Nghiên cứu bệnh do virus ca rê gây ra ở chó tại phòng khám thú y thành phố Yên Bái

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu bệnh do virus ca rê ở chó tại phòng khám thú y Yên Bái, phân tích triệu chứng, chẩn đoán và điều trị hiệu quả.

• Tác giả: Lại Thị Nguyễn
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Ngân
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên Cứu Bệnh Do Virus Ca Rê Gây Ra Ở Chó Đến Khám Và Điều Trị Tại Phòng Khám Thú Y Thành Phố Yên Bái, Tỉnh Yên Bái
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ thú y
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Yên Bái

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Một số tư liệu về loài chó
• 2.1.1. Nguồn gốc loài chó
• 2.1.2. Một số giống chó chính trên thế giới
• 2.1.3. Một số giống chó nuôi ở Việt Nam
• 2.1.3.1. Các giống chó địa phương
• 2.1.3.2. Một số giống chó nhập ngoại
• 2.1.4. Một số đặc điểm sinh lý của chó
• 2.1.4.1. Thân nhiệt (oC)
• 2.1.4.2. Tần số hô hấp (số lần thở/phút)
• 2.1.4.3. Tần số tim (lần/phút)
• 2.1.4.4. Một vài chỉ tiêu sinh lý, sinh hóa máu trên chó trưởng thành
• 2.1.5. Bệnh Ca rê ở chó
• 2.1.5.1. Đặc điểm dịch tễ của bệnh Ca rê
• 2.1.5.1.1. Phân bố địa lý của bệnh
• 2.1.5.1.2. Loài vật mắc bệnh
• 2.1.5.1.3. Lứa tuổi mắc bệnh
• 2.1.5.1.4. Mùa vụ nhiễm bệnh
• 2.1.5.1.5. Truyền nhiễm học
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng, địa điểm, thời gian nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Địa điểm nghiên cứu
• 3.1.3. Thời gian nghiên cứu
• 3.2. Vật liệu và dụng cụ nghiên cứu
• 3.2.1. Động vật và các loại mẫu nghiên cứu
• 3.2.2. Dụng cụ và hóa chất thí nghiệm
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.3.1. Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ học của bệnh Ca rê trên chó đến khám tại phòng khám thú y thành phố Yên Bái
• 3.3.2. Nghiên cứu đặc điểm bệnh lý của bệnh Ca rê trên chó
• 3.3.3. Xây dựng phác đồ hỗ trợ điều trị bệnh Ca rê trên chó
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp điều tra dịch tễ học
• 3.4.2. Phương pháp khám lâm sàng
• 3.4.3. Phương pháp lấy máu để kiểm tra các chỉ tiêu
• 3.4.4. Phương pháp xác định bệnh bằng test CDV Ag
• 3.4.5. Phương pháp nghiên cứu tỷ lệ mắc bệnh Care theo giống chó
• 3.4.6. Phương pháp nghiên cứu tỷ lệ mắc bệnh Ca rê theo lứa tuổi
• 3.4.7. Phương pháp nghiên cứu tỷ lệ mắc bệnh Ca rê theo mùa
• 3.4.8. Phương pháp mổ khám quan sát các tổn thương đại thể
• 3.4.9. Phương pháp làm tiêu bản vi thể
• 3.4.10. Phương pháp xử lí số liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ của bệnh Ca rê trên chó đến khám và chữa bệnh tại phòng khám thú y
• 4.1.1. Tình hình mắc bệnh ở chó đến khám và chữa bệnh tại phòng khám thú y
• 4.1.2. Kết quả chẩn đoán bệnh Ca rê trong tổng số chó mắc bệnh truyền nhiễm đến khám và chữa bệnh tại phòng khám thú y
• 4.1.3. Tỷ lệ chó mắc và chết khi do bệnh Ca rê
• 4.1.4. Tỷ lệ chó mắc bệnh Ca rê theo giống
• 4.1.5. Tỷ lệ chó mắc bệnh Ca rê theo lứa tuổi
• 4.1.6. Tỷ lệ chó mắc bệnh Ca rê theo mùa
• 4.1.7. Tỷ lệ chó mắc bệnh Ca rê theo tính biệt
• 4.1.8. Tỷ lệ chó mắc bệnh Ca rê ở chó được tiêm phòng và chó chưa tiêm phòng
• 4.2. Nghiên cứu một số đặc điểm bệnh lý ở chó mắc bệnh Ca rê
• 4.2.1. Triệu chứng lâm sàng của chó mắc bệnh Ca rê
• 4.2.2. Kết quả nghiên cứu chỉ tiêu sinh lý máu ở chó mắc bệnh Ca rê
• 4.2.3. Bệnh tích đại thể
• 4.2.4. Bệnh tích vi thể chủ yếu của chó mắc bệnh Ca rê
• 4.3. Nghiên cứu phác đồ hỗ trợ điều trị bệnh Ca rê ở chó
• 4.3.1. Kết quả hỗ trợ điều trị bệnh Ca rê theo 2 phác đồ
• 4.4. Biện pháp phòng bệnh
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• 5.1. Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ của bệnh Ca rê ở chó đến khám và chữa bệnh tại phòng khám thú y
• 5.2. Nghiên cứu một số đặc điểm bệnh lý của bệnh Ca rê ở chó
• 5.3. Nghiên cứu phác đồ điều trị bệnh Ca rê ở chó
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về bệnh virus Ca rê ở chó

