Nghiên Cứu Bệnh Do Demodex Canis Gây Ra Trên Chó Tại Thái Nguyên Và Biện Pháp Phòng Trị Hiệu Quả

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu bệnh do demodex canis gây ra trên chó tại thành phố thái nguyên và biện pháp phòng trị, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Lê Thị Khánh Hòa
• Người hướng dẫn: TS. Phan Thị Hồng Phúc
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên cứu bệnh do Demodex canis gây ra trên chó tại thành phố Thái Nguyên và biện pháp phòng trị
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.2. Cấu tạo và sinh lý da chó
• 1.2.1. Cấu tạo da chó
• 1.2.2. Sự tuần hoàn và hệ thống thần kinh của da chó
• 1.2.3. Những yếu tố phụ thuộc da
• 1.2.4. Chức năng sinh lý của da
• 1.2.5. Một số yếu tố ảnh hưởng đến bệnh về da
• 1.3. Một số nguyên nhân khác gây bệnh về da trên chó
• 1.4. Đặc điểm sinh học của bệnh do Demodex gây ra trên chó
• 1.4.1. Đặc điểm chung
• 1.4.2. Phân loại
• 1.4.3. Đặc điểm hình thái và cấu tạo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về bệnh do Demodex canis trên chó

Demodex canis là một loại ký sinh trùng gây bệnh ngoài da phổ biến trên chó, đặc biệt tại Thái Nguyên. Bệnh này thường xuất hiện khi hệ thống miễn dịch của chó suy yếu, dẫn đến các triệu chứng như ngứa, rụng lông, và viêm da. Demodex canis ký sinh trong bao nang lông và tuyến bã nhờn, gây tổn thương da nghiêm trọng. Nghiên cứu này nhằm tìm hiểu đặc điểm dịch tễ, bệnh lý lâm sàng và các biện pháp phòng trị hiệu quả.

1.1. Đặc điểm sinh học của Demodex canis

Demodex canis là một loài nhện nhỏ, có kích thước từ 0.1 đến 0.39 mm, ký sinh trong bao nang lông và tuyến bã nhờn của chó. Chúng có cấu tạo cơ thể gồm ba phần: đầu, ngực và bụng. Đặc biệt, Demodex canis có khả năng lây truyền từ chó mẹ sang chó con trong những ngày đầu bú sữa. Bệnh thường xuất hiện ở chó từ 6 tháng đến 2 tuổi, đặc biệt khi chó bị stress, dinh dưỡng kém hoặc điều trị bằng thuốc ức chế miễn dịch.

1.2. Tình hình bệnh tại Thái Nguyên

Tại Thái Nguyên, bệnh do Demodex canis gây ra đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng trong chăn nuôi chó. Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc bệnh cao ở các giống chó cảnh và chó nuôi với mật độ cao. Các yếu tố như môi trường sống, dinh dưỡng kém và thiếu chăm sóc thú y đúng cách đã làm tăng nguy cơ lây nhiễm. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của chó mà còn gây thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi.

II. Đặc điểm dịch tễ và bệnh lý lâm sàng

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng tỷ lệ mắc bệnh do Demodex canis tại Thái Nguyên có sự biến động theo mùa, tuổi, giống và kiểu lông của chó. Bệnh thường xuất hiện nhiều vào mùa hè và mùa thu, khi điều kiện thời tiết thuận lợi cho sự phát triển của ký sinh trùng. Các triệu chứng lâm sàng bao gồm ngứa, rụng lông, viêm da và xuất hiện các vết loét có mủ.

2.1. Tỷ lệ mắc bệnh theo mùa và tuổi

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc bệnh cao nhất vào mùa hè và mùa thu, với tỷ lệ lên đến 60% ở chó từ 6 tháng đến 2 tuổi. Điều này cho thấy mối liên hệ mật thiết giữa điều kiện thời tiết và sự phát triển của Demodex canis. Chó non và chó già có tỷ lệ mắc bệnh thấp hơn, nhưng khi mắc bệnh thường có triệu chứng nặng hơn.

