóa đói giảm nghèo, giúp cho người nông dân tăng thêm thu nhập, giải quyết được công ăn việc làm cho nhiều người lao động. Chăn nuôi cung cấp thực phẩm cho người tiêu dùng ngoài ra còn cung cấp phụ phẩm như phân bón cho ngành trồng trọt và một số sản phẩm phụ cho ngành chế biến.
Vì vậy nên nước ta đặc biệt quan tâm đến các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế ngành chăn nuôi, đặc biệt là ngành chăn nuôi lợn. Ngày nay nền công nghiệp hóa hiện đại hóa ngày càng phát triển thì các trang thiết bị phục vụ cho chăn nuôi cũng ngày càng hiện đại, từ đó việc phòng và trị bệnh cho vật nuôi cũng ưu việt hơn góp phần nâng cao năng suất chăn nuôi, chất lượng sản phẩm nhằm đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng. Nhờ những thay đổi lớn về giống , nguồn dinh dưỡng thức ăn, kỹ thuật chăn nuôi và phòng trừ dịch bệnh mà ngành chăn nuôi lợn đã ngày càng phát triển mạnh mẽ và có nhiều đóng góp lớn trong nền kinh tế quốc dân, góp phần xóa đói giảm nghèo cho các hộ dân. Theo thông tin điều tra, đến cuối tháng 9 và đầu tháng 10 năm 2021, tổng số lượng lợn trên toàn quốc đã vượt quá 28 triệu con (xếp thứ 6 trên thế giới).
Sản lượng thịt lợn trong 9 tháng đầu năm đã đạt khoảng 2,9 triệu tấn. Có 16 doanh nghiệp chăn nuôi lớn đang duy trì và phát triển với tổng số lượng lợn thịt trên 6 triệu con (chiếm khoảng 23 - 24% của tổng số lợn thịt trong cả nước). 2 Ngành chăn nuôi lợn cần tiến hành cải tiến các yếu tố quan trọng như tỷ lệ nạc cao, hàm lượng mỡ thấp, thịt có màu sắc hấp dẫn, hương vị ngon, tỷ lệ mỡ dắt cao và đảm bảo không có sử dụng quá liều kháng sinh và chất kích thích khác. Điều này nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của người dân.
Do đó, trong những năm gần đây, Việt Nam đã nhập khẩu nhiều giống lợn ngoại như Yorkshire, Landrace, Duroc, Pietrain, vv. Nhằm nâng cao năng suất và chất lượng thịt, từ đó phục vụ cho nhu cầu tiêu dùng trong và ngoài nước. Nhiều công ty lợn giống trong đó có Công ty cổ phần GreenFeed Việt Nam, hiện cũng đã tiến hành lai tạo ra các dòng đực GF399,… và nái GF24. Việc khảo sát năng suất sinh sản của lợn nái khi phối với các dòng đực khác nhau là việc làm cần thiết để từ đó tìm ra các tổ hợp lai tốt mang lại hiệu quả cao trong chăn nuôi.
Xuất phát từ những lý do trên chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Đánh giá năng suất sinh sản của đàn nái GF24 phối với các dòng đực GF399 nuôi tại trang trại Linkfarm Bắc Kạn ở xã Bình Trung, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn”. Mục đích và yêu cầu 1. Mục đích - Đánh giá năng suất sinh sản của lợn nái GF24 phối với các dòng đực GF399 nuôi tại trang trại Linkfarm Bắc Kạn. - Xác định được tiêu tốn thức ăn/kg lợn con cai sữa.
- Đánh giá được tình hình dịch bệnh trên đàn lợn nái và lợn con theo mẹ. Yêu cầu - Theo dõi thu thập đầy dủ và chính xác các số liệu liên quan đến khả năng sinh sản của lợn nái nuôi tại cơ sở. - Tuân thủ quy trình chăm sóc nuôi dưỡng và phòng trị bệnh tại cơ sở. 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Nguồn gốc, đặc điểm và một số tính năng sản xuất của giống lợn nghiên cứu. Dòng lợn đực GF399 Đực GF399 Dòng đực GF399 cũng thuộc giống nội bộ của công ty Cổ phần Greenfeed Việt Nam. Lợn có màu lông trắng loang đen hoặc trắng hoàn toàn. Trọng lượng trưởng thành con đực trên 300 kg/con, chuyển hóa thức ăn tốt.
