Luận văn đánh giá hiệu quả kinh tế chè trung du của nông hộ trên địa bàn xã minh lập huyện đồng hỷ tỉnh thái nguyên

Luận văn phân tích hiệu quả kinh tế chè trung du tại xã Minh Lập, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên, đánh giá tác động đến nông hộ và đề xuất giải pháp phát triển bền vững.

• Tác giả: Hoàng Thị Diệu Linh
• Người hướng dẫn: ThS. Bùi Thị Minh Hà
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khuyến nông
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế Chè Trung Du Tại Xã Minh Lập, Huyện Đồng Hỷ, Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. Phần 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa của việc nghiên cứu đề tài
• 2. Phần 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Lý luận về hiệu quả kinh tế
• 2.1.1. Khái niệm, bản chất của hiệu quả kinh tế
• 2.1.2. Ý nghĩa của việc nâng cao hiệu quả kinh tế
• 2.1.3. Các chỉ tiêu xác định hiệu quả kinh tế
• 2.2. Giới thiệu về cây chè
• 2.2.1. Giá trị của cây chè
• 2.2.2. Đặc điểm kinh tế kỹ thuật của cây chè
• 2.2.2.1. Ảnh hưởng của giống chè
• 2.2.2.2. Tưới nước cho chè
• 2.2.2.3. Mật độ trồng chè
• 2.2.2.4. Đốn chè
• 3. Phần 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.3.2. Phương pháp phân tích và xử lý thông tin
• 3.3.3. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu
• 4. Phần 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Khái quát tình hình cơ bản của địa bàn nghiên cứu
• 4.2. Đặc điểm điều kiện tự nhiên
• 4.3. Tình hình sản xuất chè tại xã Minh Lập
• 4.4. Diện tích, năng suất, sản lượng
• 4.5. Chế biến và tiêu thụ
• 4.6. Phân tích kết quả và hiệu quả kinh tế
• 4.6.1. Năng lực sản xuất của các hộ điều tra
• 4.6.2. Phân tích hiệu quả kinh tế trong sản xuất chè của hộ
• 4.6.3. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất chè của các hộ điều tra
• 4.7. Khó khăn và thuận lợi trong sản xuất chè của hộ
• 4.8. Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất chè
• 4.8.1. Các giải pháp cụ thể với hộ trồng chè
• 4.8.2. Các giải pháp với chính quyền địa phương
• 5. Phần 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Hiệu quả kinh tế của chè trung du tại xã Minh Lập

Nghiên cứu đánh giá hiệu quả kinh tế của cây chè trung du tại xã Minh Lập, huyện Đồng Hỷ, Thái Nguyên cho thấy đây là loại cây trồng mang lại giá trị kinh tế cao cho nông hộ. Chè trung du không chỉ phù hợp với điều kiện tự nhiên của vùng mà còn có khả năng chống chịu sâu bệnh, chịu hạn tốt. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, việc trồng chè giúp tăng thu nhập nông dân, góp phần xóa đói giảm nghèo và phát triển kinh tế nông thôn. Tuy nhiên, diện tích trồng chè trung du đang bị thu hẹp do sự thay thế bằng các giống chè cành, đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc bảo tồn và phát triển giống chè truyền thống này.

1.1. Tình hình sản xuất chè tại xã Minh Lập

Xã Minh Lập là một trong những vùng trồng chè truyền thống của Thái Nguyên. Diện tích trồng chè tại đây đạt khoảng 500 ha, với năng suất trung bình 8-10 tấn/ha/năm. Sản xuất chè tại xã chủ yếu dựa vào phương pháp thủ công, chưa áp dụng nhiều công nghệ hiện đại. Điều này dẫn đến chất lượng chè chưa đồng đều và khả năng cạnh tranh trên thị trường chè còn hạn chế. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, việc đầu tư vào công nghệ chế biến và quản lý nông nghiệp hiệu quả sẽ giúp nâng cao giá trị sản phẩm và tăng thu nhập cho người dân.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế

Các yếu tố chính ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế của chè trung du bao gồm: chất lượng giống, kỹ thuật canh tác, quy trình chế biến và thị trường tiêu thụ. Nghiên cứu cho thấy, việc sử dụng giống chè chất lượng cao kết hợp với kỹ thuật đốn tỉa hợp lý giúp tăng năng suất và chất lượng chè. Bên cạnh đó, việc mở rộng thị trường chè và áp dụng các chính sách nông nghiệp hỗ trợ sẽ giúp nâng cao giá trị sản phẩm và tăng thu nhập cho nông dân.

II. Phát triển bền vững chè trung du tại xã Minh Lập

Để đảm bảo phát triển bền vững của cây chè trung du tại xã Minh Lập, cần có sự kết hợp giữa việc bảo tồn giống chè truyền thống và áp dụng công nghệ hiện đại trong sản xuất. Nghiên cứu đề xuất các giải pháp như: nâng cao chất lượng giống, đào tạo kỹ thuật canh tác cho nông dân, đầu tư vào công nghệ chế biến và mở rộng thị trường tiêu thụ. Đồng thời, cần có sự hỗ trợ từ chính sách nông nghiệp của địa phương để thúc đẩy sản xuất và tiêu thụ chè.

2.1. Giải pháp nâng cao chất lượng chè

Một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng chè là việc sử dụng giống chè tốt và áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc đốn tỉa hợp lý và tưới nước đúng cách giúp cây chè sinh trưởng tốt và cho năng suất cao. Bên cạnh đó, việc đầu tư vào công nghệ chế biến sẽ giúp nâng cao giá trị sản phẩm và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường.