2.2. Biểu hiện lâm sàng của bệnh

Các biểu hiện lâm sàng của bệnh bao gồm ngứa dữ dội, rụng lông từng mảng, viêm da sâu và xuất hiện các vết loét có mủ. Demodex canis gây tổn thương da nghiêm trọng, làm giảm sức đề kháng của chó và tạo điều kiện cho các bệnh kế phát như nhiễm trùng da và viêm nang lông. Nghiên cứu cũng chỉ ra sự thay đổi các chỉ số máu ở chó bị bệnh, phản ánh tình trạng viêm nhiễm và suy giảm miễn dịch.

III. Biện pháp phòng và trị bệnh

Nghiên cứu đã đề xuất các biện pháp phòng và trị bệnh hiệu quả, bao gồm việc sử dụng thuốc đặc trị, cải thiện điều kiện chăm sóc và vệ sinh môi trường sống của chó. Các biện pháp này không chỉ giúp kiểm soát bệnh mà còn ngăn ngừa sự lây lan của Demodex canis trong đàn chó.

3.1. Điều trị bằng thuốc đặc trị

Các loại thuốc như Ivermectin và Amitraz đã được sử dụng hiệu quả trong điều trị bệnh do Demodex canis. Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ khỏi bệnh đạt trên 80% khi sử dụng đúng liều lượng và thời gian điều trị. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc cần được thực hiện dưới sự giám sát của bác sĩ thú y để tránh tác dụng phụ.

3.2. Biện pháp phòng bệnh

Để phòng bệnh, cần chú trọng việc vệ sinh môi trường sống của chó, cung cấp chế độ dinh dưỡng đầy đủ và thường xuyên kiểm tra sức khỏe định kỳ. Việc cách ly chó bị bệnh và tiêm phòng đầy đủ cũng là những biện pháp quan trọng giúp ngăn ngừa sự lây lan của Demodex canis trong đàn chó.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bệnh ngoài da do Demodex canis gây ra là một trong những vấn đề sức khỏe phổ biến và nghiêm trọng ở chó nuôi tại thành phố Thái Nguyên. Theo kết quả điều tra trên 1.017 con chó tại 5 xã, phường của thành phố, tỷ lệ mắc bệnh ngoài da chiếm khoảng 22,91%, trong đó có tới 76,82% số chó mắc bệnh ngoài da bị nhiễm Demodex canis. Bệnh thường xuất hiện ở chó từ 6 tháng đến 2 năm tuổi, với biểu hiện lâm sàng đa dạng từ nhẹ đến nặng, gây tổn thương da, rụng lông, viêm nhiễm và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cũng như khả năng sinh trưởng của chó. Nghiên cứu nhằm mục tiêu xác định đặc điểm dịch tễ, biểu hiện bệnh lý lâm sàng và đề xuất các biện pháp phòng trị hiệu quả bệnh do Demodex canis gây ra trên chó tại thành phố Thái Nguyên trong khoảng thời gian từ tháng 7/2016 đến tháng 7/2017. Kết quả nghiên cứu không chỉ góp phần nâng cao hiểu biết khoa học về bệnh lý này mà còn có ý nghĩa thực tiễn trong việc bảo vệ sức khỏe đàn chó, giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi và hạn chế nguy cơ lây lan bệnh trong cộng đồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về cấu tạo và sinh lý da chó, đặc biệt là cấu trúc biểu bì, chân bì và hạ bì, cùng với các yếu tố phụ thuộc da như nang lông, tuyến bã nhờn và tuyến mồ hôi. Lý thuyết về đặc điểm sinh học và vòng đời của Demodex canis được áp dụng để hiểu cơ chế ký sinh và gây bệnh. Các khái niệm chính bao gồm:

• Demodex canis: Ký sinh trùng gây bệnh ghẻ bao lông trên chó, ký sinh trong nang lông và tuyến bã nhờn.
• Dịch tễ học bệnh ngoài da: Tỷ lệ mắc, phân bố theo mùa, tuổi, giống và tính biệt của chó.
• Biểu hiện lâm sàng: Các thể bệnh nhẹ, trung bình và nặng với các triệu chứng đặc trưng như rụng lông, viêm da, mụn mủ.
• Phương pháp điều trị và phòng bệnh: Sử dụng thuốc đặc hiệu như Doramectin, Ivermectin, phối hợp với chăm sóc vệ sinh và dinh dưỡng hợp lý.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu được thu thập từ 1.017 con chó nuôi tại 5 xã, phường của thành phố Thái Nguyên trong khoảng thời gian từ tháng 7/2016 đến tháng 7/2017. Phương pháp chọn mẫu là điều tra ngẫu nhiên tại các hộ nuôi chó gia đình. Mẫu da được lấy bằng cách cạo da vùng tiếp giáp giữa da lành và da bệnh, sau đó xét nghiệm dưới kính hiển vi để phát hiện Demodex canis. Cỡ mẫu gồm 30 con chó được phân chia thành 2 lô đối chứng và thí nghiệm, mỗi lô 15 con, với các nhóm tuổi, giống và tính biệt khác nhau. Phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả tỷ lệ mắc bệnh, cường độ nhiễm theo các yếu tố dịch tễ, phân tích biểu hiện lâm sàng và đánh giá hiệu quả điều trị qua hai phác đồ sử dụng Dectomax và Vimectin. Các chỉ số huyết học cũng được xét nghiệm để đánh giá ảnh hưởng của bệnh. Số liệu được xử lý bằng phần mềm Excel 2010 và các phương pháp thống kê sinh học phù hợp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ mắc bệnh ngoài da trên chó nuôi tại Thái Nguyên: Trong tổng số 1.017 con chó, có 233 con mắc bệnh ngoài da, chiếm tỷ lệ 22,91%. Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất tại xã Quyết Thắng (30,09%) và thấp nhất tại phường Hoàng Văn Thụ (15,42%).
2. Tỷ lệ chó mắc bệnh do Demodex trên tổng số chó mắc bệnh ngoài da: Có 179 con chó mắc bệnh do Demodex, chiếm 76,82% tổng số chó mắc bệnh ngoài da. Tỷ lệ này cao nhất tại xã Quyết Thắng (89,23%) và thấp nhất tại phường Hoàng Văn Thụ (58,06%).
3. Phân bố theo mùa và tuổi: Tỷ lệ nhiễm Demodex cao nhất vào mùa đông và xuân, phù hợp với điều kiện khí hậu ẩm ướt, thuận lợi cho ký sinh trùng phát triển. Chó từ 6 tháng đến 2 năm tuổi có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn so với các nhóm tuổi khác, phản ánh sự nhạy cảm của hệ miễn dịch trong giai đoạn này.
4. Biểu hiện lâm sàng và bệnh lý: Bệnh thể hiện từ nhẹ đến nặng với các triệu chứng như rụng lông, viêm da, mụn mủ, ngứa ngáy và mùi hôi tanh. Các tổn thương da thường tập trung ở vùng đầu, chân trước, lưng và bụng. Kết quả xét nghiệm máu cho thấy sự thay đổi các chỉ số huyết học, đặc biệt là tăng bạch cầu đa nhân trung tính, phản ánh tình trạng viêm nhiễm.
5. Hiệu quả điều trị: Hai phác đồ điều trị với Dectomax và Vimectin đều cho kết quả khả quan, tỷ lệ khỏi bệnh đạt trên 80% sau 5 tuần điều trị, giảm rõ rệt các triệu chứng lâm sàng và không có tác dụng phụ nghiêm trọng.