Bệnh virus Ca rê, hay còn gọi là bệnh Ca rê ở chó, là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất đối với loài chó. Bệnh do virus Ca rê (canine distemper virus) gây ra, ảnh hưởng đến nhiều hệ thống trong cơ thể chó, bao gồm hệ hô hấp, tiêu hóa và thần kinh. Tại Việt Nam, bệnh này đã được phát hiện từ năm 1920 và đã gây ra nhiều thiệt hại cho đàn chó nuôi. Tỷ lệ tử vong do bệnh này rất cao, đặc biệt ở những con chó chưa được tiêm phòng. Việc nghiên cứu và hiểu rõ về bệnh Ca rê là rất cần thiết để có biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả. Tại phòng khám thú y Yên Bái, việc nghiên cứu bệnh Ca rê không chỉ giúp nâng cao nhận thức của người nuôi chó mà còn cung cấp thông tin quan trọng cho các bác sĩ thú y trong việc chẩn đoán và điều trị.

1.1. Tính cấp thiết của nghiên cứu

Bệnh Ca rê là một trong những bệnh truyền nhiễm phổ biến nhất ở chó, gây ra nhiều thiệt hại cho người nuôi. Tại Yên Bái, phong trào nuôi chó đang gia tăng, nhưng kiến thức về bệnh Ca rê còn hạn chế. Việc nghiên cứu bệnh này sẽ giúp người nuôi chó hiểu rõ hơn về triệu chứng, cách phòng ngừa và điều trị, từ đó giảm thiểu thiệt hại do bệnh gây ra. Nghiên cứu này cũng sẽ cung cấp dữ liệu cho các bác sĩ thú y trong việc chẩn đoán và điều trị bệnh Ca rê, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho chó.

II. Đặc điểm dịch tễ học của bệnh Ca rê

Đặc điểm dịch tễ học của bệnh Ca rê rất đa dạng và phức tạp. Bệnh này có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi của chó, nhưng thường gặp nhất ở chó con từ 3 tháng đến 1 năm tuổi. Virus Ca rê có khả năng lây lan mạnh mẽ qua các chất bài tiết như nước tiểu, phân và dịch tiết từ mũi. Bệnh thường bùng phát mạnh mẽ trong những tháng có thời tiết ẩm ướt, đặc biệt là vào mùa xuân và mùa hè. Tại Yên Bái, việc theo dõi và ghi nhận tình hình dịch tễ học của bệnh Ca rê là rất quan trọng để có biện pháp phòng ngừa kịp thời. Các nghiên cứu cho thấy rằng tỷ lệ mắc bệnh ở chó chưa được tiêm phòng cao hơn nhiều so với chó đã được tiêm phòng. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiêm phòng cho chó để ngăn ngừa sự lây lan của virus.

2.1. Phân bố địa lý và lứa tuổi mắc bệnh

Bệnh Ca rê đã được ghi nhận ở nhiều nơi trên thế giới, bao gồm cả Việt Nam. Tại Yên Bái, bệnh này thường xảy ra ở chó nuôi trong các hộ gia đình. Lứa tuổi mắc bệnh chủ yếu là chó con từ 3 tháng đến 1 năm tuổi, do hệ miễn dịch của chúng còn yếu. Việc nắm rõ đặc điểm dịch tễ học này sẽ giúp các bác sĩ thú y và người nuôi chó có những biện pháp phòng ngừa hiệu quả hơn, như tiêm phòng đúng lịch và theo dõi sức khỏe cho chó.

III. Triệu chứng và chẩn đoán bệnh Ca rê

Triệu chứng của bệnh Ca rê rất đa dạng và có thể dễ dàng bị nhầm lẫn với các bệnh khác. Các triệu chứng lâm sàng bao gồm sốt, chảy nước mũi, ho, tiêu chảy, và các triệu chứng thần kinh như co giật. Việc chẩn đoán bệnh Ca rê thường dựa vào triệu chứng lâm sàng và các xét nghiệm trong phòng thí nghiệm. Các bác sĩ thú y cần phải có kiến thức vững vàng về triệu chứng của bệnh để có thể chẩn đoán chính xác và kịp thời. Việc phát hiện sớm bệnh sẽ giúp tăng khả năng điều trị thành công và giảm thiểu tỷ lệ tử vong ở chó mắc bệnh.

