Theo Dõi Tình Hình Nhiễm Bệnh Sinh Sản Của Đàn Lợn Nái Tại Trại Hà Duy Văn

Trong bối cảnh ngành nông nghiệp Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ, việc phát triển chăn nuôi lợn đóng vai trò then… 58 trang · Đại học Thái Nguyên · 2015.

• Tác giả: Hoàng Thị Hồng
• Người hướng dẫn: TS. Hồ Thị Bích Ngọc
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Sư phạm kỹ thuật nông nghiệp
• Đề tài: Theo Dõi Tình Hình Nhiễm Một Số Bệnh Sinh Sản Của Đàn Lợn Nái Tại Trại Hà Duy Văn
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Đặc điểm cấu tạo cơ quan sinh dục của lợn nái
• 2.3. Sinh lý sinh sản của lợn nái
• 2.4. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.4.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 2.4.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƢỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4.1. Phương pháp theo dõi
• 3.4.2. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Tình hình chăn nuôi và thú y của trại Hà Duy Văn - Phường Lương Châu - thị xã Sông Công - tỉnh Thái Nguyên
• 4.1.1. Tình hình chăn nuôi
• 4.1.2. Tình hình thú y tại trại
• 4.2. Tình hình dịch bệnh và kết quả điều trị một số bệnh trên đàn lợn nái sinh sản
• 4.2.1. Kết quả theo dõi một số bệnh thường gặp trên đàn lợn nái sinh sản nuôi tại trại
• 4.2.2. Tỷ lệ mắc một số bệnh sinh sản của đàn nái nuôi tại trại theo lứa đẻ
• 4.2.3. Tỷ lệ mắc một số bệnh sinh sản của đàn nái nuôi tại trại theo tháng
• 4.2.4. Triệu chứng của một số bệnh sinh sản ở lợn nái
• 4.2.5. Kết quả điều trị một số bệnh thường gặp trên đàn lợn nái nuôi tại trại
• 4.2.6. Tỷ lệ lợn nái tái phát các bệnh sinh sản sau khi đã điều trị khỏi
• 4.2.7. Chi phí sử dụng thuốc trong điều trị
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Theo Dõi Bệnh Sinh Sản Lợn Nái Tại Trại

Trong bối cảnh ngành nông nghiệp Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ, việc phát triển chăn nuôi lợn đóng vai trò then chốt. Chăn nuôi lợn không chỉ cung cấp nguồn thực phẩm quan trọng mà còn tạo ra nguồn phân bón cho trồng trọt và các sản phẩm phụ cho công nghiệp chế biến. Để nâng cao hiệu quả chăn nuôi, việc cải thiện năng suất sinh sản lợn nái là vô cùng quan trọng. Các bệnh sinh sản lợn như viêm tử cung, viêm âm đạo, và đẻ khó là những thách thức lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh sản của lợn nái. Nghiên cứu của Hoàng Thị Hồng tại trại lợn Hà Duy Văn tập trung vào việc theo dõi và điều trị các bệnh này, nhằm giảm thiểu thiệt hại và nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Đề tài này có ý nghĩa khoa học và thực tiễn, đóng góp vào việc phát triển ngành chăn nuôi lợn bền vững.

1.1. Tầm quan trọng của quản lý sinh sản lợn trong chăn nuôi

Quản lý sinh sản hiệu quả là yếu tố then chốt để tối ưu hóa năng suất và lợi nhuận trong chăn nuôi lợn. Việc theo dõi sát sao chu kỳ sinh sản lợn nái, phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và áp dụng các biện pháp can thiệp kịp thời giúp giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh, tăng số lượng con sinh ra và nâng cao chất lượng đàn lợn. Quản lý sinh sản còn bao gồm việc lựa chọn giống tốt, cung cấp chế độ dinh dưỡng phù hợp và đảm bảo điều kiện vệ sinh chuồng trại, tạo môi trường thuận lợi cho lợn nái sinh sản khỏe mạnh.

1.2. Giới thiệu về trại lợn Hà Duy Văn và bối cảnh nghiên cứu

Trại lợn Hà Duy Văn là một trong những trang trại chăn nuôi lợn có quy mô tại tỉnh Thái Nguyên. Nghiên cứu của Hoàng Thị Hồng được thực hiện tại đây nhằm đánh giá thực trạng bệnh sinh sản lợn nái và đề xuất các giải pháp phòng ngừa, điều trị hiệu quả. Bối cảnh nghiên cứu là tình hình chăn nuôi lợn đang đối mặt với nhiều thách thức về dịch bệnh, biến đổi khí hậu và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng sản phẩm. Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ trại lợn Hà Duy Văn và các trang trại khác nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

II. Thách Thức Bệnh Sinh Sản Lợn Nái Ảnh Hưởng Năng Suất

Các bệnh sinh sản lợn nái là một trong những nguyên nhân chính gây thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi. Viêm tử cung, viêm âm đạo, sót nhau, và các bệnh nhiễm trùng khác có thể dẫn đến giảm khả năng thụ thai, sẩy thai, đẻ non, hoặc thậm chí gây vô sinh ở lợn nái. Ngoài ra, các bệnh này còn làm tăng chi phí điều trị, kéo dài thời gian phục hồi của lợn nái sau sinh, và ảnh hưởng đến chất lượng sữa, gây chậm lớn cho lợn con. Nghiên cứu của Hoàng Thị Hồng tại trại Hà Duy Văn đã chỉ ra tỷ lệ mắc các bệnh sinh sản theo lứa đẻ và theo tháng, giúp người chăn nuôi có cái nhìn tổng quan về tình hình dịch bệnh và có biện pháp phòng ngừa, điều trị kịp thời. Việc theo dõi sinh sản lợn nái một cách khoa học và bài bản là yếu tố then chốt để giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

2.1. Các bệnh thường gặp ở lợn nái sinh sản và triệu chứng nhận biết

Một số bệnh thường gặp ở lợn nái sinh sản bao gồm viêm tử cung, viêm âm đạo, sót nhau, MMA (viêm vú, viêm tử cung, mất sữa), và các bệnh nhiễm trùng đường sinh dục khác. Triệu chứng của các bệnh này có thể khác nhau tùy thuộc vào loại bệnh và mức độ nghiêm trọng, nhưng thường bao gồm: dịch tiết âm đạo bất thường (màu sắc, mùi, số lượng), sốt, bỏ ăn, lười vận động, sưng tấy vùng âm hộ, và giảm sản lượng sữa. Việc nhận biết sớm các triệu chứng này là rất quan trọng để có thể can thiệp kịp thời và ngăn chặn bệnh lây lan.

