Tác động của bệnh viêm tử cung đến sức sản xuất lợn nái và phương pháp điều trị hiệu quả

Nghiên cứu ảnh hưởng của bệnh viêm tử cung đến sức sản xuất lợn nái tại trại giống Tân Thái, Thái Nguyên và phương pháp điều trị hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hương
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Mạnh Hà
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Ảnh hưởng của bệnh viêm tử cung đến sức sản xuất của lợn nái nuôi tại trại giống lợn Tân Thái - Đồng Hỷ - Thái Nguyên và phương pháp điều trị có hiệu quả
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. PHẦN 1: CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT
• 1.1. Điều tra cơ bản
• 1.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.1.1.2. Địa hình đất đai
• 1.1.1.3. Điều kiện khí hậu thủy văn
• 1.1.1.4. Giao thông, thủy lợi
• 1.1.2. Điều kiện kinh tế, xã hội
• 1.1.2.1. Tình hình dân cư xung quanh trại
• 1.1.2.2. Bộ máy tổ chức của trại
• 1.1.2.3. Cơ sở vật chất của trại
• 1.2. Tình hình sản xuất nông - lâm nghiệp
• 1.2.1. Ngành chăn nuôi
• 1.2.2. Ngành trồng trọt
• 1.3. Đánh giá chung
• 1.3.1. Thuận lợi
• 1.3.2. Khó khăn
• 1.4. Nội dung, phương pháp thực hiện công tác phục vụ sản xuất
• 1.4.1. Nội dung
• 1.4.2. Biện pháp thực hiện
• 1.5. Kết quả công tác phục vụ sản xuất
• 1.5.1. Công tác chăn nuôi
• 1.5.1.1. Công tác vệ sinh chăm sóc đàn lợn
• 1.5.1.2. Công tác nuôi dưỡng
• 1.5.1.2.1. Công tác chăm sóc nái chửa
• 1.5.1.2.2. Chăm sóc lợn nái nuôi con
• 2. PHẦN 2: CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
• 2.1. Tổng quan tài liệu
• 2.2. Cơ sở khoa học
• 2.3. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.4. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 2.4.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 2.4.3. Nội dung nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi
• 2.4.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5. Kết quả và phân tích kết quả
• 2.5.1. Điều tra cơ cấu đàn lợn nái của trại qua các năm (2011-2013)
• 2.5.2. Điều tra tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung qua các năm (2011-2013)
• 2.5.3. Tỷ lệ và cường độ mắc bệnh viêm tử cung của đàn lợn nái tại trại
• 2.5.4. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung theo lứa đẻ
• 2.5.5. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung theo mùa vụ
• 2.5.6. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung theo các giống, dòng khác nhau
• 2.5.7. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung của lợn nái sau khi đẻ và sau phối
• 2.5.8. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung theo hai hình thức đẻ
• 2.5.9. Số con/lứa giữa lợn nái khỏe và lợn nái mắc bệnh viêm tử cung
• 2.5.10. Tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy giữa lợn con sinh ra từ nái khỏe và nái bị bệnh viêm tử cung
• 2.5.11. Kết quả điều trị bệnh viêm tử cung theo hai phác đồ điều trị
• 2.5.12. Một số chỉ tiêu sinh lý sinh sản của lợn nái sau điều trị
• 2.5.13. Kết luận, tồn tại và đề nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về bệnh viêm tử cung ở lợn nái

Bệnh viêm tử cung là một trong những bệnh lý phổ biến ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức sản xuất của lợn nái. Tình trạng này không chỉ làm giảm khả năng sinh sản mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể của đàn lợn. Theo số liệu từ trại giống lợn Tân Thái, tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở lợn nái thường xuyên xảy ra, đặc biệt là trong các giai đoạn sau sinh và sau phối. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời bệnh lý này là rất quan trọng nhằm bảo đảm năng suất sinh sản. Một nghiên cứu cho thấy, lợn nái mắc bệnh viêm tử cung có thể giảm từ 20% đến 50% số con/lứa so với lợn khỏe mạnh. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sản lượng mà còn gây thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi.

