ĐẶT VẤN ĐỀ Chăm sóc sức khỏe con người là mối quan tâm hàng đầu của các quốc gia nói chung và của Việt Nam nói riêng. Trong đó thuốc đóng vai trò quan trọng, là mặt hàng không thể thiếu trong công tác chăm sóc sức khỏe con người. Việc cung ứng thuốc kịp thời, đầy đủ với chất lượng tốt và giá cả hợp lý đóng vai trò vô cùng quan trọng và là nhiệm vụ hàng đầu của các khoa Dược Bệnh viện. Năm 2014, Thủ Tướng chính phủ ban hành Quyết định số 68/QĐ-TTg về việc phê duyệt Chiến lược quốc gia phát triển ngành Dược Việt Nam giai đoạn đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030.
Theo đó, mục tiêu chung là “Cung ứng đầy đủ, kịp thời, có chất lượng, giá hợp lý các loại thuốc theo cơ cấu bệnh tật tương ứng với từng giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm sử dụng thuốc an toàn, hợp lý” [12]. Trong những năm gần đây, mua sắm thuốc ở hầu hết các cơ sở y tế trên cả nước được thực hiện qua hình thức đấu thầu. Để nâng cao hiệu quả công tác đấu thầu, hệ thống các văn bản pháp quy về hoạt động đấu thầu mua thuốc liên tục thay đổi và hoàn thiện. Thông qua đấu thầu các bệnh viện lựa chọn được thuốc đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng và ổn định về giá góp phần nâng cao hiệu quả khám chữa bệnh.
Đồng thời thông qua đấu thầu cũng giúp các cơ quan chức năng trong công tác quản lý việc cung ứng, sử dụng thuốc chặt chẽ hơn. Năm 2018-2019, Trung tâm mua sắm quốc gia tổ chức đấu thầu 26 hoạt chất, Bảo hiểm xã hội Việt Nam đấu thầu 20 hoạt chất, Sở y tế Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức đấu thầu tập trung 106 hoạt chất thuộc thông tư 09. Tuy nhiên, nhu cầu sử dụng thuốc ở các cơ sở y tế nhiều hơn nên số thuốc còn lại các cơ sở y tế sẽ tự tổ chức đấu thầu. Việc tự tổ chức đấu 1 thầu thuốc giúp cơ sở y tế chủ động trong việc xây dựng kế hoạch đấu thầu, lựa chọn nhà thầu và theo dõi việc thực hiện kết quả đấu thầu; nhưng cũng gặp không ít khó khăn như giá trúng thầu không thống nhất giữa các cơ sở y tế, các thuốc sử dụng ít không có nhà thầu tham dự thầu, sau khi trúng thầu không được luân chuyển, điều tiết thuốc giữa các cơ sở y tế… Việc tổ chức đấu thầu tại bệnh viện thu được kết quả như thế nào? Việc sử dụng thuốc theo kết quả trúng thầu có vấn đề gì cần xem xét hay không? Vì vậy cần tìm hiểu xem kết quả đấu thầu cơ sở y tế tự thực hiện đạt được như thế nào? đồng thời tìm hiểu xem có những thuận lợi và khó khăn gì trong việc sử dụng thuốc theo kết quả đấu thầu tại các cơ sở y tế, từ đó đưa ra các giải pháp khắc phục.
Ngày 30/4/1975, Miền Nam Việt Nam giải phóng, Bệnh viện Quân y 175 chính thức ra đời. Hợp nhất từ ba bệnh viện K116, K72, K59 cùng một số đơn vị y tế, Bệnh viện Quân y 175 ban đầu được biết đến với danh xưng Bệnh viện Quân giải phóng trực thuộc Tổng cục Hậu Cần. Năm 2003, bệnh viện được đổi tên thành Viện Quân y 175 và vận hành dưới sự giám sát của Bộ Quốc phòng. Bệnh viện Quân y 175 là bệnh viện tuyến cuối phía Nam Quân đội nhân dân Việt Nam.