2.2. Ảnh hưởng của bệnh sinh sản đến năng suất sinh sản lợn nái

Bệnh sinh sản có ảnh hưởng tiêu cực đến năng suất sinh sản lợn nái trên nhiều phương diện. Các bệnh này có thể làm giảm tỷ lệ thụ thai, tăng tỷ lệ sẩy thai, đẻ non, và chết con. Ngoài ra, lợn nái mắc bệnh thường có thời gian phục hồi sau sinh kéo dài hơn, ảnh hưởng đến chu kỳ sinh sản tiếp theo. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc kiểm soát và điều trị hiệu quả các bệnh sinh sản có thể giúp tăng số lượng con sinh ra trên mỗi lứa, giảm tỷ lệ hao hụt và nâng cao hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.

III. Kỹ Thuật Theo Dõi Sinh Sản Lợn Nái Bí Quyết Từ Hà Duy Văn

Để quản lý hiệu quả sinh sản lợn nái, việc theo dõi sát sao là vô cùng quan trọng. Tại trại Hà Duy Văn, quy trình theo dõi sinh sản được thực hiện một cách bài bản và khoa học, từ việc ghi chép dấu hiệu động dục lợn nái, thời điểm phối giống lợn nái, đến quá trình chăm sóc lợn nái mang thai và sau sinh. Việc sử dụng sổ theo dõi sinh sản lợn nái giúp người chăn nuôi nắm bắt thông tin chi tiết về từng cá thể, từ đó đưa ra các quyết định quản lý phù hợp. Ngoài ra, việc áp dụng các ứng dụng theo dõi sinh sản lợn nái cũng đang trở nên phổ biến, giúp tự động hóa quy trình và nâng cao hiệu quả quản lý.

3.1. Quy trình theo dõi sinh sản lợn nái chi tiết tại trại

Quy trình theo dõi sinh sản lợn nái tại trại bao gồm các bước sau: (1) Ghi chép dấu hiệu động dục (âm hộ sưng đỏ, kêu rít, đứng yên khi ấn lưng). (2) Xác định thời điểm phối giống thích hợp (thường là 12-24 giờ sau khi phát hiện dấu hiệu chịu đực). (3) Chăm sóc lợn nái mang thai (cung cấp chế độ dinh dưỡng đầy đủ, đảm bảo vệ sinh chuồng trại). (4) Theo dõi quá trình đẻ (hỗ trợ lợn nái đẻ dễ, can thiệp kịp thời khi gặp khó khăn). (5) Chăm sóc lợn nái sau sinh (đảm bảo đủ sữa cho con bú, phòng ngừa viêm nhiễm).

3.2. Sử dụng sổ theo dõi sinh sản lợn nái và ứng dụng quản lý

Sổ theo dõi sinh sản lợn nái là công cụ quan trọng để ghi chép thông tin chi tiết về từng cá thể, bao gồm: ngày phối giống, ngày dự kiến đẻ, số lượng con sinh ra, tình trạng sức khỏe. Các ứng dụng quản lý sinh sản lợn nái giúp tự động hóa quy trình ghi chép, phân tích dữ liệu và đưa ra các báo cáo thống kê, giúp người chăn nuôi có cái nhìn tổng quan về tình hình sinh sản của đàn lợn và đưa ra các quyết định quản lý dựa trên dữ liệu.

IV. Phòng Bệnh Sinh Sản Lợn Nái Giải Pháp Hiệu Quả Từ Nghiên Cứu

Phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh. Để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh sinh sản lợn nái, việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa là vô cùng quan trọng. Nghiên cứu của Hoàng Thị Hồng đã đề xuất một số giải pháp phòng bệnh hiệu quả, bao gồm: (1) Đảm bảo vệ sinh chuồng trại, (2) Cung cấp chế độ dinh dưỡng cân bằng, (3) Tiêm phòng đầy đủ các loại vaccine, (4) Kiểm soát dịch bệnh định kỳ, (5) Phát hiện và cách ly sớm các con vật bị bệnh. Việc áp dụng đồng bộ các biện pháp này giúp tăng cường sức đề kháng cho lợn nái, giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh và nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

4.1. Vệ sinh chuồng trại và chăm sóc lợn nái mang thai đúng cách

Vệ sinh chuồng trại là yếu tố then chốt để phòng ngừa bệnh sinh sản. Chuồng trại cần được vệ sinh sạch sẽ, khô ráo, thoáng mát và được khử trùng định kỳ. Chăm sóc lợn nái mang thai đúng cách cũng rất quan trọng, bao gồm: cung cấp chế độ dinh dưỡng đầy đủ, cân bằng, đảm bảo đủ vitamin và khoáng chất; hạn chế stress cho lợn nái; và theo dõi sức khỏe thường xuyên.

4.2. Tiêm phòng và kiểm soát dịch bệnh định kỳ để phòng bệnh

Tiêm phòng là biện pháp hiệu quả để phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, bao gồm cả các bệnh gây ảnh hưởng đến sinh sản. Cần tuân thủ lịch tiêm phòng theo khuyến cáo của cơ quan thú y. Kiểm soát dịch bệnh định kỳ cũng rất quan trọng, bao gồm: xét nghiệm máu, phân để phát hiện sớm các mầm bệnh; cách ly và điều trị kịp thời các con vật bị bệnh; và tiêu độc khử trùng chuồng trại.

V. Điều Trị Bệnh Sinh Sản Lợn Nái Phác Đồ Hiệu Quả Từ Hà Duy Văn

Khi lợn nái mắc bệnh sinh sản, việc điều trị kịp thời và hiệu quả là vô cùng quan trọng để ngăn chặn bệnh lây lan và giảm thiểu thiệt hại. Nghiên cứu của Hoàng Thị Hồng đã đề xuất một số phác đồ điều trị hiệu quả cho các bệnh thường gặp ở lợn nái sinh sản, bao gồm: sử dụng kháng sinh phù hợp, tăng cường sức đề kháng cho lợn nái, và chăm sóc đặc biệt để giúp lợn nái nhanh chóng phục hồi. Việc tuân thủ đúng phác đồ điều trị và theo dõi sát sao tình trạng sức khỏe của lợn nái là yếu tố then chốt để đạt được kết quả tốt nhất.