1.1. Nguyên nhân gây bệnh viêm tử cung

Nguyên nhân chính dẫn đến bệnh viêm tử cung ở lợn nái có thể bao gồm nhiễm khuẩn, dinh dưỡng không hợp lý, và điều kiện nuôi dưỡng không đảm bảo. Việc chăm sóc không đúng cách trong giai đoạn mang thai và sau sinh cũng là yếu tố góp phần làm gia tăng tỷ lệ mắc bệnh. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng, lợn nái thiếu dinh dưỡng, đặc biệt là thiếu vitamin và khoáng chất, dễ mắc bệnh viêm tử cung hơn. Bên cạnh đó, việc không thực hiện các biện pháp vệ sinh chuồng trại cũng là nguyên nhân phổ biến dẫn đến sự lây lan của vi khuẩn gây bệnh.

II. Ảnh hưởng của bệnh viêm tử cung đến sức sản xuất lợn nái

Bệnh viêm tử cung có ảnh hưởng tiêu cực đến sức sản xuất của lợn nái tại trại giống lợn Tân Thái, làm giảm năng suất sinh sản và chất lượng con giống. Theo số liệu thống kê, lợn nái mắc bệnh thường sinh ít con hơn, với số lượng trung bình chỉ đạt từ 6 đến 8 con/lứa, trong khi lợn khỏe mạnh có thể đạt từ 10 đến 12 con/lứa. Hơn nữa, lợn con sinh ra từ những lợn nái bị viêm tử cung thường có sức đề kháng kém, dễ mắc bệnh và tỷ lệ sống sót thấp. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sản lượng mà còn làm tăng chi phí điều trị và chăm sóc lợn con. Như vậy, việc quản lý và điều trị bệnh viêm tử cung không chỉ là trách nhiệm của người chăn nuôi mà còn là yếu tố quyết định đến sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi lợn.

2.1. Tác động kinh tế

Tác động kinh tế từ bệnh viêm tử cung đến sức sản xuất lợn nái là rất lớn. Chi phí điều trị bệnh, giảm năng suất sinh sản và tỷ lệ sống sót thấp của lợn con đều dẫn đến thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi. Một nghiên cứu tại Đồng Hỷ - Thái Nguyên cho thấy, thiệt hại do bệnh viêm tử cung có thể lên đến hàng triệu đồng mỗi năm cho mỗi lợn nái. Việc không kiểm soát tốt bệnh lý này sẽ làm giảm khả năng cạnh tranh của sản phẩm thịt lợn trên thị trường.

III. Phương pháp điều trị bệnh viêm tử cung

Để điều trị hiệu quả bệnh viêm tử cung ở lợn nái, cần áp dụng các phương pháp y tế hiện đại kết hợp với chăm sóc dinh dưỡng hợp lý. Việc sử dụng kháng sinh, thuốc kháng viêm và các biện pháp hỗ trợ như tiêm vaccine có thể giúp giảm triệu chứng và phục hồi sức khỏe cho lợn nái. Ngoài ra, việc cải thiện chế độ dinh dưỡng, đảm bảo lợn nái được cung cấp đầy đủ vitamin và khoáng chất cũng rất quan trọng trong quá trình điều trị. Theo các chuyên gia, việc theo dõi sức khỏe định kỳ và thực hiện các biện pháp vệ sinh chuồng trại cũng góp phần quan trọng trong việc ngăn ngừa bệnh tái phát.