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ mắc bệnh ngoài da và bệnh do Demodex canis tại Thái Nguyên cao hơn so với một số nghiên cứu trong nước và quốc tế, có thể do điều kiện khí hậu nóng ẩm, mật độ nuôi chó cao và ý thức chăm sóc, vệ sinh chưa đồng đều. Kết quả phù hợp với các nghiên cứu cho thấy Demodex canis là ký sinh trùng phổ biến trên da chó và phát triển mạnh khi hệ miễn dịch suy giảm hoặc điều kiện dinh dưỡng không đảm bảo. Biểu hiện lâm sàng đa dạng phản ánh mức độ tổn thương da và sự phối hợp với vi khuẩn gây bệnh kế phát. Việc sử dụng các thuốc như Doramectin và Ivermectin đã được chứng minh hiệu quả trong nhiều nghiên cứu, phù hợp với kết quả điều trị trong đề tài. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ mắc bệnh theo địa điểm, mùa vụ và tuổi, bảng so sánh hiệu quả điều trị giữa hai phác đồ, cũng như hình ảnh tổn thương da và kết quả xét nghiệm huyết học để minh họa rõ ràng hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục người nuôi chó về cách chăm sóc, vệ sinh và phòng bệnh ngoài da, đặc biệt là bệnh do Demodex canis, nhằm nâng cao ý thức phòng ngừa và phát hiện sớm bệnh. Thời gian thực hiện: liên tục, chủ thể: các cơ quan thú y địa phương và tổ chức cộng đồng.
2. Áp dụng phác đồ điều trị hiệu quả với thuốc Dectomax hoặc Vimectin kết hợp chăm sóc da, vệ sinh chuồng trại và bổ sung dinh dưỡng hợp lý để nâng cao sức đề kháng cho chó. Thời gian: trong vòng 5 tuần điều trị, chủ thể: bác sĩ thú y và người nuôi chó.
3. Xây dựng hệ thống giám sát dịch tễ bệnh ngoài da trên chó tại các địa phương để phát hiện sớm và xử lý kịp thời các ổ dịch, giảm thiểu lây lan. Thời gian: triển khai trong 1 năm đầu, chủ thể: cơ quan thú y và chính quyền địa phương.
4. Nghiên cứu và phát triển các biện pháp phòng bệnh mới, bao gồm cải tiến dinh dưỡng, sử dụng thuốc phòng ngừa và nâng cao miễn dịch cho chó, nhằm giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh trong tương lai. Thời gian: dài hạn, chủ thể: các viện nghiên cứu và trường đại học chuyên ngành thú y.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Người chăn nuôi chó: Nhận biết sớm các dấu hiệu bệnh ngoài da, áp dụng biện pháp phòng trị hiệu quả, giảm thiểu thiệt hại kinh tế và bảo vệ sức khỏe chó nuôi.
2. Bác sĩ thú y và nhân viên y tế thú y: Nâng cao kiến thức chuyên môn về dịch tễ, chẩn đoán và điều trị bệnh do Demodex canis, áp dụng phác đồ điều trị phù hợp.
3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành thú y: Tham khảo tài liệu khoa học về đặc điểm sinh học, dịch tễ và biện pháp phòng trị bệnh ngoài da trên chó, làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo.
4. Cơ quan quản lý và chính quyền địa phương: Xây dựng chính sách, chương trình giám sát và phòng chống bệnh ngoài da trên chó, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và phát triển chăn nuôi bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Demodex canis là gì và nó gây bệnh như thế nào trên chó?
   Demodex canis là một loại ký sinh trùng nhỏ sống trong nang lông và tuyến bã nhờn của chó, gây viêm da, rụng lông và tổn thương da khi hệ miễn dịch của chó suy yếu. Nó lây truyền chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp, đặc biệt từ mẹ sang con trong những ngày đầu sau sinh.

