HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TRẦN QUANG ĐẠO ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP HUYỆN HÀM THUẬN BẮC – TỈNH BÌNH THUẬN Ngành: Quản Lý Đất Đai Mã số: 8850103 Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Hữu Thành NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 8 tháng 9 năm 2018 Tác giả luận văn Trần Quang Đạo i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc GS.
Nguyễn Hữu Thành đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Quy hoạch đất đai, Khoa Quản lý đất đai - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức của Uỷ ban nhân dân huyện Hàm Thuận Bắc, phòng Tài nguyên & Môi trường, phòng Kinh tế, Chi cục Thống kê huyện và Uỷ ban nhân dân các xã đã tạo điều kiện về thời gian và cung cấp số liệu cho đề tài này. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn.
Hà Nội, ngày 8 tháng 9 năm 2018 Tác giả luận văn Trần Quang Đạo ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. v Danh mục bảng.
vi Danh mục hình. vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài.
Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan tài liệu.
Một số vấn đề lý luận cơ bản về sử dụng đất. Đất nông nghiệp và sử dụng đất nông nghiệp. Hiệu quả và phân loại hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.
Sử dụng đất bền vững. Các nghiên cứu về sử dụng đất nông nghiệp. Tình hình nghiên cứu đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới. Tình hình nghiên cứu đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp ở Việt Nam.
Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.
Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội có liên quan đến sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Hàm Thuân Bắc, tỉnh Bình Thuận. Đánh giá thực trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Hàm Thuận Bắc – tỉnh Bình Thuận. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Hàm Thuận Bắc. Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Hàm Thuận Bắc.
Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp điều tra số liệu thứ cấp. Phương pháp điều tra số liệu sơ cấp. Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất.
Phương pháp xử lý số liệu:. Kết quả nghiên cứu. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội có liên quan đến sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Hàm Thuận Bắc – tỉnh Bình Thuận. Điều kiện tự nhiên.
Điều kiện kinh tế - xã hội. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Hàm Thuận Bắc. Thực trạng sử dụng đất nông nghiệp của huyện Hàm Thuận Bắc. Hiện trạng, cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp.
Biến động diện tích đất nông nghiệp huyện Hàm Thuận Bắc. Loại sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện Hàm Thuận Bắc. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Hàm Thuận Bắc. Hiệu quả kinh tế.
Hiệu quả xã hội. Đánh giá hiệu quả môi trường. Đánh giá tổng hợp hiệu quả của các loại sử dụng đất huyện Hàm Thuận Bắc. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Hàm Thuận Bắc.
Quan điểm sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện Hàm Thuận Bắc. Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Hàm Thuận Bắc. Kết luận và kiến nghị. 70 Tài liệu tham khảo.
73 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BVTV Bảo vệ thực vật CNH-HĐH Công nghiệp hóa – hiện đại hóa CNNN Công nghiệp ngắn ngày CPTG Chi phí trung gian ĐVĐ Đơn vị đất FAO Tổ chức lương thực và nông nghiệp thế giới GTNC Giá trị ngày công GTSX Giá trị sản xuất KH Kế hoạch KHKT Khoa học kỹ thuật KT Kinh tế LUT Loại sử dụng đất MT Môi trường NXB Nhà xuất bản TNHH Thu nhập hỗn hợp TPCG Thành phần cơ giới TV Tiểu vùng UBND Ủy ban nhân dân XH Xã hội v DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Phân cấp chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế của các kiểu sử dụng đất. Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả xã hội của các kiểu sử dụng đất. Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả môi trường của các kiểu sử dụng đất.
Biến động diện tích đất nông nghiệp huyện Hàm Thuận Bắc. Tổng hợp các loại sử dụng đất sản xuất huyện Hàm Thuận Bắc. Hiệu quả kinh tế của các cây trồng ở tiểu vùng 1. Hiệu quả kinh tế của các loại/kiểu sử dụng đất huyện Hàm Thuận Bắc.
