Tác động của bệnh viêm tử cung đến sức sản xuất lợn nái và phương pháp điều trị hiệu quả

Nghiên cứu ảnh hưởng của bệnh viêm tử cung đến sức sản xuất lợn nái tại trại giống Tân Thái, Thái Nguyên và phương pháp điều trị hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hương
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Mạnh Hà
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Ảnh hưởng của bệnh viêm tử cung đến sức sản xuất của lợn nái nuôi tại trại giống lợn Tân Thái - Đồng Hỷ - Thái Nguyên và phương pháp điều trị có hiệu quả
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. PHẦN 1: CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT
• 1.1. Điều tra cơ bản
• 1.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.1.1.2. Địa hình đất đai
• 1.1.1.3. Điều kiện khí hậu thủy văn
• 1.1.1.4. Giao thông, thủy lợi
• 1.1.2. Điều kiện kinh tế, xã hội
• 1.1.2.1. Tình hình dân cư xung quanh trại
• 1.1.2.2. Bộ máy tổ chức của trại
• 1.1.2.3. Cơ sở vật chất của trại
• 1.2. Tình hình sản xuất nông - lâm nghiệp
• 1.2.1. Ngành chăn nuôi
• 1.2.2. Ngành trồng trọt
• 1.3. Đánh giá chung
• 1.3.1. Thuận lợi
• 1.3.2. Khó khăn
• 1.4. Nội dung, phương pháp thực hiện công tác phục vụ sản xuất
• 1.4.1. Nội dung
• 1.4.2. Biện pháp thực hiện
• 1.5. Kết quả công tác phục vụ sản xuất
• 1.5.1. Công tác chăn nuôi
• 1.5.1.1. Công tác vệ sinh chăm sóc đàn lợn
• 1.5.1.2. Công tác nuôi dưỡng
• 1.5.1.2.1. Công tác chăm sóc nái chửa
• 1.5.1.2.2. Chăm sóc lợn nái nuôi con
• 2. PHẦN 2: CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
• 2.1. Tổng quan tài liệu
• 2.2. Cơ sở khoa học
• 2.3. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.4. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 2.4.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 2.4.3. Nội dung nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi
• 2.4.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5. Kết quả và phân tích kết quả
• 2.5.1. Điều tra cơ cấu đàn lợn nái của trại qua các năm (2011-2013)
• 2.5.2. Điều tra tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung qua các năm (2011-2013)
• 2.5.3. Tỷ lệ và cường độ mắc bệnh viêm tử cung của đàn lợn nái tại trại
• 2.5.4. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung theo lứa đẻ
• 2.5.5. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung theo mùa vụ
• 2.5.6. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung theo các giống, dòng khác nhau
• 2.5.7. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung của lợn nái sau khi đẻ và sau phối
• 2.5.8. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung theo hai hình thức đẻ
• 2.5.9. Số con/lứa giữa lợn nái khỏe và lợn nái mắc bệnh viêm tử cung
• 2.5.10. Tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy giữa lợn con sinh ra từ nái khỏe và nái bị bệnh viêm tử cung
• 2.5.11. Kết quả điều trị bệnh viêm tử cung theo hai phác đồ điều trị
• 2.5.12. Một số chỉ tiêu sinh lý sinh sản của lợn nái sau điều trị
• 2.5.13. Kết luận, tồn tại và đề nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về bệnh viêm tử cung ở lợn nái

Bệnh viêm tử cung là một trong những bệnh lý phổ biến ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức sản xuất của lợn nái. Tình trạng này không chỉ làm giảm khả năng sinh sản mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể của đàn lợn. Theo số liệu từ trại giống lợn Tân Thái, tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở lợn nái thường xuyên xảy ra, đặc biệt là trong các giai đoạn sau sinh và sau phối. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời bệnh lý này là rất quan trọng nhằm bảo đảm năng suất sinh sản. Một nghiên cứu cho thấy, lợn nái mắc bệnh viêm tử cung có thể giảm từ 20% đến 50% số con/lứa so với lợn khỏe mạnh. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sản lượng mà còn gây thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi.

1.1. Nguyên nhân gây bệnh viêm tử cung

Nguyên nhân chính dẫn đến bệnh viêm tử cung ở lợn nái có thể bao gồm nhiễm khuẩn, dinh dưỡng không hợp lý, và điều kiện nuôi dưỡng không đảm bảo. Việc chăm sóc không đúng cách trong giai đoạn mang thai và sau sinh cũng là yếu tố góp phần làm gia tăng tỷ lệ mắc bệnh. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng, lợn nái thiếu dinh dưỡng, đặc biệt là thiếu vitamin và khoáng chất, dễ mắc bệnh viêm tử cung hơn. Bên cạnh đó, việc không thực hiện các biện pháp vệ sinh chuồng trại cũng là nguyên nhân phổ biến dẫn đến sự lây lan của vi khuẩn gây bệnh.

II. Ảnh hưởng của bệnh viêm tử cung đến sức sản xuất lợn nái

Bệnh viêm tử cung có ảnh hưởng tiêu cực đến sức sản xuất của lợn nái tại trại giống lợn Tân Thái, làm giảm năng suất sinh sản và chất lượng con giống. Theo số liệu thống kê, lợn nái mắc bệnh thường sinh ít con hơn, với số lượng trung bình chỉ đạt từ 6 đến 8 con/lứa, trong khi lợn khỏe mạnh có thể đạt từ 10 đến 12 con/lứa. Hơn nữa, lợn con sinh ra từ những lợn nái bị viêm tử cung thường có sức đề kháng kém, dễ mắc bệnh và tỷ lệ sống sót thấp. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sản lượng mà còn làm tăng chi phí điều trị và chăm sóc lợn con. Như vậy, việc quản lý và điều trị bệnh viêm tử cung không chỉ là trách nhiệm của người chăn nuôi mà còn là yếu tố quyết định đến sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi lợn.