2.2. Hỗ trợ từ chính sách nông nghiệp

Chính sách nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sản xuất và tiêu thụ chè. Nghiên cứu đề xuất các chính sách hỗ trợ như: cung cấp vốn vay ưu đãi cho nông dân, đầu tư vào cơ sở hạ tầng nông thôn và tổ chức các chương trình đào tạo kỹ thuật canh tác. Đồng thời, cần có sự phối hợp giữa chính quyền địa phương và các doanh nghiệp để mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao giá trị sản phẩm chè.

III. Ý nghĩa của nghiên cứu đối với phát triển kinh tế nông thôn

Nghiên cứu về hiệu quả kinh tế của cây chè trung du tại xã Minh Lập không chỉ mang lại lợi ích kinh tế cho nông dân mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế nông thôn của địa phương. Việc phát triển bền vững cây chè sẽ tạo ra nhiều việc làm, tăng thu nhập cho người dân và góp phần bảo vệ môi trường sinh thái. Đồng thời, nghiên cứu cũng cung cấp cơ sở dữ liệu quan trọng cho các nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực nông nghiệp và phát triển bền vững.

3.1. Đóng góp vào phát triển kinh tế địa phương

Việc phát triển cây chè trung du tại xã Minh Lập không chỉ mang lại lợi ích kinh tế cho nông dân mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế nông thôn của địa phương. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc trồng chè giúp tạo ra nhiều việc làm, tăng thu nhập cho người dân và góp phần bảo vệ môi trường sinh thái. Đồng thời, việc phát triển bền vững cây chè cũng giúp nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và thúc đẩy sự phát triển toàn diện của địa phương.

3.2. Cơ sở dữ liệu cho nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu này cung cấp cơ sở dữ liệu quan trọng cho các nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực nông nghiệp và phát triển bền vững. Các kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho các nhà hoạch định chính sách, các nhà nghiên cứu và các tổ chức liên quan trong việc phát triển và thực hiện các chính sách nông nghiệp hiệu quả.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Cây chè (Camellia sinensis) là cây công nghiệp dài ngày có lịch sử canh tác lâu đời và giữ vị trí quan trọng trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp của Việt Nam, đặc biệt tại các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc. Hoạt động sản xuất chè đóng vai trò chủ đạo trong việc tạo sinh kế, giải quyết việc làm cho lao động nông thôn, nâng cao thu nhập và thúc đẩy tiến trình xóa đói giảm nghèo. Tỉnh Thái Nguyên là vùng trọng điểm phát triển cây chè của cả nước, trong đó chè Trung du là giống chè truyền thống được nhân giống bằng hạt, gắn liền với thương hiệu chè Cánh Hạc được vinh danh "Đệ nhất danh trà" từ gần một thế kỷ trước. Giống chè này sở hữu những đặc tính sinh học quý như khả năng chống chịu sâu bệnh tốt, chịu hạn, chịu rét, bộ tán lớn giúp hạn chế xói mòn, bảo vệ đất dốc và thích hợp để sản xuất chè vụ đông có giá trị kinh tế cao.

Tuy nhiên, tại xã Minh Lập (huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên) — địa bàn thuộc vùng chè Trại Cài nổi tiếng — diện tích chè Trung du truyền thống đang có xu hướng sụt giảm nghiêm trọng và đứng trước nguy cơ bị triệt thoái do người dân chuyển đổi ồ ạt sang các giống chè cành mới. Để xác định rõ hiệu quả thực tế và cung cấp luận cứ bảo tồn, phát triển giống chè đặc sản này, đề tài "Đánh giá hiệu quả kinh tế cây chè Trung du của nông hộ trên địa bàn xã Minh Lập, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên" đã được tác giả Hoàng Thị Diệu Linh thực hiện trong khuôn khổ khóa luận tốt nghiệp ngành Khuyến nông tại Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên (2018).

Nghiên cứu xác lập hệ thống mục tiêu cụ thể gồm:

1. Tìm hiểu thực trạng hoạt động sản xuất chè tại xã Minh Lập, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên.
2. Phân tích, đánh giá kết quả và hiệu quả sản xuất chè Trung du của các hộ gia đình trên địa bàn.
3. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến kết quả và hiệu quả kinh tế sản xuất chè Trung du.
4. Đề xuất phương hướng và hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất chè đối với các hộ gia đình.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu được xác định rõ:

• Đối tượng nghiên cứu: Các vấn đề kinh tế - kỹ thuật liên quan đến hoạt động sản xuất và hiệu quả kinh tế của cây chè Trung du tại các hộ nông dân.
• Phạm vi không gian: Thực hiện tại 3 xóm đại diện gồm xóm Cà Phê 2, Sông Cầu 1 và Trại Cài 1 thuộc xã Minh Lập, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên.
• Phạm vi thời gian: Quá trình điều tra, thu thập dữ liệu diễn ra từ ngày 15/01/2018 đến ngày 15/05/2018; số liệu hạch toán kinh tế nông hộ căn cứ trên kết quả thu hoạch của năm 2017, kết hợp chuỗi số liệu thứ cấp giai đoạn 2012–2017.
• Phạm vi nội dung: Tập trung phân tích các chỉ tiêu chi phí, kết quả sản xuất và hiệu quả kinh tế của các hộ gia đình trồng chè Trung du trong thời kỳ kinh doanh, so sánh giữa nhóm hộ chuyên chè và hộ kiêm chè.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết của đề tài dựa trên lý luận kinh tế nông nghiệp về hiệu quả kinh tế (David Begg, 1992; Nguyễn Như Ý, 1999). Hiệu quả kinh tế được định vị là phạm trù phản ánh mối quan hệ so sánh giữa kết quả sản xuất thu được với toàn bộ chi phí nguồn lực (vật chất, lao động, vốn) bỏ ra, đồng thời là sự kết hợp đồng thời giữa hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả phân bổ nguồn lực. Bên cạnh đó, nghiên cứu vận dụng các kết quả nghiên cứu kinh tế - kỹ thuật thâm canh chè của Trại Thí nghiệm chè Phú Hộ (quy trình đốn chè: đốn phớt, đốn lửng, đốn dàn, đốn trẻ lại) và nghiên cứu của Chu Xuân Ái, Đinh Thị Ngọ, Lê Văn Đức (1998) về vai trò bón phân cân đối N-P-K theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây chè.