3.1. Các biện pháp phòng ngừa

Để phòng ngừa bệnh viêm tử cung, người chăn nuôi cần chú trọng đến công tác vệ sinh chuồng trại, đảm bảo môi trường sống sạch sẽ cho lợn nái. Bên cạnh đó, việc tiêm vaccine định kỳ và bổ sung dinh dưỡng hợp lý cũng là những biện pháp hiệu quả. Một nghiên cứu đã chỉ ra rằng, lợn nái được chăm sóc tốt và có chế độ dinh dưỡng hợp lý có tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung thấp hơn 30% so với những lợn không được chăm sóc đúng cách. Do đó, việc nâng cao nhận thức và thực hiện các biện pháp phòng ngừa là rất cần thiết để bảo vệ sức khỏe cho đàn lợn nái.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Ngành chăn nuôi lợn có một vị trí quan trọng trong ngành chăn nuôi gia súc ở trên thế giới cũng như ở nước ta. Nó là nguồn cung cấp thực phẩm với tỉ trọng cao và chất lượng tốt cho con người, là nguồn cung cấp lượng phân bón khá lớn cho ngành trồng trọt, cung cấp sản phẩm cho ngành công nghiệp như da, mỡ… Trong những năm gần đây nhờ áp dụng những thành tựu tiến bộ khoa học vào sản xuất, ngành chăn nuôi lợn nước ta đã có những bước phát triển lớn như: tổng đàn lợn tăng, cơ cấu đàn lợn đa dạng, năng suất cao. Thái Nguyên là một trong những tỉnh thực hiện tốt chủ trương của Nhà nước về việc tăng cơ cấu đàn lợn, phát triển đàn lợn. Tỉnh Thái Nguyên đã có những chính sách hỗ trợ về vốn cho người nông dân để mua con giống và xây dựng cơ sở vật chất cho ngành chăn nuôi lợn.

Hiện nay chăn nuôi theo hộ gia đình ngày càng giảm, các trang trại với quy mô vừa và nhỏ xuất hiện ngày càng nhiều. Tuy nhiên việc phát triển đàn lợn đang gặp nhiều khó khăn do lợn hay mắc phải một số bệnh như: Bệnh truyền nhiễm, bệnh kí sinh trùng, các bệnh sản khoa.Trong các bệnh ở lợn nái, bệnh viêm tử cung khá phổ biến và xảy ra trong tất cả các lứa đẻ. Bệnh viêm tử cung gây ra những hậu quả: làm giảm tỷ lệ thụ thai, tăng chết thai, lưu thai, nếu bệnh nặng có thể dẫn đến mất khả sinh sản do đó ảnh hưởng đến việc tăng cơ cấu đàn lợn, giảm sự phát triển của ngành chăn nuôi và gây thiệt hại lớn cho người chăn nuôi. Trước tình hình đó, để có cơ sở khoa học đề ra các biện pháp phòng trị thích hợp và có hiệu quả, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Ảnh hưởng của bệnh viêm tử cung đến sức sản xuất của lợn nái nuôi tại trại giống lợn Tân Thái - Đồng Hỷ - Thái Nguyên và phương pháp điều trị có hiệu quả”.

18 * Mục tiêu của đề tài: - Xác định được ảnh hưởng của bệnh đến sức sản xuất của lợn nái. - Đánh giá hiệu quả của 2 phác đồ điều trị. Tổng quan tài liệu 2. Cơ sở khoa học 2.

Cấu tạo, chức năng đường sinh dục của lợn nái a. Bộ phận sinh dục bên ngoài gồm: âm môn, âm vật và tiền đình. - Âm môn, hay còn gọi là âm hộ (Vulva), nằm dưới hậu môn. Bên ngoài có hai môi (Labia vulvae).

Nối liền hai môi bằng hai mép (Bima vulvae). Bờ bên môi của âm môn có sắc tố đen, nhiều tuyến tiết chất nhờn và tuyến tiết mồ hôi. - Âm vật (Clitoris), giống như dương vật được thu nhỏ lại. Bên trong có các thể hổng.

Trên âm vật có nếp da tạo ra mu âm vật (Praepatium clitoridis). - Tiền đình (Vestibulum vaginae sinus progenitalis), là giới hạn giữa âm môn và âm đạo. Trong tiền đình có màng trinh, phía trước màng trinh là âm môn, phía sau màng trinh là âm đạo. Màng trinh có các sợi đàn hồi ở giữa và do hai lá niêm mạc gấp thành một nếp.

Sau màng trinh có lỗ niệu đạo. Bộ phận sinh dục bên trong gồm: âm đạo, tử cung, buồng trứng và ống dẫn trứng. - Âm đạo (Vagina), trước là cổ tử cung, phía sau là tiền đình có màng trinh (Hymen) che lỗ âm đạo. Âm đạo là một ống tròn để chứa cơ quan sinh dục khi giao phối, đồng thời là bộ phận cho thai đi ra ngoài trong quá trình sinh đẻ.

Cấu tạo âm đạo chia ba lớp: + Lớp liên kết ở ngoài + Lớp cơ trơn: cơ dọc ở ngoài, cơ vòng bên trong. Các lớp cơ âm đạo liên kết với các cơ ở cổ tử cung. + Lớp niêm mạc: có nhiều tế bào thượng bì, gấp nếp dọc hai bên nhiều hơn ở giữa. - Tử cung (Uterus): có cấu tạo phù hợp với chức năng phát triển và dinh dưỡng bào thai.

Trứng được thụ tinh ở ống dẫn trứng rồi trở về tử cung làm tổ, ở 19 đây hợp tử phát triển là nhờ chất dinh dưỡng từ cơ thể mẹ thông qua lớp niêm mạc tử cung cung cấp. Tử cung còn có nhiệm vụ đẩy thai ra ngoài. Tử cung được cấu tạo bởi 3 lớp: + Ngoài cùng là tổ chức liên kết (Perimetrium) + Lớp cơ trơn (Myometrium): giữ vai trò quan trọng trong việc đẩy thai ra ngoài. Lớp cơ trơn tử cung là lớp cơ trơn khỏe nhất trong cơ thể.

Bên trong các cơ trơn có những sợi liên kết đàn hồi và tĩnh mạch lớn. Các lớp cơ đó đan vào nhau làm cho tử cung chắc, tính đàn hồi cao. + Lớp niêm mạc tử cung (Endometrium): màu hồng, được phủ lên bằng những tế bào biểu mô kéo dài thành lông nhung. Xen kẽ giữa các tế bào biểu mô là các tuyến tiết chất nhầy.

Chất nhầy được gạt về cổ tử cung khi các lông rung động. Tử cung của lợn thuộc loại tử cung phân nhánh (Uterus Bicorus). Tử cung được chia làm ba phần: cổ, thân và sừng tử cung. Sừng tử cung thông với ống dẫn trứng.

Cổ tử cung thông với âm đạo. Tử cung nằm trong xoang chậu, phía trên là trực tràng, phía dưới là bàng quang. Tử cung lợn rất dài, trong đó thân tử cung ngắn, hai sừng tử cung dài. Cổ tử cung lợn dài, tròn, không có gấp nếp dễ cho thụ tinh nhân tạo hơn trâu bò.

- Buồng trứng (Ovarium), gồm một đôi. Bên ngoài là một lớp màng liên kết sợi chắc như màng bao dịch hoàn, bên trong chia làm hai miền: miền vỏ và miền tủy, hai miền đó được cấu tạo bằng lớp mô liên kết sợi xốp tạo ra cho buồng trứng một chất đệm (Stromaovaris). Ở miền tủy có nhiều mạch máu và tổ chức xốp cũng dày hơn. Miền vỏ có tác dụng về sinh dục vì ở đó xảy ra quá trình trứng chín và rụng trứng.

- Ống dẫn trứng: còn gọi là vòi Fallop, nằm ở màng treo buồng trứng. Khi có tinh trùng vào đường sinh dục của gia súc cái, tế bào trứng có thể bị đứng lại ở các đoạn khác nhau của ống đẫn trứng - Ống dẫn trứng được chia thành hai đoạn: + Đoạn ống dẫn trứng phía buồng trứng: phần đầu trên thông với xoang bụng ở gần buồng trứng, được phát triển to tạo thành một cái phễu để hứng tế bào trứng. Loa kèn có nhiều tua, nhung mao rung động để hứng tế 20 bào trứng. Quá trình thụ tinh thường xảy ra khi trứng và tinh trùng gặp nhau ở 1/3 phía trên ống dẫn trứng.

+ Đoạn ống dẫn trứng phía sừng tử cung: gắn với mút sừng tử cung. Đoạn này phía ngoài là lớp liên kết sợi, được kéo dài từ màng treo buồng trứng. Ở giữa là hai lớp cơ, cơ vòng phía trong, cơ dọc phía ngoài. Trong cùng là lớp niêm mạc làm nhiệm vụ tiết niêm dịch.

Phía trên lớp niêm mạc có lớp nhung mao luôn rung động để đẩy tế bào trứng hay hợp tử xuống tử cung làm tổ. Cấu tạo ống dẫn trứng (vòi Fallop) gồm có phễu, phần rộng và phần eo. Phễu mở ra để tiếp nhận noãn và có những sợi lông nhung để tăng diện tích tiếp xúc với buồng trứng khi xuất noãn. Phễu tiếp nối với phần rộng.

Phần rộng chiếm khoảng 1/2 chiều dài của ống dẫn trứng, đường kính tương đối lớn và mặt trong có nhiều nếp gấp với tế bào biểu mô có lông nhỏ. Phần eo nối tiếp sừng tử cung, nó có thành dày hơn phần rộng và ít nếp gấp hơn. Vai trò cơ bản của ống dẫn trứng là vận chuyển trứng và tinh trùng đến nơi thụ tinh trong ống dẫn trứng (1/3 phía trên ống dẫn trứng), tiết các chất để nuôi dưỡng trứng, duy trì sự sống và gia tăng khả năng sống của tinh trùng, tiết các chất nuôi dưỡng phôi trong vài ngày trước khi phôi đi vào tử cung. Sinh lý sinh dục của lợn nái.

Sự thành thục về tính Khi cơ quan sinh dục của gia súc cái phát triển đến mức độ hoàn thiện, buồng trứng có bao noãn chín, có trứng rụng và trứng có khả năng thụ thai, tử cung biến đổi theo, đủ điều kiện cho thai phát triển trong tử cung. Những dấu hiệu động dục xuất hiện đối với gia súc như vậy gọi là sự thành thục về tính và sự thành thục về tính thường đến sớm hơn sự thành thục về thể vóc. Tuỳ thuộc vào từng loài gia súc khác nhau mà thời gian thành thục về tính khác nhau. Tuổi thành thục về tính của lợn khoảng 6 tháng, giới hạn dao động từ 4-8 tháng.

Theo Trần Tiến Dũng và cộng sự (2002) [3] ở lợn tuổi thành thục tính là 6 - 8 tháng. 21 Mặt khác, tuổi thành thục tính sớm hơn tuổi thành thục về thể vóc. Vì vậy để đảm bảo sự sinh trưởng và phẩm chất giống ở thế hệ sau nên cho gia súc giao phối sau khi đã hoàn toàn thành thục về tính và trước thời gian thành thục về thể vóc. Tuy nhiên, không nên cho lợn phối giống quá muộn vì nó ảnh hưởng đến thế hệ sau của chúng.

Theo Phạm Hữu Doanh và cs (2009) [2] thì tuổi phối giống lần đầu cho lợn cái tốt nhất là lúc 8 tháng tuổi và khối lượng là ≥ 70 kg hoặc ở 9 tháng tuổi với khối lượng là 80 - 90 kg. Các yếu tố ảnh hưởng đến thành thục tính: + Giống: các giống gia súc khác nhau thì tuổi thành thục về tính cũng khác nhau, sự thành thục về tính ở những gia súc có tầm vóc nhỏ thường sớm hơn gia súc có tầm vóc lớn. Các giống lợn nội tuổi thành thục về tính là 4 - 5 tháng, các giống lợn Landrace, Yorkshire tuổi thành thục về tính là 6-7 tháng. Theo Phạm Hữu Doanh và cs (2009) [2] thì tuổi thành thục tính ở lợn lai muộn hơn lợn cái nội thuần chủng (Ỉ, Móng Cái ) thường ở tháng thứ 4, thứ 5 (120 - 150 ngày tuổi).

Lợn F1thường động dục lần đầu ở 6 tháng tuổi, lợn ngoại 6 - 8 tháng tuổi. + Dinh dưỡng và cách thức nuôi dưỡng: Nguyễn Tấn Anh (1998) [1], cho biết kinh nghiệm từ thực tiễn chăn nuôi Hoa Kỳ, để duy trì năng suất sinh sản cao thì cần chú ý tới nhu cầu dinh dưỡng và cách thức nuôi dưỡng. Cho ăn tự do đến khi đạt khối lượng 80-90 kg, sau đó cho ăn hạn chế đến lúc phối giống (ở chu kỳ động dục thứ 2 hoặc thứ 3). Hoặc có thể điều chỉnh để khối lượng cơ thể đạt 120 - 140 kg ở chu kỳ động dục thứ 3 và cho phối giống.