2. Tỷ lệ mắc bệnh do Demodex canis tại Thái Nguyên là bao nhiêu?
   Theo nghiên cứu, tỷ lệ mắc bệnh ngoài da trên chó tại Thái Nguyên là khoảng 22,91%, trong đó có tới 76,82% số chó mắc bệnh ngoài da bị nhiễm Demodex canis, cho thấy mức độ phổ biến và nghiêm trọng của bệnh.

3. Biểu hiện lâm sàng của chó nhiễm Demodex canis như thế nào?
   Chó bị nhiễm có thể biểu hiện từ nhẹ với các vùng rụng lông nhỏ, da nhăn nheo, đến nặng với viêm da đỏ, mụn mủ, ngứa ngáy dữ dội và mùi hôi tanh. Tổn thương thường tập trung ở vùng đầu, chân trước và có thể lan rộng toàn thân.

4. Phác đồ điều trị hiệu quả cho bệnh do Demodex canis là gì?
   Hai phác đồ điều trị chính gồm sử dụng thuốc Dectomax (Doramectin) hoặc Vimectin (Ivermectin) tiêm dưới da hàng tuần trong 5 tuần, kết hợp với kháng sinh, thuốc chống nấm và chăm sóc da. Tỷ lệ khỏi bệnh trên 80% sau điều trị.

5. Làm thế nào để phòng ngừa bệnh do Demodex canis trên chó?
   Phòng bệnh bằng cách giữ vệ sinh chuồng trại và cơ thể chó sạch sẽ, cung cấp dinh dưỡng đầy đủ, tránh stress cho chó, phát hiện và điều trị sớm khi có dấu hiệu bệnh, đồng thời hạn chế tiếp xúc với chó nhiễm bệnh.

Kết luận

• Tỷ lệ mắc bệnh ngoài da trên chó tại thành phố Thái Nguyên là khoảng 22,91%, trong đó 76,82% là do Demodex canis gây ra.
• Bệnh có biểu hiện đa dạng từ nhẹ đến nặng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và khả năng sinh trưởng của chó.
• Hai phác đồ điều trị với Dectomax và Vimectin cho hiệu quả cao, tỷ lệ khỏi bệnh trên 80% sau 5 tuần.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc phòng trị bệnh, góp phần nâng cao sức khỏe đàn chó và giảm thiệt hại kinh tế.
• Khuyến nghị triển khai các biện pháp phòng ngừa, giám sát dịch tễ và nâng cao nhận thức người nuôi chó để kiểm soát hiệu quả bệnh trong tương lai.

Các cơ quan thú y và người nuôi chó nên áp dụng ngay các biện pháp phòng trị được đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng để nâng cao hiệu quả kiểm soát bệnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Cấu tạo và sinh lý da chó 1. Cấu tạo da chó Biểu bì: Là lớp ngoài cùng của da, gồm nhiều tế bào biểu mô dẹp.

Tầng tế bào biểu bì ngoài cùng là những tế bào chết đã hoá sừng. Tầng tế bào biểu bì trong cùng là những tế bào sống hình đa giác, có khả năng sinh trưởng không ngừng. Trong lớp tế bào biểu bì không có mạch máu tới, dinh dưỡng thực hiện nhờ sự thẩm thấu từ các mao mạch bên dưới. Lớp này có tác dụng: Lót mặt ngoài và bảo vệ cơ thể nhờ sự sừng hoá.

Chứa sắc tố bào, là những tế bào tạo ra sắc tố có tác dụng chống tia bức xạ. Biểu bì không chứa mạch máu nên vi khuẩn không xâm nhập vào cơ thể nếu vết thương chưa sâu đến lớp chân bì. Cấu trúc của da 5 Chân bì: Là lớp mô liên kết sợi vững chắc nằm dưới lớp biểu bì, chứa nhiều mạch máu và thần kinh, kết cấu gồm 98% sợi keo và 1,5% sợi đàn hồi. Lớp này quyết định tính bền và tính đàn hồi của da.

