Đặt vấn đề Đất đai là nguồn tài nguyên thiên nhiên, tài sản quốc gia vô cùng quý báu, là nguồn lực để xây dựng và phát triển đất nước. Mọi hoạt động của các ngành,các lĩnh vực đều cần có một diện tích đất nhất định. Vì thế trong quá trình đổi mới từ năm 1986 đến nay, Đảng và Nhà nước đã đặc biệt quan tâm về vấn đề quản lý đất đai. Việt Nam là một đất nước nông nghiệp từ xưa đến nay,tuy nhiên nền sản xuất nông nghiệp ở nước ta vẫn còn manh mún, nhỏ lẻ, trình độ khoa học kỹ thuật chưa phát triển, công nghệ còn yếu kém, năng xuất chất lượng sản phẩm còn chưa cao, khả năng cạnh tranh với các nước nông nghiệp khác trên thế giới còn yếu.
Bên cạnh đó quá trình đô thị hóa và sự gia tăng dân số ở nước ta đang diễn ra mạnh khiến diện tích đất sản xuất nông nghiệp ngày càng bị thu hẹp. Vì vậy, việc sử dụng đất nông nghiệp hợp lí, hiệu quả là một vấn đề cần thiết hiện nay. Xã hội ngày càng phát triển, dân số ngày càng gia tăng kéo theo những đòi hỏi tăng về lương thực và thực phẩm, chỗ ở cũng như nhu cầu về văn hóa, xã hội. Con người đã tìm mọi cách để khai thác đất đai nhằm thỏa mãn những nhu cầu đó.
Như vậy đất đai, đặc biệt là đất nông có hạn về diện tích nhưng lại có nguy cơ suy thoái dưới tác động của thiên nhiên và sự thiếu ý thức của con người trong quá trình sản xuất. Đó còn chưa kể đến sự suy giảm diện tích đất nông nghiệp do quá trình đô thị hóa đang diễn ra ngày càng mạnh mẽ, trong khi khả năng khai hoang đất mới rất hạn chế. Do vậy, việc đánh giá hiệu quả sử dụng hợp lý theo quan điểm sinh thái và phát triển bền vững đang là vấn đề hàng đầu được các nhà khoa học trên thế giới quan tâm. Đối với Việt Nam việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất trong nước cũng như học hỏi việc sử Luan van 2 dụng đất nông nghiệp của các nước khác trên thế giới là rất cần thiết hơn bao giờ hết.
Israel là một đất nước nhỏ với diện tích khoảng 22.145 km² với diện tích đất nông nghiệp là khoảng 24 %, khí hậu khô nóng xong Israel đã tự cung cấp cho mình đến 95% lượng lương thực thực phẩm,và đóng góp không nhỏ vào GDP của đất nước này.Điều kỳ diệu tại đất nước này là vượt lên điện khí hậu vô cùng khắc nghiệt, lượng nước khan hiếm khi phải đào sâu đến 1.5 km, chủ yếu là đất hoang mạc và bán hoang mạc, dân số ít xong Israel là đất nước có nền nông nghiệp cao hàng đầu thế giới.Được rất nhiều các quốc gia trên thế giới đến và học hỏi,trong đó có Việt Nam. Arava là thung lũng trải dài 180km từ Biển Chết xuống Eilat, phía tây giáp với Negev và phía đông là dãy núi Edom của Jordan. Về mặt địa hình, khu vực được chia làm ba phần. Từ Vịnh Aqaba về phía bắc, vùng đất này cao dần lên trên khoảng cách 77km và đạt độ cao 230m so với mực nước biển.
Từ đỉnh này, đất dốc thoải về phía bắc 74km tiếp theo đến điểm cách Biển Chết 15km. Trong phần cuối cùng Arabah đổ dốc xuống Biển Chết ở độ cao 417m dưới mực nước biển. Luan van 3 Hình 1. Vị trí Israel (*nguồn: , https://vi.org/wiki/Israel) Kibbutz Eilot thuộc vùng Arava nằm ở phía nam của đất nước Israel có diện tích khoảng 100ha, được thành lập năm 1963.
Được sự đồng ý của khoa Quản lý Tài Nguyên – Trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên và đồng thời dưới sự hướng dẫn trực tiếp của Thầy giáo: PGS. Phan Đình Binh, em tiến hành nghiên cứu đề tài:” Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại trang trại chà là Kibbutz Eilot, vùng Arava, Israel”. Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu tổng quát Đánh giá hiệu quả các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại nông trại Kibbutz Eilot, vùng Arava, Israel và đề xuất các ý kiến về sử dụng hợp lý, nâng cao hiệu quả sử dụng đất, đáp ứng yêu cầu về đảm bảo sử dụng đất, đảm bảo an ninh lương thực-thực phẩm và phát triển.
Mục tiêu cụ thể Đánh giá những thuận lợi và khó khăn về điều kiện tự nhiên – kinh tế xã hội tác động đến việc sản xuất nông nghiệp tại nông trại Kibbutz Eilot, vùng Arava, Israel. Luan van 4 Đánh giá hiện trạng và xác định các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại nông trại Kibbutz Eilot, vùng Arava, Israel. Đánh giá hiệu quả và lựa chọn các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp hợp lý. Đề xuất loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp và giải pháp phát triển phù hợp cho sản xuất nông nghiệp tại nông trại Kibbutz Eilot, vùng Arava, Israel.
Yêu cầu đề tài Đánh giá đúng, khách quan, khoa học và phù hợp với tình hình phát triển thực tiễn ở tại Kibbutz Eilot; Thu thập số liệu một cách chính xác và tin cậy; Các giải pháp đề xuất phải khoa học và có tính khả thi; Định hướng phù hợp với điều kiện thực tế; Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Tổng quan của đề tài 2.1 Khái quát về các khái niệm đất nông nghiệp * Khái niệm về đất - Đất là một phần của lớp vỏ Trái Đất, là lớp phủ của lục địa mà bên dưới nó là đá và khoáng sinh ra nó, bên trên là thảm thực bì và khí quyển. Đất là một lớp mặt tơi xốp của lục địa có khả năng sản xuất ra sản phẩm của cây trồng. Đất được xem như một thể sống, nó luôn luôn vận động, biến đổi và phát triển.
Đât được cấu tạo nên bởi các chất khoáng (chủ yếu từ đá mẹ) và các hợp chất hữu cơ do hoạt động sống của sinh vật cung cấp (Nguyễn Thế Đặng, 2008) [4]. - Đất là phần tơi xốp của lớp vỏ trái đất mà trên đó có các hoạt động của sinh vật. Độ dày được quy định từ 120 – 150 cm kể từ lớp đất mặt. Ở Luan van 5 những nơi có tàng đất mỏng thì được tính từ lớp đá mẹ hay tầng cứng rắn mà rễ cây không thể xuyên qua được trở lên, có khi chỉ 10 – 12 cm, (Huỳnh Thanh Hiền, 2015) [7].
- Theo Docutraiev (1846-1903) nhà bác học người Nga đưa ra định nghĩa: “Đất là một vật thể thiên nhiên cấu tạo độc lập, lâu dời do kết quả quá trình hoạt động của năm yếu tố hình thành là: đá mẹ, địa hình, khí hậu, sinh vât, thời gian”. Sau này người ta bổ sung thêm yếu tố thứ sáu là con người, (Nguyễn Thế Đặng và cs, 1999) [3]. - “Đất là môi trường sống của mọi sinh vật trên Trái Đất: cây cỏ, động vật, con người. Đất còn là môi trường sản xuất của con người: sản xuất nông nghiệp, sản xuất công nghiệp, khai thác khoáng sản”, (Đào Châu Thu, 2012)[2].
- Các nhà kinh tế, quy hoạch và thổ nhưỡng Việt Nam cho rằng: Đất đai là phần trên mặt của vỏ Trái Đất mà ở đó cây cối có thể mọc được và đất đai hiểu theo nghĩa rộng như sau: Đất đai là một phần diện tích cụ thể của bề mặt Trái Đất bao gồm các cấu thành của môi trường sinh thái ngay bên trên và bên dưới nó bao gồm: khí hậu, thời tiết, thổ nhưỡng, địa hình, mặt nước, các dạng trầm tích sát bề mặt cùng với nước ngầm và khoáng sản trong lòng đất, tập đoàn thực vật, trạng thái định cư của con người trong quá khứ và hiện tại để lại. * Khái niệm đất nông nghiệp Theo Luật đất đai 2013 quy định: “Đất nông nghiệp là đất sử dụng vào mục đích sản xuất, nghiên cứu, thí nghiệm về nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, đất làm muối và đất sản xuất nông nghiệp khác”. * Khái niệm đất sản xuất nông nghiệp Luan van 6 Đất sản xuất nông nghiệp là đất dùng cho các hoạt động sản xuất nông nghiệp như: đất trồng cây hàng năm (đất trồng lúa, đất trồng cỏ dùng vào chăn nuôi, đất trồng cây hàng năm khác), đất trồng cây lâu năm (đất trồng cây công nghiệp lâu năm, đất trồng cây ăn quả lâu năm và dất trồng cây lâu năm khác). Tổng quan về đất nước ISRAEL Israel là một quốc gia nhỏ nằm trên bờ biển phía đông nam của Địa Trung Hải.
Tổng diện tích của nhà nước Israel là 22. Phía Bắc giáp Lebanon, phía đông bắc giáp Syria, phía đông và đông nam giáp Jordan, phía tây nam giáp Ai Cập và phía tây giáp biển Địa Trung Hải.1: Thông tin cơ bản về đất nước Israel STT Hạng mục Thông tin 1 Nằm ở Trung Đông, tiếp giáp biển Địa Vị trí địa lý Trung Hải, nằm giữa Ai cập và Lebanon 2 Diện tích Km2 22.145 km2 3 Gỗ xây dựng, mỏ đồng, khí tự nhiên, đá Tài nguyên thiên nhiên photphat, magie bromua, kali cacbonat, đất sét, cát 4 Dân số (triệu người) 8.6% Cấu trúc dân số 15- 64 tuổi: 62.1% 6 Tỷ lệ tăng dân số (%) 1.58 7 Dân tộc Người Do Thái, người Ả Rập 8 Thủ đô Jerusalem 9 Quốc khánh 14/5/1948 10 Hệ thống pháp luật Dựa theo hệ thống luật pháp và quy định Luan van 7 của Anh 11 GDP (tỷ USD) 316,12 12 Tỷ lệ tăng trưởng GDP 4.8 (%) 13 GDP theo đầu người 39.5% GDP theo cấu trúc công nghiệp: 31.2% ngành dịch vụ: 64.7% 15 Lực lượng lao động 3,227 (triệu) 16 nông nghiệp: 2% Lực lượng lao động theo công nghiệp: 16% lĩnh vực nghề nghiệp dịch vụ: 82% 17 Cam quýt, rau, bông, thịt bò, gia cầm, các Sản phẩm Nông nghiệp sản phẩm từ sữa 18 Sản phẩm công nghiệp cao ( bao gồm cả hàng không, thông tin liên lạc, sản xuất, sợi quang học), gỗ và sản phẩm giấy, kali cacbonnat và photphat, thực phẩm, đồ Công nghiệp uống, thuốc lá, natri hydroxit, xi măng, xây dựng, sản phẩm kim loại, sản phẩm hóa chất, chất dẻo, cắt kim cương, dệt may, giày dép 19 Xuất khẩu (triệu USD) 62500 20 Máy móc và thiết bị, phần mềm, cắt kim Mặt hàng xuất khẩu cương, sản phẩm nông sản, hóa chất, dệt Luan van 8 may và đồ thêu trang trí 21 Đối tác xuất khẩu Hoa Kỳ, Hong Kong, Bỉ, Ấn Độ 22 Nhập khẩu (triệu USD) 70620 23 Nguyên liệu, thiết bị quân đội, đầu tư, kim Mặt hàng nhập khẩu cương thô, nhiên liệu,lương thực, hàng tiêu dùng 24 Hoa Kỳ, Trung Quốc, Đức, Thụy Sĩ, Bỉ, Đối tác nhập khẩu Italia Nguồn: CIA 2019 Thể chế nhà nước - Theo thể chế Dân chủ nghị viện, chế độ một viện (từ năm 1948) Không có Hiến pháp thành văn, chỉ có những điều luật riêng rẽ.