CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÍ LUẬN THỰC TIỄN VỀ HIỆU QUẢ SẢN XUẤT KINH DOANH VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ SẢN XUẤT KINH DOANH 1.1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ SẢN XUẤT KINH DOANH 1.1 Khái niệm hiệu quả sản xuất kinh doanh Nói đến doanh nghiệp là người ta nhắc ngay đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Đó là một quá trình bao gồm nhiều khâu trong lĩnh vực sản xuất lưu thông. Dù trong thời kỳ nào, quốc gia nào thì kinh doanh luôn lấy hiệu quả làm mục tiêu phấn đấu. Sản xuất kinh doanh có hiệu quả là điều kiện cần thiết để doanh nghiệp tồn tại và phát triển.
Nhìn chung các doanh nghiệp đều hướng đến mục tiêu lâu dài và bao trùm là tối đa hóa lợi nhuận với chi phí thấp nhất. Vì vậy, trong quá trình hoạt động kinh doanh để đạt được mục tiêu đề ra doanh nghiệp phải phân tích, đánh giá hiệu quả kinh tế của hoạt động sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp. Kinh doanh là thực hiện một, một số hay tất cả công đoạn của quá trình đầu tư từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lời Hoạt động kinh doanh là những hoạt động phù hợp và nằm trong khuôn khổ pháp luật của các tổ chức, cá nhân nhằm thoả mãn nhu cầu của con người thông qua việc cung cấp hàng hoá dịch vụ trên thị trường, đồng thời hoạt động kinh doanh còn để tìm kiếm lợi nhuận Hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp là một phạm trù kinh tế, biểu hiện tập trung của sự phát triển kinh tế theo chiều sâu, phản ánh SVTH: Nguyễn Thị Mỹ Linh 5 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS. Nguyễn Văn Phát trình độ khai thác và sử dụng các nguồn lực trong quá trình hoạt động nhằm thực hiện mục tiêu kinh doanh của doanh nghiệp.
Nó là thước đo quan trọng của sự tăng trưởng kinh tế, là chổ dựa cơ bản để đánh giá việc thực hiện mục tiêu kinh tế của doanh nghiệp trong từng thời kỳ Mỗi doanh nghiệp cần nắm rõ tình hình kinh doanh của mình trong nền kinh tế thị trường. Vì vậy, phân tích hoạt đông kinh doanh là rất quan trọng. Nó là quá trình nghiên cứu để đánh giá toàn bộ quá trình và hiệu quả hoạt động kinh doanh tại doanh nghiệp nhằm làm rõ chất lượng hoạt động kinh doanh và các nguồn tiềm năng cần khai thác từ đó đề ra các phương án và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh.2 Bản chất của hiệu quả sản xuất kinh doanh Thực chất của hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp là nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực vào sản xuất kinh doanh và tiết kiệm chi phí các nguồn lực đó để đạt được mục tiêu kinh doanh. Chính việc khan hiếm nguồn lực và việc sử dụng chúng có tính chất cạnh tranh nhằm thoả mãn nhu cầu ngày càng tăng của xã hội đặt ra yêu cầu phải khai thác, tận dụng triệt để và tiết kiệm các nguồn lực vào sản xuất kinh doanh.
Để đạt được mục tiêu kinh doanh, các doanh nghiệp cần phải chú trọng các điều kiện nội tại, phát huy năng lực, hiệu năng của các yếu tố sản xuất và tiết kiệm chi phí. Do vậy, yêu cầu của việc nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp là đạt được kết quả tối đa với chi phí tối thiểu. Để hiểu rõ được bản chất của hiệu quả sản xuất kinh doanh thì chúng ta cần phân biệt ranh giới giữa hai khái niệm hiệu quả và kết quả của hoạt động sản xuất kinh doanh. Kết quả của hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp là những gì mà doanh nghiệp đã đạt được sau một quá trình hoạt động mà họ bỏ công SVTH: Nguyễn Thị Mỹ Linh 6 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.
Nguyễn Văn Phát sức, tiền của vào. Kết quả đạt được hay không đạt được phản ánh hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, mục tiêu mà doanh nghiệp đề ra chính là kết quả mà họ cần đạt được. Kết quả là đại lượng có thể đo lường được như: số sản phẩm sản xuất và tiêu thụ, doanh thu bán hàng, lợi nhuận,… Và cũng có thể là những đại lượng chỉ phản ánh mặt chất lượng có thể định tính được như uy tín của hãng, chất lượng sản phẩm. Kết quả còn phản ánh quy mô hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Tuy nhiên, chỉ tiêu kết quả chưa nói lên được doanh nghiệp kinh doanh có hiệu quả mà ta phải biết để đạt được kết quả đó thì doanh nghiệp phải bỏ ra bao nhiêu chi phí, việc sử dụng và tiết kiệm các nguồn lực vào sản xuất kinh doanh như thế nào thì mới đánh giá được hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Như vậy, hiệu quả sản xuất kinh doanh là thước đo chất lượng hoạt động sản xuất kinh doanh, phản ánh trình độ sử dụng tổng hợp các nguồn lực đầu vào, trình độ tổ chức quản lý sản xuất kinh doanh và là vấn đề sống còn của doanh nghiệp. Hiệu quả được xem là công cụ để nhận biết khả năng tiến tới mục tiêu mà doanh nghiệp cần đạt đó chính là kết quả. Hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh sử dụng cả hai chỉ tiêu là kết quả (đầu ra) và chi phí (các nguồn lực đầu vào) để đánh giá hiệu quả kinh doanh.