3.1. Phương pháp chẩn đoán

Chẩn đoán bệnh Ca rê thường được thực hiện thông qua việc quan sát triệu chứng lâm sàng và thực hiện các xét nghiệm như test CDV Ag. Việc sử dụng các phương pháp chẩn đoán hiện đại sẽ giúp tăng độ chính xác trong việc xác định bệnh. Ngoài ra, việc thu thập thông tin về tiền sử tiêm phòng và tình trạng sức khỏe của chó cũng rất quan trọng trong quá trình chẩn đoán. Các bác sĩ thú y cần phải kết hợp nhiều phương pháp để đưa ra chẩn đoán chính xác nhất.

IV. Phòng và điều trị bệnh Ca rê

Việc phòng ngừa bệnh Ca rê là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe cho chó. Tiêm phòng là biện pháp hiệu quả nhất để ngăn ngừa bệnh này. Ngoài ra, việc chăm sóc sức khỏe cho chó, bao gồm chế độ dinh dưỡng hợp lý và giữ gìn vệ sinh môi trường sống cũng góp phần quan trọng trong việc phòng ngừa bệnh. Khi chó mắc bệnh, việc điều trị cần được thực hiện kịp thời và đúng cách. Các phác đồ điều trị cần được xây dựng dựa trên triệu chứng lâm sàng và tình trạng sức khỏe của từng con chó. Việc áp dụng các biện pháp hỗ trợ điều trị như truyền dịch và sử dụng thuốc kháng virus cũng rất cần thiết.

4.1. Biện pháp phòng bệnh

Để phòng ngừa bệnh Ca rê, việc tiêm phòng cho chó là biện pháp quan trọng nhất. Các chủ nuôi cần đảm bảo chó của mình được tiêm phòng đầy đủ và đúng lịch. Ngoài ra, việc giữ gìn vệ sinh môi trường sống cho chó cũng rất cần thiết. Các chủ nuôi nên thường xuyên vệ sinh nơi ở của chó, tránh để chó tiếp xúc với các chó lạ có dấu hiệu bệnh. Việc nâng cao nhận thức của người nuôi chó về bệnh Ca rê cũng góp phần quan trọng trong việc phòng ngừa bệnh này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bệnh Ca rê ở chó là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất, gây tỷ lệ tử vong cao và thiệt hại lớn cho ngành chăn nuôi thú y. Tại Việt Nam, bệnh được phát hiện từ năm 1920 và hiện nay vẫn lưu hành rộng rãi ở hầu hết các tỉnh, thành phố. Theo thống kê tại Phòng khám thú y thành phố Yên Bái trong giai đoạn từ tháng 7/2020 đến tháng 6/2021, tỷ lệ chó mắc bệnh truyền nhiễm chiếm khoảng 60,4% trong tổng số chó đến khám, trong đó bệnh Ca rê chiếm 15,42% số ca bệnh truyền nhiễm. Bệnh xảy ra phổ biến ở các giống chó nội, chó ngoại và chó lai, với tỷ lệ mắc cao nhất ở lứa tuổi từ 2 đến 6 tháng và thường bùng phát vào mùa xuân, khi thời tiết chuyển mùa và độ ẩm cao.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định đặc điểm dịch tễ và bệnh lý của bệnh Ca rê trên chó đến khám và điều trị tại Phòng khám thú y thành phố Yên Bái, từ đó xây dựng phác đồ hỗ trợ điều trị hiệu quả và đề xuất các biện pháp phòng bệnh phù hợp. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian một năm, từ tháng 7/2020 đến tháng 6/2021, tập trung tại thành phố Yên Bái, tỉnh Yên Bái. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả chẩn đoán, điều trị và phòng ngừa bệnh Ca rê, góp phần giảm thiểu thiệt hại kinh tế và bảo vệ sức khỏe vật nuôi trên địa bàn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về dịch tễ học bệnh truyền nhiễm, đặc biệt là bệnh Ca rê do virus Canine Distemper Virus (CDV) gây ra. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết dịch tễ học mô tả và phân tích: Giúp xác định tỷ lệ mắc bệnh theo các yếu tố như giống chó, lứa tuổi, mùa vụ và địa điểm, từ đó phân tích các yếu tố nguy cơ liên quan.
• Mô hình sinh bệnh học virus Ca rê: Mô tả cơ chế xâm nhập, phát triển và gây bệnh của virus CDV trong cơ thể chó, bao gồm các giai đoạn ủ bệnh, biểu hiện lâm sàng và tổn thương mô học.

Các khái niệm chuyên ngành quan trọng bao gồm: virus Ca rê, tỷ lệ mắc bệnh, tỷ lệ tử vong, triệu chứng lâm sàng, bệnh tích đại thể và vi thể, miễn dịch chủ động và thụ động, phác đồ điều trị hỗ trợ.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ các chó nghi mắc bệnh Ca rê đến khám và điều trị tại Phòng khám thú y thành phố Yên Bái trong khoảng thời gian từ tháng 7/2020 đến tháng 6/2021. Tổng số mẫu nghiên cứu là 1.192 chó, trong đó có 720 chó mắc bệnh truyền nhiễm, 111 chó được xác định mắc bệnh Ca rê qua test chẩn đoán nhanh CDV Ag.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phân tích dịch tễ học mô tả và phân tích thống kê: Sử dụng phần mềm Excel 2007 và Minitab 16 để xử lý số liệu, so sánh tỷ lệ mắc bệnh theo địa điểm, giống chó, lứa tuổi, mùa vụ và tình trạng tiêm phòng.
• Khám lâm sàng và xét nghiệm sinh lý máu: Đo các chỉ tiêu như nhiệt độ, tần số hô hấp, tần số tim, số lượng hồng cầu, bạch cầu và công thức bạch cầu.
• Chẩn đoán bằng test CDV Ag: Phát hiện kháng nguyên virus Ca rê trong dịch mắt, dịch mũi.
• Mổ khám và làm tiêu bản vi thể: Quan sát tổn thương đại thể và vi thể trên các cơ quan như phổi, ruột, hạch lympho, não.
• Phác đồ điều trị hỗ trợ: So sánh hiệu quả của hai phác đồ điều trị khác nhau về tỷ lệ hồi phục và tử vong.

Cỡ mẫu nghiên cứu được lựa chọn dựa trên số lượng chó đến khám trong thời gian nghiên cứu, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ mắc bệnh Ca rê: Trong tổng số 720 chó mắc bệnh truyền nhiễm, có 111 chó mắc bệnh Ca rê, chiếm tỷ lệ 15,42%. Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất tại phường Yên Ninh (16,96%) và thấp nhất tại phường Hồng Hà (12,39%). Sự khác biệt tỷ lệ mắc bệnh giữa các địa điểm không quá lớn (P > 0,05) nhưng phản ánh sự khác biệt trong công tác chăm sóc và tiêm phòng.

2. Tỷ lệ tử vong do Ca rê: Trong số 111 chó mắc bệnh, có 81 chó tử vong, tỷ lệ tử vong trung bình là 72,97%. Tỷ lệ tử vong cao nhất tại phường Đồng Tâm (84,38%) và thấp nhất tại xã Nguyễn Thái Học (40%). Tỷ lệ tử vong cao cho thấy tính nguy hiểm của bệnh và sự cần thiết của điều trị kịp thời.

3. Tỷ lệ mắc bệnh theo giống chó: Chó ngoại có tỷ lệ mắc bệnh Ca rê cao hơn chó nội, với các giống nhỏ như Fox và Chihuahua có tỷ lệ mắc lần lượt là 28,89% và 24,17%, trong khi các giống lớn như Berger và Rottweiler có tỷ lệ thấp hơn (4,13% và 3,40%).

4. Tỷ lệ mắc bệnh theo lứa tuổi và mùa vụ: Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất ở lứa tuổi 2-6 tháng (khoảng 14,5%) và mùa xuân (14,36%), phù hợp với đặc điểm miễn dịch thụ động giảm và điều kiện thời tiết thuận lợi cho virus phát triển.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy bệnh Ca rê vẫn là mối đe dọa lớn đối với đàn chó tại Yên Bái, với tỷ lệ mắc và tử vong cao. Nguyên nhân chính là do sự thiếu hiểu biết và chưa chú trọng tiêm phòng vắc xin của người nuôi, đặc biệt ở các khu vực có điều kiện kinh tế thấp hơn. Tỷ lệ mắc bệnh cao ở chó ngoại và chó nhỏ có thể do hệ miễn dịch yếu hơn và điều kiện chăm sóc khác biệt.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, tỷ lệ mắc và tử vong tại Yên Bái tương đương hoặc cao hơn, phản ánh sự cần thiết của các biện pháp phòng chống hiệu quả hơn. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ mắc bệnh theo địa điểm, giống chó, lứa tuổi và mùa vụ, cũng như bảng so sánh tỷ lệ tử vong giữa các phường xã.

Các tổn thương đại thể và vi thể quan sát được phù hợp với mô tả trong tài liệu, bao gồm viêm phổi, viêm ruột, sưng hạch lympho và tổn thương thần kinh. Triệu chứng lâm sàng đa dạng, từ sốt, ho, tiêu chảy đến các biểu hiện thần kinh, làm cho việc chẩn đoán lâm sàng gặp nhiều khó khăn, do đó test chẩn đoán nhanh CDV Ag là công cụ hữu hiệu.

Phác đồ điều trị hỗ trợ với việc bổ sung dịch truyền, kháng sinh, vitamin và thuốc an thần đã giúp giảm tỷ lệ tử vong, tuy nhiên hiệu quả còn phụ thuộc vào thời điểm phát hiện và điều trị.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác tiêm phòng vắc xin định kỳ: Động viên người nuôi chó thực hiện tiêm phòng đầy đủ, đặc biệt cho chó con từ 2 tháng tuổi trở lên, nhằm giảm tỷ lệ mắc bệnh Ca rê. Chủ thể thực hiện là các cơ sở thú y và chính quyền địa phương, với mục tiêu đạt tỷ lệ tiêm phòng trên 90% trong vòng 1 năm.

2. Nâng cao nhận thức cộng đồng về chăm sóc và phòng bệnh: Tổ chức các chương trình tuyên truyền, tập huấn kỹ thuật nuôi dưỡng, vệ sinh và phát hiện sớm triệu chứng bệnh cho người nuôi chó tại các xã, phường. Thời gian thực hiện trong 6 tháng đầu năm, do các tổ chức thú y và ban ngành địa phương phối hợp thực hiện.

3. Phát triển và ứng dụng rộng rãi phương pháp chẩn đoán nhanh CDV Ag: Trang bị thiết bị và đào tạo kỹ thuật viên tại các phòng khám thú y để chẩn đoán sớm, chính xác bệnh Ca rê, giúp can thiệp kịp thời. Mục tiêu triển khai trong 12 tháng tới.

4. Xây dựng phác đồ điều trị chuẩn và theo dõi hiệu quả điều trị: Áp dụng phác đồ điều trị hỗ trợ đã nghiên cứu, đồng thời thu thập dữ liệu để đánh giá và điều chỉnh phù hợp với điều kiện thực tế. Chủ thể là các phòng khám thú y, thực hiện liên tục và báo cáo định kỳ.

5. Tăng cường công tác giám sát dịch tễ và nghiên cứu bổ sung: Thiết lập hệ thống giám sát bệnh Ca rê tại địa phương, thu thập số liệu liên tục để phát hiện sớm các ổ dịch và đánh giá hiệu quả các biện pháp phòng chống. Thời gian triển khai trong vòng 2 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các bác sĩ thú y và nhân viên phòng khám thú y: Nghiên cứu cung cấp thông tin chi tiết về đặc điểm dịch tễ, triệu chứng lâm sàng và phác đồ điều trị bệnh Ca rê, giúp nâng cao hiệu quả chẩn đoán và điều trị tại cơ sở.

2. Người nuôi chó và cộng đồng chăn nuôi: Hiểu rõ về bệnh Ca rê, cách phòng ngừa và chăm sóc chó, từ đó giảm thiểu thiệt hại do bệnh gây ra, nâng cao chất lượng đàn chó nuôi.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Thú y: Tài liệu tham khảo khoa học về virus Ca rê, phương pháp nghiên cứu dịch tễ và bệnh lý, hỗ trợ cho các đề tài nghiên cứu tiếp theo.

4. Cơ quan quản lý và chính quyền địa phương: Cung cấp cơ sở dữ liệu và đề xuất chính sách phòng chống dịch bệnh, xây dựng kế hoạch tiêm phòng và giám sát dịch tễ hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

1. Bệnh Ca rê ở chó là gì và nguyên nhân gây bệnh?
   Bệnh Ca rê là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Canine Distemper Virus (CDV) gây ra, ảnh hưởng đến hệ hô hấp, tiêu hóa và thần kinh của chó. Virus lây lan qua tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với dịch tiết của chó bệnh.

2. Làm thế nào để chẩn đoán bệnh Ca rê chính xác?
   Chẩn đoán dựa trên triệu chứng lâm sàng kết hợp với test chẩn đoán nhanh CDV Ag phát hiện kháng nguyên virus trong dịch mắt hoặc dịch mũi. Xét nghiệm máu và mổ khám cũng hỗ trợ chẩn đoán.

3. Tỷ lệ mắc và tử vong do bệnh Ca rê như thế nào?
   Tỷ lệ mắc bệnh trong nghiên cứu là khoảng 15,42% trong số chó mắc bệnh truyền nhiễm, tỷ lệ tử vong lên đến gần 73%, cho thấy bệnh rất nguy hiểm nếu không được điều trị kịp thời.

4. Có thể phòng ngừa bệnh Ca rê bằng cách nào?
   Tiêm phòng vắc xin định kỳ cho chó là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất. Ngoài ra, vệ sinh chuồng trại, cách ly chó bệnh và chăm sóc dinh dưỡng tốt cũng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh.

5. Phác đồ điều trị bệnh Ca rê gồm những gì?
   Phác đồ điều trị hỗ trợ bao gồm truyền dịch, dùng kháng sinh chống bội nhiễm, thuốc hạ sốt, vitamin và thuốc an thần. Điều trị sớm giúp giảm tỷ lệ tử vong và tăng khả năng hồi phục.

Kết luận

• Bệnh Ca rê là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm với tỷ lệ mắc 15,42% và tỷ lệ tử vong gần 73% tại Phòng khám thú y thành phố Yên Bái trong năm nghiên cứu.
• Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất ở chó ngoại, chó nhỏ và lứa tuổi 2-6 tháng, đặc biệt vào mùa xuân.
• Triệu chứng lâm sàng đa dạng, tổn thương đại thể và vi thể phù hợp với mô tả trong tài liệu chuyên ngành.
• Phác đồ điều trị hỗ trợ đã giúp cải thiện tỷ lệ sống sót, nhưng cần can thiệp sớm và đồng bộ các biện pháp phòng bệnh.
• Đề xuất tăng cường tiêm phòng, nâng cao nhận thức cộng đồng, ứng dụng chẩn đoán nhanh và giám sát dịch tễ để kiểm soát bệnh hiệu quả.

Tiếp theo, cần triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời mở rộng nghiên cứu về đặc điểm di truyền của virus Ca rê và hiệu quả vắc xin trên địa bàn. Mời các cơ sở thú y, nhà nghiên cứu và người nuôi chó cùng phối hợp thực hiện để bảo vệ sức khỏe vật nuôi và phát triển ngành chăn nuôi bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Một số tư liệu về loài chó 1. Nguồn gốc loài chó Theo một số nghiên cứu của các nhà khoa học thì tổ tiên của loài chó nhà hiện nay là một số loài chó sói sống hoang dã ở các vùng sinh thái khác nhau trên thế giới. Cách đây khoảng 15.000 năm con người đã thuần hoá với mục đích phục vụ cho việc săn bắt, sau đó là giữ nhà và là bạn với con người.

Tại Việt Nam, theo các nhà khảo cổ học, chó được nuôi từ trung kỳ đồ đá mới, khoảng 3000 - 4000 năm trước công nguyên (cách đây 5 - 6 nghìn năm). Tập hợp những giống chó nhà được nuôi hiện nay trên thế giới có khoảng 400 giống, được gọi chung là loài chó nhà (Canis familiaris), thuộc họ chó (Canidae), bộ ăn thịt (Carnivora), lớp động vật có vú (Mammilia). Chó là loài động vật rất gần gũi với con người, chúng có thể làm được nhiều công việc khác nhau như dẫn đường cho người mù hay chó nghiệp vụ. Ngày nay chó được quan tâm, chăm sóc và đặc biệt là được chú ý hơn trong việc phòng và trị bệnh.

Một số giống chó chính trên thế giới Trên thế giới có khoảng 150 giống chó và được chia thành 7 nhóm: Chó thông minh, chó làm việc, chó thể thao, chó săn, chó chăn giữ gia súc, chó cảnh. Một số giống chó nuôi ở Việt Nam 1. Các giống chó địa phương Theo Nguyễn Văn Thanh và cs. (2012) các giống chó địa phương được nuôi phổ biến bao gồm: - Giống chó Vàng: Đây là giống chó nuôi phổ biến nhất, có tầm vóc trung bình, cao 50 - 55cm, nặng 12 - 15kg, là giống chó săn được nuôi để giữ nhà, săn thú và làm thực phẩm.

Chó phối giống được ở độ tuổi 15 - 18 tháng. Luan van 4 Chó cái sinh sản được ở độ tuổi 12 - 14 tháng. Mỗi lứa chó cái đẻ 4 - 7 con, trung bình 5 con. - Giống chó H'Mông: Sống ở miền núi cao, được dùng giữ nhà và săn thú, có tầm vóc lớn hơn chó Vàng, chiều cao 55 - 60cm, nặng 18 - 20kg.

Chó đực phối giống được ở 16 - 18 tháng tuổi, chó cái sinh sản ở độ tuổi 12 - 15 tháng. Chó cái mỗi lứa đẻ 5 - 8 con, trung bình 6 con. - Giống chó Phú Quốc: Màu nâu xám, bụng thon, trên lưng lông mọc có hình xoắn, hay lật theo kiểu rẽ "ngôi", lông vàng xám có các đường kẻ chạy dọc theo thân, tầm vóc tương tự chó Lào. Chó cao 60 - 65cm; nặng 20 - 25kg.

Chó đực phối giống được ở độ tuổi 15 - 18 tháng. Chó cái sinh sản ở độ tuổi 12 - 15 tháng. Mỗi lứa chó cái đẻ 4 - 6 con, trung bình 5 con. Chó Phú Quốc được xếp vào loại chó quý ở Việt Nam, nó có đặc tính là rất trung thành với chủ.

Một số giống chó nhập ngoại - Giống chó Berger Đức: Berger Đức (German sheperd) còn có các tên gọi khác" Alratian, Deutsthe, Shaperhund; có nguồn gốc từ Đức, được nhập vào nước ta từ những năm 1960 do Bộ nội vụ (nay là Bộ Công An). Chó có tầm vóc tương đối lớn so với các giống chó nước ta, dài 110 - 112cm, cao từ 56 - 65cm đối với chó đực và từ 62 - 66cm đối với chó cái; trọng lượng từ 28 - 37kg. Bộ lông ngắn, mềm, màu đen sẫm ở thân và mõm, đầu, ngực và bốn chân có màu vàng sẫm. Người ta thường dùng giống chó này làm chó nghiệp vụ trong lực lượng cảnh sát hình sự và bảo vệ an ninh biên giới trong bộ đội biên phòng (Phạm Sỹ Lăng và cs.

- Giống chó Dobermann: Theo Nguyễn Văn Thanh và cs. (2012), chó Dobermann có nguồn gốc từ Đức được phát hiện ra vào năm 1866 và được nhập vào nước ta nuôi với mục đích để canh gác, tìm kiếm và làm cảnh. Luan van 5 Chó có tầm vóc trung bình cao, cao 65 - 69cm, dài 110 - 112cm, nặng 30 - 33kg. Chó có bộ lông ngắn đen sẫm gần như toàn thân; mõm, ngực, 4 chân có màu vàng sẫm.

Có đầu hình nêm, hơi thô, mũi rộng mắt đen, hàm răng chắc, cắn khít; cổ to khoẻ; ngực nở, bụng thon; cơ chi chắc khoẻ, đuôi ngắn. - Giống chó Rottweiler: Giống chó Rottweiler (Rottweiler Metzgerhund), được phát hiện năm 1800, có nguồn gốc từ thành phố nhỏ Rottweiler của nước Đức. Được sử dụng chủ yếu vào việc chăn giữ gia súc và bảo vệ tài sản. Ngày nay nó được sử dụng trong trinh sát trong lực lượng cảnh sát và bộ đội biên phòng.

Chó có tầm vóc lớn, cao: 68cm; nặng 42kg; lông ngắn đen toàn thân, mõm bụng và bốn chân vàng sẫm; bốn chân vững chắc, đầu to không dài, hai mắt sáng, khoảng cách 2 mắt không xa (Nguyễn Văn Thanh và cs. Một số đặc điểm sinh lý của chó 2. Thân nhiệt (oC) Thân nhiệt của chó ở trạng thái sinh lý bình thường là 38 - 39oC. Khi trong tình trạng bệnh lý thân nhiệt có sự thay đổi tùy vào tính chất và mức độ bệnh.

Ngoài ra, nhiệt độ của cơ thể chó còn phụ thuộc vào các yếu tố như giới tính (con cái thì thân nhiệt thường cao hơn con đực), tuổi (con non có thân nhiệt cao hơn con trưởng thành), mức độ vận động (vận động nhiều thì thân nhiệt cao hơn), con vật có thai thân nhiệt cũng cao hơn bình thường. Kết quả kiểm tra thân nhiệt sẽ giúp sơ bộ chẩn đoán được nguyên nhân, tính chất và mức độ tiên lượng, đánh giá hiệu quả điều trị bệnh tốt hay xấu. Thông qua việc kiểm tra thân nhiệt của chó ta có thể xác định được con vật có bị sốt hay không: Nếu thân nhiệt tăng 1 – 2oC là sốt nhẹ, tăng 2 – 3oC là hiện tượng sốt cao (Hồ Văn Nam và Phạm Ngọc Thạch, 1997). Tần số hô hấp (số lần thở/phút) Tần số hô hấp là số lần thở trong 1 phút, thường đếm số lần hô hấp trong 2 - 3 phút sau đó lấy bình quân.

Chú ý hõm hông, thành ngực, thành bụng thoi thóp, xương cánh mũi hoạt động khi con vật thở để tính tần số hô hấp. Tần số hô hấp phụ thuộc vào cường độ trao đổi chất, tuổi, tầm vóc, trạng thái dinh dưỡng, trạng thái làm việc, trạng thái sinh lý, thời tiết, khí hậu và tình trạng bệnh lý. Ở trạng thái sinh lý bình thường, tần số hô hấp trung bình của chó là 10 - 30 lần/phút. Chó con có tần số hô hấp từ 18 - 20 lần/phút, chó trưởng thành, giống chó to có tần số hô hấp từ 10 - 20 lần/phút, chó nhỏ có tần số hô hấp 20 - 30 lần/phút (Hồ Đình Chúc, 1993).

Tần số tim (lần/phút) Tần số tim mạch là số lần co bóp của tim trong 1 phút (lần/phút). Khi tim đập thì mỏm tim hoặc thân tim chạm vào thành ngực. Vì vậy mà ta có thể dùng ống nghe áp vào thành ngực vùng tim để nghe được tiếng tim. Khi tim co bóp sẽ đẩy một lượng máu vào động mạch làm mạch quản mở rộng, thành mạch căng cứng.

Sau đó nhờ vào tính đàn hồi, mạch quản tự co bóp lại cho đến thời kỳ co tiếp theo tạo nên hiện tượng động mạch đập. Dựa vào tính chất này ta có thể tính được nhịp độ mạch sẽ tương đương với mạch tim đập. Tần số tim ở chó khi trong trạng thái sinh lý bình thường: chó nhỏ 100 - 130 lần/phút, chó lớn 70 - 100 lần/phút (Nguyễn Văn Thanh và cs. Một vài chỉ tiêu sinh lý, sinh hóa máu trên chó trưởng thành Máu có nhiều chức năng quan trọng trong cơ thể như vận chuyển oxy trong quá trình hô hấp, vận chuyển chất dinh dưỡng, hấp thu từ ống tiêu hóa đến mô bào và nhận các chất cặn bã đến các cơ quan bài tiết thải ra ngoài, điều hòa thân nhiệt, điều hòa và duy trì cân bằng nội mô, điều hòa thể dịch… Trong máu còn có các loại kháng thể, các loại bạch cầu tham gia vào các chức Luan van 7 năng bảo vệ cơ thể chống lại mầm bệnh và vi khuẩn xâm nhập là tấm gương phản ánh tình trạng dinh dưỡng và sức khỏe của cơ thể.

Vì vậy những xét nghiệm về máu là những nhận xét cơ bản được dùng để đánh giá tình trạng sức khỏe cũng như giúp việc chẩn đoán bệnh (Vũ Như Quán và Chu Đức Thắng, 2010) Bảng 1. Chỉ tiêu sinh lý, sinh hóa máu trên chó khỏe TT Chỉ tiêu Đơn vị tính Trị số 1 Hồng cầu 106/mm 5,5 - 8,5 2 Bạch cầu 103/mm3 6 - 18 3 Hemoglobin g/100ml 12 - 8 4 Hematocrite ml/100ml 37 - 55 5 ASAT (aspartate aminotransferase) UI/I < 20 6 ALAT (alanine aminotransferase) UI/I < 30 TT Chỉ tiêu Đơn vị tính Trị số 7 Urea g/l 0,2 - 0,5 8 Bilirubine Mg/l 1-6 9 Creatine g/l 10 - 20 10 Protein tổng số g/l 54 - 71 11 Albumin g/l 23 - 32 12 Globulin g/l 27 - 44 (Nguồn: Vũ Như Quán và Chu Đức Thắng, 2010) 3. Bệnh Ca rê ở chó 3. Đặc điểm dịch tễ của bệnh Ca rê 3.

Phân bố địa lý của bệnh Bệnh Ca rê lưu hành ở nhiều nơi trên thế giới như châu Phi, châu Mỹ, ở châu Âu và châu Á dựa trên những nghiên cứu về dịch tễ học và huyết thanh học. Luan van 8 Ở Châu Phi, sự lây nhiễm của bệnh được báo cáo giữa chó nuôi ở Nam Châu Phi và Nigeria (Ezeibe, 2005; Leisewitz và cs. Có bằng chứng về sự lây nhiễm bệnh được xuất hiện giữa các loài hoang dã ở Botswana, Zimbabwe, Nam Châu Phi, Tanzania và các phần khác ở Châu Phi (Van Vuuren và cs. Ở Châu Mỹ, bệnh Ca rê xuất hiện trên chó nuôi và chó hoang dã (Pardo và cs.

Hơn 300 chó đã chết trong một trận dịch bệnh Ca rê ở Alaska (Maes và cs., 2003) và bệnh Ca rê cũng được báo cáo ở chó đã tiêm phòng vắc xin tại Mexico. Bệnh Ca rê cũng được tìm thấy ở Brazil (Headley và Graça, 2000). Bệnh cũng được phát hiện ở chó đã tiêm phòng vắc xin và chưa tiêm phòng vắc xin ở Argentina (Calderon và cs., 2007), trong khi dịch bệnh xảy ra trên gấu trúc ở Chicago vào năm 1998 (Lednicky và cs. Ở Châu Âu, bệnh Ca rê được phát hiện tại Italy (Martella và cs., 2006), Đức (Frisk và cs., 1999), Hungary (Demeter và cs., 2007) và Bắc Ireland (Harder và Osterhaus, 1997).

Ở Phần Lan, đợt dịch bệnh Ca rê đã xảy ra trên đàn chó đã được tiêm phòng vắc xin. Bệnh Ca rê là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên đàn chó nuôi khi 71% chó chưa được tiêm phòng vắc xin. Bệnh Ca rê gần đây xuất hiện tại một số trang trại chăn nuôi tại Australia.