Nổi bật là khả năng tăng trưởng, sức đề kháng cao, tỉ lệ nạc cao, rất phù hợp với điều kiện chăn nuôi ở Việt Nam. Dòng đực chuẩn cho hiệu quả kinh tế cao với chi phí thấp và tỷ lệ đạt nạc cao, lợn con có tốc độ tăng trưởng cao và tiêu tốn thức ăn thấp. Tỷ lệ đực: 1:150 với trại mới. Nồng độ tinh trùng: 3 tỷ tinh trùng còn sống /liều, 100 tỷ tinh trùng/lần lấy tinh.
Tần xuất lấy linh: 1. Giống lợn nái GF24 Dòng nái GF24 được lai tạo bởi đực dòng GP1040 và nái GP1050 thuộc giống nội bộ của công ty. Với thế mạnh về công nghệ đánh dấu gen và hệ thống dữ liệu toàn cầu về năng suất sinh sản PIC giống lợn hậu bị GF24 (Camborough®48) của GREENFEED được cải tiến di truyền liên tục 1% đến 3% hàng năm, góp phần nâng cao năng suất vật nuôi. Lợn có lông màu trắng, màu cơ thể hơi hồng, tai cụp, mõm dài, cổ ngắn, mông đùi phát triển.
Các nghiên cứu đã tiến hành theo dõi trực tiếp trên đàn lợn nái hậu bị và nái sinh sản để xem xét các đặc điểm sinh lý, phân bố thời gian đẻ và năng suất sinh sản. Kết quả của những nghiên cứu này cho thấy lợn nái GF24 có 4 khả năng sinh sản tốt, đặc biệt là về số lượng con. Số lợn con sơ sinh, số lợn con sơ sinh sống và số lợn con cai sữa/lứa của lợn nái GF24 đạt lần lượt 12,8; 12,5 và 12,1 con. Tuổi động dục lần đầu, tuổi phối giống lần đầu và tuổi đẻ lứa đầu của lợn nái GF24 lần lượt là 157,1; 229,8 và 353,7 ngày.
Chu kỳ động dục của lợn nái GF24 là 21,6 ngày, trong đó thời gian động dục kéo dài khoảng 7,4 ngày và thời gian từ biểu hiện động dục đến chịu đực là 66,8 giờ. Thời gian kéo dài chịu đực là 54,4 giờ. Thời điểm đẻ chủ yếu của lợn nái GF24 tập trung vào ban ngày (chiếm 61,3%). Thời gian giữa con đầu đến con cuối trong quá trình đẻ của lợn nái GF24 là 254,7 phút và thời gian ra nhau là 116,3 phút.
Thời gian đẻ từ con đầu đến con cuối và thời gian ra nhau của lợn nái GF24 lần lượt là 254,7 và 116,3 phút. Đặc điểm sinh lý sinh dục của lợn nái 2. Sự thành thục về tính Sự trưởng thành của tính dục trong con vật được xác định khi chúng bắt đầu có phản xạ sinh dục và khả năng sinh sản. Tuy nhiên, chỉ sự hiện diện của động dục không đủ để chỉ ra khả năng sinh sản của lợn cái.
Có một số biểu hiện của lợn cái khi trở nên trưởng thành về tính dục: 1. Cơ thể đã phát triển đầy đủ, hệ thống sinh dục của lợn cái trở nên hoàn thiện hơn, và chúng bắt đầu có chu kỳ động dục. Trong thời điểm này, tinh trùng của lợn đực có thể thụ tinh trứng của lợn cái. Xuất hiện các đặc điểm sinh dục thứ cấp: Bẹ vú của lợn cái phát triển và lộ rõ hai hàng vú, âm hộ của chúng trở nên lớn hơn và có màu hồng.
