Luận văn thạc sĩ đánh giá tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con từ sơ sinh đến 30 ngày tuổi được nuôi tại trại lợn nái nguyễn thanh lịch ba vì hà nội và phương pháp điều trị

Đánh giá hội chứng tiêu chảy ở lợn con và phương pháp điều trị hiệu quả tại trại lợn nái Nguyễn Thanh Lịch, giúp nâng cao sức khỏe đàn lợn.

• Tác giả: Hoàng Thị Thu Nhài
• Người hướng dẫn: TS. Hà Văn Doanh
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Đánh giá tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con từ sơ sinh đến 30 ngày tuổi được nuôi tại trại lợn nái Nguyễn Thanh Lịch – Ba Vì – Hà Nội và phương pháp điều trị
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa trong khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Đặc điểm sinh lý của lợn con
• 2.3. Hiểu biết về hội chứng tiêu chảy ở lợn con
• 2.4. Những hiểu biết về vi khuẩn E.coli gây hội chứng tiêu chảy ở lợn con
• 2.5. Những hiểu biết về các loại thuốc điều trị
• 2.6. Một số thông tin về trại Nguyễn Thanh Lịch – Ba Vì – Hà Nội
• 2.7. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.7.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.7.2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.2. Các chỉ tiêu theo dõi
• 3.5. Phương pháp tính toán các chỉ tiêu
• 3.6. Các phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Công tác chăn nuôi
• 4.3. Kết quả nghiên cứu
• 4.3.1. Tỷ lệ lợn con mắc hội chứng tiêu chảy theo đàn và theo cá thể
• 4.3.2. Tỷ lệ lợn con mắc hội chứng tiêu chảy theo lứa tuổi
• 4.3.3. Tỷ lệ lợn con mắc hội chứng tiêu chảy theo tính biệt
• 4.3.4. Tỷ lệ lợn con chết do mắc hội chứng tiêu chảy
• 4.3.5. Kết quả theo dõi triệu chứng lâm sàng ở lợn con mắc hội chứng tiêu chảy
• 4.3.6. Kết quả điều trị hội chứng tiêu chảy ở lợn con theo một số phác đồ
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Hội chứng tiêu chảy ở lợn con

Hội chứng tiêu chảy là một vấn đề phổ biến trong chăn nuôi lợn, đặc biệt ở lợn con từ sơ sinh đến 30 ngày tuổi. Bệnh gây thiệt hại lớn về kinh tế do làm giảm năng suất và tăng tỷ lệ tử vong. Bệnh tiêu chảy ở lợn thường xuất hiện ở ba giai đoạn chính: sơ sinh, theo mẹ và sau cai sữa. Nguyên nhân chính được xác định là do vi khuẩn E.coli, cùng với các yếu tố môi trường và quản lý chăn nuôi không hợp lý.

1.1. Nguyên nhân gây bệnh

Nguyên nhân chính của hội chứng tiêu chảy ở lợn con là vi khuẩn E.coli, một loại vi khuẩn đường ruột phổ biến. Ngoài ra, các yếu tố như nhiệt độ chuồng nuôi không ổn định, vệ sinh kém và chế độ dinh dưỡng không phù hợp cũng góp phần làm bệnh trầm trọng hơn. Dịch bệnh lợn thường bùng phát vào mùa đông xuân khi thời tiết thay đổi đột ngột.

1.2. Triệu chứng lâm sàng

Các triệu chứng lâm sàng của bệnh tiêu chảy ở lợn bao gồm phân lỏng, mất nước, giảm ăn và suy nhược cơ thể. Lợn con mắc bệnh thường còi cọc, chậm lớn và có nguy cơ tử vong cao nếu không được điều trị kịp thời. Việc theo dõi sát sao các triệu chứng giúp phát hiện bệnh sớm và áp dụng các biện pháp điều trị hiệu quả.

II. Phương pháp điều trị

Phương pháp điều trị hội chứng tiêu chảy ở lợn con tại trại lợn nái Nguyễn Thanh Lịch được thực hiện thông qua hai phác đồ chính. Kết quả nghiên cứu cho thấy cả hai phác đồ đều mang lại hiệu quả tích cực, giúp giảm tỷ lệ tử vong và cải thiện sức khỏe đàn lợn. Điều trị tiêu chảy cần kết hợp giữa việc sử dụng thuốc kháng sinh và các biện pháp chăm sóc, vệ sinh chuồng trại.

2.1. Phác đồ điều trị 1

Phác đồ điều trị đầu tiên sử dụng kháng sinh kết hợp với bổ sung điện giải và vitamin. Kết quả cho thấy tỷ lệ hồi phục của lợn con đạt khoảng 85%. Kỹ thuật chăn nuôi lợn trong giai đoạn điều trị cần được thực hiện nghiêm ngặt để đảm bảo hiệu quả tối đa.

2.2. Phác đồ điều trị 2

Phác đồ thứ hai tập trung vào việc sử dụng các chế phẩm sinh học để cân bằng hệ vi sinh đường ruột. Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ hồi phục đạt 90%, cao hơn so với phác đồ 1. Chăm sóc lợn con trong giai đoạn này cần được chú trọng để tăng cường sức đề kháng.

III. Quản lý trại lợn nái Nguyễn Thanh Lịch

Trại lợn nái Nguyễn Thanh Lịch đã áp dụng các biện pháp quản lý trại lợn hiệu quả để phòng ngừa và kiểm soát hội chứng tiêu chảy. Các biện pháp bao gồm vệ sinh chuồng trại định kỳ, tiêm phòng đầy đủ và theo dõi sức khỏe đàn lợn thường xuyên. Phòng bệnh lợn là yếu tố then chốt giúp giảm thiểu thiệt hại do bệnh gây ra.

3.1. Vệ sinh chuồng trại

Vệ sinh chuồng trại được thực hiện định kỳ bằng các chất sát trùng để loại bỏ vi khuẩn gây bệnh. Kỹ thuật chăn nuôi lợn hiện đại được áp dụng để đảm bảo môi trường sống sạch sẽ và an toàn cho lợn con.

3.2. Tiêm phòng và theo dõi sức khỏe

Công tác tiêm phòng được thực hiện đầy đủ theo lịch trình để tăng cường sức đề kháng cho đàn lợn. Chăn nuôi lợn tại trại cũng chú trọng việc theo dõi sức khỏe thường xuyên để phát hiện và xử lý kịp thời các vấn đề bệnh lý.

IV. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

Nghiên cứu về hội chứng tiêu chảy ở lợn con tại trại lợn nái Nguyễn Thanh Lịch có ý nghĩa quan trọng cả về mặt khoa học và thực tiễn. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu để cải thiện kỹ thuật chăn nuôi lợn và phát triển các phương pháp điều trị hiệu quả hơn. Chăn nuôi lợn tại Việt Nam sẽ được hưởng lợi từ những phát hiện này.

4.1. Ý nghĩa khoa học

Nghiên cứu đã làm sáng tỏ nguyên nhân và cơ chế gây bệnh tiêu chảy ở lợn, đồng thời đề xuất các phương pháp điều trị hiệu quả. Đây là nền tảng cho các nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực chăn nuôi thú y.

4.2. Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu giúp người chăn nuôi áp dụng các biện pháp phòng và trị bệnh hiệu quả, giảm thiểu thiệt hại kinh tế. Quản lý trại lợn được cải thiện, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng đàn lợn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành chăn nuôi lợn giữ vai trò then chốt trong cơ cấu nông nghiệp và nền kinh tế quốc dân tại Việt Nam, cung cấp nguồn thực phẩm thiết yếu cho xã hội, cung ứng phân bón cho ngành trồng trọt và tạo nguyên liệu cho công nghiệp chế biến. Tuy nhiên, điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm là môi trường thuận lợi cho nhiều loại vi sinh vật gây bệnh truyền nhiễm sinh sôi và lây lan nhanh chóng. Trong các đối tượng vật nuôi, đàn lợn con ở giai đoạn từ sơ sinh đến 30 ngày tuổi có sức đề kháng non yếu, rất mẫn cảm với điều kiện ngoại cảnh và mầm bệnh đường ruột.

Hội chứng tiêu chảy ở lợn con là một bệnh lý phổ biến, xảy ra quanh năm và gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng cho các cơ sở chăn nuôi lợn nái sinh sản. Bệnh làm cho lợn con bị mất nước cấp tính, rối loạn điện giải, còi cọc, chậm lớn, suy giảm nghiêm trọng chỉ số tăng khối lượng cơ thể và dẫn đến tỷ lệ chết cao nếu không được can thiệp kịp thời. Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của công tác thú y tại cơ sở sản xuất nhằm đánh giá khách quan tình hình dịch tễ, triệu chứng lâm sàng và tìm kiếm phác đồ can thiệp hữu hiệu, tác giả Hoàng Thị Thu Nhài đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp kỹ sư ngành Chăn nuôi Thú y (chuyên ngành Thú y) tại Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của TS. Hà Văn Doanh.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể gồm:

1. Xác định tỷ lệ lợn con mắc hội chứng tiêu chảy theo đàn và theo cá thể tại trại lợn nái Nguyễn Thanh Lịch (Ba Vì – Hà Nội).
2. Theo dõi các triệu chứng lâm sàng và bệnh tích đặc trưng ở lợn con mắc bệnh.
3. Đánh giá kết quả điều trị hội chứng tiêu chảy bằng hai phác đồ kháng sinh kết hợp trợ sức (phác đồ 1 sử dụng MD Nor 100 kết hợp B.complex; phác đồ 2 sử dụng Nova Amcoli kết hợp B.complex).

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn con giai đoạn từ sơ sinh đến 30 ngày tuổi.
• Phạm vi nội dung: Tình hình dịch tễ hội chứng tiêu chảy (tỷ lệ mắc theo đàn, cá thể, lứa tuổi, tính biệt, tỷ lệ chết) và hiệu quả điều trị bằng thuốc thú y.
• Phạm vi không gian: Trại lợn nái Nguyễn Thanh Lịch, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội (tiến hành tại Chuồng 1, gồm 4 dãy A, B, C, D).
• Phạm vi thời gian: Đề tài được thực hiện liên tục trong 6 tháng, từ ngày 25 tháng 5 năm 2015 đến ngày 22 tháng 11 năm 2015.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng trên cơ sở sinh lý học gia súc non, vi sinh vật học thú y, dược lý học lâm sàng và dịch tễ học thực địa.

Đặc điểm sinh lý và tiêu hóa của lợn con được tác giả tổng thuật chi tiết làm cơ sở phân tích nguyên nhân phát sinh hội chứng:

• Sinh trưởng và biến đổi khối lượng: Lợn con sinh trưởng rất nhanh nhưng không đồng đều; khối lượng cơ thể lúc 10 ngày tuổi tăng gấp 2 lần khối lượng sơ sinh, 21 ngày gấp 4 lần, 30 ngày gấp 5-6 lần, 40 ngày gấp 7-8 lần, 50 ngày gấp 10 lần và 60 ngày gấp 12-14 lần. Nhu cầu tích lũy dinh dưỡng rất cao: lợn con 3 tuần tuổi tích lũy 9-14 g protein/kg thể trọng (lợn trưởng thành chỉ tích lũy 0,3-0,4 g protein/kg thể trọng).
• Đặc điểm cơ quan tiêu hóa: Dung tích dạ dày phát triển nhanh từ sơ sinh (10 ngày gấp 3 lần, 20 ngày gấp 6 lần, 60 ngày gấp 60 lần). Tuy nhiên, chức năng tiêu hóa chưa hoàn thiện; trong 3 tuần đầu đời, hoạt tính của các men tiêu hóa như pepsin, amilaza, maltaza, saccaraza còn rất yếu. Đặc biệt, lợn con dưới 1 tháng tuổi (nhất là 20-25 ngày đầu) thiếu axit clohydric (HCl) tự do trong dịch vị do lượng axit tiết ra ít và liên kết ngay với niêm dịch (hiện tượng Hypoclohydric). Giá trị pH dịch vị đo được ở 7 ngày tuổi là 2.8; 10 ngày tuổi là 2.8 - 3.1; 12 ngày tuổi là 2.7; 20 ngày tuổi là 2.4 - 2.7. Thiếu HCl tự do làm dạ dày mất hàng rào sát trùng tự nhiên, tạo cơ hội cho vi sinh vật xâm nhập và bùng phát.
• Điều tiết thân nhiệt và miễn dịch: Lớp mỡ dưới da mỏng, lông thưa, hệ thần kinh điều hòa nhiệt chưa hoàn thiện nên lợn con dưới 3 tuần tuổi giữ nhiệt kém; cơ thể duy trì nhiệt chủ yếu qua hàm lượng nước cao (80-81,5% lúc sơ sinh; 75-78% lúc 3-4 tuần tuổi) và hoạt động tuần hoàn mạnh (nhịp tim lên đến 200 lần/phút, lưu lượng máu 150 ml/phút/kg thể trọng). Sau 3 tuần tuổi, thân nhiệt mới ổn định ở mức 39 - 39,5°C. Về miễn dịch, lợn con mới đẻ không có kháng thể bẩm sinh, khả năng bảo hộ hoàn toàn thụ động nhờ gamma-globulin hấp thu từ sữa đầu của lợn mẹ qua cơ chế ẩm bào trong 24 giờ đầu (hàm lượng protein sữa đầu đạt 18-19%, trong đó gamma-globulin chiếm 30-35%). Sau 24 giờ, gamma-globulin máu đạt 20,3 mg/100ml; đến 3 tuần tuổi đạt 24 mg/100ml (thấp hơn nhiều so với lợn trưởng thành là 65 mg/100ml).

Căn nguyên vi sinh vật và cơ chế sinh bệnh: Khóa luận hệ thống hóa các tác nhân gây bệnh chính:

• Trực khuẩn Escherichia coli (E. coli): Trực khuẩn Gram âm, kích thước 0,3 - 0,6 x 2 - 3 µm, di động nhờ lông quanh thân, không sinh nha bào. Phát triển trên thạch MacConkey tạo khuẩn lạc màu đỏ cánh sen sinh hơi, biến đổi môi trường TSI từ đỏ sang vàng chanh, lên men nhanh đường lactose sinh hơi, Indol (+), Methyl Red (+), Voges-Proskauer (-), H2S (-). Chủng ETEC (Enterotoxigenic E. coli) gây bệnh qua hai yếu tố: yếu tố bám dính fimbriae (F4/K88, F5/K99, F6/987P, F41, F17, F18) và độc tố đường ruột gồm độc tố chịu nhiệt (ST - bền ở 100°C trong 15 phút) và độc tố không chịu nhiệt (LT - bị bất hoạt ở 60°C sau 15 phút). Độc tố làm đảo lộn cân bằng bài tiết muối - nước qua màng nhầy ruột non, dẫn tới mất nước cấp và tiêu chảy dữ dội.
• Các tác nhân bội nhiễm phối hợp: Salmonella choleraesuis, Salmonella typhimurium, Clostridium perfringens, virus TGE (Transmissible Gastroenteritis), Rotavirus, dịch tả lợn (Pestis suum), và ký sinh trùng (Eimeria spp., Ascaris suum).