5.1. Phác đồ điều trị viêm tử cung viêm âm đạo ở lợn nái

Phác đồ điều trị viêm tử cung, viêm âm đạo ở lợn nái thường bao gồm: (1) Sử dụng kháng sinh phổ rộng để tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh. (2) Rửa tử cung bằng dung dịch sát trùng. (3) Sử dụng thuốc tăng co bóp tử cung để đẩy dịch viêm ra ngoài. (4) Bổ sung vitamin và khoáng chất để tăng cường sức đề kháng.

5.2. Chăm sóc lợn nái sau điều trị và phòng ngừa tái phát bệnh

Chăm sóc lợn nái sau điều trị rất quan trọng để giúp lợn nái nhanh chóng phục hồi và phòng ngừa tái phát bệnh. Cần cung cấp chế độ dinh dưỡng đầy đủ, cân bằng, đảm bảo vệ sinh chuồng trại, và theo dõi sức khỏe thường xuyên. Ngoài ra, cần áp dụng các biện pháp phòng bệnh tổng hợp để tăng cường sức đề kháng cho lợn nái.

VI. Kết Luận Theo Dõi Sinh Sản Lợn Nái Đầu Tư Cho Tương Lai

Nghiên cứu của Hoàng Thị Hồng tại trại Hà Duy Văn đã cung cấp những thông tin hữu ích về tình hình bệnh sinh sản lợn nái và các giải pháp phòng ngừa, điều trị hiệu quả. Việc theo dõi sinh sản lợn nái một cách khoa học và bài bản là yếu tố then chốt để nâng cao năng suất, giảm thiểu rủi ro và phát triển chăn nuôi bền vững. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và ứng dụng các công nghệ mới để nâng cao hiệu quả quản lý sinh sản lợn và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu và ý nghĩa thực tiễn

Nghiên cứu đã xác định được các bệnh sinh sản thường gặp ở lợn nái tại trại Hà Duy Văn, đề xuất các giải pháp phòng ngừa, điều trị hiệu quả, và chứng minh tầm quan trọng của việc theo dõi sinh sản trong chăn nuôi. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn trong việc giúp người chăn nuôi giảm thiểu thiệt hại do bệnh sinh sản gây ra, nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế.

6.2. Hướng phát triển và ứng dụng công nghệ trong quản lý sinh sản

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và ứng dụng các công nghệ mới trong quản lý sinh sản lợn, bao gồm: sử dụng cảm biến để theo dõi sức khỏe và dấu hiệu động dục của lợn nái; áp dụng trí tuệ nhân tạo để phân tích dữ liệu và đưa ra các quyết định quản lý tối ưu; và phát triển các loại vaccine và thuốc điều trị mới để phòng ngừa và điều trị bệnh sinh sản hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu ngành nông nghiệp, chăn nuôi lợn giữ vai trò then chốt trong việc cung cấp thực phẩm giàu dinh dưỡng, cung cấp nguồn phân bón cho trồng trọt, phụ phẩm cho công nghiệp chế biến và tận dụng chất thải phát triển năng lượng khí sinh học (biogas). Để nâng cao hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi lợn tập trung, bên cạnh công tác chọn lọc, cải tạo giống và quản lý dinh dưỡng, việc duy trì và nâng cao năng suất sinh sản của đàn lợn nái là yếu tố quyết định. Tuy nhiên, khả năng sinh sản của đàn nái thường xuyên bị đe dọa bởi các hội chứng bệnh sản khoa, đặc biệt là bệnh viêm tử cung, viêm vú và hiện tượng đẻ khó. Những bệnh lý này trực tiếp gây suy giảm tiết sữa, làm lợn con còi cọc, tăng tỷ lệ chết sơ sinh, kéo dài thời gian động dục trở lại, thậm chí dẫn đến vô sinh và buộc phải loại thải lợn nái sớm.

Tại các cơ sở chăn nuôi gia công và trang trại tư nhân, quy trình thụ tinh nhân tạo, kỹ thuật hỗ trợ đỡ đẻ, điều kiện vệ sinh thú y và biến động tiểu khí hậu chuồng nuôi còn tiềm ẩn nhiều yếu tố nguy cơ dẫn đến sự phát sinh các bệnh đường sinh sản. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, đề tài "Theo dõi tình hình nhiễm một số bệnh sinh sản của đàn lợn nái tại trại Hà Duy Văn - phường Lương Châu - thị xã Sông Công - tỉnh Thái Nguyên và phác đồ điều trị" được thực hiện nhằm giải quyết các nhiệm vụ cụ thể:

1. Đánh giá thực trạng quy mô đàn và công tác vệ sinh phòng bệnh thú y tại trại chăn nuôi lợn Hà Duy Văn.
2. Xác định tỷ lệ mắc một số bệnh sinh sản chủ yếu (viêm tử cung, viêm vú, đẻ khó) trên đàn lợn nái theo nhóm lứa đẻ và theo các tháng theo dõi.
3. Khảo sát đặc điểm triệu chứng lâm sàng của các bệnh sinh sản xuất hiện trên đàn nái.
4. Thử nghiệm, so sánh hiệu quả điều trị và tỷ lệ tái phát của hai phác đồ kháng sinh (Shotapen LA và Dufamox-G 150/40 INJ) kết hợp can thiệp cục bộ và thuốc trợ lực.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn nái sinh sản (theo dõi chuyên sâu trên 37 lợn nái) và các loại thuốc điều trị bệnh sản khoa.
• Không gian nghiên cứu: Trại chăn nuôi tư nhân Hà Duy Văn, phường Lương Châu, thị xã Sông Công, tỉnh Thái Nguyên.
• Thời gian nghiên cứu: Từ ngày 02/03/2015 đến ngày 24/05/2015.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và căn cứ khoa học

Khóa luận xây dựng trên nền tảng giải phẫu học, sinh lý học sinh sản và bệnh lý học thú y chuyên ngành lợn nái:

• Đặc điểm giải phẫu và sinh lý sinh sản: Hệ sinh dục lợn nái bao gồm cơ quan bên ngoài (âm hộ, âm vật, tiền đình) và cơ quan bên trong (buồng trứng hình chùm dâu chứa 70.000 noãn bào, ống dẫn trứng/vòi Fallop dài, tử cung dạng hai sừng dài trên 1m thích nghi mang đa thai, cổ tử cung có nếp xoắn mở nút chai, âm đạo dài 10 - 12cm). Chu kỳ động dục kéo dài trung bình 19 - 21 ngày, thời gian mang thai trung bình 114 ngày (chia làm kỳ I: 84 ngày đầu; kỳ II: từ ngày 85 đến khi sinh). Quá trình tiết sữa chịu sự điều khiển của hệ thần kinh - thể dịch thông qua hormone kích dục Oxytocin tiết ra từ tuyến yên và Progesterone từ thể vàng.
• Căn nguyên và cơ chế bệnh sinh: Các bệnh lý sản khoa phát sinh do sự kết hợp của nhiều yếu tố: thiếu hụt dinh dưỡng (mất cân đối protein, thiếu vitamin A gây sừng hóa niêm mạc, sót nhau); vệ sinh chuồng trại kém; thời tiết giao mùa nóng ẩm; lợn nái đẻ lứa đầu có khung chậu hẹp hoặc lợn già có sức rặn yếu; kỹ thuật can thiệp móc thai bằng tay không vô trùng gây rách niêm mạc đường sinh dục; sự xâm nhiễm của tập đoàn vi khuẩn cơ hội có sẵn trong môi trường và đường niệu như Staphylococcus, Streptococcus, Escherichia coli, Klebsiella, Proteus vulgaris.

Phương pháp nghiên cứu thực tế

Tác giả áp dụng phương pháp điều tra dịch tễ học mô tả kết hợp thực nghiệm lâm sàng:

• Phương pháp theo dõi dịch tễ và lâm sàng: Lập sổ theo dõi toàn bộ đàn nái tại trại; theo dõi sức khỏe hàng ngày; quan sát biểu hiện lâm sàng ở cơ quan sinh dục ngoài, kiểm tra màu sắc, tính chất dịch nhờn; sử dụng mỏ vịt có chiếu đèn soi kiểm tra âm đạo và cổ tử cung khi triệu chứng không rõ; ứng dụng phản ứng kết tủa Muxin với dung dịch axit axetic 1% để chẩn đoán thể viêm tử cung ẩn; dùng nhiệt kế đo thân nhiệt và nắn sờ xác định mức độ viêm cứng bầu vú.
• Phương pháp bố trí thí nghiệm điều trị: Lợn nái mắc bệnh được phân chia ngẫu nhiên vào 2 lô thí nghiệm tương ứng với 2 phác đồ điều trị:
  • Bệnh viêm tử cung: Điều trị cục bộ bằng cách thụt rửa tử cung bằng dung dịch thuốc tím (KMnO4) nồng độ 0,1% (2 - 4g KMnO4 trong 2000 - 4000ml nước sôi để nguội), bơm rửa 1 - 2 lần/ngày trong 3 ngày liên tục kết hợp tiêm Oxytocin 2 - 3ml/nái và Vitamin B1 (1ml/5 - 10kg thể trọng). Điều trị toàn thân: Phác đồ 1 sử dụng Shotapen LA tiêm bắp liều 1ml/10kg thể trọng (nhắc lại sau 72h); Phác đồ 2 sử dụng Dufamox-G 150/40 INJ tiêm bắp liều 1ml/10kg thể trọng (nhắc lại sau 48h).
  • Bệnh viêm vú: Điều trị cục bộ bằng chườm nước đá lạnh 1 - 2 lần/ngày, vắt cạn sữa viêm 2 - 3 lần/ngày kết hợp tiêm thuốc trợ lực Dexa-Tiêm. Điều trị toàn thân: Phác đồ 1 dùng Shotapen LA (1ml/10kg thể trọng, nhắc lại sau 72h); Phác đồ 2 dùng Dufamox-G 150/40 INJ (1ml/10kg thể trọng, nhắc lại sau 48h).
• Phương pháp xử lý số liệu: Thu thập dữ liệu thực địa, tính toán các chỉ tiêu tỷ lệ mắc bệnh, tỷ lệ khỏi bệnh, tỷ lệ tái phát bằng phần mềm Microsoft Excel.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả phân tích vị trí của ngành chăn nuôi lợn trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và hội nhập kinh tế; nêu bật tầm quan trọng của việc duy trì khả năng sinh sản đàn nái đối với hiệu quả trang trại. Đặt vấn đề nghiên cứu về thực trạng các bệnh viêm tử cung, viêm vú, đẻ khó gây tổn thất kinh tế; xác định rõ mục tiêu đề tài, ý nghĩa khoa học trong việc bổ sung nguồn tư liệu bệnh lý thú y và ý nghĩa thực tiễn trong việc hoàn thiện biện pháp phòng trị bệnh tại địa bàn thị xã Sông Công, tỉnh Thái Nguyên.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Tổng hợp toàn diện các nghiên cứu trong và ngoài nước về giải phẫu, sinh lý học sinh sản và bệnh sản khoa ở lợn:

• Hệ thống hóa cấu tạo đường sinh dục ngoài và trong, chức năng các hormone sinh sản (Estrogen, Progesterone, Oxytocin, Relaxin, Inhibin), các giai đoạn động dục và chỉ tiêu sinh sản.
• Phân tích nguyên nhân, triệu chứng lâm sàng và các thể bệnh của viêm tử cung (thể nhẹ/nhờn, thể vừa/mủ, thể nặng), viêm vú (thể thanh dịch, cata, fibrin, cata có mủ, áp xe, plegmol, có máu) và bệnh đẻ khó do cơ thể mẹ hoặc do tư thế bất thường của thai.
• Khảo cứu các công trình quốc tế của C. Williamson (2005), Boqvist và cộng sự (1999) về kháng thể Leptospira tại Việt Nam, Andrew Gresham (2003) tại Anh; cùng các công trình trong nước của Đỗ Quốc Tuấn, Nguyễn Hữu Ninh, Bạch Đằng Phong, Đoàn Thị Kim Dung, Lê Thị Tài, Nguyễn Văn Thanh về cơ chế nhiễm khuẩn và các phác đồ kháng sinh can thiệp sản khoa.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết phương pháp luận nghiên cứu thực địa:

• Xác định địa điểm nghiên cứu tại Trại lợn Hà Duy Văn và khoảng thời gian thực nghiệm 3 tháng (tháng 3/2015 đến tháng 5/2015).
• Quy định các nội dung: khảo sát cơ cấu đàn, theo dõi quy trình tiêm phòng vắc-xin, điều tra tỷ lệ mắc 3 bệnh sinh sản trên đàn nái theo lứa đẻ và theo tháng, theo dõi triệu chứng lâm sàng.
• Thiết lập sơ đồ thí nghiệm phân lô so sánh hiệu lực của hai dòng kháng sinh Shotapen LA và Dufamox-G 150/40 INJ; công thức hóa các chỉ tiêu tính tỷ lệ mắc bệnh, tỷ lệ điều trị khỏi và tỷ lệ tái phát; quy trình thụt rửa tử cung và chườm lạnh tuyến vú.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu

Trình bày dữ liệu thực nghiệm qua 10 bảng số liệu và 2 biểu đồ phân tích:

• Tình hình chăn nuôi và thú y: Cơ cấu đàn nái tăng từ 40 con (năm 2012) lên 85 con (năm 2015), tăng 112,5%; đàn lợn thịt đạt 455 con. Quy trình phòng bệnh nghiêm ngặt với lịch tiêm phòng vắc-xin đầy đủ (Cầu trùng, Suyễn, Dịch tả, Lở mồm long móng, Khô thai, Giả dại, Tiêu chảy cấp) và phòng định kỳ 3 tháng/lần bằng Hanflor 4% (Florfenicol). Tham gia can thiệp thực tế đạt tỷ lệ an toàn/khỏi 100% cho các công tác trực đẻ (37 ca), thiến lợn đực (135 con), bấm nanh cắt đuôi (200 con).
• Tình hình mắc bệnh sinh sản: Theo dõi 37 lợn nái ghi nhận tỷ lệ mắc viêm tử cung cao nhất là 27,03% (10 con), tiếp đến là đẻ khó 13,51% (5 con) và viêm vú 10,81% (4 con).
• Phân tích theo lứa đẻ: Lợn nái lứa 1 - 2 mắc viêm tử cung cao nhất (36,36%) và đẻ khó cao (18,18%) do đường sinh dục hẹp, dễ tổn thương. Lợn nái lứa >6 có tỷ lệ mắc đồng đều ở mức cao (28,57% cho cả 3 bệnh) do niêm mạc tử cung thoái hóa, sức rặn yếu. Lứa >2 - 4 có tỷ lệ mắc bệnh thấp nhất.
• Phân tích theo tháng: Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất tập trung vào tháng 3/2015 (viêm tử cung 33,33%, viêm vú và đẻ khó đều 16,66%) do thời tiết chuyển mùa, mưa ẩm tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.
• Triệu chứng lâm sàng: 18/19 ca bệnh (94,74%) có triệu chứng điển hình có thể phát hiện bằng mắt thường; 1 ca viêm tử cung thể nhẹ (5,26%) được phát hiện nhờ phản ứng kết tủa Muxin.
• Hiệu quả điều trị và tái phát: Cả hai phác đồ đều đạt tỷ lệ khỏi lâm sàng 100% (10/10 ca viêm tử cung và 4/4 ca viêm vú). Tuy nhiên, sau điều trị, phác đồ Dufamox-G ghi nhận 1 ca tái phát bệnh viêm tử cung (tỷ lệ 20,00%), trong khi phác đồ Shotapen LA không ghi nhận ca tái phát nào (0,00%).

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Đưa ra kết luận tổng hợp về tình hình bệnh lý sinh sản tại trại và khẳng định phác đồ kết hợp thụt rửa KMnO4 0,1% với tiêm bắp Shotapen LA mang lại hiệu quả ổn định, giảm tỷ lệ tái phát; đề xuất các khuyến nghị về tăng cường vệ sinh chuồng đẻ, tuân thủ nghiêm ngặt kỹ thuật đỡ đẻ và sát trùng dụng cụ thụ tinh nhân tạo.

---

Kết quả và đóng góp

Số liệu thực nghiệm tổng hợp

Chỉ tiêu theo dõi	Nhóm / Phân loại	Số nái theo dõi (con)	Số nái mắc / Khỏi (con)	Tỷ lệ (%)
Cơ cấu đàn nái của trại	Tổng đàn năm 2012	-	40	-
	Tổng đàn tháng 5/2015	-	85	+112,50%
	Nái cơ bản (2012 -> 2015)	-	10 -> 38	+280,00%
Tỷ lệ mắc bệnh chung (n=37)	Viêm tử cung	37	10	27,03%
	Đẻ khó	37	5	13,51%
	Viêm vú	37	4	10,81%
Mắc viêm tử cung theo lứa	Lứa 1 - 2	11	4	36,36%
	Lứa >2 - 4	8	2	25,00%
	Lứa >4 - 6	11	2	18,18%
	Lứa >6	7	2	28,57%
Mắc bệnh theo tháng	Tháng 3/2015 (VTC / VV / ĐK)	12	4 / 2 / 2	33,33% / 16,66% / 16,66%
	Tháng 4/2015 (VTC / VV / ĐK)	14	3 / 1 / 1	21,43% / 7,14% / 7,14%
	Tháng 5/2015 (VTC / VV / ĐK)	11	3 / 1 / 2	27,27% / 9,09% / 18,18%
Kết quả điều trị Viêm tử cung	Phác đồ 1 (Shotapen LA)	5	5 khỏi / 0 tái phát	100,00% khỏi / 0,00% tái phát
	Phác đồ 2 (Dufamox-G)	5	5 khỏi / 1 tái phát	100,00% khỏi / 20,00% tái phát
Kết quả điều trị Viêm vú	Phác đồ 1 (Shotapen LA)	2	2 khỏi / 0 tái phát	100,00% khỏi / 0,00% tái phát
	Phác đồ 2 (Dufamox-G)	2	2 khỏi / 0 tái phát	100,00% khỏi / 0,00% tái phát

Các phát hiện và đề xuất của tác giả

• Đóng góp về mặt khoa học: Công trình cung cấp số liệu thực nghiệm thực địa có hệ thống về cơ cấu mắc bệnh sản khoa trên đàn lợn nái nuôi tại vùng bán sơn địa Thái Nguyên; làm sáng tỏ quy luật mắc bệnh theo lứa đẻ (tập trung cao ở lứa 1 - 2 và lứa >6) và sự gia tăng tỷ lệ phát bệnh trong điều kiện thời tiết giao mùa nóng ẩm (tháng 3).
• Đóng góp về giải pháp kỹ thuật:
  • Khẳng định hiệu quả vượt trội của phác đồ sử dụng kháng sinh Shotapen LA (tiêm bắp liều 1ml/10kg thể trọng, nhắc lại sau 72h) kết hợp thụt rửa cục bộ bằng dung dịch thuốc tím KMnO4 0,1%, tiêm Oxytocin và Vitamin B1, giúp khỏi hoàn toàn 100% và không bị tái phát bệnh viêm tử cung (so với 20% tái phát ở phác đồ Dufamox-G).
  • Đề xuất quy trình đỡ đẻ an toàn: hạn chế can thiệp móc thai bằng tay khi không thực sự cần thiết; thực hiện vô trùng dụng cụ thụ tinh nhân tạo và kiểm tra lợn đực giống; chườm lạnh kết hợp vắt cạn sữa viêm định kỳ 2 - 3 lần/ngày để trị dứt điểm viêm vú.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế được xác định từ phạm vi nghiên cứu