Chân bì gồm 3 lớp: Lớp nhú, lớp hình diện và lớp dạng gân. Lớp nhú: nằm ngay sát biểu bì, mỗi nhú là một khối mô liên kết thưa không có hướng nhất định, ở đó ngoài thành phần mô liên kết còn chứa tương bào và một số bạch cầu. Đôi khi có những bó cơ trơn tạo thành cơ dựng lông. Lớp hình diện: là phần mô liên kết nằm song song với bề mặt da, lớp này chứa nhiều sợi keo và sợi đàn hồi, mạch máu, mạch bạch huyết, các sợi thần kinh và đầu thần kinh như tiểu thể Meissner, tiểu thể Golgi Mazzoni.

Lớp dạng gân: tạo bởi mô liên kết với nhiều sợi chạy song song bề mặt da và nén chặt nhau. Ở đây chỉ có mạch máu chạy xuyên qua chứ không phân nhánh cũng có những đầu thần kinh có bao. Hạ bì: là mô liên kết mỡ được ngăn thành nhiều thùy và tiểu thùy bởi những bó sợi tạo keo. Hạ bì chủ yếu là mô liên kết có chứa tiểu động mạch, tiểu tĩnh mạch, mạch bạch huyết, các sợi thần kinh và các đầu mút thần kinh.

Sự tuần hoàn và hệ thống thần kinh của da chó Mạch máu: Những động mạch và tĩnh mạch của da nối với nhau bằng lưới mao mạch chạy song song với bề mặt của da. Nhờ vậy mà da đảm nhận nhiều chức năng. Hệ động mạch và tĩnh mạch sẽ tạo thành 2 lưới mạch máu: lưới mạch máu nông và lưới mạch máu sâu. Lưới mạch máu sâu: Những mạch máu từ lớp dưới da tiến vào hạ bì rồi lên đến lớp dưới chân bì và phân nhánh tạo ra dưới dạng động mạch sâu.

Lưới mạch máu nông: Từ lưới động mạch sâu sẽ phân nhánh tạo ra những động mạch nhỏ xuyên qua lớp dạng gân của chân bì lên tới lớp dưới nhú và tạo thành lưới mao mạch nông. Lớp này lại phân nhánh để tạo ra những mao mạch hình quai để tiếp xúc với tĩnh mạch của nhú. Mạch bạch huyết: Bắt nguồn từ những mao mạch kín nằm trong nhú chân bì sau đó đổ vào lưới mao mạch bạch huyết dưới nhú đến tầng sâu của chân bì tạo thành lưới bạch huyết trong chân bì. Từ lưới này lại đổ vào tĩnh 6 mạch bạch huyết rồi xuyên qua hạ bì để đến tĩnh mạch bạch huyết rồi xuyên qua hạ bì để đến tĩnh mạch bạch huyết dưới da.

Thần kinh: Những nhánh thần kinh của da có hai nguồn gốc: giao cảm và não tuỷ. Những nhánh thần kinh này đan với nhau tạo thành những đám rối ở hạ bì. Những yếu tố phụ thuộc da Lông chó: Lông là cấu trúc không có sự sống, được tạo bởi phần nang lông. Bên ngoài sợi lông là lớp keratin đã hoá sừng, bên trong là keratin lỏng lẻo.

Nang được bao bọc bởi nhu mô liên kết thuộc lớp hạ bì. Lông có hình trụ dài, cắm sâu vào trong da và gồm có 2 phần: thân lông và chân lông. Thân lông: Trồi lên trên mặt da, cấu tạo gồm có: Tủy lông: ở chính giữa trục lông, chứa những tế bào chưa hóa sừng, còn nhân, nếu ở gia súc lông lớn và có màu sắc thì tế bào có chứa những hạt sắc tố. Giữa các tế bào có khoang chứa không khí, nhờ vậy lông có tính không dẫn nhiệt.