2.1. Tác động kinh tế

Tác động kinh tế từ bệnh viêm tử cung đến sức sản xuất lợn nái là rất lớn. Chi phí điều trị bệnh, giảm năng suất sinh sản và tỷ lệ sống sót thấp của lợn con đều dẫn đến thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi. Một nghiên cứu tại Đồng Hỷ - Thái Nguyên cho thấy, thiệt hại do bệnh viêm tử cung có thể lên đến hàng triệu đồng mỗi năm cho mỗi lợn nái. Việc không kiểm soát tốt bệnh lý này sẽ làm giảm khả năng cạnh tranh của sản phẩm thịt lợn trên thị trường.

III. Phương pháp điều trị bệnh viêm tử cung

Để điều trị hiệu quả bệnh viêm tử cung ở lợn nái, cần áp dụng các phương pháp y tế hiện đại kết hợp với chăm sóc dinh dưỡng hợp lý. Việc sử dụng kháng sinh, thuốc kháng viêm và các biện pháp hỗ trợ như tiêm vaccine có thể giúp giảm triệu chứng và phục hồi sức khỏe cho lợn nái. Ngoài ra, việc cải thiện chế độ dinh dưỡng, đảm bảo lợn nái được cung cấp đầy đủ vitamin và khoáng chất cũng rất quan trọng trong quá trình điều trị. Theo các chuyên gia, việc theo dõi sức khỏe định kỳ và thực hiện các biện pháp vệ sinh chuồng trại cũng góp phần quan trọng trong việc ngăn ngừa bệnh tái phát.

3.1. Các biện pháp phòng ngừa

Để phòng ngừa bệnh viêm tử cung, người chăn nuôi cần chú trọng đến công tác vệ sinh chuồng trại, đảm bảo môi trường sống sạch sẽ cho lợn nái. Bên cạnh đó, việc tiêm vaccine định kỳ và bổ sung dinh dưỡng hợp lý cũng là những biện pháp hiệu quả. Một nghiên cứu đã chỉ ra rằng, lợn nái được chăm sóc tốt và có chế độ dinh dưỡng hợp lý có tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung thấp hơn 30% so với những lợn không được chăm sóc đúng cách. Do đó, việc nâng cao nhận thức và thực hiện các biện pháp phòng ngừa là rất cần thiết để bảo vệ sức khỏe cho đàn lợn nái.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu ngành chăn nuôi gia súc tại Việt Nam cũng như trên thế giới, chăn nuôi lợn giữ vai trò trọng yếu trong việc cung cấp nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng với tỷ trọng lớn, đồng thời cung cấp phân bón cho trồng trọt và nguyên liệu phụ phẩm cho công nghiệp. Nhằm nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế, xu hướng chuyển đổi từ chăn nuôi nông hộ nhỏ lẻ sang mô hình trang trại quy mô vừa và lớn diễn ra mạnh mẽ, đặc biệt tại tỉnh Thái Nguyên với các chính sách hỗ trợ vốn giống và kỹ thuật. Tuy nhiên, quá trình phát triển đàn lợn ngoại và lợn lai năng suất cao đang gặp nhiều trở ngại lớn do các hội chứng bệnh sản khoa, trong đó bệnh viêm tử cung ở lợn nái là một trong những bệnh lý phổ biến và nghiêm trọng nhất. Bệnh không chỉ làm giảm tỷ lệ thụ thai, tăng nguy cơ chết thai, lưu thai mà còn có thể dẫn đến mất hoàn toàn khả năng sinh sản, làm gián đoạn vòng quay lứa đẻ và gây thiệt hại kinh tế trực tiếp cho các cơ sở sản xuất con giống. Xuất phát từ thực tiễn sản xuất tại Trại giống lợn Tân Thái (thuộc Trung tâm giống vật nuôi tỉnh Thái Nguyên), tác giả Nguyễn Thị Hương đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp kỹ sư chuyên ngành Thú y nhằm khảo sát mức độ thiệt hại và thử nghiệm giải pháp điều trị hiệu quả.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể gồm hai nội dung chính:

1. Xác định được ảnh hưởng của bệnh viêm tử cung đến sức sản xuất của đàn lợn nái sinh sản tại cơ sở chăn nuôi.
2. Đánh giá hiệu quả điều trị của 2 phác đồ sử dụng kháng sinh kết hợp hộ lý sản khoa đối với các thể bệnh viêm tử cung trên lợn nái.

Để hoàn thành hai mục tiêu nêu trên, các nhiệm vụ và chỉ tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm:

• Điều tra cơ cấu đàn lợn nái và tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung qua 3 năm (2011 - 2013).
• Đánh giá tỷ lệ và cường độ mắc bệnh viêm tử cung theo các thể lâm sàng (thể nhẹ, thể trung bình, thể nặng).
• Khảo sát tỷ lệ mắc bệnh theo các yếu tố sinh học và môi trường: lứa đẻ, mùa vụ, giống/dòng lợn nái, thời điểm xuất hiện bệnh (sau khi đẻ và sau khi phối), và theo hai hình thức đẻ (đẻ tự nhiên và can thiệp đỡ đẻ).
• Đánh giá ảnh hưởng của bệnh đến số con sơ sinh/lứa và tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con theo mẹ.
• Thử nghiệm lâm sàng và so sánh hiệu quả của 2 phác đồ điều trị về thời gian khỏi bệnh, tỷ lệ khỏi và sự phục hồi các chỉ tiêu sinh lý sinh sản sau điều trị.

Đối tượng nghiên cứu là đàn lợn nái sinh sản gồm 153 cá thể thuộc 5 nhóm giống và dòng: giống thuần Landrace (22 con), Yorkshire (19 con), Duroc (2 con), cùng hai dòng nái ông bà thương phẩm GP C1050 (57 con) và GP C1230 (53 con).