Trong giai đoạn hiện nay, bên cạnh chức năng là Trung tâm nghiên cứu Y học quân sự, cơ sở đào tạo sau đại học của Bộ Quốc phòng, Bệnh viện Quân Y 175 còn được giao nhiệm vụ là bệnh viện đa khoa, chuyên khoa sâu tuyến cuối của toàn quân, bảo vệ và chăm sóc sức khỏe cán bộ lãnh đạo cao cấp của Đảng, Nhà nước, tổ chức khám, thu dung, điều trị bệnh nhân là quân nhân thuộc khu vực phía Nam; Tham gia khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế, dịch vụ y tế cho nhân dân. Đặc biệt Bệnh viện được giao nhiệm vụ triển khai Bệnh viện dã chiến cấp 2 số 1, 3 tham 2 gia hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc; Bảo đảm cấp cứu, thu dung điều trị cho lực lượng quân đội và nhân dân Trường Sa và Quân đội Hoàng gia Campuchia. Để đảm bảo việc cung ứng thuốc kịp thời và hiệu quả, Hội đồng thuốc và điều trị, khoa Dược luôn bám sát triển khai thực hiện các quy định, thông tư liên quan đến hoạt động đấu thầu thuốc. Với mong muốn tìm hiểu kết quả đấu thầu thuốc của bệnh viện Quân y 175 theo quy định hiện hành và thực trạng sử dụng thuốc theo kết quả đấu thầu nhằm đảm bảo việc sử dụng thuốc hợp lý cũng như tiết kiệm, hạn chế lãng phí về các nguồn lực và đạt hiệu quả cao trong công tác đấu thầu mua thuốc, tôi tiến hành đề tài “Đánh giá kết quả đấu thầu và việc thực hiện danh mục thuốc hoá dược trúng thầu tại Bệnh viện Quân y 175 năm 2020” nhằm đạt các mục tiêu sau đây: 1.
Phân tích kết quả đấu thầu thuốc hoá dược tại Bệnh viện Quân y 175 năm 2019 – 2020; 2. Phân tích việc thực hiện sử dụng danh mục thuốc hoá dược trúng thầu tại Bệnh viện Quân y 175 năm 2020. Trên cơ sở đó đưa ra các đề xuất nhằm nâng cao chất lượng công tác đấu thầu và sử dụng kết quả đấu thầu thuốc tại bệnh viện Quân y 175/BQP trong những năm tiếp theo. Tổng quan về đấu thầu thuốc 1.
Khái niệm đấu thầu Luật đấu thầu 43 đã định nghĩa: “Đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu để ký kết và thực hiện hợp đồng cung cấp dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp; lựa chọn nhà đầu tư để ký kết và thực hiện hợp đồng dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư, dự án đầu tư có sử dụng đất trên cơ sở bảo đảm cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế” [5]. Trong nền kinh tế thị trường, người mua (chủ đầu tư) tổ chức đấu thầu để người bán (các nhà thầu) cạnh tranh nhau. Mục tiêu của người mua là có được hàng hóa và dịch vụ thỏa mãn các yêu cầu của mình về kỹ thuật, chất lượng và chi phí thấp nhất. Mục đích của nhà thầu là giành được quyền cung cấp hàng hóa dịch vụ đó với giá đủ bù đắp các chi phí đầu vào và đảm bảo mức lợi nhuận cao nhất có thể.
Luật đấu thầu 43 (Mục 3, chương 5) và Nghị định 63 (Mục 3, Chương 7) đã có quy định cụ thể về việc mua thuốc, vật tư y tế. Đây là một điểm nhấn quan trọng đối với việc tổ chức đấu thầu thuốc tại các cơ sở y tế công lập. Điều này thể hiện rõ sự quan tâm của Quốc hội và Chính phủ đến vấn đề đấu thầu thuốc trong giai đoạn hiện nay [11, 24]. Các hình thức và phương thức lựa chọn nhà thầu Theo quy định trong Luật đấu thầu và các văn bản hướng dẫn thực hiện có 7 hình thức lựa chọn nhà thầu [24].
Tùy vào tính chất, giá trị của gói thầu để áp dụng các hình thức cụ thể. Các hình thức lựa chọn nhà thầu TT Hình thức Phạm vi áp dụng Không hạn chế số lượng nhà thầu, nhà đầu tư 1 Đấu thầu rộng rãi tham dự. Gói thầu có yêu cầu cao về kỹ thuật hoặc kỹ 2 Đấu thầu hạn chế thuật có tính đặc thù mà chỉ có một số nhà thầu đáp ứng yêu cầu của gói thầu. Hạn mức áp dụng: không quá 01 tỷ đồng.
Áp 3 Chỉ định thầu dụng trong trường hợp đặc biệt: gói thầu mua thuốc để triển khai công tác phòng, chống dịch bệnh trong trường hợp cấp bách Hạn mức áp dụng: gói thầu có giá trị của gói 4 Chào hàng cạnh tranh thầu không quá 05 tỷ đồng với quy trình thông thường; không quá 1 tỷ đồng với quy trình rút gọn Gói thầu mua sắm hàng hóa tương tự thuộc 5 Mua sắm trực tiếp cùng một dự án hoặc thuộc dự án mua sắm khác. Áp dụng đối với gói thầu thuộc dự án, dự toán mua sắm trong trường hợp tổ chức trực tiếp 6 Tự thực hiện quản lý, sử dụng gói thầu có năng lực kỹ thuật, tài chính và kinh nghiệm đáp ứng yêu cầu của gói thầu. Áp dụng cho gói thầu mua thuốc chỉ từ một 7 Đàm phán giá đến hai nhà sản xuất, thuốc biệt dược gốc, thuốc hiếm, thuốc trong thời gian còn bản quyền và các trường hợp đặc thù. Hình thức thường được áp dụng đối với đấu thầu mua thuốc tập trung là đấu thầu rộng rãi để đảm bảo cạnh tranh, công bằng, minh bạch.
5 Có 2 phương thức lựa chọn nhà thầu cung cấp thuốc quy định trong Thông tư 15/2019/TT-BYT là một giai đoạn một túi hồ sơ và một giai đoạn hai túi hồ sơ [06].2 Các phương thức lựa chọn nhà thầu Phương TT Phạm vi áp dụng thức - Gói thầu mua thuốc theo hình thức đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế nhưng có quy mô nhỏ (giá gói thầu không Một giai quá 10 tỷ đồng). 1 đoạn một - Gói thầu mua thuốc theo hình thức chào hàng cạnh tranh. túi hồ sơ - Gói thầu mua thuốc theo hình thức mua sắm trực tiếp. - Gói thầu mua thuốc theo hình thức chỉ định thầu thông thường.
- Gói thầu mua thuốc theo hình thức đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế có giá gói thầu trên 10 tỷ đồng. Một giai- Gói thầu mua thuốc theo hình thức đấu thầu rộng rãi, đấu 2 đoạn hai túi thầu hạn chế có giá gói thầu không quá 10 tỷ đồng nhưng hồ sơ thuốc đó cần được lựa chọn trên cơ sở kết hợp giữa chất lượng và giá. 6 Quá trình đấu thầu thuốc theo nghị định 63/2014/NĐ-CP được mô tả như hình 1. Xây dựng, tổng hợp nhu cầu sử dụng thuốc 2.
Xây dựng kế hoạch lựa chọn nhà thầu 3. Trình thẩm định kế hoạch lựa chọn nhà thầu Chuẩn bị lựa 4. Phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu chọn nhà thầu 5. Xây dựng hồ sơ mời thầu 6.
Thẩm định hồ sơ mời thầu 7. Phê duyệt hồ sơ mời thầu 1. Mời thầu Tổ chức lựa 2. Phát hành, sửa đổi, làm rõ hồ sơ mời thầu chọn nhà thầu 3.
Mở thầu (mở hồ sơ đề xuất về kĩ thuật) Đánh giá Hồ sơ 1. Đánh giá hồ sơ đề xuất kĩ thuật ĐXKT 2. Thẩm định kết quả đánh giá hồ sơ đề xuất kĩ thuật 3. Phê duyệt kết quả đánh giá hồ sơ đề xuất kĩ thuật Đánh giá Hồ sơ 1.
Mở hồ sơ đề xuất tài chính ĐXTC 2. Đánh giá hồ sơ đề xuất tài chính 3.