• Thời gian theo dõi ngắn: Đề tài chỉ thực hiện theo dõi thực địa trong gần 3 tháng (từ tháng 3/2015 đến tháng 5/2015), chưa phản ánh được biến động bệnh lý sinh sản trọn vẹn qua 4 mùa trong năm, đặc biệt là giai đoạn mùa đông lạnh hoặc đỉnh điểm nắng nóng mùa hè.
• Dung lượng mẫu giới hạn: Tổng số đàn nái theo dõi trực tiếp là 37 con tại một cơ sở chăn nuôi tư nhân đơn lẻ, số lượng ca bệnh thử nghiệm điều trị còn ít (10 ca viêm tử cung, 4 ca viêm vú).
• Chỉ tiêu cận lâm sàng: Chưa tiến hành phân lập, định danh chính xác các chủng vi khuẩn gây bệnh và làm kháng sinh đồ trong phòng thí nghiệm cho từng ca bệnh tại trại mà chủ yếu dựa vào chẩn đoán lâm sàng và phản ứng hóa học Muxin.

Hướng nghiên cứu mở rộng

• Kéo dài thời gian nghiên cứu liên tục qua các năm để theo dõi chu kỳ sinh sản lặp lại và năng suất nuôi con của đàn nái sau khi điều trị khỏi.
• Mở rộng phạm vi khảo sát trên nhiều trang trại có quy mô và phương thức chăn nuôi khác nhau tại Thái Nguyên.
• Thực hiện phân lập vi sinh vật từ dịch viêm tử cung và mẫu sữa viêm, tiến hành thử nghiệm kháng sinh đồ để đánh giá mức độ nhạy cảm của các chủng vi khuẩn đối với các loại kháng sinh thế hệ mới.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị ứng dụng và tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên, học viên ngành Chăn nuôi, Thú y, Sư phạm kỹ thuật nông nghiệp: Cung cấp nguồn tư liệu học tập chi tiết về cấu tạo giải phẫu, sinh lý sinh sản lợn nái, các thể bệnh lâm sàng và phương pháp bố trí thí nghiệm so sánh phác đồ điều trị bệnh sản khoa.
• Cán bộ kỹ thuật thú y và chủ trang trại chăn nuôi lợn: Tham khảo trực tiếp quy trình thụt rửa tử cung bằng dung dịch KMnO4 0,1%, kỹ thuật xử lý viêm vú bằng chườm đá lạnh, phác đồ liều lượng sử dụng Shotapen LA, Dufamox-G và lịch tiêm phòng vắc-xin chuẩn áp dụng cho đàn nái sinh sản.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ mắc các bệnh sinh sản chủ yếu trên đàn lợn nái tại trại Hà Duy Văn được ghi nhận như thế nào?

Trong tổng số 37 lợn nái theo dõi từ tháng 3 đến tháng 5/2015, bệnh viêm tử cung có tỷ lệ mắc cao nhất với 27,03% (10 con), tiếp theo là bệnh đẻ khó chiếm 13,51% (5 con) và bệnh viêm vú chiếm tỷ lệ thấp nhất là 10,81% (4 con).

2. Số lứa đẻ ảnh hưởng như thế nào đến tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở lợn nái?

Bệnh viêm tử cung xảy ra cao nhất ở nhóm lợn nái đẻ lứa 1 - 2 (chiếm 36,36%) do cơ quan sinh dục lần đầu co giãn mạnh, xương chậu hẹp dễ xây xát và can thiệp tay nhiều. Tỷ lệ này giảm ở lứa >2 - 4 (25,00%), đạt thấp nhất ở lứa >4 - 6 (18,18%), sau đó tăng trở lại ở lứa >6 (28,57%) do niêm mạc tử cung thoái hóa, giảm đàn hồi và thời gian hồi phục cổ tử cung kéo dài.

3. Quy trình và phác đồ điều trị bệnh viêm tử cung được tác giả áp dụng gồm những bước nào?

Quy trình điều trị gồm hai bước:

• Điều trị cục bộ: Bơm rửa tử cung bằng 2000 - 4000ml dung dịch thuốc tím KMnO4 0,1% (ngày 1 - 2 lần, liên tục 3 ngày) bằng ống thụ tinh nhân tạo đưa sâu 35 - 40cm, kết hợp tiêm Oxytocin (2 - 3ml/nái) và Vitamin B1 (1ml/5 - 10kg thể trọng).
• Điều trị toàn thân: Tiêm bắp một trong hai dòng kháng sinh: Phác đồ 1 dùng Shotapen LA (1ml/10kg thể trọng, nhắc lại sau 72h) hoặc Phác đồ 2 dùng Dufamox-G 150/40 INJ (1ml/10kg thể trọng, nhắc lại sau 48h).

4. Kết quả so sánh hiệu quả điều trị và tỷ lệ tái phát giữa Shotapen LA và Dufamox-G 150/40 INJ ra sao?

Cả hai loại thuốc đều đạt tỷ lệ điều trị khỏi lâm sàng 100% cho cả bệnh viêm tử cung và viêm vú. Tuy nhiên, khi theo dõi sau điều trị viêm tử cung, nhóm dùng Dufamox-G có 1/5 con bị tái phát (tỷ lệ 20,00%), trong khi nhóm dùng Shotapen LA không ghi nhận ca tái phát nào (tỷ lệ 0,00%), cho thấy Shotapen LA có hiệu lực điều trị ổn định hơn.

5. Phương pháp nào được tác giả sử dụng để phát hiện ca bệnh viêm tử cung thể ẩn không có triệu chứng lâm sàng rõ?

Tác giả sử dụng phản ứng hóa học tìm Muxin trong dịch tiết sinh dục bằng cách lấy dịch nhầy từ âm hộ cho vào 1ml dung dịch axit axetic 1%. Nếu xuất hiện phản ứng kết tủa Muxin (+), lợn được xác định mắc bệnh viêm tử cung thể ẩn.

