Luận văn đánh giá hiệu quả khuyến nông trong thúc đẩy sản xuất và tiêu thụ lạc trên địa bàn xã minh tiến huyện lục yên tỉnh yên bái

Bài viết này tập trung đánh giá hiệu quả khuyến nông trong việc phát triển sản xuất lạc tại xã Minh Tiến, Yên Bái. 80 trang · Đại học Thái Nguyên · 2015.

• Tác giả: Đỗ Dạ Thảo
• Người hướng dẫn: ThS. Lành Ngọc Tú
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khuyến nông
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Khuyến Nông Trong Phát Triển Sản Xuất Lạc Tại Xã Minh Tiến, Yên Bái
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa của đề tài
• 1.4.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.4.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Cơ sở thực tiễn
• 2.3. Tổng quan các nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.4. Tình hình sản xuất lạc trên thế giới
• 2.5. Tình hình sản xuất lạc ở Việt Nam
• 2.6. Tình hình xuất khẩu lạc ở Việt Nam
• 2.7. Tình hình sản xuất lạc ở Lục Yên
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Nghiên cứu điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội xã Minh Tiến – huyện Lục Yên – tỉnh Yên Bái
• 3.5. Nghiên cứu thực trạng sản xuất, tiêu thụ và phát triển lạc tại xã Minh Tiến
• 3.6. Đánh giá hiệu quả hoạt động khuyến nông trong việc sản xuất, tiêu thụ lạc
• 3.7. Tìm hiểu mặt mạnh – yếu, cơ hội thách thức trong việc sản xuất và tiêu thụ lạc trên địa bàn xã Minh Tiến - huyện Lục Yên - tỉnh Yên Bái
• 3.8. Đề xuất những giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động khuyến nông và phát triển cây lạc
• 3.9. Phương pháp nghiên cứu
• 3.10. Điều tra thu thập số liệu
• 3.11. Tổng hợp và phân tích số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội xã Minh Tiến – huyện Lục Yên – tỉnh Yên Bái
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.1.3. Thuận lợi, khó khăn xã Minh Tiến
• 4.2. Thực trạng sản xuất và tiêu thụ lạc trên địa bàn xã Minh Tiến
• 4.2.1. Tình hình sản xuất lạc tại xã Minh Tiến
• 4.2.2. Tình hình tiêu thụ lạc của xã Minh Tiến qua 3 năm 2012 – 2014
• 4.3. Đánh giá hiệu quả hoạt động khuyến nông trong việc sản xuất và tiêu thụ lạc
• 4.3.1. Công tác khuyến nông huyện, xã
• 4.3.2. Hoạt động khuyến nông trong công tác sản xuất lạc
• 4.3.3. Hoạt động khuyến nông trong công tác tiêu thụ lạc
• 4.3.4. Đánh giá của người dân về công tác khuyến nông trong việc phát triển cây lạc thời gian qua
• 4.3.5. Điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội thách thức của công tác khuyến nông trong sản xuất và tiêu thụ lạc trên địa bàn xã Minh Tiến - Huyện Lục Yên - Tỉnh Yên Bái
• 4.4. Một số giải pháp đối với khuyến nông xã Minh Tiến nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động khuyến nông và nâng cao hiệu quả sản xuất và tiêu thụ lạc
• 4.4.1. Đổi mới công tác khuyến nông
• 4.4.2. Đổi mới nội dung hoạt động khuyến nông, chú trọng khuyến nông phát triển cây lạc
• 4.4.3. Phương pháp khuyến nông trong việc phát triển sản xuất cây lạc
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Hiệu Quả Khuyến Nông Phát Triển Sản Xuất Lạc