Phạm vi không gian nghiên cứu được tiến hành tại Trại giống lợn Tân Thái, đóng trên địa bàn xóm Tân Thái, xã Hóa Thượng, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên. Phạm vi thời gian nghiên cứu thực nghiệm và theo dõi lâm sàng trực tiếp được triển khai từ tháng 06/2013 đến ngày 30/10/2013, kết hợp với việc thu thập hồi cứu số liệu sản xuất và dịch tễ từ sổ sách quản lý của trại trong giai đoạn 2008 - 2013.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở khoa học dựa trên các nguyên lý giải phẫu, sinh lý sinh dục gia súc và bệnh học truyền nhiễm thú y:

• Đặc điểm giải phẫu và sinh lý đường sinh dục lợn nái: Cơ quan sinh dục cái gồm phần bên ngoài (âm môn, âm vật, tiền đình) và phần bên trong (âm đạo, tử cung, buồng trứng, ống dẫn trứng). Tử cung lợn thuộc dạng phân nhánh (Uterus bicornis), gồm cổ tử cung dài tròn không nếp gấp, thân tử cung ngắn và hai sừng tử cung rất dài. Thành tử cung cấu tạo bởi ba lớp: thanh mạc liên kết ngoài, tầng cơ trơn khỏe đan xen mạch máu lớn, và lớp niêm mạc trong cùng chứa nhiều tuyến tiết chất nhầy. Chu kỳ động dục của lợn trung bình là 21 ngày (dao động 18 - 22 ngày), trải qua 4 giai đoạn chức năng: trước động dục (1 - 2 ngày), động dục (2 - 3 ngày, trứng rụng sau 20 giờ kể từ khi bắt đầu hưng phấn), sau động dục (3 - 4 ngày), và giai đoạn yên tĩnh kéo dài cho đến chu kỳ tiếp theo hoặc chuyển sang thời kỳ mang thai.
• Căn nguyên vi sinh vật gây bệnh: Quá trình viêm nhiễm xuất hiện do sự suy giảm miễn dịch hoặc tổn thương cơ giới tạo điều kiện cho vi khuẩn cơ hội và vi khuẩn môi trường xâm nhập khi cổ tử cung mở ra lúc đẻ hoặc lúc thụ tinh. Các tác nhân vi khuẩn chủ yếu gồm: Staphylococcus sp. (cầu khuẩn Gram dương hình chùm nho, tiết enzyme Coagulase làm đông huyết tương, Fibrinolysin, Hyaluronidase và độc tố dung huyết α, β, δ); Streptococcus (liên cầu khuẩn Gram dương dạng chuỗi); Escherichia coli (trực khuẩn Gram âm thuộc họ Enterobacteriaceae, có khả năng di động, sinh Indol, gây dung huyết kiểu α và β); và Klebsiella (trực khuẩn Gram âm yếm khí tùy tiện có bao nang).
• Phân loại thể bệnh lâm sàng: Dựa trên mức độ tổn thương thực thể, bệnh viêm tử cung được phân chia thành ba thể:
  • Viêm nội mạc tử cung (thể nhẹ): Bao gồm thể cata cấp tính có mủ và thể màng giả, tổn thương khu trú ở niêm mạc, dịch rỉ viêm màu trắng xám hoặc hồng nhạt, sốt nhẹ (38,5 - 39,5°C).
  • Viêm cơ tử cung (thể trung bình): Tổn thương ăn sâu vào lớp cơ trơn, con vật sốt 39,5 - 40,5°C, rặn liên tục, dịch viêm lẫn máu và mủ lợn cợn mảnh hoại tử mùi tanh thối.
  • Viêm tương mạc tử cung (thể nặng): Quá trình viêm lan đến thanh mạc và phúc mạc, thân nhiệt tăng vọt 40,5 - 41,5°C, dịch rỉ màu nâu rỉ sắt hôi thối khắm, nguy cơ dính sừng tử cung với bàng quang và trực tràng.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được triển khai theo các quy chuẩn thực hành lâm sàng thú y:

• Phương pháp điều tra hồi cứu: Thu thập số liệu quản lý giống, hồ sơ phối giống, sổ theo dõi lợn đẻ và nhật ký thú y của trại qua các năm 2011, 2012 và 2013 để thống kê biến động quy mô đàn và tần suất phát sinh bệnh.
• Phương pháp theo dõi lâm sàng và khám thực thể: Trực tiếp kiểm tra 153 lợn nái; đo thân nhiệt qua trực tràng; quan sát phản xạ cong lưng, rặn mót; sử dụng dụng cụ mỏ vịt vô trùng kết hợp đèn pin y tế mở rộng xoang âm đạo nhằm quan sát trực tiếp mức độ mở của cổ tử cung, trạng thái niêm mạc và tính chất dịch viêm chảy ra.
• Phương pháp thử nghiệm điều trị:
  • Đối với thể nhẹ: Tiến hành điều trị cục bộ bằng dung dịch sát trùng thụt rửa đường sinh dục. Dung dịch sử dụng là HanIodine 10% pha loãng theo tỷ lệ 10 ml trong 1.000 ml nước đun sôi để nguội, thụt rửa 2 lít dung dịch/nái/ngày.
  • Đối với thể trung bình và thể nặng: Áp dụng phác đồ toàn thân kết hợp cục bộ, so sánh đối chứng giữa hai loại kháng sinh:
    • Biện pháp bổ trợ chung cho cả 2 phác đồ: Dùng thuốc hạ sốt Analgin C (tiêm bắp liều 1 ml/10 kg thể trọng/ngày); thuốc trợ sức trợ lực Multivit-forte (tiêm bắp liều 1 ml/10 kg thể trọng/ngày); thuốc tăng co bóp tống sản dịch Oxytocin (tiêm bắp liều 20 - 40 UI/nái/ngày).
    • Phác đồ 1 (PĐ 1): Kháng sinh Nova - D.T tiêm bắp liều 1 ml/10 kg thể trọng/ngày.
    • Phác đồ 2 (PĐ 2): Kháng sinh Amoxisol LA tiêm bắp liều 1 ml/20 kg thể trọng/ngày.
• Phương pháp xử lý số liệu: Số liệu được xử lý thống kê sinh học để tính tỷ lệ mắc (%), tỷ lệ khỏi (%), thời gian điều trị bình quân (ngày/con) và sai số của số trung bình ($m_x$) theo độ lệch chuẩn ($S_x$) và dung lượng mẫu ($n$).