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Hoàng Thị Hồng đã phản ánh chi tiết thực trạng dịch tễ các bệnh sinh sản trên đàn lợn nái tại Trại chăn nuôi Hà Duy Văn với tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung (27,03%), đẻ khó (13,51%) và viêm vú (10,81%), đồng thời chỉ ra quy luật mắc bệnh tập trung ở lứa đẻ 1 - 2, lứa đẻ trên 6 và giai đoạn chuyển mùa ẩm ướt tháng 3. Nghiên cứu chứng minh phác đồ kết hợp can thiệp thụt rửa tử cung bằng dung dịch KMnO4 0,1% và tiêm kháng sinh Shotapen LA (1ml/10kg thể trọng, nhắc lại sau 72 giờ) đạt hiệu quả khỏi bệnh 100% mà không gây tái phát. Đây là công trình thực nghiệm lâm sàng có số liệu xác thực, đóng góp cơ sở khoa học và giải pháp thực hành thú y hữu ích cho việc quản lý, chăm sóc và nâng cao năng suất sinh sản đàn lợn nái tại các cơ sở chăn nuôi trang trại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế đất nước theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đa dạng hóa các ngành nghề theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, trong quá trình từng bước hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới, ngành nông nghiệp nước ta cũng phải chuyển mình để phù hợp với xu thế phát triển mới. Để có thể đạt được những thành tựu vượt bậc, ngành nông nghiệp cần chú trọng hơn nữa việc phát triển chăn nuôi, đặc biệt là chăn nuôi lợn cần được ưu tiên. Chăn nuôi lợn đã có từ lâu đời, nhiều kinh nghiệm quý báu được tích lũy, lưu truyền qua nhiều thế hệ. Chăn nuôi lợn đã góp phần nâng cao chất lượng bữa ăn hàng ngày, tăng dinh dưỡng cho con người.

Ngoài ra, ngành chăn nuôi lợn còn cung cấp một lượng lớn phân bón cho ngành trồng trọt hay tận dụng xây hầm biogas để làm khí đốt, điện thắp sáng và cung cấp các sản phẩm phụ khác cho ngành công nghiệp chế biến như: da, lông, mỡ, xương… Vì vậy, để phát triển đàn lợn trong mỗi trại, mỗi gia đình một cách nhanh chóng và có chất lượng tốt thì bên cạnh việc cải tạo, chọn lọc giống, việc nâng cao năng suất sinh sản của đàn lợn là rất quan trọng. Khả năng sinh sản của đàn lợn ảnh hưởng bởi nhiều nguyên nhân nhưng nguyên nhân chính gây ra đó là các bệnh sinh sản ở lợn nái như: Viêm tử cung, viêm âm đạo, đẻ khó. Các bệnh này có thể làm giảm hoặc mất khả năng sinh sản ở lợn nái. Xuất phát từ thực tế trên, chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài “Theo dõi tình hình nhiễm một số bệnh sinh sản của đàn lợn nái tại trại Hà Duy Văn - phường Lương Châu - thị xã Sông Công - tỉnh Thái Nguyên và phác đồ điều trị”.

Mục tiêu của đề tài Xác định được một số bệnh sinh sản của đàn lợn nái nuôi tại trại và đưa ra được phác đồ điều trị có hiệu quả cao. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học Kết quả nghiên cứu của đề tài đóng góp vào nguồn tư liệu về một số bệnh sinh sản trong chăn nuôi lợn nái sinh sản. Ý nghĩa thực tiễn Kết quả nghiên cứu sẽ xác định được bệnh sinh sản thường mắc ở lợn nái, từ đó đề xuất các biện pháp phòng trị bệnh hiệu quả.

3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học 2. Đặc điểm cấu tạo cơ quan sinh dục của lợn nái Trong cơ quan sinh sản, bộ phận sinh dục của lợn cái được chia thành bộ phận sinh dục bên ngoài (âm môn, âm vật, tiền đình) và bộ phận sinh dục bên trong (buồng trứng, ống dẫn trứng, tử cung, âm đạo).  Bộ phận sinh dục ngoài.

Bộ phận sinh dục ngoài: là phần có thể nhìn thấy, sờ thấy và quan sát được, bao gồm: âm hộ, âm vật, tiền đình.  Âm hộ (vulva): Âm hộ hay còn gọi là âm môn, nằm dưới hậu môn. Bên ngoài có 2 môi đính với nhau ở mép trên và mép dưới. Trên hai môi của mỗi âm hộ có sắc tố đen, tuyến mồ hôi, tuyến bã tiết ra chất nhờn trong và hơi dính.

 Âm vật (Clitoris): - Nằm ở phía dưới hai mép của âm hộ. Âm vật có cấu tạo như dương vật nhưng thu nhỏ lại và là tạng cương của đường sinh dục cái, được dính vào phần trên khớp bán động ngồi, bị bao xung quanh bởi cơ ngồi hổng. - Âm vật được phủ bởi lớp niêm mạc có chứa các đầu mút thần kinh cảm giác, lớp thể hổng và tổ chức liên kết bao bọc gọi là mạc âm vật.  Tiền đình (Vestibulum vaginae sinusinogenitalis): - Tiền đình là giới hạn giữa âm đạo và âm môn.

Trong tiền đình có màng trinh, phía trước màng trinh là âm môn, phía sau màng trinh là âm đạo. - Màng trinh là một nếp gấp gồm 2 lá, phía trước thông với âm đạo, phía sau thông với âm hộ. Màng trinh gồm các sợi cơ đàn hồi ở giữa và do 2 lá niêm mạc gấp lại thành một nếp. - Lỗ niệu đạo ở sau và dưới màng trinh.

4 - Hành tiền đình là 2 tạng cương ở 2 bên lỗ niệu đạo. Cấu tạo giống thể hổng ở bao dương vật của con đực. Tiền đình có một số tuyến, các tuyến này xếp theo hàng chéo, hướng quay về âm vật.  Bộ phận sinh dục bên trong  Buồng trứng (Ovarium): Buồng trứng ở động vật có vú lưu lại trong xoang bụng, phát triển thành một cặp.

Buồng trứng được hình thành trong giai đoạn phôi thai hoặc vào lúc con vật mới sinh ra. Hình dáng và kích thước của buồng trứng biến đổi theo giai đoạn của chu kì sinh dục và chịu ảnh hưởng của tuổi, đặc điểm cá thể, chế độ dinh dưỡng. - Cấu tạo: Phía ngoài buồng trứng được bao bọc bởi một lớp màng liên kết sợi, chắc như màng dịch hoàn. Phía trong buồng trứng được chia làm hai miền là miền vỏ và miền tủy.

