Luận văn đánh giá khả năng sản xuất của đực lai cuối cùng từ 3 tổ hợp lai pietran x duroc pietranx landrace và duroc x landrace tại huyện quốc oai thành phố hà nội

Khảo sát năng suất của giống heo lai tại Quốc Oai, Hà Nội. Phân tích hiệu quả kinh tế, ưu nhược điểm, và các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sản xuất.

• Tác giả: Nguyễn Thị Xuyến
• Người hướng dẫn: TS. Dương Mạnh Hùng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Đánh giá khả năng sản xuất của đực lai cuối cùng từ 3 tổ hợp lai (Pietran x Duroc, Pietran x Landrace và Duroc x Landrace) tại huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.1.1. Lai giống và ưu thế lai
• 1.1.2. Đặc điểm sinh trưởng phát dục của lợn đực
• 1.1.3. Cơ sở sinh lý của con cái, các chỉ tiêu đánh giá và các yếu tố ảnh hưởng
• 1.1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của lợn
• 1.1.5. Cơ sở sinh lý của chất lượng thân thịt, các chỉ tiêu đánh giá và các yếu tố ảnh hưởng
• 1.1.6. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 1.1.6.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.1.6.2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 2. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, địa điểm, thời gian nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Địa điểm nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp nghiên cứu khả năng sản xuất tinh dịch của lợn đực giống
• 2.3.2. Phương pháp nghiên cứu các chỉ tiêu đánh giá về khả năng sinh sản của đực lai
• 2.3.3. Xử lý số liệu
• 3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Kết quả đánh giá khả năng sản xuất tinh dịch của lợn đực giống lai
• 3.2. Kết quả theo dõi các chỉ tiêu về chất lượng tinh dịch của các lợn đực giống
• 3.3. Tiêu tốn thức ăn/kg lợn con cai sữa
• 3.4. Khả năng sinh trưởng của ba tổ hợp lai
• 3.4.1. Sinh trưởng và hiệu quả chuyển hoá thức ăn của lợn con từ sau cai sữa đến 60 ngày tuổi
• 3.4.2. Khả năng sinh trưởng của ba tổ hợp lai giai đoạn nuôi thịt
• 3.4.3. Ảnh hưởng của một số yếu tố đến khả năng sinh trưởng giai đoạn từ 60 ngày tuổi đến khi giết thịt
• 3.5. Năng suất thân thịt và chất lượng thịt của ba tổ hợp lai
• 3.5.1. Năng suất thân thịt
• 4. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của đề tài

Việc sử dụng đực lai cuối cùng trong chăn nuôi lợn thương phẩm đang trở nên phổ biến tại Việt Nam, đặc biệt là trong bối cảnh các công ty chăn nuôi lớn từ nước ngoài đã giới thiệu các dòng giống hiệu quả. Nghiên cứu cho thấy, việc áp dụng các tổ hợp lai như Pietran x Duroc, Pietran x Landrace và Duroc x Landrace không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn giảm chi phí sản xuất. Các tổ hợp này có ưu thế lai rõ rệt, thể hiện qua khả năng sinh trưởng và chất lượng thịt. Tuy nhiên, việc nghiên cứu và đánh giá các tổ hợp này tại địa phương vẫn còn hạn chế, cần thiết phải thực hiện các nghiên cứu cụ thể nhằm cải thiện chất lượng và năng suất của đàn lợn thương phẩm. Từ đó, giúp người chăn nuôi có thể áp dụng các công thức lai phù hợp, đáp ứng nhu cầu thị trường và thị hiếu tiêu dùng.

II. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu của nghiên cứu này nhằm đánh giá khả năng sản xuất của đực lai cuối cùng từ ba tổ hợp lai khác nhau. Cụ thể, mục tiêu tổng quát là xác định phẩm chất tinh dịch tốt nhất trong số các tổ hợp lai, đồng thời đánh giá năng suất sinh sản và chất lượng thịt của đàn con thương phẩm. Các mục tiêu cụ thể bao gồm: (1) Xác định đực lai cuối cùng có phẩm chất tinh dịch cao nhất; (2) Đánh giá năng suất sinh sản của các tổ hợp lai; (3) Nghiên cứu hiệu quả kinh tế của các tổ hợp khi lai với đàn nái. Những kết quả này sẽ làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực chăn nuôi lợn, đồng thời cung cấp thông tin hữu ích cho người chăn nuôi trong việc lựa chọn giống.

III. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

Kết quả nghiên cứu không chỉ có giá trị khoa học mà còn mang lại ý nghĩa thực tiễn lớn cho ngành chăn nuôi. Các số liệu thu được sẽ là cơ sở cho những nghiên cứu tiếp theo, đồng thời giúp nâng cao hiểu biết về đực lai cuối cùng trong sản xuất lợn thương phẩm. Về mặt thực tiễn, nghiên cứu khuyến cáo người chăn nuôi áp dụng các tổ hợp lai hiệu quả để tối ưu hóa giá trị kinh tế và tăng lợi nhuận trong chăn nuôi. Việc này không chỉ nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao của thị trường tiêu dùng.

IV. Tổng quan tài liệu

Tổng quan tài liệu cung cấp cái nhìn tổng quát về các nghiên cứu trước đây liên quan đến lai giống và ưu thế lai trong chăn nuôi lợn. Lai giống được xác định là phương pháp chủ yếu nhằm khai thác biến đổi di truyền, giúp tăng cường năng suất và chất lượng sản phẩm. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc sử dụng giống lợn lai mang lại hiệu quả kinh tế cao, với tỷ lệ lợn lai chiếm ưu thế trong sản xuất. Tuy nhiên, việc kết hợp giữa các tổ hợp lai vẫn cần được nghiên cứu kỹ lưỡng để đảm bảo hiệu quả tối đa trong chăn nuôi.

V. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu này áp dụng phương pháp phân tích định lượng và định tính để đánh giá khả năng sản xuất của đực lai cuối cùng. Các chỉ tiêu đánh giá bao gồm khả năng sinh trưởng, chất lượng tinh dịch và năng suất thân thịt của các tổ hợp lai. Thời gian nghiên cứu được thực hiện tại huyện Quốc Oai, Hà Nội, với các thí nghiệm được bố trí hợp lý nhằm thu thập dữ liệu chính xác. Việc xử lý số liệu được thực hiện bằng các phương pháp thống kê hiện đại để đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy của kết quả.

VI. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy, các tổ hợp lai như Pietran x Duroc và Duroc x Landrace có khả năng sinh trưởng vượt trội so với các tổ hợp khác. Chất lượng tinh dịch của đực lai cuối cùng từ các tổ hợp này cũng được đánh giá cao, thể hiện qua các chỉ tiêu như nồng độ tinh trùng và độ vẩn của tinh dịch. Những dữ liệu này chứng minh rằng, việc lựa chọn đúng tổ hợp lai không chỉ nâng cao năng suất mà còn cải thiện chất lượng sản phẩm thịt. Các yếu tố như chế độ dinh dưỡng, điều kiện nuôi dưỡng cũng ảnh hưởng đáng kể đến kết quả sản xuất, cần được chú trọng trong quá trình chăn nuôi.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong ngành chăn nuôi lợn thương phẩm, việc sử dụng đực lai cuối cùng đóng vai trò quan trọng trong nâng cao năng suất và chất lượng đàn lợn. Tại Việt Nam, các tổ hợp lai như Pietran x Duroc, Pietran x Landrace và Duroc x Landrace được ứng dụng phổ biến nhằm khai thác ưu thế lai, giảm giá thành sản xuất con giống và cải thiện chất lượng thịt. Nghiên cứu được thực hiện tại huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội trong khoảng thời gian từ tháng 9/2016 đến tháng 9/2017 nhằm đánh giá khả năng sản xuất của đực lai cuối cùng từ ba tổ hợp lai trên. Mục tiêu cụ thể bao gồm xác định phẩm chất tinh dịch tốt nhất, năng suất sinh sản cao nhất và hiệu quả kinh tế của đàn con thương phẩm khi phối giống với nái lai Landrace x Yorkshire (F1 L x Y).

Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học trong việc cung cấp số liệu làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo về chọn lọc và phát triển giống lợn đực lai cuối cùng. Về thực tiễn, kết quả giúp khuyến cáo người chăn nuôi áp dụng công thức lai phù hợp tại địa phương, nâng cao giá trị kinh tế và lợi nhuận trong chăn nuôi lợn thịt. Theo báo cáo, các tổ hợp lai này có thể đạt tỷ lệ nạc từ 58-59%, tốc độ tăng trọng khoảng 600-700g/ngày và tiêu tốn thức ăn từ 3,1-3,3 kg/kg tăng trọng, phù hợp với tiêu chuẩn Việt Nam và quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về lai giống và ưu thế lai trong chăn nuôi lợn. Lai giống là phương pháp phối giống giữa các giống hoặc dòng khác nhau nhằm khai thác biến dị di truyền và tạo ra con lai có ưu thế vượt trội về năng suất và chất lượng. Ưu thế lai được giải thích qua ba thuyết chính: thuyết trội, thuyết siêu trội và thuyết át gen, biểu hiện qua tăng trọng nhanh, sức đề kháng tốt và hiệu quả sử dụng thức ăn cao hơn so với giống thuần chủng.

Khung lý thuyết còn bao gồm các khái niệm về đặc điểm sinh trưởng phát dục của lợn đực, cơ sở sinh lý của chất lượng tinh dịch và các chỉ tiêu đánh giá năng suất sinh sản, sinh trưởng và chất lượng thân thịt. Các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất như di truyền, dinh dưỡng, kỹ thuật phối giống và điều kiện môi trường cũng được xem xét kỹ lưỡng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thực nghiệm với cỡ mẫu gồm 6 lợn đực lai (2 con mỗi tổ hợp: Pietran x Duroc, Pietran x Landrace, Duroc x Landrace), 30 lợn nái F1 (L x Y) và 105 lợn con thương phẩm theo dõi sinh trưởng. Lợn đực được khai thác tinh dịch 3 ngày/lần, đánh giá các chỉ tiêu thể tích tinh dịch, hoạt lực tinh trùng, nồng độ tinh trùng, tỷ lệ tinh trùng kỳ hình và chỉ tiêu tổng hợp VAC. Lợn nái được phối giống bằng thụ tinh nhân tạo với tinh dịch của các đực lai kiểm tra.

Khả năng sinh sản được theo dõi qua số con đẻ ra, số con sơ sinh sống, tỷ lệ sống, khối lượng sơ sinh và cai sữa, thời gian cai sữa, thời gian phối lại và khoảng cách giữa các lứa đẻ. Khả năng sinh trưởng của lợn con được đánh giá qua tăng trọng, tiêu tốn thức ăn trong hai giai đoạn: sau cai sữa đến 60 ngày tuổi và giai đoạn nuôi thịt đến khi giết mổ. Năng suất thân thịt được đo bằng các chỉ tiêu độ dày mỡ lưng, độ sâu cơ thăn, tỷ lệ thịt nạc, khối lượng giết mổ và các thành phần thịt, da, xương.

Số liệu được xử lý bằng phần mềm SAS 9 với mô hình tuyến tính tổng quát (GLM) để phân tích ảnh hưởng của các yếu tố đực giống, trại chăn nuôi, mùa vụ và lứa đẻ đến các chỉ tiêu nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chất lượng tinh dịch của đực lai cuối cùng: Thể tích tinh dịch trung bình của ĐLCT1 (Pietran x Duroc) là 224,91 ml, ĐLCT2 (Pietran x Landrace) là 208,62 ml và ĐLCT3 (Duroc x Landrace) là 219,45 ml. Hoạt lực tinh trùng lần lượt là 0,78; 0,77 và 0,76, nồng độ tinh trùng cao nhất thuộc về ĐLCT3 với 250,05 triệu/ml, tiếp theo là ĐLCT1 (222,08 triệu/ml) và thấp nhất ĐLCT2 (178,08 triệu/ml). Tổng số tinh trùng tiến thẳng VAC cao nhất ở ĐLCT3 (42,18 tỉ), thấp nhất ở ĐLCT2 (30,81 tỉ). Tỷ lệ tinh trùng kỳ hình đều dưới 6%, nằm trong giới hạn tiêu chuẩn.

2. Năng suất sinh sản của lợn nái phối với đực lai: Số con đẻ ra trung bình từ 10,93 đến 11,53 con/lứa, số con sơ sinh sống từ 10,50 đến 10,97 con/lứa, tỷ lệ sơ sinh sống trên 94%. Khối lượng sơ sinh trung bình/con dao động từ 1,36 đến 1,58 kg, khối lượng cai sữa trung bình/con khoảng 6,39-6,59 kg. Các chỉ tiêu này không có sự khác biệt đáng kể về mặt thống kê giữa các tổ hợp lai.

3. Khả năng sinh trưởng và tiêu tốn thức ăn: Tăng trọng trung bình từ sau cai sữa đến 60 ngày tuổi đạt khoảng 400-450 g/con/ngày, tiêu tốn thức ăn từ 3,1-3,3 kg/kg tăng trọng. Giai đoạn nuôi thịt, tăng trọng đạt 700 g/con/ngày, tiêu tốn thức ăn khoảng 3,0 kg/kg tăng trọng. Tổ hợp ĐLCT1 và ĐLCT3 có hiệu quả chuyển hóa thức ăn tốt hơn ĐLCT2.

4. Năng suất thân thịt và chất lượng thịt: Độ dày mỡ lưng trung bình khoảng 10-11 mm, tỷ lệ thịt nạc đạt 56-58%, diện tích cơ thăn và chiều dài thân thịt phù hợp với tiêu chuẩn thịt thương phẩm chất lượng cao. Khối lượng giết mổ và các thành phần thịt, da, xương không có sự khác biệt lớn giữa các tổ hợp lai.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy đực lai cuối cùng từ tổ hợp Pietran x Duroc và Duroc x Landrace có phẩm chất tinh dịch vượt trội hơn so với Pietran x Landrace, phù hợp với đặc điểm di truyền của giống Duroc nổi bật về sản xuất tinh dịch. Năng suất sinh sản của lợn nái phối với các đực lai này đạt mức cao, tương đương hoặc vượt trội so với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, chứng tỏ hiệu quả của việc chọn lọc tổ hợp lai phù hợp.

Khả năng sinh trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn của con lai thương phẩm phản ánh ưu thế lai rõ rệt, giúp giảm chi phí sản xuất và tăng lợi nhuận. Chất lượng thân thịt đạt tiêu chuẩn cao, đáp ứng yêu cầu thị trường về thịt nạc và ít mỡ, phù hợp với xu hướng tiêu dùng hiện nay.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh thể tích tinh dịch, hoạt lực tinh trùng, tăng trọng và tiêu tốn thức ăn giữa các tổ hợp lai, cũng như bảng tổng hợp các chỉ tiêu năng suất sinh sản và thân thịt để minh họa sự khác biệt và ưu thế của từng tổ hợp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng tổ hợp đực lai Pietran x Duroc và Duroc x Landrace trong sản xuất lợn thương phẩm nhằm nâng cao chất lượng tinh dịch, năng suất sinh sản và hiệu quả kinh tế. Thời gian thực hiện: ngay trong các trại giống hiện có.

2. Tăng cường quản lý kỹ thuật phối giống và chăm sóc nuôi dưỡng để đảm bảo đồng đều về tuổi, khối lượng và điều kiện môi trường cho lợn đực lai, giúp duy trì phẩm chất tinh dịch ổn định. Chủ thể thực hiện: các hợp tác xã và trang trại chăn nuôi.

3. Xây dựng quy trình nuôi dưỡng hợp lý cho lợn con từ sau cai sữa đến khi giết thịt, tập trung vào khẩu phần dinh dưỡng cân đối nhằm tối ưu hóa tăng trọng và giảm tiêu tốn thức ăn. Thời gian áp dụng: trong vòng 6 tháng sau cai sữa.

4. Phát triển hệ thống theo dõi và đánh giá chất lượng thân thịt định kỳ bằng phương pháp siêu âm và mổ khảo sát để đảm bảo chất lượng thịt đạt tiêu chuẩn, đáp ứng nhu cầu thị trường. Chủ thể thực hiện: các cơ sở nghiên cứu và trại giống.

5. Khuyến khích nghiên cứu tiếp tục về chọn lọc và lai tạo các tổ hợp đực lai phù hợp với điều kiện sinh thái và thị hiếu vùng miền, nhằm đa dạng hóa nguồn giống và nâng cao hiệu quả sản xuất. Thời gian: nghiên cứu dài hạn từ 2-3 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành chăn nuôi: Nghiên cứu cung cấp dữ liệu thực nghiệm chi tiết về lai tạo đực lai cuối cùng, giúp phát triển các đề tài liên quan đến chọn giống và nâng cao năng suất.

2. Chủ trang trại và hợp tác xã chăn nuôi lợn: Tham khảo để áp dụng các tổ hợp lai hiệu quả, cải thiện chất lượng con giống và tối ưu hóa chi phí sản xuất.

3. Cơ quan quản lý và phát triển giống vật nuôi: Sử dụng kết quả để xây dựng chính sách phát triển giống lợn phù hợp với điều kiện địa phương và thị trường.

4. Doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi và công nghệ sinh học: Tham khảo để phát triển sản phẩm dinh dưỡng và kỹ thuật hỗ trợ nâng cao chất lượng sinh sản và sinh trưởng của lợn.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao chọn 3 tổ hợp lai Pietran x Duroc, Pietran x Landrace và Duroc x Landrace để nghiên cứu?
   Ba tổ hợp này đại diện cho các dòng đực lai phổ biến có ưu thế lai cao, phù hợp với điều kiện chăn nuôi tại Việt Nam, đồng thời có tiềm năng cải thiện năng suất sinh sản và chất lượng thịt.

2. Chất lượng tinh dịch của đực lai ảnh hưởng thế nào đến năng suất sinh sản?
   Chất lượng tinh dịch tốt với thể tích lớn, hoạt lực cao và nồng độ tinh trùng cao giúp tăng tỷ lệ thụ thai, số con sơ sinh sống và duy trì năng suất sinh sản ổn định.

3. Làm thế nào để đánh giá hiệu quả kinh tế của các tổ hợp lai?
   Hiệu quả kinh tế được đánh giá qua các chỉ tiêu tăng trọng, tiêu tốn thức ăn, tỷ lệ sống và chất lượng thịt, từ đó tính toán chi phí sản xuất và lợi nhuận thu được.

4. Có thể áp dụng kết quả nghiên cứu này cho các vùng miền khác không?
   Kết quả có thể áp dụng cho các vùng có điều kiện sinh thái tương tự, tuy nhiên cần điều chỉnh phù hợp với đặc điểm khí hậu, thổ nhưỡng và thị hiếu địa phương.

5. Phương pháp thụ tinh nhân tạo có vai trò gì trong nghiên cứu?
   Thụ tinh nhân tạo giúp kiểm soát chất lượng và số lượng tinh dịch sử dụng, đồng thời đảm bảo phối giống đồng đều, tăng hiệu quả chọn lọc và nâng cao năng suất sinh sản.

Kết luận

• Đực lai cuối cùng từ tổ hợp Pietran x Duroc và Duroc x Landrace có phẩm chất tinh dịch vượt trội, phù hợp tiêu chuẩn Việt Nam và quốc tế.
• Năng suất sinh sản của lợn nái phối với các đực lai đạt mức cao, số con đẻ ra và tỷ lệ sống ổn định.
• Khả năng sinh trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn của con lai thương phẩm thể hiện ưu thế lai rõ rệt, giảm chi phí sản xuất.
• Chất lượng thân thịt đạt tiêu chuẩn cao, đáp ứng yêu cầu thị trường về thịt nạc và ít mỡ.
• Đề xuất áp dụng các tổ hợp lai này trong sản xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu chọn lọc phù hợp với điều kiện địa phương.

Các cơ sở chăn nuôi và nghiên cứu nên triển khai áp dụng kết quả và mở rộng nghiên cứu để nâng cao hiệu quả sản xuất lợn thương phẩm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Lai giống và ưu thế lai 1. Lai giống Lai giống là phương pháp nhân giống bằng cách cho các đực giống và các giống thuộc hai quần thể khác nhau phối giống với nhau.

Hai quần thể này có thể lai hai giống, hai dòng hoặc hai loài khác nhau. Do vậy, đời con không còn là dòng, giống thuần mà là con lai giữa hai dòng, giống khởi đầu là bố mẹ của chúng. Lai giống là phương pháp chủ yếu nhằm khai thác biến đổi di truyền của quần thể gia súc. Lai giống có những ưu việt, vì con lai thường có ưu thế lai đối với một số tính trạng nhất định.

Lai giống là cho giao phối giữa những động vật thuộc hai hay nhiều giống khác nhau. Lai khác dòng là cho giao phối giữa các động vật thuộc các dòng khác nhau trong cùng một giống. Mặc dù lai khác giống xa nhau về huyết thống hơn lai khác dòng, nhưng hiệu ứng di truyền của cả hai kiểu lai lại tương tự nhau (Trần Kim Anh, 2000)[1]. Lai giống làm cho tần số kiểu gen đồng hợp tử ở thế hệ sau giảm đi, còn tần số kiểu gen dị hợp ở thế hệ sau tăng lên.

Lai tạo là biện pháp nhân giống nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm thông qua tận dụng ưu thế lai. Các phương pháp lai phổ biến - Lai cải tạo: Là phương pháp dùng một lợn cao sản, thường là giống nhập nội để cải tạo hẳn đặc điểm di truyền của giống địa phương được cải tạo gọi là giống bị cải tạo - Lai kinh tế: Là lai giữa hai cá thể, hai dòng khác giống, khác loài hoặc khác cá thể của hai dòng phân hóa về di truyền cũng như hai dòng cận huyết trong cùng một giống. Các con lai sinh ra không dùng để làm giống mà dùng làm thương phẩm. 5 - Lai luân chuyển: Là một bước phát triển của lai kinh tế và được hiểu như một hệ thống lai có sự tham gia của hai giống (dòng) trở lên.

Trong phép lai này luôn luôn thay đổi con đực giống nên có thường xuyên sản phẩm F1, tức là luôn có tổ hợp gen mới mong muốn để giữ hay tăng ưu thế lai. Như vậy con lai nào tốt được giữ lại để tiếp tục sử dụng, con lai được sử dụng vào mục đích sản xuất mà chủ yếu là cho thịt. Trường hợp lai luân chuyển hai giống gọi là lai thay đổi. Ưu thế lai là hiện tượng sinh vật học biểu hiện sự phát triển mạnh mẽ của những cơ thể do lai tạo các con giống gốc không cùng huyết thống.

Ưu thế lai có thể hiểu theo nghĩa rộng là sự phát triển mạnh mẽ của toàn bộ khối lượng cơ thể, sự tăng cường trao đổi chất, tăng trọng nhanh hơn, chống đỡ bệnh tật tốt hơn, rút ngắn thời gian nuôi…Mặt khác, ưu thế lai hiểu theo từng tính trạng, có tính trạng phát triển, có tính trạng giữ nguyên, thậm chí có tính trạng giảm sút so với giống gốc ( Trần Huê Viên,2000), [33] Đối với đàn lợn đực giống, người ta đã cho phối tạp giao giữa các giống lợn. Đây là phương thức chính để sử dụng ưu thế lai trong chăn nuôi, tạp giao pha máu thường áp dụng trong các trường hợp khi đã có một giống vật nuôi mà đặc tính năng suất của nó tương đối tốt, nhưng nó vẫn còn một số nhược điểm nào đó. Nếu áp dụng biện pháp chọn lọc nhân thuần để cải tiến nhược điểm này thì mất rất nhiều thời gian. Khi đó, chúng ta có thể dùng giống vật nuôi này (bị pha máu) và giống vật nuôi khác có ưu điểm mà giống kia không có để làm giống (đi pha máu).

Đem con giống này, tạp giao pha máu với nhau tạo thành con lai để làm giống luôn có sức sống cao hơn, sinh trưởng và sinh sản tốt hơn. - Đối với lợn lai thuộc các công thức lai. Nhiều kết quả nghiên cứu và thực tế cho thấy, việc lai giống đã mang lại hiệu quả kinh tế cao cho ngành chăn nuôi lợn. Hiện nay, trên thế giới ở những nước phát triển, trong chăn nuôi lợn, người ta sử dụng tới 90% con giống thương phẩm là con lai.

Tuy nhiên, việc kết hợp giữa lai giống nào giữa ưu thế lai cao còn phụ thuộc vào sự lựa chọn, xác định ưu thế lai của tổ hợp lai dựa trên giá trị giống. 6 Để có được đàn lợn nai nuôi thịt, có khả năng sinh trưởng phát triển cao và tiêu tốn thức ăn/kg tăng trọng thấp, tỷ lệ nạc cao, hiện nay hệ thống sản xuất con lai còn được tổ chức theo sơ đồ hình tháp nhằm thực hiện các công thức lai giữa nhiều dòng giống khác nhau, hệ thống sản xuất con lai được tổ chức như sau: + Đàn cụ kỵ (GGP) có nhiệm vụ sản xuất ra đàn ông bà + Đàn ông, bà (GP) sản xuất tạo ra đàn bố mẹ. Nếu dùng công thức lai giữa bốn dòng, giống khác nhau, cần có hai đàn ông bà khác nhau, một đàn ông bà tạo ra dòng bố, còn đàn kia tạo ra dòng mẹ. Còn nếu sử dụng công thức lai giữa ba dòng khác nhau, chỉ cần một đàn ông bà, đàn này dùng để tạo ra đàn mẹ, còn đàn bố thường là dòng, giống thuần trong đàn cụ, kỵ.

- Đàn bố, mẹ (PS): Lai giữa hai đàn bố mẹ tạo ra đàn thương phẩm - Đàn thương phẩm: là các đàn được nuôi để giết thịt. H(%)= ½(AB+BA)- ½((A+B) * 100 ½(A+B) Trong đó: 1/2AB là trung bình của con (A là bố, B là mẹ) 1/2BA là trung bình của con (B là bố, A là mẹ) ½(A+B) là trung bình của bố, mẹ. Về bản chất hiện tượng của ưu thế lai được Nguyễn Thiện (2002)[27], giải thích bởi ba thuyết đó là: Thuyết trội, thuyết siêu trội và thuyết át gen. Ưu thế lai mang đến từ ba kiểu: Từ cá thể, từ con mẹ, từ con bố.

Con lợn lai thể hiện ưu thế lai cá thể làm cho tăng trọng nhanh hơn, tỷ lệ nuôi sống cao hơn so với bố mẹ thuần chủng. Ưu thế lai từ con mẹ làm cho con nái lai đẻ nhiều lợn con hơn, cai sữa con nặng hơn, nhiều hơn so với mẹ thuần. Ưu thế lai từ con bố làm cho con đực lai động dục sớm hơn và tính dục hăng hơn so với bố thuần. Đặc điểm sinh trưởng phát dục của lợn đực Sinh trưởng là quá trình tích lũy các hữu cơ trong cơ thể.

Đó là sự tăng lên về chiều cao, chiều dài, bề ngang và khối lượng các bộ phận của toàn bộ cơ thể con vật trên cơ sở bản chất di truyền của đời trước quy định. Trong chăn nuôi lợn, khả năng sinh trưởng của lợn liên quan đến khối lượng cai sữa, khối lượng xuất chuồng, ảnh hưởng rất lớn đến giá thành và hiệu quả chăn nuôi. 7 Các sinh vật sinh ra và lớn lên gọi là sự phát triển của sinh vật. Sinh vật sống biểu thị tính cảm ứng, tính sinh sản, tính phát triển, tính tạo ra năng lượng, tính hao mòn và chết.

Đặc điểm của sinh vật là hấp thu, sử dụng năng lượng của môi trường xung quanh làm thành chất cấu tạo nên cơ thể của mình để lớn lên và phát triển. Do vậy, các giống của gia súc khác nhau thì có quá trình sinh trưởng khác nhau, chủ yếu là quá trình tích lũy protein. Giai đoạn đầu từ sơ sinh đến 05 tháng tuổi, giái đoạn này của lợn chủ yếu là tích lũy cơ và khoáng chất, đặc biệt là sự phát triển của cơ. Mô cơ bao gồm một số sợi cơ nhất định liên kết với nhau thành bó, có vỏ liên kết bao bọc.

Ở giai đoạn còn non, lợn có nhiều mô cơ liên kết và sợi cơ, nhưng càng lớn thì tỷ lệ cơ càng giảm. Giai đoạn mới sinh, thớ cơ mỏng, do đó bó cơ cũng như cấu trúc của thịt tốt, khi khối lượng cơ thể tăng theo tuổi thì sợi cơ dày thêm và bó cơ trở nên lớn hơn. Tuy nhiên, đến giai đoạn 60-70kg trở đi, khả năng tích lũy cơ giảm dần, tốc độ tịch lũy mỡ tăng lên, mức độ tăng này tùy thuộc vào tốc độ tích lũy mỡ dưới da, vì lượng mỡ dưới da chiếm 2/3 tổng số mỡ trong cơ cùng với sự tăng lên về khối lượng thì vật chất khô và tỷ lệ mỡ cũng tăng lên, đồng thời tỷ lệ protein giảm nhẹ và tăng protein cao nhất đạt được ở khối lượng 40-70kg, sau đó giảm dần. Do vậy, ở lợn đang lớn, quá trình tổng hợp protein tăng dẫn đến làm tăng sự tạo thành nạc.

Một số đặc điểm dinh lý sinh dục ở lợn đực. Đặc điểm và thành phần hóa học của tinh dịch lợn * Màu sắc của tinh dịch: Bình thường tinh dịch lợn thường có màu trắng sữa hoặc như nước vo gạo. Nhiều lợn đực nội (đặc biệt là lợn đực trưởng thành) do nồng độ tinh trùng thấp nên tinh dịch loãng và trong hơn so với lợn ngoại. * Độ vẩn của tinh dịch.

Nó thể hiện sức sống và nồng độ của tinh trùng. Có thể dùng chỉ tiêu này để đánh giá sức sống và độ đậm đặc của tinh dịch bằng mắt thường. Theo Nguyễn Văn Thiện và cs (1993) [26] thì độ vẩn của tinh dịch như sau: - Khi tinh dịch đậm đặc, người ta nhận thấy có trạng thái chuyển động trong lòng chất lỏng sẽ ghi nhận bằng kí hiệu: +++ 8 - Khi tinh dịch có độ đậm đặc trung bình, độ vẩn được kí hiệu: ++ - Khi tinh dịch loãng, nhận thấy độ đậm đặc hầu như không đáng kể, được kí hiệu: + - Đối với tinh dịch lợn ngoại, độ vẩn thường đạt: +++, lợn lai và lợn giống mới thường đạt: ++, còn lợn nội thường đạt: +. * Thành phần tinh dịch lợn đực.

Tinh thanh: là hỗn hợp chất lỏng được tiết ra từ tuyến sinh dục phụ và tinh dịch phụ hoàn. Tinh thanh chiếm phần chủ yếu trong tinh dịch. Ở lợn, tinh thanh có rất nhiều, do tuyến sinh dục phụ của lợn rất phát triển. Tinh thanh có tác dụng rửa đường niệu đạo, hoạt hóa tinh trùng và cung cấp chất dinh dưỡng cho tinh trùng.

Tinh thanh chiếm 95-98% khối lượng tinh dịch. Tinh trùng lợn là tế bào sinh dục đực được hình thành trong ống sinh tinh trong dịch hoàn của lợn. Các ống này, chứa rất nhiều loại tế bào khác nhau như tế bào mầm, tinh bào sơ cấp, tinh bào thứ cấp, tiền tinh trùng, tinh trùng. Trong đó quan trọng nhất là tế bào mầm.