Màng vỏ lông: cấu tạo bởi những tế bào dẹp xếp thành lớp đã hóa sừng, không có nhân, không có sắc tố. Hình thái và cách sắp xếp của vảy này tùy loại gia súc. Chân lông: Nằm sâu trong da, đó là vùng dinh dưỡng sinh trưởng của lông. Thân lông không cắm chéo đối với bề mặt da.

Phần tận cùng của chân lông phình to gọi là củ lông. Cắt dọc theo chân lông có 2 phần: Ngoài cùng là bao sợi liên kết, trong là bẹ lông, là phần kéo dài của biểu bì da. Tuyến bã: Vị trí thường nằm giữa chân lông và cơ dựng lông, có vai trò tiết ra chất làm mềm da và lông, ức chế vi khuẩn phát triển. Tuyến mồ hôi Vị trí nằm sâu trong lớp chân bì.

Tuyến mồ hôi là những tuyến ống. Tùy theo tính chất của chất tiết mà tuyến mồ hôi được phân thành hai loại: Loại tiết dịch đậm đặc: có nhiều hạt protid và có mùi riêng biệt đối với từng loài, có khi với từng cá thể. Loại tiết dịch loãng: không mùi, thường có ở những vùng lông ít hay 7 không có lông. Tuyến sữa: Là loại tuyến mồ hôi biến đổi để thích ứng với chức phận tạo sữa, tuyến này chỉ thấy trên gia súc cái, tuyến sữa là một khối tròn dẹp nằm trong hạ bì đẩy da phồng lên.

Chức năng sinh lý của da Chức năng bài tiết Tiết mồ hôi: giữ vai trò quan trọng trong điều hòa thân nhiệt. Tiết chất béo: có vai trò ức chế sự phát triển của vi khuẩn. Chức năng bảo vệ Bảo vệ cơ thể tránh những ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài như: những va chạm cơ học, sự xâm nhập của vi sinh vật gây bệnh, ngăn cản sự xâm nhập của tia tử ngoại và hóa chất… Điều hòa thân nhiệt. Dự trữ mỡ và nước.

Truyền các tín hiệu hoá học ra xung quanh Duy trì tính chất không thay đổi của môi trường bên trong cơ thể. Cung cấp cảm giác về áp lực, nhiệt độ, đau, tiếp xúc. Tổng hợp 7-dehydrocholesterol để chuyển thành vitamin D3 bởi tia cực tím. Da tham gia quá trình trao đổi chất, hô hấp nhờ mạng lưới mao mạch và các tuyến nằm ở da.

Một số yếu tố ảnh hưởng đến bệnh về da Môi trường: Môi trường xung quanh có thể là nguồn lây nhiễm các ngoại ký sinh trùng. Điều này thấy rõ ở những nơi nuôi nhốt chó với mật độ cao. Từ đó, tạo điều kiện tốt cho sự xâm nhập các ngoại ký sinh trùng và nấm. Dinh dưỡng Thiếu acid béo Thường gặp trên chó chỉ nuôi bằng thức ăn hộp, thức ăn khô bảo quản kém hay quá hạn sử dụng, mỡ thiu sẽ làm hư vitamin D, E, biotine.

Thiếu acid béo sẽ làm lông khô bạc màu, da dày có vảy nhẹ. Lâu ngày da tiết nhiều bã nhờn dễ dẫn đến viêm da có mủ, làm giảm sức đề kháng của da. 8 Thiếu đạm: Việc mọc lông bình thường và hóa sừng trên bề mặt da cần 25-30% lượng đạm cung cấp hằng ngày. Thiếu đạm sẽ nhanh chóng dẫn đến tổn thương trên da nhất là đối với chó đang lớn.