Nguồn dữ liệu của công trình là số liệu ghi chép gốc từ hệ thống sổ sách của Trại giống lợn Tân Thái và các bảng theo dõi cá thể do chính tác giả thực hiện trong 6 tháng thực tập.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Công tác phục vụ sản xuất

Nội dung phần này phản ánh việc tham gia trực tiếp vào các quy trình chăn nuôi và phòng trừ dịch bệnh tại Trại giống lợn Tân Thái:

• Điều tra cơ bản về cơ sở thực tập: Trại có tổng diện tích 50.198 m2, trong đó khu chuồng nuôi chiếm 1.800 m2 xây theo kiểu hai mái thoáng mát, phân chia thành các ô chuồng lồng cho nái chửa và sàn nhựa cho nái đẻ, lợn con. Nguồn nước sử dụng là nước giếng khoan qua bể lọc lớn.
• Quy trình nuôi dưỡng và chăm sóc: Áp dụng kỹ thuật nuôi dưỡng chuyên biệt cho nái chửa theo hai kỳ: kỳ 1 (1 - 84 ngày, hàm lượng protein 13%, năng lượng trao đổi 2.800 kcal/kg nhằm duy trì cơ thể) và kỳ 2 (85 ngày đến khi đẻ, protein 15%, năng lượng 3.500 kcal/kg để nuôi thai). Đối với nái nuôi con, sử dụng thức ăn tinh hỗn hợp Cargill mã số 1052 (đạm thô ≥ 15%, xơ ≤ 6%, năng lượng ≥ 3.000 kcal/kg, Chlortetracycline tối đa 200 mg/kg), khẩu phần ăn tăng dần từ ngày đẻ và từ ngày thứ 7 áp dụng công thức: Thức ăn (kg/nái/ngày) = 2 + (0,3 × số lợn con theo mẹ).
• Quy trình tiêm phòng vắc-xin: Thực hiện nghiêm ngặt cho từng đối tượng lợn tại trại, bao gồm lợn con (vắc-xin suyễn lợn, dịch tả lợn, lở mồm long móng, tụ dấu, giả dại), lợn hậu bị, lợn nái mang thai (tiêm dịch tả, E. coli vào tuần thứ 5 và thứ 2 trước đẻ, lở mồm long móng vào tuần thứ 4, giả dại vào tuần thứ 3 trước đẻ) và lợn đực giống (tiêm định kỳ 6 tháng/lần).
• Kết quả công tác chẩn đoán, điều trị bệnh và kỹ thuật phụ trợ: Tác giả đã tham gia tiêm phòng dịch tả, tụ huyết trùng, phó thương hàn cho 113 con và lở mồm long móng cho 114 con đạt tỷ lệ bảo hộ an toàn 100%. Tham gia chẩn đoán và điều trị bệnh phân trắng lợn con (khỏi 164/175 con, tỷ lệ 93,71%), bệnh suyễn lợn (khỏi 21/25 con, tỷ lệ 84,00%), bệnh ghẻ do ký sinh trùng Sarcoptes scabiei (khỏi 40/40 con, tỷ lệ 100%), viêm khớp (khỏi 7/9 con, tỷ lệ 77,78%), và viêm tử cung phục vụ sản xuất (khỏi 51/53 con, tỷ lệ 96,23%). Ngoài ra, thực hiện thao tác kỹ thuật an toàn tuyệt đối trên 130 lợn con tiêm sắt, đỡ đẻ cho 13 lợn nái và phẫu thuật thiến 36 lợn đực con.

Phần 2: Chuyên đề nghiên cứu khoa học

Chuyên đề đi sâu phân tích tình hình dịch tễ, mức độ ảnh hưởng và kết quả thử nghiệm can thiệp điều trị bệnh viêm tử cung trên đàn nái:

• Điều tra cơ cấu đàn lợn nái qua các năm (2011 - 2013): Tổng đàn nái có sự sụt giảm nhẹ từ 164 con (2011) xuống 159 con (2012) và 153 con (2013) do chính sách loại thải nái già và thiếu hụt diện tích chuồng. Cơ cấu giống cho thấy hai dòng nái ông bà GP C1050 (chiếm 37,25% - 39,02%) và GP C1230 (chiếm 33,96% - 34,64%) chiếm tỷ trọng chủ lực, trong khi các giống thuần chiếm tỷ lệ thấp hơn: Landrace (12,20% - 14,38%), Yorkshire (12,42% - 13,41%) và Duroc (1,22% - 1,31%).
• Tình hình lưu hành bệnh viêm tử cung giai đoạn 2011 - 2013: Tỷ lệ nái mắc bệnh duy trì ở mức cao qua 3 năm khảo sát: năm 2011 đạt 37,80% (62/164 con); năm 2012 đạt 35,85% (57/159 con); và năm 2013 đạt 34,64% (53/153 con). Tác giả chỉ ra nguyên nhân do khí hậu nóng ẩm vùng trung du tạo thuận lợi cho vi sinh vật phát triển, kết hợp trang thiết bị chuồng trại qua nhiều năm sử dụng chưa được nâng cấp đồng bộ.
• Phân loại mức độ và cường độ viêm nhiễm năm 2013: Trong số 53 nái mắc bệnh, thể nhẹ (viêm nội mạc tử cung) chiếm tỷ lệ áp đảo với 77,36% (41 con); thể trung bình (viêm cơ tử cung) chiếm 15,09% (8 con); và thể nặng (viêm tương mạc tử cung) chiếm tỷ lệ thấp nhất với 7,55% (4 con) nhờ phát hiện và can thiệp kịp thời.
• Tỷ lệ mắc bệnh theo lứa đẻ: Sự phân bố bệnh lý thể hiện rõ mối tương quan với số lứa đẻ của lợn nái. Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất ghi nhận ở nhóm nái già đẻ trên 6 lứa (45,16%, 14/31 con) và nhóm nái tơ đẻ lứa 1 - 2 (38,10%, 16/42 con); trong khi nhóm lứa 3 - 4 có tỷ lệ mắc thấp nhất (25,00%, 11/44 con) và lứa 5 - 6 ở mức trung bình (33,33%, 12/36 con). Về mức độ bệnh, nhóm nái già trên 6 lứa có tỷ lệ chuyển biến thành thể nặng cao nhất (14,29%), trái ngược với nhóm nái lứa 1 - 2 chủ yếu dừng lại ở thể nhẹ (81,25%).