Tổng hợp điểm đánh giá hiệu quả kinh tế các loại sử dụng đất. Hiệu quả xã hội các kiểu sử dụng đất huyện Hàm Thuận Bắc. Hiệu quả xã hội các loại sử dụng đất các kiểu sử dụng đất huyện Hàm Thuận Bắc. So sánh lượng phân bón thực tế của một số cây trồng với lượng phân bón khuyến cáo tại Hàm Thuận Bắc.
Tổng hợp hiệu quả môi trường của các loại sử dụng đất huyện Hàm Thuận Bắc. Tổng hợp hiệu quả KT - XH - MT các kiểu sử dụng đất huyện Hàm Thuận Bắc. 64 vi DANH MỤC HÌNH Hình 4. Sơ đồ vị trí huyện Hàm Thuận Bắc.
Mương tưới tiêu tại xã Hàm Trí. Cơ cấu sử dụng đất huyện Hàm Thuận Bắc. Cánh đồng lúa tại xã Thuận Minh. Vườn Thanh Long tại xã Hàm Phú.
Cánh đồng Vừng tại xã Thuận Hòa. 45 vii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Trần Quang Đạo Tên Luận văn: "Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Hàm Thuận Bắc, tỉnh Bình Thuận" Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 8850103 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam. Mục đích nghiên cứu - Xác định được hiệu quả và các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của các loại sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Hàm Thuận Bắc. - Định hướng sử dụng đất nông nghiệp của huyện Hàm Thuân Bắc.
Phương pháp nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: - Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội liên quan đến sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện Hàm Thuận Bắc. - Các loại sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện Hàm Thuận Bắc. Nội dung nghiên cứu: - Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội có liên quan đến sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Hàm Thuận Bắc. - Đánh giá hiệu quả của các loại sử dụng đất.
- Định hướng sử dụng đất nông nghiệp huyện Hàm Thuận Bắc. Phương pháp nghiên cứu: - Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: thu thập tại các phòng, ban chuyên môn của huyện Hàm Thuận Bắc. - Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp: điều tra nhanh nông thôn theo phiếu mẫu điều tra; - Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp: theo phương pháp cho điểm dựa vào kết quả tính toán các chỉ tiêu: GTSX, TNHH, HQĐV, GTNC, ….; - Phương pháp thống kê, xử lý số liệu: bằng phần mềm Excel. Kết quả chính và kết luận Hàm Thuân Bắc có điều kiện tự nhiên tương đối thuận lợi (nhưng diễn biến thất thường), diện tích đất đai rộng lớn; thuận lợi về giao thông; tuy nhiên nguồn tài nguyên viii khoáng sản không lớn, lực lượng lao động khá dồi dào.
Diện tích đất nông nghiệp của huyện lớn, chiếm 92,91% diện tích tự nhiên toàn huyện. Nhưng diện tích đất nông nghiệp của huyện đang có xu hướng giảm do chuyển mục đích sử dụng sang đất phi nông nghiệp. Đất sản xuất nông nghiệp huyện Hàm Thuận Bắc bao gồm 5 loại sử dụng đất chính với 11 kiểu sử dụng đất Kết quả đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của các LUT như sau: - Hiệu quả kinh tế: có 3/11 kiểu sử dụng đất cho hiệu quả kinh tế cao đó là Xoài, Đậu-Dưa và Thanh long trong tương lai cần nghiên cứu và mở rộng thêm các mô hình này; có 4/11 kiểu sử dụng có hiệu quả kinh tế trung bình; 4/11 kiểu sử dụng đất có hiệu quả kinh tế thấp, cần nghiên cứu thay đổi phương thức sản xuất hoặc thay đổi giống cây trồng khác phù hợp hơn - Hiệu quả xã hội: kiểu sử dụng đất: lúa 3 vụ, xoài và mía có hiệu quả xã hội cao nhất; kiểu sử dụng đất là Vừng có hiệu quả xã hội thấp nhất; các sử dụng đất còn lại có hiệu quả ở mức trung bình và khá, những kiểu sử dụng đất này đáp ứng được nhu cầu lương thực thiết yếu của người dân - Về hiệu quả môi trường: LUT cây lâu năm có hiệu quả môi trường cao nhất, tiếp đến là LUT chuyên lúa, còn LUT chuyên màu và LUT cây công nghiệp ngắn ngày có hiệu quả môi trường thấp nhất.