Nghiên cứu sử dụng kết hợp dữ liệu thứ cấp và sơ cấp:

• Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ niên giám thống kê, báo cáo tổng kết tình hình phát triển kinh tế - xã hội, báo cáo sản xuất nông nghiệp giai đoạn 2015–2017 của UBND xã Minh Lập; dữ liệu quốc tế từ Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO Start Citation, 2018) và Trung tâm Thương mại Quốc tế (ITC, 2018).
• Dữ liệu sơ cấp: Được thu thập thông qua điều tra phỏng vấn trực tiếp bằng bảng hỏi đối với 60 hộ nông dân trồng chè Trung du tại 3 xóm (Cà Phê 2, Sông Cầu 1, Trại Cài 1) theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên từ danh sách do trưởng thôn cung cấp. Mẫu khảo sát phân thành 2 nhóm: 24 hộ chuyên chè (thu nhập chính từ sản xuất chè) và 36 hộ kiêm chè (thu nhập kết hợp từ chè và các hoạt động khác). Ngoài ra, tác giả thực hiện tham vấn chuyên sâu cán bộ khuyến nông xã và các nông dân nòng cốt am hiểu kỹ thuật.

Phương pháp xử lý và phân tích số liệu gồm: phương pháp thống kê mô tả (bảng biểu, đồ thị), phương pháp phân tổ thống kê (theo loại hình hộ chuyên/kiêm), phương pháp chuyên gia chuyên khảo và phương pháp hạch toán kinh tế nông nghiệp. Toàn bộ dữ liệu được tổng hợp, xử lý trên phần mềm Microsoft Excel.

Hệ thống các chỉ tiêu hạch toán kinh tế áp dụng bao gồm:

• Giá trị sản xuất (GO): $\text{GO} = P \times Q$ (trong đó $P$ là giá bán, $Q$ là khối lượng sản phẩm chè búp khô thu được tính trên 1 sào hoặc 1 ha).
• Chi phí trung gian (IC): Toàn bộ chi phí vật chất thường xuyên (phân đạm, lân, kali, phân chuồng, thuốc bảo vệ thực vật) và chi phí dịch vụ mua ngoài/thuê ngoài.
• Tổng chi phí (TC): $\text{TC} = \text{IC} + A + \text{CL}$ (trong đó $A$ là khấu hao công cụ, máy móc sản xuất; $\text{CL}$ là giá trị lao động gia đình và vật tư tự có).
• Giá trị gia tăng (VA): $\text{VA} = \text{GO} - \text{IC}$.
• Thu nhập hỗn hợp (MI): $\text{MI} = \text{VA} - A - \text{Thuế}$.
• Lợi nhuận (Pr): $\text{Pr} = \text{GO} - \text{TC}$.
• Các chỉ tiêu hiệu quả: Tỷ suất giá trị sản xuất trên chi phí trung gian ($\text{GO}/\text{IC}$), tỷ suất giá trị gia tăng trên chi phí trung gian ($\text{VA}/\text{IC}$), thu nhập hỗn hợp trên chi phí trung gian ($\text{MI}/\text{IC}$), giá trị sản xuất trên đơn vị diện tích ($\text{GO}/\text{DT}$) và giá trị gia tăng trên diện tích ($\text{VA}/\text{DT}$).

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả thiết lập cơ sở khoa học và tính cấp thiết của đề tài, nêu bật vị trí của ngành chè tại Thái Nguyên và vai trò của giống chè Trung du bản địa đối với thương hiệu chè Trại Cài. Chương này làm rõ tính mâu thuẫn giữa giá trị chất lượng truyền thống của chè Trung du với xu hướng suy giảm diện tích canh tác thực tế tại địa phương, xác định 4 mục tiêu nghiên cứu cụ thể, phạm vi nghiên cứu và ý nghĩa lý luận, thực tiễn đối với công tác khuyến nông cơ sở.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng kết hệ thống lý luận về hiệu quả kinh tế và đặc điểm kinh tế - kỹ thuật của cây chè từ khâu chọn giống, mật độ, tưới tiêu, bón phân N-P-K, kỹ thuật đốn cành đến công nghệ thu hái (tiêu chuẩn 1 tôm 2 lá) và chế biến chè xanh, chè đen.

Về tình hình sản xuất và tiêu thụ chè toàn cầu năm 2016, số liệu FAO ghi nhận sản lượng chè thế giới đạt 5.954.091 tấn (tăng 18,09% so với năm 2012), trong đó châu Á chiếm 85,1%. Trung Quốc dẫn đầu thế giới về diện tích (2.091.594 ha, chiếm 54,66%) và sản lượng (2.414.802 tấn, chiếm 40,56%), nhưng năng suất chỉ đạt 10,78 tạ/ha. Iran đạt năng suất cao nhất thế giới với 36,76 tạ chè khô/ha (bình quân thế giới là 14,53 tạ/ha). Việt Nam đứng thứ 5 thế giới về diện tích trồng chè (118.824 ha) và sản lượng (240.000 tấn), năng suất đạt 20,2 tạ/ha.