Kết quả và đóng góp

Các số liệu nghiên cứu cốt lõi được tổng hợp chi tiết qua các bảng thống kê dưới đây:

Bảng 1: Kết quả chẩn đoán và điều trị một số bệnh thường gặp tại trại (Công tác phục vụ sản xuất)

Tên bệnh lý	Số con điều trị (con)	Số con khỏi bệnh (con)	Tỷ lệ khỏi (%)
Phân trắng lợn con	175	164	93,71
Suyễn lợn	25	21	84,00
Bệnh ghẻ lợn	40	40	100,00
Viêm tử cung	53	51	96,23
Viêm khớp	9	7	77,78

Bảng 2: Cơ cấu đàn lợn nái sinh sản tại Trại giống lợn Tân Thái giai đoạn 2011 - 2013

STT	Giống / Dòng lợn	Năm 2011 (con)	Tỷ lệ (%)	Năm 2012 (con)	Tỷ lệ (%)	Năm 2013 (con)	Tỷ lệ (%)
1	Landrace	20	12,20	22	13,84	22	14,38
2	Yorkshire	22	13,41	20	12,58	19	12,42
3	Duroc	2	1,22	2	1,25	2	1,31
4	GP C1050	64	39,02	61	38,36	57	37,25
5	GP C1230	56	34,15	54	33,96	53	34,64
Tổng	Tính chung	164	100,00	159	100,00	153	100,00

Bảng 3: Tỷ lệ và mức độ mắc bệnh viêm tử cung của đàn lợn nái theo lứa đẻ (năm 2013)

Nhóm lứa đẻ	Số nái kiểm tra (con)	Số nái mắc (con)	Tỷ lệ mắc (%)	Thể nhẹ: Số con (%)	Thể trung bình: Số con (%)	Thể nặng: Số con (%)
Lứa 1 - 2	42	16	38,10	13 (81,25)	2 (12,50)	1 (6,25)
Lứa 3 - 4	44	11	25,00	10 (90,91)	1 (9,09)	0 (0,00)
Lứa 5 - 6	36	12	33,33	9 (75,00)	2 (16,67)	1 (8,33)
Lứa > 6	31	14	45,16	9 (64,29)	3 (21,43)	2 (14,29)
Tính chung	153	53	34,64	41 (77,36)	8 (15,09)	4 (7,55)

Dựa trên các phát hiện thực tế, tác giả đề xuất hệ thống giải pháp kỹ thuật phòng và trị bệnh:

• Về phòng bệnh: Thực hiện vệ sinh chuồng nái đẻ trước khi chuyển nái vào 1 tuần bằng cách quét vôi bột hoặc nước vôi 20%, rửa sạch bằng nước thường; tắm rửa cho lợn mẹ trước khi sinh, dùng cồn và dung dịch HanIodine vệ sinh vùng âm hộ, bầu vú. Trong thao tác can thiệp đỡ đẻ hoặc thụ tinh nhân tạo, bắt buộc vô trùng dụng cụ và tay dẫn tinh viên (xoa vaseline bôi trơn, thao tác nhẹ nhàng tránh làm rách niêm mạc). Sau khi đẻ, chủ động bơm thụt rửa tử cung bằng nước đun sôi để nguội pha thuốc tím KMnO4 0,1% hoặc nước muối sinh lý 0,9%, kết hợp đặt thuốc kháng sinh dự phòng.
• Về điều trị: Phân loại chính xác thể bệnh lâm sàng để can thiệp kịp thời. Đối với thể nhẹ, áp dụng thụt rửa sát trùng bằng HanIodine 10% (10 ml/lít nước). Đối với thể trung bình và nặng, kết hợp tiêm Oxytocin (20 - 40 UI/con) nhằm tống sạch dịch viêm và mủ hoại tử ra ngoài, bổ sung thuốc hạ sốt Analgin C, trợ lực Multivit-forte và điều trị kháng sinh toàn thân liên tục 3 - 5 ngày.

Về mặt đóng góp khoa học và thực tiễn, công trình đã xác lập bộ dữ liệu thực địa có độ tin cậy về tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung trên các tổ hợp dòng lợn ngoại nhập nội (đặc biệt là dòng ông bà GP C1050 và GP C1230 của PIC) tại vùng trung du Thái Nguyên. Dữ liệu này chứng minh tính quy luật về sự biến động bệnh lý theo lứa đẻ, giúp cơ sở chăn nuôi xác định nhóm đối tượng có nguy cơ cao (nái tơ lứa đầu và nái già trên 6 lứa) để có biện pháp quản trị dự phòng chuyên biệt.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận ghi nhận một số hạn chế gắn liền với điều kiện thực tế của một nghiên cứu tốt nghiệp đại học:

• Thời gian nghiên cứu thực nghiệm gói gọn trong 6 tháng (06/2013 - 10/2013), chưa đủ dài để theo dõi trọn vẹn sức sản xuất và chỉ tiêu sinh sản của lợn nái sau điều trị qua nhiều lứa đẻ kế tiếp.
• Do điều kiện trang thiết bị thú y của trại còn thiếu thốn và chưa đồng bộ, nghiên cứu chưa tiến hành phân lập, định danh chính xác các loài vi khuẩn gây bệnh từ dịch rỉ viêm tử cung của từng ca bệnh và chưa thực hiện kháng sinh đồ trong phòng thí nghiệm để xác định mức độ nhạy cảm và đề kháng kháng sinh của vi khuẩn.
• Phạm vi nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở một cơ sở chăn nuôi tập trung duy nhất (Trại giống lợn Tân Thái), chưa mở rộng so sánh với các hình thức chăn nuôi gia trại hoặc trang trại quy mô tư nhân trên cùng địa bàn.