Kết quả và chi phí là hai giai đoạn của một quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, chi phí là tiền đề để thực hiện kết quả đặt ra. Mối quan hệ giữa kết quả và chi phí sẽ cho các chỉ tiêu hiệu quả khác nhau, chi phí đầu vào càng nhỏ, đầu ra càng lớn, càng chất lượng thì chứng tỏ hiệu quả kinh doanh càng cao.3 Nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh là một tất yếu khách quan Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh là một vấn đề quan trọng, là một tất yếu khách quan đối với mọi SVTH: Nguyễn Thị Mỹ Linh 7 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS. Nguyễn Văn Phát doanh nghiệp. Nó không chỉ là mối quan tâm hàng đầu của các doanh nghiệp mà còn là mối quan tâm của toàn xã hội, bởi những lý do sau: - Xuất phát từ sự khan hiếm các nguồn lực làm cho điều kiện phát triển sản xuất theo chiều rộng bị hạn chế do đó phát triển theo chiều sâu là một tất yếu khách quan.
Nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh (SXKD) là một hướng phát triển kinh tế theo chiều sâu nhằm sử dụng các nguồn lực một cách tiết kiệm và có hiệu quả. - Thị trường càng phát triển thì sự cạnh tranh của các doanh nghiệp ( DN) ngày càng gay gắt, doanh nghiệp nào có công nghệ cao, sản phẩm có chất lượng và giá cả tốt thì sẽ có ưu thế hơn trên thị trường. Do đó, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh là điều kiện tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh có thể làm tăng khả năng cạnh tranh, vị thế của doanh nghiệp trên thị trường và góp phần đạt được mục tiêu của doanh nghiệp.
- Để có thể thực hiện quá trình tái sản xuất mở rộng, hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp phải đảm bảo thu được kết quả đủ bù đắp chi phí và có lợi nhuận. Các doanh nghiệp luôn tìm mọi cách để tăng kết quả thu được trên một đồng chi phí bỏ ra điều đó đồng nghĩa với việc nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh. Do đó việc nâng cao hiệu quả kinh doanh là cơ sở để giảm chi phí, tăng lợi nhuận. - Trong điều kiện nền kinh tế nước ta đang trên đường hội nhập với các nước trong khu vực và thế giới, sự yếu kém của các doanh nghiệp Việt Nam đang buộc họ đứng trước những sức ép to lớn từ các doanh nghiệp nước ngoài.
Nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh giúp các doanh nghiệp tiến nhanh tới con đường hội nhập để cùng triển. SVTH: Nguyễn Thị Mỹ Linh 8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS. Nguyễn Văn Phát - Nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người lao động và góp phần làm tăng ngân sách Nhà nước.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất kinh doanh Như vậy, nâng cao hiệu quả SXKD vừa là điều kiện sống còn của doanh nghiệp vừa có ý nghĩa thiết thực đối với nền kinh tế, là tiền đề cho sự phát triển đất nước trong công cuộc đổi mới hiện nay, là một tất yếu khách quan vì lợi ích của doanh nghiệp và của toàn xã hội. Hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp chịu ảnh hưởng của nhiều nhân tố bao gồm các nhân tố khách quan và nhân tố chủ quan.
Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động SXKD của doanh nghiệp sẽ giúp doanh nghiệp có cái nhìn trực diện với những gì đang diễn ra xung quanh doanh nghiệp. Từ đó, thấy được mặt tích cực hay tiêu cực của các nhân tố ảnh hưởng để xây dựng chiến lược kinh doanh phù hợp nhằm tận dụng những thuận lợi và có biện pháp khắc phục những khó khăn để nâng cao hiệu quả SXKD.1 Các nhân tố khách quan - Những nhân tố thuộc môi trường vĩ mô • Kinh tế Các yếu tố kinh tế có vai trò quan trọng đến việc hình thành và hoàn thiện môi trường kinh doanh, đồng thời nó ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Bao gồm: tốc độ tăng trưởng và sự ổn định của nền kinh tế, sức mua, sự ổn định của giá cả, tiền tệ, lạm phát, tỷ giá hố đoái, các chính sách kinh tế của Nhà nước. Tất cả các yếu tố này đều ảnh hưởng đến hoạt động SXKD của doanh nghiệp.
Những biến động của các yếu tố kinh tế có thể tạo ra cơ hội và cả những thách thức với doanh nghiệp. Để đảm bảo thành công của hoạt động SVTH: Nguyễn Thị Mỹ Linh 9 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS. Nguyễn Văn Phát kinh doanh trước những biến động về kinh tế, các doanh nghiệp phải theo dõi, phân tích, dự báo biến động của từng yếu tố để đưa ra các giải pháp, các chính sách kinh doanh phù hợp. • Chính trị, pháp luật Bao gồm các yếu tố: chính phủ, hệ thống pháp luật, xu hướng chính trị.các nhân tố này ngày càng ảnh hưởng lớn đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Sự ổn định về chính trị, nhất quán về quan điểm, các chính sách lớn luôn là sự hấp dẫn của các nhà đầu tư.