Bài viết này tập trung đánh giá hiệu quả khuyến nông trong việc phát triển sản xuất lạc tại xã Minh Tiến, Yên Bái. Trong bối cảnh kinh tế thị trường, sản xuất tự cung tự cấp không còn phù hợp. Việc áp dụng khoa học kỹ thuật, thông tin thị trường và chính sách nhà nước vào sản xuất nông nghiệp là vô cùng quan trọng. Khuyến nông đóng vai trò then chốt trong việc đưa những tiến bộ này đến với người dân. Xã Minh Tiến là một trong những địa phương được quan tâm đầu tư, có tiềm năng phát triển kinh tế nông nghiệp. Cây lạc đóng vai trò quan trọng trong việc tăng thu nhập cho người dân. Việc chuyển giao khoa học kỹ thuật, chuyển đổi cơ cấu giống và tổ chức tập huấn là cần thiết để thúc đẩy sản xuất lạc. Nghị định 02/CP của Chính phủ đã cải tiến công tác khuyến nông, mang lại hiệu quả to lớn cho nền nông nghiệp. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế cần khắc phục để khuyến nông phát huy tối đa hiệu quả.

1.1. Vai trò của khuyến nông trong kinh tế nông nghiệp

Khuyến nông đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển giao kiến thức, kỹ năng và công nghệ mới cho nông dân. Nó giúp nông dân tiếp cận với các giống cây trồng mới, kỹ thuật canh tác tiên tiến và phương pháp quản lý hiệu quả. Điều này dẫn đến tăng năng suất, chất lượng sản phẩm và thu nhập cho người nông dân. Theo tài liệu, khuyến nông là cách đào tạo tay nghề cho nông dân, đồng thời giúp họ hiểu được các chủ trương, chính sách về nông nghiệp, những kiến thức về kỹ thuật, kinh nghiệm về quản lý kinh tế, những thông tin về thị trường.

1.2. Tầm quan trọng của cây lạc đối với xã Minh Tiến Yên Bái

Cây lạc là một trong những cây trồng chủ lực của xã Minh Tiến, Yên Bái. Nó không chỉ cung cấp nguồn thực phẩm quan trọng mà còn mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho người dân địa phương. Việc phát triển sản xuất lạc bền vững có ý nghĩa quan trọng trong việc cải thiện đời sống kinh tế của người dân và góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của xã. Cây lạc đóng vai trò làm tăng thu nhập trong đời sống của người dân, thời gian gần đây người dân áp dụng những tiến bộ khoa học kỹ thuật mới trong sản xuất lạc đã làm cho năng suất, sản lượng lạc không ngừng được tăng cao.

II. Thực Trạng Sản Xuất Lạc Tiêu Thụ Tại Minh Tiến Yên Bái

Để đánh giá hiệu quả khuyến nông, cần xem xét thực trạng sản xuất lạc và tiêu thụ tại xã Minh Tiến. Diện tích, năng suất và sản lượng lạc có sự thay đổi qua các năm. Tình hình tiêu thụ lạc cũng biến động theo thị trường. Việc áp dụng các kỹ thuật canh tác mới, sử dụng giống lạc chất lượng cao và phòng trừ sâu bệnh ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng lạc. Khuyến nông đóng vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn nông dân áp dụng các biện pháp kỹ thuật này. Tuy nhiên, vẫn còn những khó khăn trong quá trình sản xuất và tiêu thụ lạc, như biến động giá cả, thiếu vốn đầu tư và hạn chế về kỹ thuật.

2.1. Phân tích tình hình sản xuất lạc 2012 2014

Giai đoạn 2012-2014 chứng kiến những biến động nhất định trong sản xuất lạc tại xã Minh Tiến. Diện tích trồng lạc, năng suất và sản lượng có sự thay đổi do nhiều yếu tố tác động như thời tiết, dịch bệnh và chính sách hỗ trợ của nhà nước. Việc phân tích chi tiết các số liệu này giúp đánh giá chính xác hơn về hiệu quả của các hoạt động khuyến nông trong giai đoạn này. Theo bảng số liệu trong tài liệu gốc, cần phân tích cụ thể về cơ cấu, diện tích, năng suất lạc của xã Minh Tiến qua 3 năm (2012 - 2014).

2.2. Kênh tiêu thụ lạc và giá cả thị trường

Các kênh tiêu thụ lạc tại xã Minh Tiến bao gồm bán cho thương lái, bán tại chợ địa phương và bán cho các doanh nghiệp chế biến. Giá cả thị trường lạc biến động theo mùa vụ và nhu cầu tiêu dùng. Việc nắm bắt thông tin về thị trường và xây dựng các kênh tiêu thụ ổn định là yếu tố quan trọng để đảm bảo đầu ra cho sản phẩm lạc của người dân. Cần phân tích các kênh tiêu thụ sản phẩm lạc của xã Minh Tiến để đánh giá hiệu quả của công tác khuyến nông trong tiêu thụ lạc.

III. Đánh Giá Tác Động Khuyến Nông Đến Năng Suất Chất Lượng Lạc

Phần này tập trung đánh giá cụ thể tác động của khuyến nông đến năng suất lạc và chất lượng lạc tại xã Minh Tiến. Các hoạt động khuyến nông như tập huấn kỹ thuật, cung cấp giống mới, hướng dẫn phòng trừ sâu bệnh có ảnh hưởng như thế nào đến năng suất và chất lượng lạc? So sánh năng suất và chất lượng lạc giữa các hộ nông dân tham gia và không tham gia các chương trình khuyến nông. Phân tích chi phí và lợi nhuận của việc áp dụng các kỹ thuật khuyến nông vào sản xuất lạc. Đánh giá hiệu quả kinh tế của các mô hình khuyến nông trình diễn.

3.1. So sánh năng suất lạc giữa các hộ tham gia và không tham gia khuyến nông

Việc so sánh năng suất lạc giữa các hộ nông dân tham gia và không tham gia các chương trình khuyến nông là một trong những cách đánh giá hiệu quả trực tiếp nhất của công tác khuyến nông. Nếu năng suất lạc của các hộ tham gia khuyến nông cao hơn đáng kể so với các hộ không tham gia, điều này chứng tỏ khuyến nông đã có tác động tích cực đến sản xuất lạc. Cần sử dụng số liệu thống kê để chứng minh sự khác biệt này.

3.2. Ảnh hưởng của khuyến nông đến chất lượng lạc hàm lượng dinh dưỡng

Không chỉ năng suất, khuyến nông còn có thể tác động đến chất lượng lạc, đặc biệt là hàm lượng dinh dưỡng. Các kỹ thuật canh tác tiên tiến được khuyến cáo có thể giúp tăng hàm lượng protein, dầu và các chất dinh dưỡng khác trong hạt lạc. Điều này không chỉ nâng cao giá trị kinh tế của sản phẩm mà còn góp phần cải thiện dinh dưỡng cho người tiêu dùng. Cần có các phân tích về chất lượng lạc để chứng minh tác động này.

3.3. Hạch toán kinh tế mô hình khuyến nông trồng lạc

Hạch toán kinh tế cho 1 ha lạc trồng thông thường và thực hiện theo mô hình khuyến nông giúp người dân thấy rõ được hiệu quả kinh tế mà khuyến nông mang lại. So sánh chi phí đầu tư, năng suất, giá bán và lợi nhuận thu được giữa hai mô hình để thấy được ưu điểm của mô hình khuyến nông.

IV. Phân Tích Điểm Mạnh Yếu Cơ Hội Phát Triển Khuyến Nông

Để nâng cao hiệu quả khuyến nông, cần phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của công tác khuyến nông trong phát triển sản xuất lạc tại xã Minh Tiến. Điểm mạnh là gì? (Ví dụ: đội ngũ cán bộ khuyến nông nhiệt tình, có kinh nghiệm). Điểm yếu là gì? (Ví dụ: thiếu kinh phí, kỹ thuật còn hạn chế). Cơ hội nào có thể tận dụng? (Ví dụ: chính sách hỗ trợ của nhà nước, thị trường tiêu thụ tiềm năng). Thách thức nào cần vượt qua? (Ví dụ: biến đổi khí hậu, dịch bệnh).

4.1. Đánh giá năng lực cán bộ khuyến nông xã Minh Tiến

Năng lực của cán bộ khuyến nông đóng vai trò then chốt trong việc chuyển giao kiến thức và kỹ thuật cho người dân. Cần đánh giá trình độ chuyên môn, kinh nghiệm thực tế và khả năng giao tiếp của cán bộ khuyến nông xã Minh Tiến để xác định những điểm mạnh cần phát huy và những điểm yếu cần khắc phục. Theo tài liệu, cần xem xét trình độ và chuyên ngành đào tạo của lực lượng cán bộ khuyến nông xã Minh Tiến.

4.2. Cơ hội từ chính sách hỗ trợ phát triển cây lạc

Các chính sách hỗ trợ của nhà nước, như chính sách về vốn vay ưu đãi, hỗ trợ giống và phân bón, là cơ hội quan trọng để phát triển sản xuất lạc. Cần phân tích các chính sách này và đánh giá mức độ tiếp cận của người dân để đề xuất các giải pháp nhằm tận dụng tối đa các cơ hội này. Cần tìm hiểu các hoạt động khuyến nông trong việc phát triển cây lạc.

4.3. Thách thức từ biến đổi khí hậu và dịch bệnh

Biến đổi khí hậu và dịch bệnh là những thách thức lớn đối với sản xuất lạc. Cần đánh giá tác động của các yếu tố này đến năng suất và chất lượng lạc, đồng thời đề xuất các giải pháp phòng ngừa và ứng phó hiệu quả. Cần tìm hiểu các hoạt động khuyến nông trong việc phòng trừ sâu bệnh cho lạc.

V. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Khuyến Nông Phát Triển Cây Lạc

Dựa trên những phân tích trên, đề xuất các giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả khuyến nông trong phát triển cây lạc tại xã Minh Tiến. Các giải pháp này cần tập trung vào: Nâng cao năng lực cho cán bộ khuyến nông. Đổi mới nội dung và phương pháp khuyến nông. Tăng cường liên kết giữa khuyến nông, nhà khoa học và doanh nghiệp. Hỗ trợ nông dân tiếp cận vốn và thị trường.

5.1. Đào tạo và bồi dưỡng cán bộ khuyến nông

Nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng cho cán bộ khuyến nông thông qua các khóa đào tạo, tập huấn chuyên sâu về kỹ thuật trồng lạc, phòng trừ sâu bệnh và quản lý kinh tế. Đồng thời, cần trang bị cho cán bộ khuyến nông những kỹ năng mềm như giao tiếp, tư vấn và làm việc nhóm để họ có thể làm việc hiệu quả hơn với người dân.

5.2. Ứng dụng công nghệ thông tin trong khuyến nông

Sử dụng các công cụ công nghệ thông tin như điện thoại thông minh, internet và các ứng dụng di động để cung cấp thông tin, tư vấn và hỗ trợ kỹ thuật cho người dân một cách nhanh chóng và hiệu quả. Xây dựng các trang web, diễn đàn trực tuyến để người dân có thể trao đổi kinh nghiệm và học hỏi lẫn nhau.

5.3. Xây dựng mô hình liên kết sản xuất và tiêu thụ lạc

Khuyến khích và hỗ trợ nông dân tham gia vào các mô hình liên kết sản xuất và tiêu thụ lạc với các doanh nghiệp chế biến và tiêu thụ. Điều này giúp đảm bảo đầu ra ổn định cho sản phẩm lạc và tăng thu nhập cho người dân. Cần đánh giá của người dân về công tác khuyến nông trong tiêu thụ lạc.

VI. Kết Luận Triển Vọng Phát Triển Sản Xuất Lạc Bền Vững

Tóm tắt những kết quả chính của nghiên cứu và đưa ra những kết luận về hiệu quả khuyến nông trong phát triển sản xuất lạc tại xã Minh Tiến. Đề xuất những khuyến nghị cho các nhà hoạch định chính sách và các tổ chức khuyến nông để tiếp tục hỗ trợ phát triển sản xuất lạc bền vững. Nêu ra những triển vọng và cơ hội phát triển trong tương lai.

6.1. Tóm tắt kết quả đánh giá hiệu quả khuyến nông

Tóm tắt những kết quả chính về tác động của khuyến nông đến năng suất, chất lượng và thu nhập của người dân. Nhấn mạnh những thành công và hạn chế của công tác khuyến nông trong thời gian qua.

6.2. Khuyến nghị chính sách và giải pháp thực hiện

Đề xuất các khuyến nghị cụ thể cho các nhà hoạch định chính sách và các tổ chức khuyến nông để tiếp tục hỗ trợ phát triển sản xuất lạc bền vững. Các khuyến nghị này cần dựa trên những phân tích và đánh giá thực tế về tình hình sản xuất lạc tại xã Minh Tiến.

6.3. Triển vọng phát triển sản xuất lạc bền vững tại Yên Bái

Nêu ra những triển vọng và cơ hội phát triển sản xuất lạc bền vững tại Yên Bái trong tương lai. Nhấn mạnh vai trò của khuyến nông trong việc khai thác và tận dụng những cơ hội này. Cần xem xét một số kiến nghị của người dân về các hoạt động khuyến nông liên quan đến việc phát triển cây lạc.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đỗ Dạ Thảo thực hiện trong bối cảnh nền nông nghiệp Việt Nam đang chuyển dịch từ phương thức tự cấp, tự túc sang sản xuất hàng hóa theo cơ chế thị trường. Tại các địa phương miền núi phía Bắc, việc ứng dụng khoa học kỹ thuật, chuyển đổi cơ cấu giống và tiếp cận thông tin thị trường là yêu cầu thiết yếu để nâng cao thu nhập cho nông dân. Trên cơ sở pháp lý là Nghị định số 02/2010/NĐ-CP (trong văn bản viện dẫn là Nghị định 02/CP ngày 08/01/2010 của Chính phủ) về khuyến nông, hệ thống khuyến nông từ trung ương đến địa phương từng bước được kiện toàn. Tuy nhiên, hoạt động khuyến nông cơ sở vẫn bộc lộ những hạn chế về nội dung, phương pháp và tính liên kết chuỗi giá trị.

Tại huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái, xã Minh Tiến là địa bàn miền núi có quỹ đất nông - lâm nghiệp lớn, trong đó cây lạc (Arachis hypogaea L.) giữ vai trò là cây trồng cạn quan trọng thứ hai sau cây lúa. Dù việc đưa các giống lạc mới vào sản xuất đã mang lại chuyển biến về năng suất, song diện tích canh tác chưa ổn định và khâu tiêu thụ còn gặp nhiều trở ngại. Đề tài được triển khai nhằm phân tích thực trạng công tác khuyến nông, đo lường tác động của hoạt động chuyển giao kỹ thuật đối với sản xuất và tiêu thụ lạc tại địa phương.

Mục đích nghiên cứu của đề tài là đánh giá hiệu quả công tác khuyến nông trong việc thúc đẩy sản xuất và tiêu thụ lạc tại xã Minh Tiến, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái; từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động khuyến nông trong việc phát triển sản xuất và tiêu thụ lạc.

Các nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu cụ thể được tác giả xác định gồm 5 nội dung:

1. Nghiên cứu điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội xã Minh Tiến, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái.
2. Nghiên cứu thực trạng sản xuất, tiêu thụ và phát triển lạc tại xã Minh Tiến.
3. Đánh giá hiệu quả hoạt động khuyến nông trong việc sản xuất và tiêu thụ lạc.
4. Phân tích mặt mạnh, mặt yếu, cơ hội và thách thức (SWOT) trong việc sản xuất và tiêu thụ lạc trên địa bàn xã Minh Tiến.
5. Đề xuất những giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động khuyến nông và phát triển cây lạc tại địa phương.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là hoạt động khuyến nông trong quá trình sản xuất và tiêu thụ lạc. Phạm vi nghiên cứu:

• Không gian: Địa bàn xã Minh Tiến, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái (khảo sát chuyên sâu tại 3 thôn: Tồng Táng, Khau Nghiềm và Khuân Chủ).
• Thời gian: Thời gian thực hiện đề tài từ ngày 01/01/2015 đến ngày 30/04/2015; chuỗi số liệu thứ cấp thu thập phục vụ phân tích trong giai đoạn 3 năm từ 2012 đến 2014.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các khái niệm chuyên ngành Khuyến nông và Phát triển nông thôn:

• Khái niệm khuyến nông: Được tiếp cận theo nghĩa rộng (tổng hòa các hoạt động hỗ trợ xây dựng và phát triển nông thôn) và nghĩa hẹp (tiến trình giáo dục không chính thức cho nông dân, cung cấp thông tin, lời khuyên nhằm giúp họ tự giải quyết các vấn đề trong sản xuất và đời sống).
• Khung pháp lý và chức năng: Bám sát Nghị định số 02/2010/NĐ-CP của Chính phủ về khuyến nông, xác định 4 mảng hoạt động trọng tâm: bồi dưỡng tập huấn và đào tạo; thông tin truyền thông; trình diễn và nhân rộng mô hình; tư vấn và dịch vụ khuyến nông. Cùng với đó là các cơ sở pháp lý địa phương như Quyết định số 2068/QĐ-UBND của Chủ tịch UBND tỉnh Yên Bái về việc thành lập Trạm Khuyến nông huyện Lục Yên.
• Lý thuyết về chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật (KHKT): Quá trình đưa các giống cây trồng mới, quy trình thâm canh, biện pháp quản lý dịch hại và cơ giới hóa vào sản xuất nông hộ.
• Đặc tính sinh học và giá trị của cây lạc: Khẳng định vai trò của cây lạc (Arachis hypogaea L.) trong cải tạo đất nhờ khả năng cố định đạm sinh học thông qua vi sinh vật nốt sần, với số liệu viện dẫn từ FAO (1984) cho thấy lượng đạm cố định đạt từ 72 đến 124 kg N/ha/năm (trong điều kiện tối ưu đạt 200 - 260 kg N/ha), tạo lượng sinh khối hữu cơ lớn sau thu hoạch.

Phương pháp nghiên cứu thực tế bao gồm:

• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Kế thừa các báo cáo định kỳ, niên giám thống kê, báo cáo tổng kết sản xuất nông nghiệp giai đoạn 2012 - 2014 từ UBND xã Minh Tiến, Trạm Khuyến nông huyện Lục Yên, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, và Phòng Thống kê huyện Lục Yên.
• Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp:
  • Ứng dụng phương pháp đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia (PRA), phỏng vấn nhóm tập trung và phỏng vấn sâu cán bộ chủ chốt.
  • Điều tra bằng bảng hỏi cấu trúc đối với 2 nhóm đối tượng: Cán bộ quản lý (10 người, gồm 3 cán bộ cấp huyện: 1 Trưởng trạm Khuyến nông, 2 cán bộ phụ trách xã; 7 cán bộ cấp xã: Chủ tịch xã, Phó Chủ tịch phụ trách kinh tế, cán bộ địa chính - kinh tế, cán bộ khuyến nông xã và 3 trưởng thôn) và Nông dân (chọn mẫu có điều kiện 60 hộ trồng lạc phân bổ đều tại 3 thôn đại diện: 20 hộ thôn Tồng Táng - nơi có diện tích lạc lớn nhất và tham gia mô hình giống mới, 20 hộ thôn Khau Nghiềm - diện tích trung bình, 20 hộ thôn Khuân Chủ - diện tích ít nhất).
• Phương pháp xử lý và phân tích số liệu: Tổng hợp số liệu định tính và định lượng bằng phần mềm bảng tính; sử dụng các chỉ tiêu thống kê mô tả (tần số, tỷ lệ %, trung bình); phương pháp so sánh kinh tế; phương pháp hạch toán kinh tế (doanh thu, chi phí, thu nhập hỗn hợp trên 1 ha lạc mô hình so với đại trà); phân tích ma trận điểm mạnh - điểm yếu - cơ hội - thách thức (SWOT).

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Phần này thiết lập cơ sở khoa học và thực tiễn của đề tài. