MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Nền nông nghiệp Việt Nam tồn tại và phát triển từ lâu đời theo lịch sử phát triển của đất nƣớc. Nƣớc ta có tới 60,7 triệu ngƣời sống ở khu vực nông thôn (chiếm hơn 2/3 tổng dân số). Vì vậy nền nông nghiệp từ xƣa tới nay vẫn chiếm một phần quan trọng trong việc phát triển kinh tế đất nƣớc nói chung và vấn để phát triển xã hội nông thôn nói riêng.
Trong khi Việt Nam đang tiến tới việc phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc, tiếp cận với nền kinh tế thị trƣờng, những khoa học công nghệ tiên tiến trên thế giới nhằm mục tiêu phát triển đất nƣớc, mà trọng tâm là kinh tế. Là một nƣớc nông nghiệp nhà nƣớc ta đã nhận định nền nông nghiệp là một ngành vô cùng quan trọng trong việc phát triển kinh tế đất nƣớc, nó cung cấp nông sản, lƣơng thực, thực phẩm thiết yếu cho sự sống của con ngƣời, hơn nữa còn là nguồn nguyên liệu phục vụ cho các ngành công nghiệp chế biến. Sau khi gia nhâ ̣p WTO , nông nghiê ̣p Viê ̣t Nam đƣ́ng trƣớc nhƣ̃ng cơ hô ̣i rấ t lớn cùng nhƣ̃ng thách thƣ́c không nhỏ. Nhâ ̣n thƣ́c rõ nhƣ̃ng khó khăn trƣớc mắt, đă ̣c biê ̣t là nhƣ̃ng năm đầ u gia nhâ ̣p WTO , Đảng và Nhà nƣớc ta đã có nhiều chính sách phát triển bền vững nông nghiệp , nông thôn và nông dân.
Trong quá trin ̀ h phát triể n nông nghiê ̣p, vài trò của hệ thống kh uyế n nông ngày càng đƣơ ̣c khẳ ng đinh ̣ , kể từ ngày 02/3/1993, khi Chính phủ ban hành Nghị định 13/CP về công tác khuyến nông - khuyến ngƣ, hệ thống khuyến nông - khuyến ngƣ Việt Nam đã đƣợc hình thành, củng cố và ngày càng phát triển một cách toàn diện. Tuy vậy, sau 12 năm thực hiện Nghị định 13/CP, công tác khuyến nông đã gặp không ít khó khăn, vƣớng mắc, chƣa đáp ứng đƣợc nhu cầu đòi hỏi ngày càng cao của sản xuất, khoa học công nghệ và xu hƣớng hội nhập kinh tế quốc tế. Chính vì vậy, Bộ Nông nghiệp và PTNT, Bộ Thuỷ sản đã trình Chính phủ để sửa đổi , bổ sung một số nội dung hoạt động khuyến nông , thay thế cho Nghị định 13/CP. Ngày 26/4/2005, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 56/2005/NĐ-CP về khuyến nông , khuyến ngƣ.
Và n 2 mới nhấ t , ngày 08/01/2010, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 02/2010/NĐ-CP về khuyến nông , nhằ m giúp hê ̣ thố ng khuyế n nông có chấ t lƣơ ̣ng và số lƣơ ̣ng tố t nhấ t để góp phầ n nhiể u nhấ t vào quá trin ̀ h đồng hành cùng ngƣời nông dân để chia sẻ những thuận lợi, khó khăn trên con đƣờng hƣớng tới phát triển một nền nông nghiệp hiệu quả và bền vững. Tân Cƣơng là một xã nằm ở phía Tây Nam của thành phố Thái Nguyên. Việc đánh giá công tác khuyến nông của xã trong những năm qua nhằm tìm ra những tồn tại khắc phục, ƣu điểm để phát huy. Đồng thời đƣa ra những giải pháp góp phần nghiên cứu hiệu quả hoạt động khuyến nông của xã trong những năm tới là cần thiết.
Để hiể u rõ hơn về nhƣ̃ng kế t quả mà khuyế n nông Tân Cƣơng đã thƣ̣c hiê ̣n đƣơ ̣c trong nhƣ̃ng năm gầ n đây cũ ng nhƣ tình hình hoạt động của hệ thống khuyến nông trên điạ bàn xã , tƣ̀ đó đề xuấ t nhƣ̃ng biê ̣n pháp cầ n thiế t để giúp nâng cao hiê ̣u quả của công tác khuyến nông của xã hơn nữa, xuấ t phát từ những lý do trên tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: "Đánh giá các hoạt động khuyến nông tại xã Tân Cương - thành phố Thái Nguyên - tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2012-2014”. Mục đích nghiên cứu - Nghiên cứu, đánh giá hoạt động khuyến nông trên điạ bàn xã Tân Cƣơng , thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2012-2014. - Đề xuấ t mô ̣t số giải pháp để khắ c phu ̣c nhƣ̃ng ha ̣n chế nhằ m nâng cao hiệu quả hoạt động khuyến nông trong thời gian tới. Mục tiêu nghiên cứu - Đánh giá điều kiện tự nhiên, xã hội của xã Tân Cƣơng.
- Đánh giá hiê ̣u quả của các hoạt động khuyến nông xã Tân Cƣơng. - Đề ra những giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động khuyến nông phù hợp với yêu cầu thực tiễn trong giai đoạn mới trên địa bàn xã. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu - Giúp sinh viên củng cố lại kiến thức đã học, vận dụng tốt vào thực tế.
n 3 - Sinh viên có một môi trƣờng học tập thực tiễn, có tƣ duy khách quan và thực tế hơn. Từ đó giúp sinh viên nâng cao năng lực, rèn luyện kỹ năng, phƣơng pháp. - Góp phần hoàn thiện những lý luận và phƣơng pháp khuyến nông có sự tham gia. - Là tài liệu tham khảo cho trƣờng Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, khoa Kinh tế & PTNT, các cơ quan trong ngành và sinh viên các khóa tiếp theo.
Ý nghĩa trong thực tiễn sản xuất - Đề tài đƣợc thực hiện có thể là cơ sở để khắc phục những vấn đề bất cập, khó khăn mà cán bộ khuyến nông mắc phải. - Ý kiến, đề xuất của đề tài giúp cho công tác khuyến nông xã Tân Cƣơng đạt hiệu quả cao hơn. n 4 Phần 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở lý luận của đề tài 2.
Những kiến thức luận cơ bản về khuyến nông 2. Định nghĩa về khuyến nông Trong những năm gần đây Đảng và Nhà nƣớc ngày càng quan tâm nhiều hơn tới việc đẩy mạnh công tác khuyến nông ở tất cả các tỉnh, huyện trong cả nƣớc. Vậy khuyến nông là gì? Theo nghĩa Hán - Văn “khuyến” có nghĩa là khuyến khích - khuyên bảo - triển khai, còn “nông” là nông - lâm - ngƣ nghiệp, nông dân, nông thôn. “Khuyến nông” là khuyên mở mang phát triển trong nông nghiệp.
Năm 1886, ở Anh sử dụng khá phổ biến thuật ngữ “Extention” - có nghĩa là “triển khai - mở rộng”. Trong công tác nông nghiệp, khi ghép với từ “Agriculture” thành từ ghép “Agriculture extention” có nghĩa là tăng cƣờng triển khai mở rộng phát triển nông nghiệp. Ở các trƣờng đại học Cambridge, Oxford… cũng nhƣ trong các lĩnh vực sản xuất nông nghiệp - nông thôn ở Anh sử dụng khá phổ biến từ “Agriculture extention”. Thời gian không lâu sau đó tất cả các quốc gia trên mọi châu lục đều sử dụng thống nhất từ Agriculture extention cho công tác phát triển nông nghiệp và phát triển nông thôn.
Theo tổ chức FAO: “Khuyến nông khuyến lâm đƣợc xem nhƣ một tiến trình của việc hòa nhập các kiến thức khoa học kỹ thuật hiện đại. Các quan điểm, kỹ năng để quyết định cái gì cần làm, cách thức làm trên cơ sở cộng đồng địa phƣơng sử dụng các nguồn tài nguyên tại chỗ với sự trợ giúp từ bên ngoài để có khả năng vƣợt qua các trở ngại đó”. Theo Malla: “Khuyến nông khuyến lâm là làm việc với nông dân, lắng nghe những khó khăn, các nhu cầu và giúp họ tự giải quyết vấn đề chính của họ”. Theo Falconer: “Khuyến nông khuyến lâm là một quá trình giáo dục.
Các hệ thống khuyến nông khuyến lâm thông báo, khắc phục và kết nối con ngƣời, thúc n 5 đẩy các dòng thông tin giữa nông dân và các đối tƣợng sử dụng tài nguyên khác, các nhà nghiên cứu, các nhà quản lý, các nhà lãnh đạo”. Theo Thomas: “Khuyến nông là một từ tổng quát để chỉ tất các các công việc có liên quan đến sự nghiệp phát triển nông thôn, đó là một hệ thống giáo dục ngoài nhà trƣờng, trong đó ngƣời già và ngƣời trẻ học bằng cách thực hành.[3] Qua rất nhiều định nghĩa chúng ta có thể tóm tắt lại và có thể hiểu khuyến nông theo hai nghĩa: Khuyến nông hiểu theo nghĩa rộng: Là khái niệm chung để chỉ tất cả những hoạt động hỗ trợ sự nghiệp xây dựng và phát triển nông thôn. Khuyến nông hiểu theo nghĩa hẹp: Là một tiến trình giáo dục không chính thức mà đối tƣợng của nó là nông dân. Tiến trình này đem đến cho nông dân những thông tin và những lời khuyên nhằm giúp họ giải quyết những vấn đề hoặc những khó khăn trong cuộc sống.
Khuyến nông hỗ trợ các hoạt động sản xuất, nâng cao hiệu quả canh tác để không ngừng cải thiện chất lƣợng cuộc sống của nông dân và gia đình họ. Nguyên tắ c khuyế n nông - Xuất phát từ nhu cầu của nông dân và yêu cầu phát triển nông nghiệp của Nhà nƣớc. - Phát huy vai trò chủ động, tích cực và sự tham gia tự nguyện của nông dân trong hoạt động khuyến nông. - Liên kết chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, cơ sở nghiên cứu khoa học, các doanh nghiệp với nông dân và giữa nông dân với nông dân.
- Xã hội hóa hoạt động khuyến nông. Đa dạng hóa dịch vụ khuyến nông để huy động nguồn lực từ các tổ chức, cá nhân trong nƣớc và nƣớc ngoài để tham gia hoạt động khuyến nông. - Dân chủ, công khai, có sự giám sát của cộng đồng. - Nội dung, phƣơng pháp khuyến nông phù hợp với từng vùng miền, địa bàn và nhóm đối tƣợng nông dân, cộng đồng dân tộc khác nhau.
Vai trò của khuyến nông * Vai trò của khuyế n nông trong sự nghiê ̣p phát triể n nông thôn n 6 Khuyế n nông đóng vai trò quan tro ̣ng trong sƣ̣ nghiê ̣p phát triể n nôn g thôn, nề n kinh tế nƣớc ta vẫn dƣ̣a chủ yế u vào nông nghiê ̣p vì vâ ̣y muố n phát triể n nông thôn thì nông nghiê ̣p cầ n đƣơ ̣c phát triể n bề n vƣ̃ng và khuyế n nông với vai trò thúc đẩ y, hỗ trơ ̣, chuyể n giao.đã góp phầ n không nhỏ vaò sƣ̣ nghiê ̣p phát triể n nông thôn. Giao Giáo dục Khuyến thông nông Chính sách Tài chính PTNT Nghiên Thị Tín dụng cứu trƣờng Hình 2.1: Vai trò khuyến nông trong sự phát triển nông thôn Nguồn: Nguyễn Hữu Thọ, 2007)[6] Thông qua các hoạt động khuyến nông, nông dân và những ngƣời bên ngoài cộng đồng có cơ hội trao đổi thông tin, học hỏi kiến thức, kinh nghiệm lẫn nhau để phát triển sản xuất và nâng cao đời sống kinh tế xã hội. Đặc biệt khuyến nông còn tạo ra cơ hội cho nông dân trong cộng đồng cùng chia sẻ, học hỏi kinh nghiệm, truyền bá thông tin kiến thức và giúp đỡ nhau cùng phát triển. Ngày nay, công tác khuyến nông khuyến lâm trở nên không thể thiếu đƣợc ở mỗi quốc gia, mỗi địa phƣơng và từng hộ nông dân.