Về thương mại, số liệu ITC năm 2016 cho thấy kim ngạch xuất khẩu chè Việt Nam đạt 104,13 triệu USD (giảm 34,18% so với năm 2015). Các thị trường nhập khẩu chè lớn nhất của Việt Nam gồm: Nga (29,64 triệu USD, chiếm 28,50% thị phần), Đài Loan (24,14 triệu USD, chiếm 23,20%), Indonesia (14,45 triệu USD, chiếm 13,90%), Hoa Kỳ (8,28 triệu USD, chiếm 8,00%). Cơ cấu mặt hàng xuất khẩu chủ yếu là chè đen đã ủ men (mã HS 090240), đạt 72,59 triệu USD, chiếm 69,71% tổng kim ngạch xuất khẩu.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Nội dung chương trình bày chi tiết quy trình nghiên cứu thực địa tại xã Minh Lập; quy cách chọn mẫu điều tra 60 hộ (24 hộ chuyên chè, 36 hộ kiêm chè); các nguồn số liệu sơ cấp và thứ cấp; phương pháp phân tích thống kê kinh tế; phương pháp hạch toán chi tiết các cấu phần doanh thu, chi phí vật tư, khấu hao và hệ thống chỉ số phản ánh hiệu quả kinh tế cây chè.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 phản ánh toàn bộ kết quả khảo sát thực tế tại địa bàn xã Minh Lập và 60 nông hộ điều tra:

• Đặc điểm địa bàn nghiên cứu: Xã Minh Lập có tổng diện tích tự nhiên 1.830,2 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm 1.393 ha (đất trồng cây lâu năm là 549 ha, đất lúa nước 295,2 ha, đất rừng sản xuất 370,2 ha). Dân số năm 2016 là 7.590 người (gồm 8 dân tộc, trong đó dân tộc Kinh chiếm 48,3%, Nùng 28%, Sán Dìu 22,2%). Tổng số lao động trong độ tuổi là 4.670 người, trong đó lao động nông - lâm nghiệp chiếm 81,17% (3.525 người). Hệ thống hạ tầng gồm 2 đập thủy lợi, 2 hồ chứa, 3 trạm bơm; kênh mương nội đồng được kiên cố hóa bê tông đạt 92% (17,88/19,48 km); đường trục xã được nhựa hóa 100% (10,75 km).
• Tình hình sản xuất chè tại xã: Giai đoạn 2015–2017, diện tích chè toàn xã biến động nhẹ từ 363 ha (2015) lên 364,4 ha (2016) và đạt 362,5 ha (2017). Năm 2017, diện tích chè kinh doanh là 340 ha, diện tích trồng mới 19,1 ha, diện tích kiến thiết cơ bản 3,4 ha; năng suất chè búp tươi bình quân đạt 97 tạ/ha, sản lượng đạt 3.300 tấn. Toàn xã có gần 150 ha chè cành giống mới; đã hình thành 4 làng nghề truyền thống, 4 hợp tác xã chè và hơn 40 ha chè an toàn VietGAP (giá bán chè thành phẩm VietGAP đạt 200.000 – 250.000 đồng/kg, cao hơn chè truyền thống 50.000 – 100.000 đồng/kg).
• Năng lực sản xuất của 60 hộ điều tra: Tuổi bình quân của chủ hộ là 44,98 tuổi; nhân khẩu bình quân đạt 3,40 người/hộ; lao động bình quân 2,16 người/hộ. Về đất đai, quy mô diện tích đất bình quân là 14,16 sào/hộ (hộ chuyên đạt 18,46 sào; hộ kiêm đạt 11,30 sào); trong đó đất trồng chè Trung du bình quân đạt 4,78 sào/hộ (chiếm 33,76%), chè giống mới đạt 5,21 sào/hộ (chiếm 36,79%), đất lúa 2,12 sào/hộ (14,97%), đất trồng keo 2,05 sào/hộ (14,48%). Về trang thiết bị, 100% hộ có máy vò chè mini và máy sao cải tiến (bình quân hộ chuyên có 0,95 máy vò và 1,16 máy sao cải tiến; hộ kiêm có 0,5 máy vò và 0,55 máy sao cải tiến).
• Chi phí và hiệu quả kinh tế chè Trung du kinh doanh năm 2017:
  • Năng suất và sản lượng: Năng suất chè khô của hộ chuyên đạt 27,04 kg/sào/năm (sản lượng 328,43 kg/hộ); hộ kiêm đạt 21,59 kg/sào/năm (sản lượng 156,09 kg/hộ); mức bình quân chung đạt 23,77 kg/sào/năm (sản lượng 225,03 kg/hộ).
  • Chi phí trung gian (IC): Bình quân là 1.433,95 nghìn đồng/sào (hộ chuyên là 1.535,35 nghìn đồng/sào; hộ kiêm là 1.328,58 nghìn đồng/sào). Cơ cấu chi phí phân bón và thuốc bảo vệ thực vật bình quân gồm: phân đạm 333,95 nghìn đồng (23,3%), phân kali 312,35 nghìn đồng (21,8%), phân lân 302,78 nghìn đồng (21,1%), thuốc trừ sâu 259,96 nghìn đồng (18,1%), phân chuồng 222,91 nghìn đồng (15,6%). Khấu hao tài sản cố định bình quân đạt 554,77 nghìn đồng/sào (chiếm 9,73% tổng chi phí).
  • Kết quả kinh tế: Giá trị sản xuất (GO) của hộ chuyên đạt 15.367,24 nghìn đồng/sào, hộ kiêm đạt 12.189,56 nghìn đồng/sào (hộ chuyên cao hơn 3.177,68 nghìn đồng/sào, gấp 1,26 lần). Giá trị gia tăng (VA) của hộ chuyên đạt 13.831,89 nghìn đồng/sào, hộ kiêm đạt 10.860,98 nghìn đồng/sào. Thu nhập hỗn hợp (MI) của hộ chuyên đạt 8.863,50 nghìn đồng/sào so với 7.080,91 nghìn đồng/sào của hộ kiêm. Lợi nhuận của hộ chuyên cao hơn hộ kiêm 782,59 nghìn đồng/sào (gấp 1,09 lần).
  • Chỉ số hiệu quả: Tỷ suất GO/IC của hộ chuyên đạt 10,00 lần, hộ kiêm đạt 9,17 lần (bình quân 9,50 lần); VA/IC của hộ chuyên đạt 9,00 lần, hộ kiêm đạt 8,17 lần (bình quân 8,50 lần).
• Khó khăn và kênh tiêu thụ: Sản phẩm chè sau chế biến tiêu thụ qua 3 kênh chính: bán cho thương lái, bán tại chợ địa phương hoặc bán trực tiếp tại nhà cho người tiêu dùng. Địa bàn chưa có nhà máy bao tiêu sản phẩm cố định, thị trường đầu ra phụ thuộc thương lái tự do, công đoạn đóng gói còn thô sơ (túi nilon đơn giản, thiếu nhãn mác chuyên nghiệp).
• Hệ thống giải pháp: Đề xuất giải pháp đối với nông hộ (tăng cường đầu tư thâm canh cân đối N-P-K, chuyển giao kỹ thuật VietGAP, hiện đại hóa máy sao inox, cải tiến bao bì hút chân không) và giải pháp đối với chính quyền địa phương (quy hoạch bảo tồn vùng nguyên liệu chè Trung du đặc sản Trại Cài, hỗ trợ vốn vay ưu đãi qua Ngân hàng Chính sách xã hội, đẩy mạnh xúc tiến thương mại và liên kết doanh nghiệp bao tiêu).

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Tổng kết các phát hiện thực nghiệm về hiệu quả vượt trội của việc thâm canh chè Trung du ở nhóm hộ chuyên; khẳng định vị thế cây chè Trung du trong phát triển kinh tế hộ; đưa ra các kiến nghị đối với UBND huyện Đồng Hỷ và các cơ quan khuyến nông về công tác hỗ trợ vốn, khoa học kỹ thuật và xây dựng chuỗi liên kết tiêu thụ bền vững.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp các số liệu định lượng cụ thể phản ánh hiện trạng và hiệu quả sản xuất chè Trung du tại xã Minh Lập trong năm 2017 qua các bảng tổng hợp sau:

Bảng 1: Hiện trạng sản xuất chè toàn xã Minh Lập giai đoạn 2015 – 2017

Chỉ tiêu	Đơn vị tính	Năm 2015	Năm 2016	Năm 2017	So sánh 2017/2016 (%)
Tổng diện tích chè	ha	363,0	364,4	362,5	99,4
- Diện tích trồng mới	ha	13,5	17,0	19,1	112,3
- Kiến thiết cơ bản	ha	1,5	2,4	3,4	141,6
- Chè kinh doanh	ha	348,0	350,0	340,0	97,1
Năng suất chè búp tươi	Tạ/ha	97,0	120,0	97,0	80,8
Tổng sản lượng chè	Tấn	3.376	4.200	3.300	78,6

(Nguồn: Trích xuất từ số liệu UBND xã Minh Lập, 2017 trong khóa luận)

Bảng 2: Kết quả và hiệu quả kinh tế chè Trung du kinh doanh của hộ điều tra năm 2017

Chỉ tiêu hạch toán	Đơn vị tính	Hộ chuyên (n=24)	Hộ kiêm (n=36)	Bình quân (n=60)	So sánh chuyên/kiêm (lần)
Quy mô diện tích chè TD	Sào/hộ	6,37	3,72	4,78	1,71
Năng suất chè khô	Kg/sào/năm	27,04	21,59	23,77	1,25
Chi phí trung gian (IC)	1.000 đ/sào	1.535,35	1.328,58	1.433,95	1,16
Giá trị sản xuất (GO)	1.000 đ/sào	15.367,24	12.189,56	13.460,63	1,26
Giá trị gia tăng (VA)	1.000 đ/sào	13.831,89	10.860,98	12.026,68	1,27
Thu nhập hỗn hợp (MI)	1.000 đ/sào	8.863,50	7.080,91	7.972,21	1,25
Tỷ suất GO/IC	Lần	10,00	9,17	9,50	1,09
Tỷ suất VA/IC	Lần	9,00	8,17	8,50	1,10

(Nguồn: Tổng hợp từ kết quả điều tra nông hộ năm 2018 của tác giả)

Các đóng góp chính của đề tài bao gồm:

• Đóng góp dữ liệu thực nghiệm: Cung cấp bộ số liệu hạch toán chi tiết về chi phí đầu tư vật tư (đạm, lân, kali, phân chuồng, thuốc bảo vệ thực vật) và hiệu quả tài chính của cây chè Trung du tại địa bàn cấp xã, làm rõ sự chênh lệch hiệu quả giữa mô hình nông hộ chuyên canh và kiêm nghiệm.
• Đóng góp thực tiễn: Khẳng định năng lực sinh lợi cao của giống chè Trung du (tỷ suất $\text{GO}/\text{IC}$ đạt 9,50–10,00 lần), cung cấp căn cứ để chính quyền địa phương xây dựng chính sách bảo tồn nguồn gen chè bản địa, định hướng phát triển vùng nguyên liệu chè an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP gắn với chỉ dẫn địa lý chè Trại Cài.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số giới hạn dựa trên phạm vi nghiên cứu thực tế:

• Hạn chế về quy mô mẫu và phạm vi không gian: Nghiên cứu thực hiện trên cỡ mẫu 60 hộ tại 3 xóm của 1 xã (Minh Lập), chưa mở rộng điều tra so sánh đối chứng trên toàn bộ các vùng sản xuất chè khác của huyện Đồng Hỷ hoặc tỉnh Thái Nguyên.
• Hạn chế về chuỗi thời gian: Số liệu hạch toán hiệu quả kinh tế nông hộ tập trung chủ yếu vào chu kỳ sản xuất năm 2017, chưa phản ánh đầy đủ biến động chi phí - giá cả qua chuỗi nhiều năm liên tiếp.
• Hạn chế về phân tích thị trường: Nghiên cứu mới dừng lại ở việc mô tả các kênh tiêu thụ sơ cấp từ phía nông hộ, chưa lượng hóa chi tiết biên lợi nhuận (marketing margin) và chi phí lưu thông của các tác nhân thương lái, hợp tác xã và các kênh phân phối bán lẻ.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu phân tích chuỗi giá trị (Value Chain Analysis) toàn diện cho sản phẩm chè Trung du Trại Cài; đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội của các mô hình liên kết hợp đồng tiêu thụ giữa doanh nghiệp chế biến và tổ hợp tác sản xuất chè VietGAP.

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị tham khảo chuyên môn đối với:

• Sinh viên và học viên: Thuộc các chuyên ngành Khuyến nông, Kinh tế nông nghiệp, Phát triển nông thôn, Quản trị kinh doanh nông nghiệp; cung cấp khung mẫu thực tế về phương pháp điều tra mẫu nông hộ, phương pháp phân tổ thống kê và quy trình hạch toán các chỉ tiêu $GO, IC, TC, VA, MI, Pr$.
• Cán bộ khuyến nông và cơ quan quản lý nông nghiệp: Cán bộ Phòng Nông nghiệp & PTNT huyện Đồng Hỷ, Trạm Khuyến nông và UBND xã Minh Lập; sử dụng số liệu chi phí vật tư, cơ cấu phân bón N-P-K và năng suất thực tế để xây dựng định mức kinh tế kỹ thuật, lập quy hoạch vùng sản xuất chè tập trung và triển khai các dự án hỗ trợ nông dân chuyển đổi kỹ thuật canh tác an toàn.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp tại 60 hộ điều tra ở xã Minh Lập phân bổ như thế nào giữa chè Trung du và các cây trồng khác?
Số liệu khảo sát năm 2017 cho thấy diện tích đất bình quân của 60 hộ là 14,16 sào/hộ. Trong đó, diện tích chè giống mới chiếm tỷ lệ lớn nhất với 5,21 sào/hộ (36,79%), tiếp đến là chè Trung du chiếm 4,78 sào/hộ (33,76%), đất trồng lúa chiếm 2,12 sào/hộ (14,97%) và đất trồng keo chiếm 2,05 sào/hộ (14,48%).

2. Chi phí trung gian (IC) cho 1 sào chè Trung du thời kỳ kinh doanh gồm những khoản mục nào và khoản nào chiếm tỷ trọng cao nhất?
Tổng chi phí trung gian bình quân là 1.433,95 nghìn đồng/sào. Trong đó, chi phí phân đạm chiếm tỷ trọng cao nhất với 333,95 nghìn đồng/sào (23,3%), tiếp theo là phân kali chiếm 312,35 nghìn đồng/sào (21,8%), phân lân chiếm 302,78 nghìn đồng/sào (21,1%), thuốc trừ sâu chiếm 259,96 nghìn đồng/sào (18,1%) và phân chuồng chiếm 222,91 nghìn đồng/sào (15,6%).

3. Kết quả sản xuất (GO, VA, MI) có sự khác biệt ra sao giữa nhóm hộ chuyên chè và hộ kiêm chè?
Năm 2017, hộ chuyên chè đạt giá trị sản xuất (GO) là 15.367,24 nghìn đồng/sào, cao hơn hộ kiêm (12.189,56 nghìn đồng/sào) là 3.177,68 nghìn đồng/sào (gấp 1,26 lần). Giá trị gia tăng (VA) của hộ chuyên đạt 13.831,89 nghìn đồng/sào so với 10.860,98 nghìn đồng/sào của hộ kiêm. Thu nhập hỗn hợp (MI) của hộ chuyên đạt 8.863,50 nghìn đồng/sào, cao hơn hộ kiêm (7.080,91 nghìn đồng/sào) là 1.782,59 nghìn đồng/sào.

4. Hiệu quả sử dụng chi phí trung gian qua các chỉ số GO/IC và VA/IC của các nhóm hộ đạt mức nào?
Tỷ suất giá trị sản xuất trên chi phí trung gian (GO/IC) bình quân của 60 hộ đạt 9,50 lần (hộ chuyên đạt 10,00 lần; hộ kiêm đạt 9,17 lần). Tỷ suất giá trị gia tăng trên chi phí trung gian (VA/IC) bình quân đạt 8,50 lần (hộ chuyên đạt 9,00 lần; hộ kiêm đạt 8,17 lần).

5. Sản phẩm chè sau chế biến của các nông hộ xã Minh Lập được tiêu thụ qua các kênh nào và gặp trở ngại gì?
Chè sau chế biến được tiêu thụ qua 3 kênh: bán cho thương lái thu gom, bán lẻ tại chợ địa phương hoặc bán trực tiếp tại nhà cho người tiêu dùng. Trở ngại lớn nhất là địa bàn xã chưa có nhà máy hoặc doanh nghiệp ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm cố định, dẫn đến giá cả bấp bênh, phụ thuộc vào thương lái và việc đóng gói bảo quản vẫn dùng túi nilon thông thường chưa có bao bì nhãn mác hoàn chỉnh.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Hoàng Thị Diệu Linh đã phản ánh hệ thống và chi tiết bức tranh kinh tế - kỹ thuật của hoạt động sản xuất chè Trung du tại xã Minh Lập, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên năm 2017. Thông qua kết quả khảo sát 60 nông hộ, nghiên cứu chứng minh giống chè Trung du mang lại hiệu quả kinh tế và giá trị gia tăng cao, đặc biệt ở nhóm hộ chuyên canh với mức tỷ suất giá trị sản xuất trên chi phí trung gian đạt 10,00 lần. Các kết quả hạch toán chi phí, phân tích kênh phân phối và hệ thống giải pháp khuyến nông được đề xuất là tài liệu thực nghiệm hữu ích cho công tác quản lý, quy hoạch và bảo tồn vùng chè đặc sản truyền thống tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1.1 Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu Chè là cây công nghiệp dài ngày được trồng lâu đời rên đất nước ta và ngày càng có vị trí quan trọng trong công cuộc phát triển kinh tế đất nước .Đã từ lâu chè có vị trí không thể thay thế ở một số vùng của đất nước trong quá trình phát triển. Sản phẩm chè được tiêu dùng phỏ biến ở đất nước ta bởi tác dụng của chè được kiểm chứng qua chiều dài lịch sử. Ngành chè nước ta hiện nay vừa có lợi thế vừa có khả năng to lớn để phát triển không những nội lực trong nghành được phát huy mạnh mẽ mà còn có các điều kiện bên ngoài cũng rất thuận lợi để phát triển chè. Mặt khác cây chè phát triển còn tạo công ăn việc làm cho một lượng lao động rất lớn ở các vùng nông thôn, đem lại thu nhập cho họ góp phần xóa đói giảm nghèo, giúp nông thôn rút ngắn khoảng cách về kinh tế với thành thị, thiết lập công bằng xã hội.

Thái Nguyên là một tỉnh miền núi trung du, nằm trong vùng trung du và miền núi Bắc bộ, có dịện tích tự nhiên 3.562,82 km2, dân số hiện nay là hơn 1 triệu người, chiếm 1,13% diện tích và 1,41% dân số so với cả nước. Thái Nguyên là đầu mối kinh tế giữa thủ đô hà nội và các tỉnh phía Bắc do đó vị trí quan trọng trong sự phát triển kinh tế ,văn hóa thị trấn hội của đất nước.Đặc biệt Thái Nguyên có vị trí điều kiện tự nhiên thuận lợi cho việc trồng và phát triển cây chè. Chè trung du là loại chè truyền thống của Thái Nguyên được gieo trồng bằng hạt từ rất lâu đời nên vị trà rất đậm đà.Gần 100 năm trước, dưới bàn tay của những người làm chè Thái Nguyên, những búp chè trung du được chế biến thành sản phẩm chè Cánh Hạc – thứ chè đã được phong danh hiệu “Đệ nhất danh trà” trong một cuộc thi về các sản phẩm chè ở đất Hà Thành. Từ đó đến nay, sản phẩm chè trung du vẫn mang hương vị riêng được người tiêu h 2 dung ưa chuộng.

Đây chính là chứng minh sống động, khẳng định chè trung du là một thứ đặc sản quý của vùng chè Thái Nguyên. Giống chè này có khả năng chống chịu sâu bệnh, chịu hạn, chịu rét khá tốt. Đặc biệt chè trung du có tính thích ứng cao với các vùng chè, có khả năng sinh trưởng mạnh, thân cây to, tán chè rộng, độ che phủ lớn, vì vậy có thể chống xói mòn và rửa trôi, góp phần bảo vệ môi trường sinh thái. Chè trung du không chỉ phù hợp với sản xuất chè vụ đông mang lại giá trị kinh tế cao cho người dân mà còn có thẻ trở thành địa điểm đẹp cho du khách thăm quan mở du lịch địa phương, phát triển ngành du lịch dịch vụ, đa dạng hóa ngành nghề tai địa phương.

Huyện Đồng Hỷ là vùng sản xuất chè nằm trong dự án quy hoạch phát triển cây chè theo tiêu chuẩn sạch, an toàn để trở thành vùng nguyên liệu phục vụ cho chế biến theo tỷ lệ 80% chè xanh và 20% chè đen. Chè trung du là chè đặc sản của vùng chè Minh Lập nhưng trên thực tế diện tích trồng chè trung du của vùng chè Minh Lập giờ còn rất ít và đang đứng trước nguy cơ bị mất dần và được trồng thay thế bằng chè cành. Do đó vấn đề đặt ra là bảo vệ phát triển trồng chè trung du một cách cụ thể từ đó giúp người sản xuất chè tại xã đưa ra hướng phát triển cho mình để đem lại hiệu quả cao nhất và phát huy được thế mạnh của địa phương. Chính vì vậy em đã tiến hành thực hiện khóa luận tốt nghiệp :”Đánh giá hiệu quả kinh tế chè Trung du của nông hộ trên địa bàn xã Minh Lập, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên” làm đề tài nghiên cứu nhằm góp phần giải quyết các vấn đề còn tồn tại để phát triển hơn nữa ngành sản xuất chè trên địa bàn.2 Mục tiêu nghiên cứu 1.

Mục tiêu chung Mục tiêu của nghiên cứu này nhằm đánh giá hiệu quả kinh tế của cây chè Trung du và đề xuất giải pháp nhằm phát triển sản xuất chè trên địa bàn xã Minh Lập huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên. Mục tiêu cụ thể - Tìm hiêủ thực trạng hoạt động sản xuất chè tại xã Minh Lập - Phân tích, đánh giá kết quả và hiệu quả sản xuất chè Trung du của các hộ gia đình - Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất của cây chè Trung du - Đề xuất những phương hướng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất chè đối với các hộ gia đình trên địa bàn xã 1. Ý nghĩa của việc nghiên cứu đề tài 1. Ý nghĩa khoa học - Là nguồn cơ sở dữ liệu cho các nghiên cứu về sau.

- Củng cố các kiến thức thực tiễn trong lĩnh vực nông nghiệp. - Nghiên cứu về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội (KT-XH) của địa phương nghiên cứu. - Nâng cao kiến thức kĩ năng và rút ra nhiều kinh nghiệm thực tế cho công tác nghiên cứu sau này. - Xác định cơ sở khoa học, làm sáng tỏ lý luận về phương thức sản xuất chè tại địa phương.

- Kết quả của đề tài sẽ bổ sung tài liệu cho công tác nghiên cứu khoa học. Ý nghĩa thực tiễn Đề tài nghiên cứu và đánh giá một cách tổng quát hiệu quả kinh tế hoạt động sản xuất của người dân trồng chè tại xã Minh Lập, từ đó nhận thấy rõ h 4 được vị trí của cây chè đối với sự phát triển kinh tế của địa phương. Qua kết quả nghiên cứu có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho đội ngũ cán bộ UBNN xã Minh Lập và các cơ quan liên quan trong việc phát triển KT-XH, chuyển đổi cơ cấu cây trồng tại địa phương nhằm góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế (HQKT) nông nghiệp nông hộ, đặc biệt là người dân trồng chè. Ý nghĩa đối với sinh viên Quá trình thực tập tốt nghiệp giúp cho sinh viên có điều kiện tiếp cận với thực tế, giúp sinh viên củng cố thêm kiến thức, kỹ năng học.

Đồng thời có cơ hội vận dụng vào thực tế. Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Lý luận về hiệu quả kinh tế 2.Khái niệm,bản chất của hiệu quả kinh tế Hiệu quả kinh tế là một phạm trù kinh tế, phản ánh mặt chất lượng của hoạt động kinh tế, chất lượng của các hoạt động này chính là quá trình tăng cường khai thác hợp lý và khơi dậy tiềm năng sẵn có của con người, tự nhiên để phục vụ cho lợi ích của con người [20]. Theo David Begg (1992) [19], “Hiệu quả sản xuất diễn ra khi xã hội không thể tăng sản lượng một loại hàng hóa này mà không cắt giảm một loại hàng hóa khác"và ông còn khẳng định “Hiệu quả nghĩa là không lãng phí”.Các quan điểm này đúng trong nền kinh tế thị trường ở các nước phát triển nhưng khó xác định vì chưa đề cập đến chi phí để tạo ra sản phẩm, nhất là ở các nước đang phát triển hay chậm phát triển.

Theo Nguyễn Như Ý (1999) [18] “Hiệu quả được hiểu như một hiệu số giữa kết quả với chi phí, tuy nhiên trong thực tế đã có trường hợp không thực h 5 hiện được phép trừ hoặc phép trừ không có ý nghĩa" Khi đề cập đến hiệu quả cần phân biệt rõ ba khái niệm cơ bản là hiệu quả kỹ thuật , hiệu quả phân bố nguồn lực và hiệu quả kinh tế. Đó là khả năng thu được kết quả sản xuất tối đa với việc sử dụng những yếu tố đầu vào theo những tỷ lệ nhất định. Chỉ đạt được hiệu quả kinh tế khi đạt được hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả phân bố. Hiệu quả kinh tế: Hiệu quả kinh tế chỉ đạt được khi hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả sử dụng nguồn lực là tối đa.

Điều đó có nghĩa là cả hai yếu tố giá trị hiện vật đều được tính đến khi xem xét việc sử dụng các nguồn lực trong nông nghiệp. Muốn đạt được hiệu quả kinh tế thì phải đồng thời đạt được cả hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả phân bố. Bản chất: Khi nghiên cứu về bản chất kinh tế các nhà kinh tế học đã đưa ra những quan điểm khác nhau nhưng đều thống nhất chung bản của nó. Người sản xuất muốn có lợi nhuận thì phải bỏ ra những chi phí nhất định, những chi phí đó là nhân lực, vật lực, vốn.

Chúng ta tiến hành so sánh kết quả đạt được sau một quá trình sản xuất kinh doanh với chi phí bỏ ra thì có hiệu quả kinh tế. Sự chênh lệnh này càng cao thì hiệu quả kinh tế càng lớn và ngược lại. Bản chất của hiệu quả kinh tế là nâng cao năng xuất lao động xã hội và tiết kiệm lao động xã hội là hai mặt của một vấn đề kinh tế. Tuy nhiên hai mặt này có mối quan hệ mật thiết với nhau, gắn liền với quy luật tương ứng của nền kinh tế xã hội, là quy luật tăng năng xuất lao động và quy luật tiết kiệm thời gian.

Yêu cầu của việc nâng cao hiệu quả kinh tế là đạt được hiệu quả tối đa về chi phí nhất định hoặc ngược lại, đạt được kết quả nhất định với chi phí tối thiểu. Chi phí ở đây được hiểu theo nghĩa rộng bao gồm cả chi phí để tạo ra nguồn lực, đồng thời phải bao gồm cả chi phí cơ hội. Ý nghĩa của việc nâng cao hiệu quả kinh tế Biết được mức độ hiệu quả của việc sử dụng nguồn lực trong sản xuất nông nghiệp, các nguyên nhân ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế để có biện pháp thích hợp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế trong sản xuất nông nghiệp. Làm căn cứ để xác định phương hướng đạt tăng trưởng cao trong sản xuất nông nghiệp.

Nếu hiệu quả kinh tế còn thấp thì có thể tăng sản lượng nông nghiệp bằng các biện pháp nâng cao hiệu quả kinh tế, ngược lại đạt được hiệu quả kinh tế cao thì tăng sản lượng cần đổi mới công nghệ. Các chỉ tiêu xác định hiệu quả kinh tế Hiện nay có 3 quan điểm về hiệu quả kinh tế như sau: - Quan điểm 1: Hiệu quả kinh tế được xác định bởi tỷ số giữa kết quả đạt được và chi phí bỏ ra. H = Q/C Trong đó: H: Hiệu quả kinh tế Q: Khối lượng sản phẩm thu được C: Chi phí bỏ ra Quan điểm này phản ánh rõ rệt trình độ sử dụng nguồn lực, xem xét được một đơn vị nguồn lực đã sử dụng đem lại bao nhiêu kết quả.