Thiếu vitamin A: Việc cung cấp thiếu hay thừa vitamin A cũng dẫn đến hậu quả như nhau trên lâm sàng như: tăng sừng hóa bề mặt biểu mô, tăng chất sừng ở các tuyến bã làm tắc đường dẫn và ngưng bài tiết, xuất hiện nhiều nốt mẩn đỏ, lông bạc màu, rụng lông từng mảng dễ dẫn tới bị viêm nhiễm. Thiếu vitamin E: Làm da dễ bị sừng hóa, tăng tiết bã nhờn, rối loạn sinh lý ở da. Thiếu vitamin nhóm B: Chủ yếu là thiếu biotine, vitamin B2, Niacine. Biotine có thể bị vô hoạt trong khẩu phần có quá nhiều trứng sống vì có chứa avidine, kết hợp với biotine làm nó mất tác dụng.

Điều trị bằng kháng sinh cho uống kéo dài cũng làm thiếu biotine. Dấu hiệu đặc trưng nhất là rụng lông vòng tròn quanh mặt và mắt. Nặng hơn sẽ thấy đóng vảy bất kì nơi nào đi đôi với việc ngủ lịm, tiêu chảy, gầy. Thiếu vitamin B2 sẽ dẫn tới viêm da bã nhờn khô quanh mắt, bụng.

Thường hiếm khi thiếu B2 vì vài miếng thịt nhỏ hay một ít sữa cũng cung cấp đủ nhu cầu. Niacine chỉ thiếu trong khẩu phần ít đạm, nhiều lúa mì. Lúa mì chứa ít tryptophan, tiền chất của niacine. Triệu chứng khi thiếu: tiêu chảy, gầy, viêm da, ngứa chân sau và bụng.

Thiếu đồng : Dẫn đến việc thiếu các sắc tố của lông, da sừng hóa, khô và nhăn nheo. Thiếu kẽm Chó có khẩu phần ăn nhiều Ca, ngũ cốc (chứa nhiều phytase) hay tiêu chảy mãn tính dẫn đến kém hấp thu kẽm. 9 Triệu chứng: da ửng đỏ, rụng lông sưng mủ ở cằm, xung quanh miệng, mắt, tai, âm hộ, bao dịch hoàn, bao qui đầu, hậu môn. Da tiết nhiều bã nhờn, tăng sừng hóa và có thể nứt sâu ở những điểm chịu áp lực lớn như gan bàn chân.

Rối loạn hormone: Sự rối loạn hormone (estrogen, thyroxin, adrenalin) thường dẫn đến tình trạng rụng lông, viêm da trên chó, lớp da ngoài dày lên, màu da khác thường, da tróc vảy có thể rụng lông thành từng đốm sau vài tháng. Những vùng thường bị là ngực, cổ, hông, đùi. Một số nguyên nhân khác gây bệnh về da trên chó Sự tróc vảy ở da : Da chó xuất hiện nhiều vảy khô như gàu ở trên người. Biểu hiện ở hai dạng: Viêm da do tăng tiết bã nhờn: vùng da rụng lông có vảy nhờn và viêm.

Da sừng hóa: thường là những thay đổi thứ phát của các bệnh da khác như rụng lông do rối loạn hormone, viêm da mãn tính. Ngứa da do nhiều nguyên nhân: Thường xảy ra trên những giống chó có cơ địa dị ứng hay nhạy cảm bất thường, cơ thể sẽ tạo thành thói quen và đưa đến tình trạng mãn tính về ngứa. Nguyên nhân gây ngứa rất đa dạng: do chó mẫn cảm cao với các hóa chất, môi trường sống, thức ăn, độc tố của ngoại kí sinh…… 1. Đặc điểm sinh học của bệnh do Demodex gây ra trên chó 1.

Đặc điểm chung Bệnh mò bao lông ở chó (Demodicosis) là một trong những căn bệnh ngoài da phổ biến ở chó gây ra bởi ngoại ký sinh trùng có tên khoa học là Demodex canis. Mò Demodex canis ký sinh trong bao nang lông và tuyến bã nhờn của da.