Dược lý các hoạt chất can thiệp trong đề tài:

• MD Nor 100 (Công ty CP sản xuất): Hoạt chất chính là Norfloxacin 10g/100ml thuộc nhóm Fluoroquinolone. Cơ chế tác dụng là ức chế mạnh enzyme DNA gyrase của vi khuẩn, ngăn cản quá trình mở xoắn và nhân đôi DNA, có phổ kháng khuẩn rộng trên cả vi khuẩn Gram âm và Gram dương.
• Nova Amcoli: Hoạt chất chính là Ampicillin 10mg/ml thuộc nhóm Beta-lactam. Cơ chế tác dụng là ức chế enzym transpeptidase, cản trở quá trình tổng hợp mucopeptid ở vách tế bào vi khuẩn đang phân chia, dẫn tới tiêu hủy tế bào.
• Thuốc trợ lực B.complex (Navetco sản xuất): Gồm hỗn hợp vitamin B1, B2, B5, B6, PP có tác dụng hỗ trợ trao đổi chất, tăng cường tạo máu và nâng cao sức đề kháng trong quá trình điều trị.

Phương pháp nghiên cứu và quy mô dữ liệu:

• Phương pháp điều tra dịch tễ: Theo dõi thường nhật 64 đàn lợn với tổng số 705 lợn con từ khi sinh ra đến 30 ngày tuổi. Hàng ngày kiểm tra lâm sàng trực tiếp tình trạng phân (màu sắc trắng, vàng, xám, độ sệt, mùi thối), biểu hiện mất nước, nôn mửa, sốt và phản xạ bú.
• Phương pháp mổ khám bệnh tích: Thực hiện mổ khám các cá thể chết để đánh giá biến đổi đại thể ở dạ dày, ruột non, ruột già, hạch màng treo ruột, gan, lách, tim, phổi.
• Thiết kế thử nghiệm điều trị: Phân chia lợn con mắc bệnh thành 2 nhóm độc lập để thử nghiệm 2 phác đồ:
  • Phác đồ 1: Tiêm bắp MD Nor 100 liều 1 ml/10kg thể trọng/ngày, kết hợp tiêm bắp B.complex liều 1 ml/10kg thể trọng/ngày.
  • Phác đồ 2: Tiêm bắp Nova Amcoli liều 1 ml/10kg thể trọng/ngày, kết hợp tiêm bắp B.complex liều 1 ml/10kg thể trọng/ngày.
• Phương pháp xử lý số liệu: Ứng dụng các công thức tính tỷ lệ dịch tễ học và hiệu quả điều trị theo phương pháp thống kê sinh vật học thú y của Nguyễn Văn Thiện (2000), xử lý cơ sở dữ liệu trên phần mềm Microsoft Excel.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Phần mở đầu luận giải vị trí ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam, nêu bật áp lực dịch bệnh đường tiêu hóa do khí hậu nhiệt đới nóng ẩm gây ra trên đàn lợn non. Tác giả xác lập rõ tính cấp thiết của việc đánh giá thực trạng tiêu chảy tại một cơ sở chăn nuôi cụ thể (trại nái tư nhân tại Ba Vì) nhằm xác định tỷ lệ mắc, mức độ thiệt hại và lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp mang lại hiệu quả kinh tế. Mục tiêu nghiên cứu được chuẩn hóa thành 2 nhiệm vụ cốt lõi, đồng thời xác lập ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài đối với công tác thú y tại cơ sở.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Nội dung chương 2 là một hệ thống dữ liệu toàn diện bao quát:

• Sinh lý học phát triển của lợn con: Tốc độ tăng trọng, nhu cầu tích lũy protein cao, sự non yếu của enzyme tiêu hóa và hiện tượng dạ dày thiếu HCl tự do trong tháng đầu tiên sau sinh; cơ chế điều tiết thân nhiệt kém và vai trò của kháng thể sữa đầu.
• Khái niệm, nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh của hội chứng tiêu chảy: Tác động của dinh dưỡng, stress ngoại cảnh, chuồng trại ẩm lạnh và vai trò trực tiếp của độc tố E. coli (yếu tố bám dính F4, F5, F6, F41, F17, F18 và enterotoxin LT, ST).
• Bệnh học lâm sàng và giải phẫu bệnh: Các thể bệnh cấp tính, quá cấp tính; tổn thương xuất huyết niêm mạc ruột non, sưng hạch lympho màng treo ruột, thoái hóa gan, lách sưng đỏ.
• Tổng quan dược lý: Phân tích sâu cơ chế tác động của nhóm fluoroquinolone (Norfloxacin) và beta-lactam (Ampicillin), phối hợp vitamin B.
• Tổng quan về cơ sở thực tập: Cung cấp thông tin chi tiết về trại lợn nái Nguyễn Thanh Lịch (huyện Ba Vì, Hà Nội), gồm quy mô diện tích mặt nước 17.200 m2 nuôi thủy sản, diện tích trồng trọt 35 ha/sào, kết quả sản xuất năm 2013 đạt 26.361 con lợn con cai sữa. Đi kèm là các bảng quy chuẩn vận hành của trại: lịch phun sát trùng tuần hoàn bằng vôi bột, vôi xút, hóa chất sát trùng (Bảng 2.2) và lịch tiêm phòng vaccine nghiêm ngặt cho lợn con, nái hậu bị, nái mang thai và toàn đàn định kỳ (Bảng 2.3).
• Lược khảo nghiên cứu trong và ngoài nước: Điểm lại các công trình trong nước (Đào Trọng Đạt, Lê Văn Năm, Từ Quang Hiển, Lê Thị Tài...) và thế giới (Laval, Bruce Lawhorn, Lutter, Matsier...).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương 3 trình bày chi tiết thiết kế nghiên cứu thực địa:

• Xác định quy mô mẫu: 64 đàn theo dõi ngẫu nhiên gồm 705 cá thể lợn con từ sơ sinh đến 30 ngày tuổi tại Chuồng 1 (dãy A, B, C, D) từ 25/5/2015 đến 22/11/2015.
• Thiết lập hệ thống chỉ tiêu dịch tễ: Tỷ lệ mắc theo đàn (%), tỷ lệ mắc theo cá thể (%), tỷ lệ mắc phân theo lứa tuổi (%), tỷ lệ mắc theo tính biệt (%), tỷ lệ chết do tiêu chảy (%).
• Thiết lập quy trình thử nghiệm lâm sàng: Quy định chi tiết liều lượng, đường tiêm, thời gian dùng thuốc của 2 phác đồ điều trị (MD Nor 100 + B.complex và Nova Amcoli + B.complex).
• Xây dựng hệ thống công thức toán học xác định: Tỷ lệ khỏi lần 1, tỷ lệ tái phát, tỷ lệ khỏi lần 2, tổng tỷ lệ khỏi bệnh, thời gian điều trị trung bình (ngày).

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương kết quả phản ánh hai mảng công việc chính tại cơ sở:

• Công tác phục vụ sản xuất:
  • Chăm sóc 66 nái chửa: 63 con thai phát triển bình thường, 1 con đẻ non, 2 con thai chết lưu.
  • Chăm sóc 66 nái nuôi con: 65 con cho sản lượng và chất lượng sữa tốt, 1 con bị mất sữa.
  • Chăm sóc 693 lợn con theo mẹ: 687 con sinh trưởng thể trạng tốt, 6 con chết sơ sinh.
  • Thực hiện quy trình vệ sinh chuồng nuôi, xử lý nguồn phân và phun sát trùng khử trùng định kỳ.
• Kết quả nghiên cứu chuyên đề:
  • Đánh giá tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy trên 64 đàn và 705 cá thể theo dõi.
  • Phân tích cơ cấu bệnh theo nhóm lứa tuổi (giai đoạn sơ sinh, tuần đầu, tuần thứ 2, tuần thứ 3, giai đoạn tập ăn đến 30 ngày) và theo tính biệt lợn con.
  • Ghi nhận các triệu chứng lâm sàng đặc trưng trên đàn lợn mắc bệnh gồm 242 cá thể (n = 242) về màu sắc phân (trắng ngà, vàng nhạt, xám lỏng), mức độ mất nước, sưng mí mắt, co giật.
  • So sánh hiệu lực điều trị giữa Phác đồ 1 (MD Nor 100) và Phác đồ 2 (Nova Amcoli) qua các đợt điều trị lần 1, tỷ lệ tái phát và điều trị lần 2.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Đúc kết các phát hiện dịch tễ lâm sàng rút ra từ thực địa tại trại Ba Vì, chỉ ra phác đồ có hiệu lực cao hơn để khuyến cáo cơ sở áp dụng, đồng thời kiến nghị biện pháp nâng cao vệ sinh thú y, quy trình chăm sóc nái trước và sau sinh nhằm khống chế hội chứng tiêu chảy ở lợn con.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận ghi nhận các số liệu thực tế được tác giả theo dõi trực tiếp trong thời gian 6 tháng tại trại lợn nái Nguyễn Thanh Lịch:

1. Dữ liệu công tác phục vụ sản xuất trực tiếp tại trại:

Đối tượng vật nuôi theo dõi	Tổng số theo dõi (con)	Số cá thể bình thường / tốt (con)	Số cá thể gặp sự cố / bệnh lý (con)	Chi tiết sự cố kỹ thuật ghi nhận
Lợn nái chửa	66	63	3	1 con đẻ non; 2 con thai chết lưu
Lợn nái nuôi con	66	65	1	1 con bị mất sữa sau sinh
Lợn con theo mẹ	693	687	6	6 con chết sơ sinh

2. Quy chuẩn phòng bệnh sinh học và an toàn dịch tễ áp dụng tại cơ sở:

Khóa luận trích xuất quy trình tiêm phòng vaccine thực tế của trại Nguyễn Thanh Lịch (Bảng 2.3) gồm các mốc can thiệp cụ thể:

• Lợn con: 10 - 14 ngày tuổi tiêm vaccine Mycoflex phòng viêm phổi do Mycoplasma (liều 1 ml, tiêm bắp); 21 ngày tuổi tiêm vaccine Colapets phòng bệnh dịch tả lợn (liều 2 ml, tiêm bắp).
• Lợn nái mang thai: Khi mang thai được 10 tuần tiêm vaccine Colapets phòng dịch tả (liều 2 ml, tiêm bắp); mang thai được 12 tuần tiêm vaccine Aftopork phòng bệnh lở mồm long móng (liều 2 ml, tiêm bắp).
• Toàn đàn định kỳ: Tháng 2 và tháng 6 tiêm Colapets (dịch tả); tháng 4, 8, 12 tiêm Porcilis Begonia (giả dại); tháng 3, 7, 11 tiêm Ingelvac PRRS (tai xanh).

3. Kết quả theo dõi lâm sàng và điều trị thử nghiệm:

• Tổng số mẫu điều tra dịch tễ: 64 đàn với 705 lợn con.
• Số lượng lợn con mắc bệnh được theo dõi triệu chứng lâm sàng chi tiết là 242 con (n = 242).
• Về công tác điều trị: Tác giả đã triển khai đánh giá so sánh hiệu lực can thiệp giữa hai phác đồ kháng sinh:
  • Phác đồ 1 (MD Nor 100 kết hợp B.complex) tác động thông qua cơ chế ức chế enzyme DNA gyrase của vi khuẩn E. coli.
  • Phác đồ 2 (Nova Amcoli kết hợp B.complex) tác động ức chế tổng hợp mucopeptid vách tế bào vi khuẩn. Hiệu quả can thiệp được định lượng qua các chỉ số: tỷ lệ khỏi bệnh lần 1, tỷ lệ tái phát, tỷ lệ khỏi bệnh sau can thiệp lần 2 và thời gian hồi phục trung bình của lợn bệnh.

Đóng góp của khóa luận:

• Đóng góp khoa học: Bổ sung dẫn liệu dịch tễ học lâm sàng thực tế về hội chứng tiêu chảy trên lợn con giai đoạn sơ sinh đến 30 ngày tuổi tại địa bàn huyện Ba Vì, Hà Nội; cung cấp dữ liệu đối sánh trực tiếp về đáp ứng điều trị thực địa giữa nhóm kháng sinh fluoroquinolone (Norfloxacin) và nhóm beta-lactam (Ampicillin).
• Đóng góp thực tiễn: Cung cấp cho chủ trại lợn nái Nguyễn Thanh Lịch và các hộ chăn nuôi lân cận cơ sở khoa học để lựa chọn phác đồ điều trị đặc hiệu, giảm thiểu tỷ lệ chết và chi phí thuốc thú y; đồng thời củng cố tầm quan trọng của quy trình vệ sinh thú y, tiêm phòng vaccine và chăm sóc lợn mẹ giai đoạn mang thai và tiết sữa đầu.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài:

• Nghiên cứu được tiến hành tại một cơ sở chăn nuôi duy nhất (Trại lợn nái Nguyễn Thanh Lịch, Ba Vì, Hà Nội) trong khoảng thời gian từ tháng 5 đến tháng 11 năm 2015, chưa bao quát được toàn diện biến động dịch tễ qua các mùa có thời tiết khắc nghiệt khác (đặc biệt là mùa đông xuân giá rét với độ ẩm cao).
• Việc chẩn đoán căn nguyên chủ yếu dựa vào quan sát triệu chứng lâm sàng và mổ khám bệnh tích đại thể ở lợn chết; đề tài chưa thực hiện phân lập vi sinh vật trong phòng thí nghiệm để định danh chính xác các serotype kháng nguyên của E. coli (F4, F5, F6...) hay làm kháng sinh đồ (antibiogram) để đo lường mức độ kháng thuốc của vi khuẩn đối với Norfloxacin và Ampicillin.
• Như chính tác giả tự nhận định trong phần mở đầu, do trình độ và bước đầu làm quen với công tác nghiên cứu khoa học, đề tài khó tránh khỏi những thiếu sót trong quá trình theo dõi và phân tích số liệu.

Hướng nghiên cứu tiếp:

• Mở rộng phạm vi điều tra dịch tễ học trên nhiều mô hình trại lợn nái với các quy mô và phương thức chuồng nuôi khác nhau (chuồng hở, chuồng kín, sàn nhựa, nền xi măng).
• Thực hiện lấy mẫu bệnh phẩm phân để nuôi cấy, phân lập vi khuẩn gây bệnh đường ruột (E. coli, Salmonella, Clostridium); giám sát sự biến đổi tính mẫn cảm của vi khuẩn thông qua kháng sinh đồ định kỳ.
• Nghiên cứu thử nghiệm bổ sung men vi sinh (probiotic), chế phẩm sinh học thảo dược hoặc axit hữu cơ vào khẩu phần ăn của lợn mẹ và lợn con tập ăn nhằm chủ động phòng ngừa hội chứng tiêu chảy mà không lạm dụng kháng sinh.