Miền tủy có nhiều mạch máu, tổ chức liên kết dày đặc đảm bảo nhiệm vụ nuôi dưỡng và bảo vệ. Miền tủy đảm bảo quá trình phát triển của trứng đến khi trứng chín và rụng. Miền vỏ bao gồm ba phần: Tế bào trứng nguyên thủy, thể vàng và tế bào hình hạt. Tế bào trứng nguyên thủy hay còn gọi là trứng non nằm dưới lớp màng của buồng trứng.

Khi noãn nang chín, các tế bào nang bao quanh tế bào trứng phân chia thành nhiều tế bào có hình hạt (strarum glannulosum). Noãn bào ngày càng phát triển thì các tế bào nang tiêu tan tạo thành xoang chứa dịch. Các tầng tế bào còn lại phát triển lồi lên trên tạo thành một lớp màng bao bọc, ở ngoài có chỗ dày lên để chứa trứng (ovum). Hình dáng của buồng trứng rất đa dạng nhưng phần lớn có hình bầu dục hoặc hình ovan dẹt, không có lõm rụng trứng.

- Buồng trứng của gia súc có chức năng sinh ra trứng và tiết dịch nội tiết. - Buồng trứng có hai chức năng cơ bản là tạo giao tử cái và tiết các hocmon: Estrogen, Progesterone, Oxytocin, Relaxin và Inhibin. Các hocmon này tham gia vào việc điều khiển chu kỳ sinh sản của lợn cái. Estrogen cần thiết cho sự phát triển của tử cung và hệ thống ống dẫn của tuyến vú.

Progesterone do thể vàng tiết ra giúp duy trì sự mang thai do nó kích thích sự phân tiết của tử cung để nuôi dưỡng thai, 5 ức chế sự co thắt của tử cung và phát triển nang tạo sữa của tuyến vú. Oxytoxin được tiết chủ yếu bởi phần sau của tuyến yên nhưng cũng dược tiết bởi thể vàng ở buồng trứng khi thú gần sinh, nó làm co thắt cơ tử cung trong lúc sinh đẻ và cũng làm co thắt cơ trơn tuyến vú để thải sữa. Ở lợn, Relaxin do thể vàng tiết ra để gây dãn nở xương chậu, làm dãn và mềm cổ tử cung, do đó mở rộng đường sinh dục khi gần sinh. Inhibin có tác dụng ức chế sự phân tiết kích tố noãn (FSH) từ tuyến yên, do đó ức chế sự phát triển nang noãn theo chu kỳ.

- Trên buồng trứng có từ 70.000 noãn bào ở các giai đoạn khác nhau, tầng ngoài cùng là những noãn bào sơ cấp phân bố tương đối đều, tầng trong là những noãn bào thứ cấp đang sinh trưởng, khi noãn bào chín sẽ nổi lên bề mặt buồng trứng. - Có 4 loại noãn nang trong buồng trứng: noãn nang nguyên thuỷ, noãn nang bậc một, noãn nang bậc hai, noãn nang bậc ba. - Buồng trứng của lợn hình chùm dâu, có màu hồng vân, kích thước noãn bào thành thục 0,8 -1,2 cm.  Ống dẫn trứng (Oviductus): - Ống dẫn trứng còn gọi là vòi Fallop, nằm ở màng treo buồng trứng.

Đường kính ống dẫn trứng 0,2 - 0,4 mm, được chia làm hai đoạn là ống dẫn trứng phía buồng trứng, ống dẫn trứng phía sừng tử cung. - Cấu tạo Ống dẫn trứng (vòi Fallop) gồm có phễu, phần rộng và phần eo. Phễu mở ra để tiếp nhận noãn và có những sợi lông nhung để gia tăng diện tích tiếp xúc với buồng trứng khi xuất noãn. Phễu tiếp nối với phần rộng.

Phần rộng chiếm khoảng 1/2 chiều dài của ống dẫn trứng, đường kính tương đối lớn và mặt trong có nhiều nếp gấp với tế bào biểu mô có lông nhỏ. Phần eo nối tiếp sừng tử cung, nó có thành dày hơn phần rộng và ít nếp gấp hơn.  Tử cung (dạ con): Tử cung gồm có hai sừng tử cung, một thân và một cổ tử cung. Ở lợn, tử cung thuộc loại hai sừng, các sừng gấp nếp hoặc quăn lại và có độ dài đến hơn 1m trong khi thân tử cung lại ngắn.

Độ dài này phù hợp cho việc mang 6 nhiều thai. Cả hai mặt của tử cung được đính vào khung chậu và thành bụng bằng dây chằng rộng. Các tuyến nội mạc tử cung có cấu trúc hình nhánh, cuộn hoặc hình ống chúng tiết ra dịch và đổ vào bề mặt nội mạc tử cung.  Cổ tử cung: Cổ tử cung là tổ chức sợi mà mô liên kết chiếm ưu thế kết hợp với sự có mặt của một ít cơ trơn.

Cổ tử cung có đặc trưng là một thành dày và một xoang chậu hẹp, cổ tử cung lợn có các vòng sắp xếp giống như các xoắn mở nút chai để tiếp thu phần xoắn của quy đầu lợn đực.  Âm đạo: Âm đạo có cấu tạo như một ống cơ. Âm đạo lợn dài 10-12cm. Ở lợn, biểu mô âm đạo tăng lên về độ cao tối đa vào lúc động dục và thấp nhất ở các ngày 12-16, các lớp biểu mặt của biểu mô âm đạo bong ra ở các ngày 4 và 14.

Khả năng co rút ở âm đạo đóng vai trò chính trong việc đáp ứng tính dục và cho sự vận chuyển của tinh trùng. Sự co rút của âm đạo, dạ con và ống dẫn trứng được kích thích bởi dịch thể bài tiết vào trong âm đạo trong quá trình kích thích trước lúc giao phối. Dịch âm đạo chủ yếu là chất thấm qua thành âm đạo, hỗn hợp với các chất tiết của âm hộ từ các tuyến ba nhờn và các tuyến mồ hôi, lẫn với dịch nhầy của cổ tử cung, các dịch nội mạc tử cung, ống dẫn trứng và và các tế bào bong ra từ biểu mô âm đạo. Sinh lý sinh sản của lợn nái  Sinh lý sinh dục của lợn nái Sinh lý sinh dục của lợn nái được biểu hiện ở các chỉ tiêu: Tuổi động dục lần đầu, thời gian động dục, tuổi phối giống lần đầu, chu kì động dục, tuổi đẻ lứa đầu, thời gian động dục trở lại.