Chúng hiện thực hiện các phản xạ sinh dục: Lợn có thể nhảy lên nhau, lợn cái thể hiện sự động dục, và lợn đực thể hiện phản xạ giao phối. Những biểu hiện này chỉ là những dấu hiệu cho thấy lợn cái đã đạt được sự trưởng thành về tính dục và có khả năng sinh sản. 5 Một cơ thể đạt đến sự trưởng thành về tính dục khi hệ thống sinh dục của nó phát triển hoàn thiện cơ bản dưới sự tác động của thần kinh, hormone nội tiết và các yếu tố kích thích bên ngoài như nhiệt độ, ánh sáng, mùi hương, và những yếu tố khác. Khi con vật bắt đầu trải qua những cảm xúc tình dục, điều này chỉ ra rằng nó đã đạt đến sự trưởng thành về tính dục.
Thời điểm con vật đạt đến sự trưởng thành về tính dục có thể khác nhau tùy thuộc vào một số yếu tố sau: - Giống lợn: các giống lợn khác nhau có thể đạt đến sự trưởng thành về tính dục ở tuổi khác nhau.Tính đến độ tuổi thành thục, giống lợn nội thường phát triển nhanh hơn so với giống lợn ngoại. Lợn nội có xu hướng trở nên thành thục về tính vào khoảng 4 - 5 tháng tuổi, trong khi lợn ngoại và lợn lai cần khoảng 6 - 7 tháng tuổi để đạt được tính thành thục. - Chế độ dinh dưỡng, chăm sóc và quản lý: Việc nuôi dưỡng, chăm sóc và quản lý đúng cách có thể ảnh hưởng đến tuổi thành thục của các cá thể trong cùng một giống. Nếu được nuôi dưỡng, chăm sóc và quản lý tốt, cá thể có thể trở nên thành thục về tính sớm hơn.
Ngược lại, nếu không được nuôi dưỡng, chăm sóc và quản lý đúng cách, cá thể có thể thành thục về tính muộn hơn. - Điều kiện ngoại cảnh: Các yếu tố khí hậu và nhiệt độ có ảnh hưởng đến sự phát triển của lợn nái. Các giống lợn nuôi trong các vùng khí hậu nhiệt đới ẩm ướt thường phát triển nhanh hơn so với những giống lợn nuôi trong vùng có khí hậu lạnh. Chăn thả chung giữa gia súc đực và gia súc cái có thể làm cho gia súc cái thành thục về tính sớm hơn.
Đối với lợn cái hậu bị, nuôi chăn thả có thể làm tuổi động dục lần đầu chậm hơn so với việc nuôi nhốt liên tục. Điều này xảy ra vì lợn nuôi chăn thả có cơ hội trao đổi, tổng hợp các chất, và có cơ hội tiếp xúc với lợn đực, từ đó có thể dẫn đến việc thành thục về tính sớm hơn và tuổi động dục lần đầu diễn ra sớm hơn. Sự thành thục về thể vóc Thể vóc của con vật được coi là trưởng thành khi toàn bộ cơ quan và bộ phận trong cơ thể đã phát triển hoàn thiện. Khi đó, ngoại hình và thể vóc của con vật đạt đến mức hoàn chỉnh, xương cốt đã cứng chắc hoàn toàn và kích thước cơ thể ổn định.
Thời điểm đạt đến sự trưởng thành về thể vóc thường diễn ra chậm hơn so với sự trưởng thành về tính dục. Trong giai đoạn lợn trở thành thục về tính, sự sinh trưởng và phát triển của cơ thể vẫn tiếp tục, nhưng giao phối ngay lập tức không phải là lựa chọn tốt. Lý do là lợn cái có thể thụ tinh và mang thai, nhưng cơ thể của chúng chưa đủ để hỗ trợ sự phát triển tốt của thai nhi, dẫn đến chất lượng con non không được tốt.