Hướng nghiên cứu tiếp theo được xác định:

• Triển khai lấy mẫu dịch viêm tử cung vô trùng để nuôi cấy phân lập, định danh vi khuẩn gây bệnh (Staphylococcus, Streptococcus, E. coli, Klebsiella) và thực hiện kỹ thuật kháng sinh đồ.
• Theo dõi dài hạn các chỉ tiêu sinh lý sinh sản của lợn nái sau khi điều trị khỏi ở các lứa kế tiếp, bao gồm: khoảng cách từ cai sữa đến khi động dục trở lại, tỷ lệ thụ thai ở lần phối đầu, số con sơ sinh/lứa và khối lượng sơ sinh bình quân.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều đối tượng trong ngành chăn nuôi và thú y:

• Đối với sinh viên chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi - Thú y: Là tài liệu tham khảo cụ thể về phương pháp tiếp cận điều tra dịch tễ lâm sàng, kỹ thuật khám sản khoa gia súc lớn bằng mỏ vịt, và cách thức xây dựng báo cáo chuyên đề kết hợp công tác phục vụ sản xuất tại cơ sở.
• Đối với bác sĩ thú y, kỹ thuật viên trại lợn và người chăn nuôi lợn nái sinh sản: Cung cấp quy trình định lượng thức ăn chi tiết cho lợn nái nuôi con bằng cám Cargill 1052, lịch tiêm phòng vắc-xin tổng thể cho các nhóm đàn, và phác đồ sử dụng thuốc thú y (kết hợp Oxytocin, thuốc hạ sốt, Multivit-forte và kháng sinh Amoxisol LA/Nova - D.T) có thể áp dụng ngay vào thực tế sản xuất.

Nội dung đáng tham khảo nhất của công trình là tiêu chí phân biệt 3 thể bệnh viêm tử cung dựa trên triệu chứng lâm sàng (nhiệt độ sốt, màu sắc và mùi dịch rỉ viêm, mức độ đau đớn khi thăm khám) và phương pháp thụt rửa an toàn bằng HanIodine 10%.

Câu hỏi thường gặp

Khẩu phần thức ăn cho lợn nái nuôi con tại Trại giống lợn Tân Thái được xác định như thế nào? Tại trại, lợn nái nuôi con được cho ăn cám tinh hỗn hợp Cargill 1052. Chế độ ăn tăng dần sau khi đẻ: ngày đẻ cho ăn 0,5 kg thức ăn tinh hoặc nhịn ăn uống nước điện giải tự do; ngày thứ 1 cho ăn 1 kg; ngày thứ 2 cho ăn 2 kg; ngày thứ 3 cho ăn 3 kg; ngày thứ 4 cho ăn 4 kg. Từ ngày thứ 7 đến khi cai sữa, lượng thức ăn hàng ngày được tính bằng công thức: Thức ăn/nái/ngày = 2 kg + (0,3 × số lợn con theo mẹ).

Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung trên đàn nái tại trại qua các năm 2011 - 2013 biến động ra sao? Theo số liệu điều tra hồi cứu của trại, tỷ lệ mắc bệnh có xu hướng giảm nhẹ qua các năm nhưng vẫn ở mức cao: năm 2011 có 62/164 nái mắc bệnh (tỷ lệ 37,80%); năm 2012 có 57/159 nái mắc bệnh (tỷ lệ 35,85%); và năm 2013 có 53/153 nái mắc bệnh (tỷ lệ 34,64%).

Nhóm lứa đẻ nào có tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung cao nhất và đặc điểm thể bệnh ở nhóm đó là gì? Nái đẻ trên 6 lứa có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất với 45,16% (14/31 con mắc bệnh). Đặc biệt, nhóm này có tỷ lệ mắc thể nặng (viêm tương mạc) cao nhất trong các nhóm lứa đẻ (chiếm 14,29% số ca mắc), do cơ tử cung nhão, tính đàn hồi kém và niêm mạc bị thoái hóa sau nhiều lần sinh sản.

Phác đồ điều trị viêm tử cung thể trung bình và thể nặng trong nghiên cứu sử dụng những loại thuốc nào? Hai phác đồ được thiết lập với thành phần bổ trợ chung gồm: hạ sốt bằng Analgin C (1 ml/10 kg thể trọng/ngày), trợ lực bằng Multivit-forte (1 ml/10 kg thể trọng/ngày), kích thích co bóp cơ tử cung bằng Oxytocin (20 - 40 UI/nái/ngày). Điểm khác biệt là loại kháng sinh thử nghiệm: Phác đồ 1 sử dụng kháng sinh Nova - D.T (1 ml/10 kg thể trọng/ngày), trong khi Phác đồ 2 sử dụng kháng sinh tác dụng kéo dài Amoxisol LA (1 ml/20 kg thể trọng/ngày).

Trong công tác phục vụ sản xuất, tác giả đã điều trị những bệnh nào và tỷ lệ khỏi bệnh cụ thể ra sao? Tác giả đã tham gia điều trị 5 loại bệnh thường gặp: bệnh phân trắng lợn con đạt tỷ lệ khỏi 93,71% (164/175 con); bệnh suyễn lợn đạt 84,00% (21/25 con); bệnh ghẻ lợn đạt 100% (40/40 con); bệnh viêm tử cung đạt 96,23% (51/53 con); và bệnh viêm khớp đạt 77,78% (7/9 con).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Thị Hương đã phản ánh đầy đủ quy trình chăn nuôi thú y thực địa và khảo sát toàn diện thực trạng bệnh viêm tử cung trên đàn lợn nái ngoại tại Trại giống lợn Tân Thái với tỷ lệ mắc bệnh năm 2013 là 34,64%. Công trình đã làm sáng tỏ mối liên hệ dịch tễ giữa lứa đẻ và mức độ viêm nhiễm, chỉ ra nhóm nái tơ và nái đẻ trên 6 lứa là đối tượng chịu rủi ro cao nhất. Kết quả thử nghiệm điều trị phân tầng theo thể bệnh, kết hợp thụt rửa sát trùng cục bộ bằng HanIodine và các phác đồ kháng sinh toàn thân phối hợp Oxytocin, đã cung cấp cơ sở khoa học và quy trình thực hành giá trị cho việc phòng trị hội chứng viêm tử cung tại các cơ sở chăn nuôi lợn tập trung.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Ngành chăn nuôi lợn có một vị trí quan trọng trong ngành chăn nuôi gia súc ở trên thế giới cũng như ở nước ta. Nó là nguồn cung cấp thực phẩm với tỉ trọng cao và chất lượng tốt cho con người, là nguồn cung cấp lượng phân bón khá lớn cho ngành trồng trọt, cung cấp sản phẩm cho ngành công nghiệp như da, mỡ… Trong những năm gần đây nhờ áp dụng những thành tựu tiến bộ khoa học vào sản xuất, ngành chăn nuôi lợn nước ta đã có những bước phát triển lớn như: tổng đàn lợn tăng, cơ cấu đàn lợn đa dạng, năng suất cao. Thái Nguyên là một trong những tỉnh thực hiện tốt chủ trương của Nhà nước về việc tăng cơ cấu đàn lợn, phát triển đàn lợn. Tỉnh Thái Nguyên đã có những chính sách hỗ trợ về vốn cho người nông dân để mua con giống và xây dựng cơ sở vật chất cho ngành chăn nuôi lợn.