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho các đối tượng sau:

• Sinh viên chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi Thú y: Là tài liệu tham khảo bổ ích về phương pháp xây dựng đề cương nghiên cứu dịch tễ học lâm sàng thú y, cách thức thiết kế mẫu biểu theo dõi sức khỏe đàn gia súc non, công thức tính toán các chỉ số bệnh học và cấu trúc trình bày một khóa luận tốt nghiệp kỹ sư thực nghiệm.
• Cán bộ kỹ thuật thú y cơ sở và chủ trang trại lợn nái: Tham khảo trực tiếp quy trình an toàn sinh học, lịch tiêu độc khử trùng tuần hoàn, quy trình tiêm vaccine phòng bệnh cho đàn nái sinh sản và đàn con theo mẹ; đồng thời nắm bắt nguyên tắc phối hợp kháng sinh với thuốc bổ trợ nâng cao thể trạng (vitamin nhóm B) trong xử lý tiêu chảy ở lợn con bú sữa.
• Phần đáng tham khảo nhất trong văn bản: Mục tổng quan về đặc điểm sinh lý học đường tiêu hóa, cơ chế thiếu axit dịch vị (Hypoclohydric) và biến động kháng thể sữa đầu ở lợn con (Phần 2); quy trình chi tiết các bảng lịch phun sát trùng (Bảng 2.2) và lịch tiêm phòng vaccine (Bảng 2.3) của trang trại chăn nuôi công nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận nghiên cứu trên bao nhiêu cá thể lợn con và được thực hiện trong thời gian nào?
Nghiên cứu được tiến hành trên 64 đàn lợn với tổng số 705 lợn con từ sơ sinh đến 30 ngày tuổi, nuôi tại Chuồng 1 (dãy A, B, C, D) của trại lợn nái Nguyễn Thanh Lịch, huyện Ba Vì, Hà Nội. Thời gian theo dõi liên tục trong 6 tháng, từ ngày 25/05/2015 đến ngày 22/11/2015.

2. Hai phác đồ điều trị được tác giả thử nghiệm gồm những loại thuốc nào và liều dùng ra sao?

• Phác đồ 1: Sử dụng thuốc MD Nor 100 (chứa Norfloxacin 10g/100ml) tiêm bắp liều 1 ml/10kg thể trọng/ngày, kết hợp tiêm bắp B.complex liều 1 ml/10kg thể trọng/ngày.
• Phác đồ 2: Sử dụng thuốc Nova Amcoli (chứa Ampicillin 10mg/ml) tiêm bắp liều 1 ml/10kg thể trọng/ngày, kết hợp tiêm bắp B.complex liều 1 ml/10kg thể trọng/ngày.

3. Theo tổng quan sinh lý của khóa luận, vì sao lợn con dưới 3 tuần tuổi rất dễ mắc tiêu chảy?
Do hệ thống tiêu hóa của lợn con chưa thành thục về chức năng: các men tiêu hóa pepsin, amilaza, maltaza hoạt tính còn rất yếu; dịch vị thiếu HCl tự do trong 20-25 ngày đầu đời (hiện tượng Hypoclohydric) khiến độ pH không đủ tiêu diệt vi khuẩn ngoại lai. Đồng thời, lợn con chưa tự tổng hợp được kháng thể mà phụ thuộc hoàn toàn vào gamma-globulin từ sữa đầu của mẹ; khi lượng kháng thể này giảm dần theo thời gian, sức đề kháng suy giảm tạo điều kiện cho vi khuẩn E. coli và mầm bệnh phát triển.

4. Quy trình tiêm phòng vaccine cho lợn con tại trại Nguyễn Thanh Lịch được quy định như thế nào?
Theo Bảng 2.3 trong khóa luận, lợn con được tiêm 2 loại vaccine chính: lợn con từ 10-14 ngày tuổi tiêm vaccine Mycoflex phòng viêm phổi do Mycoplasma với liều 1 ml tiêm bắp; lợn con 21 ngày tuổi tiêm vaccine Colapets phòng bệnh dịch tả lợn với liều 2 ml tiêm bắp.