Hiện nay chăn nuôi theo hộ gia đình ngày càng giảm, các trang trại với quy mô vừa và nhỏ xuất hiện ngày càng nhiều. Tuy nhiên việc phát triển đàn lợn đang gặp nhiều khó khăn do lợn hay mắc phải một số bệnh như: Bệnh truyền nhiễm, bệnh kí sinh trùng, các bệnh sản khoa.Trong các bệnh ở lợn nái, bệnh viêm tử cung khá phổ biến và xảy ra trong tất cả các lứa đẻ. Bệnh viêm tử cung gây ra những hậu quả: làm giảm tỷ lệ thụ thai, tăng chết thai, lưu thai, nếu bệnh nặng có thể dẫn đến mất khả sinh sản do đó ảnh hưởng đến việc tăng cơ cấu đàn lợn, giảm sự phát triển của ngành chăn nuôi và gây thiệt hại lớn cho người chăn nuôi. Trước tình hình đó, để có cơ sở khoa học đề ra các biện pháp phòng trị thích hợp và có hiệu quả, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Ảnh hưởng của bệnh viêm tử cung đến sức sản xuất của lợn nái nuôi tại trại giống lợn Tân Thái - Đồng Hỷ - Thái Nguyên và phương pháp điều trị có hiệu quả”.

18 * Mục tiêu của đề tài: - Xác định được ảnh hưởng của bệnh đến sức sản xuất của lợn nái. - Đánh giá hiệu quả của 2 phác đồ điều trị. Tổng quan tài liệu 2. Cơ sở khoa học 2.

Cấu tạo, chức năng đường sinh dục của lợn nái a. Bộ phận sinh dục bên ngoài gồm: âm môn, âm vật và tiền đình. - Âm môn, hay còn gọi là âm hộ (Vulva), nằm dưới hậu môn. Bên ngoài có hai môi (Labia vulvae).

Nối liền hai môi bằng hai mép (Bima vulvae). Bờ bên môi của âm môn có sắc tố đen, nhiều tuyến tiết chất nhờn và tuyến tiết mồ hôi. - Âm vật (Clitoris), giống như dương vật được thu nhỏ lại. Bên trong có các thể hổng.

Trên âm vật có nếp da tạo ra mu âm vật (Praepatium clitoridis). - Tiền đình (Vestibulum vaginae sinus progenitalis), là giới hạn giữa âm môn và âm đạo. Trong tiền đình có màng trinh, phía trước màng trinh là âm môn, phía sau màng trinh là âm đạo. Màng trinh có các sợi đàn hồi ở giữa và do hai lá niêm mạc gấp thành một nếp.

Sau màng trinh có lỗ niệu đạo. Bộ phận sinh dục bên trong gồm: âm đạo, tử cung, buồng trứng và ống dẫn trứng. - Âm đạo (Vagina), trước là cổ tử cung, phía sau là tiền đình có màng trinh (Hymen) che lỗ âm đạo. Âm đạo là một ống tròn để chứa cơ quan sinh dục khi giao phối, đồng thời là bộ phận cho thai đi ra ngoài trong quá trình sinh đẻ.

Cấu tạo âm đạo chia ba lớp: + Lớp liên kết ở ngoài + Lớp cơ trơn: cơ dọc ở ngoài, cơ vòng bên trong. Các lớp cơ âm đạo liên kết với các cơ ở cổ tử cung. + Lớp niêm mạc: có nhiều tế bào thượng bì, gấp nếp dọc hai bên nhiều hơn ở giữa. - Tử cung (Uterus): có cấu tạo phù hợp với chức năng phát triển và dinh dưỡng bào thai.

Trứng được thụ tinh ở ống dẫn trứng rồi trở về tử cung làm tổ, ở 19 đây hợp tử phát triển là nhờ chất dinh dưỡng từ cơ thể mẹ thông qua lớp niêm mạc tử cung cung cấp. Tử cung còn có nhiệm vụ đẩy thai ra ngoài. Tử cung được cấu tạo bởi 3 lớp: + Ngoài cùng là tổ chức liên kết (Perimetrium) + Lớp cơ trơn (Myometrium): giữ vai trò quan trọng trong việc đẩy thai ra ngoài. Lớp cơ trơn tử cung là lớp cơ trơn khỏe nhất trong cơ thể.

Bên trong các cơ trơn có những sợi liên kết đàn hồi và tĩnh mạch lớn. Các lớp cơ đó đan vào nhau làm cho tử cung chắc, tính đàn hồi cao. + Lớp niêm mạc tử cung (Endometrium): màu hồng, được phủ lên bằng những tế bào biểu mô kéo dài thành lông nhung. Xen kẽ giữa các tế bào biểu mô là các tuyến tiết chất nhầy.

Chất nhầy được gạt về cổ tử cung khi các lông rung động. Tử cung của lợn thuộc loại tử cung phân nhánh (Uterus Bicorus). Tử cung được chia làm ba phần: cổ, thân và sừng tử cung. Sừng tử cung thông với ống dẫn trứng.

Cổ tử cung thông với âm đạo. Tử cung nằm trong xoang chậu, phía trên là trực tràng, phía dưới là bàng quang. Tử cung lợn rất dài, trong đó thân tử cung ngắn, hai sừng tử cung dài. Cổ tử cung lợn dài, tròn, không có gấp nếp dễ cho thụ tinh nhân tạo hơn trâu bò.

- Buồng trứng (Ovarium), gồm một đôi. Bên ngoài là một lớp màng liên kết sợi chắc như màng bao dịch hoàn, bên trong chia làm hai miền: miền vỏ và miền tủy, hai miền đó được cấu tạo bằng lớp mô liên kết sợi xốp tạo ra cho buồng trứng một chất đệm (Stromaovaris). Ở miền tủy có nhiều mạch máu và tổ chức xốp cũng dày hơn. Miền vỏ có tác dụng về sinh dục vì ở đó xảy ra quá trình trứng chín và rụng trứng.

- Ống dẫn trứng: còn gọi là vòi Fallop, nằm ở màng treo buồng trứng. Khi có tinh trùng vào đường sinh dục của gia súc cái, tế bào trứng có thể bị đứng lại ở các đoạn khác nhau của ống đẫn trứng - Ống dẫn trứng được chia thành hai đoạn: + Đoạn ống dẫn trứng phía buồng trứng: phần đầu trên thông với xoang bụng ở gần buồng trứng, được phát triển to tạo thành một cái phễu để hứng tế bào trứng. Loa kèn có nhiều tua, nhung mao rung động để hứng tế 20 bào trứng. Quá trình thụ tinh thường xảy ra khi trứng và tinh trùng gặp nhau ở 1/3 phía trên ống dẫn trứng.

+ Đoạn ống dẫn trứng phía sừng tử cung: gắn với mút sừng tử cung. Đoạn này phía ngoài là lớp liên kết sợi, được kéo dài từ màng treo buồng trứng. Ở giữa là hai lớp cơ, cơ vòng phía trong, cơ dọc phía ngoài. Trong cùng là lớp niêm mạc làm nhiệm vụ tiết niêm dịch.

Phía trên lớp niêm mạc có lớp nhung mao luôn rung động để đẩy tế bào trứng hay hợp tử xuống tử cung làm tổ. Cấu tạo ống dẫn trứng (vòi Fallop) gồm có phễu, phần rộng và phần eo. Phễu mở ra để tiếp nhận noãn và có những sợi lông nhung để tăng diện tích tiếp xúc với buồng trứng khi xuất noãn. Phễu tiếp nối với phần rộng.

Phần rộng chiếm khoảng 1/2 chiều dài của ống dẫn trứng, đường kính tương đối lớn và mặt trong có nhiều nếp gấp với tế bào biểu mô có lông nhỏ. Phần eo nối tiếp sừng tử cung, nó có thành dày hơn phần rộng và ít nếp gấp hơn. Vai trò cơ bản của ống dẫn trứng là vận chuyển trứng và tinh trùng đến nơi thụ tinh trong ống dẫn trứng (1/3 phía trên ống dẫn trứng), tiết các chất để nuôi dưỡng trứng, duy trì sự sống và gia tăng khả năng sống của tinh trùng, tiết các chất nuôi dưỡng phôi trong vài ngày trước khi phôi đi vào tử cung. Sinh lý sinh dục của lợn nái.

Sự thành thục về tính Khi cơ quan sinh dục của gia súc cái phát triển đến mức độ hoàn thiện, buồng trứng có bao noãn chín, có trứng rụng và trứng có khả năng thụ thai, tử cung biến đổi theo, đủ điều kiện cho thai phát triển trong tử cung. Những dấu hiệu động dục xuất hiện đối với gia súc như vậy gọi là sự thành thục về tính và sự thành thục về tính thường đến sớm hơn sự thành thục về thể vóc. Tuỳ thuộc vào từng loài gia súc khác nhau mà thời gian thành thục về tính khác nhau. Tuổi thành thục về tính của lợn khoảng 6 tháng, giới hạn dao động từ 4-8 tháng.

Theo Trần Tiến Dũng và cộng sự (2002) [3] ở lợn tuổi thành thục tính là 6 - 8 tháng. 21 Mặt khác, tuổi thành thục tính sớm hơn tuổi thành thục về thể vóc. Vì vậy để đảm bảo sự sinh trưởng và phẩm chất giống ở thế hệ sau nên cho gia súc giao phối sau khi đã hoàn toàn thành thục về tính và trước thời gian thành thục về thể vóc. Tuy nhiên, không nên cho lợn phối giống quá muộn vì nó ảnh hưởng đến thế hệ sau của chúng.

Theo Phạm Hữu Doanh và cs (2009) [2] thì tuổi phối giống lần đầu cho lợn cái tốt nhất là lúc 8 tháng tuổi và khối lượng là ≥ 70 kg hoặc ở 9 tháng tuổi với khối lượng là 80 - 90 kg. Các yếu tố ảnh hưởng đến thành thục tính: + Giống: các giống gia súc khác nhau thì tuổi thành thục về tính cũng khác nhau, sự thành thục về tính ở những gia súc có tầm vóc nhỏ thường sớm hơn gia súc có tầm vóc lớn. Các giống lợn nội tuổi thành thục về tính là 4 - 5 tháng, các giống lợn Landrace, Yorkshire tuổi thành thục về tính là 6-7 tháng. Theo Phạm Hữu Doanh và cs (2009) [2] thì tuổi thành thục tính ở lợn lai muộn hơn lợn cái nội thuần chủng (Ỉ, Móng Cái ) thường ở tháng thứ 4, thứ 5 (120 - 150 ngày tuổi).

Lợn F1thường động dục lần đầu ở 6 tháng tuổi, lợn ngoại 6 - 8 tháng tuổi. + Dinh dưỡng và cách thức nuôi dưỡng: Nguyễn Tấn Anh (1998) [1], cho biết kinh nghiệm từ thực tiễn chăn nuôi Hoa Kỳ, để duy trì năng suất sinh sản cao thì cần chú ý tới nhu cầu dinh dưỡng và cách thức nuôi dưỡng. Cho ăn tự do đến khi đạt khối lượng 80-90 kg, sau đó cho ăn hạn chế đến lúc phối giống (ở chu kỳ động dục thứ 2 hoặc thứ 3). Hoặc có thể điều chỉnh để khối lượng cơ thể đạt 120 - 140 kg ở chu kỳ động dục thứ 3 và cho phối giống.