5. Kết quả công tác phục vụ sản xuất trên đàn lợn nái và lợn con tại trại đạt các con số cụ thể nào?
Trong thời gian thực tập, tác giả đã tham gia chăm sóc 66 nái chửa (kết quả 63 con phát triển bình thường, 1 con đẻ non, 2 con thai chết lưu); 66 nái nuôi con (65 con cho sản lượng và chất lượng sữa tốt, 1 con mất sữa); và 693 lợn con theo mẹ (687 con thể trạng tốt, 6 con chết sơ sinh).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hoàng Thị Thu Nhài đã phản ánh trung thực tình hình mắc hội chứng tiêu chảy trên đàn lợn con từ sơ sinh đến 30 ngày tuổi tại trại lợn nái Nguyễn Thanh Lịch (Ba Vì – Hà Nội) thông qua quy mô theo dõi 64 đàn với 705 cá thể. Đề tài hệ thống hóa sâu sắc các đặc điểm sinh lý học tiêu hóa gia súc non, vai trò bệnh sinh của trực khuẩn E. coli và quy trình phòng bệnh sinh học bằng vaccine tại cơ sở chăn nuôi thực tế. Việc thử nghiệm hai phác đồ điều trị MD Nor 100 và Nova Amcoli kết hợp vitamin B.complex cung cấp dữ liệu lâm sàng hữu ích giúp người chăn nuôi lựa chọn giải pháp can thiệp hiệu quả, giảm tỷ lệ chết và nâng cao hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi lợn nái sinh sản.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Nước ta là một nước nông nghiệp. Bên cạnh trồng trọt, ngành chăn nuôi nói chung và chăn nuôi lợn nói riêng chiếm một vị trí rất quan trọng trong nền kinh tế quốc dân. Chăn nuôi cung cấp nguồn thực phẩm quan trọng cho con người, ngoài ra còn cung cấp một lượng lớn phân bón cho ngành trồng trọt và một số sản phẩm phụ cho ngành công nghiệp chế biến. Chính vì thế, Đảng và nhà nước ta đặc biệt quan tâm tới phát triển chăn nuôi nói chung và chăn nuôi lợn nói riêng nhằm không ngừng nâng cao năng suất, hiệu quả chăn nuôi, cải thiện đời sống nhân dân.

Hàng loạt vấn đề về quản lý, kỹ thuật chăn nuôi lợn ở nước ta đã và đang được các nhà khoa học nghiên cứu giải quyết nhằm đưa ngành chăn nuôi ở nước ta tiến kịp với trình độ trong khu vực và thế giới. Ngoài các yếu tố như: giống, nuôi dưỡng, chăm sóc thì công tác thú y là khâu rất quan trọng, quyết định sự thành bại của ngành chăn nuôi nói chung và chăn nuôi lợn nói riêng. Đặc biệt, nước ta là một nước thuộc khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm nên rất thích hợp cho các bệnh truyền nhiễm phát triển mạnh và lây lan nhanh, do đó đã ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển của ngành chăn nuôi lợn. Lợn con là đối tượng cần đặc biệt quan tâm.

Ở lợn con hội chứng tiêu chảy là bệnh rất phổ biến, đã gây tổn thất không nhỏ cho ngành chăn nuôi lợn. Hội chứng tiêu chảy ở lợn con làm cho lợn còi cọc chậm lớn, làm giảm năng suất chăn nuôi, vì vậy, việc phòng và trị bệnh cho lợn con là một vấn đề hết sức cần thiết. Xuất phát từ nhu cầu thực tế của sản xuất đồng thời để thấy rõ hơn về tình hình nhiễm bệnh, triệu chứng, bệnh tích của lợn con mắc hội chứng tiêu e 2 chảy, góp phần khống chế dịch bệnh và làm giảm bớt thiệt hại về kinh tế trong ngành chăn nuôi lợn hiện nay chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con từ sơ sinh đến 30 ngày tuổi được nuôi tại trại lợn nái Nguyễn Thanh Lịch - Ba Vì – Hà Nội và phương pháp điều trị ”. Được sự dẫn dắt tận tình của thầy giáo hướng dẫn TS.

Hà Văn Doanh, cùng với sự nỗ lực của bản thân , tôi đã hoàn thành khóa luâ ̣n. Tuy nhiên do trình độ có hạn , bước đầ u còn bỡ ngỡ trong công tác nghiên cứu. Nên khóa luâ ̣n của tôi không tránh khỏi những sai sót và ha ̣n chế. Tôi rấ t mong nhâ ̣n đươ ̣c sự quan tâm và giúp đỡ của thầ y cô giáo để bài khóa luâ ̣n đươ ̣c hoàn thiê ̣n hơn.

Mục tiêu và yêu cầu của đề tài - Xác định được tỷ lệ lợn con bị tiêu chảy tại trại nái Nguyễn Thanh Lịch – Ba Vì – Hà Nội. - Đánh giá được kết quả điều trị bằng 2 phác đồ. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong khoa học Từ những số liệu cũng như nghiên cứu của đề tài sẽ là cơ sở để người chăn nuôi có những biện pháp phòng, chống dịch bệnh cho đàn lợn và làm tiền đề cho các nghiên cứu tiếp theo.

Ý nghĩa trong thực tiễn Trên cơ sở các đánh giá có ý kiến tư vấn đúng giúp người chăn nuôi có biện pháp áp dụng kỹ thuật đúng để đảm bảo nâng cao chất lượng, số lượng đàn lợn ở cơ sở đem lại hiệu quả kinh tế. e 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học 2.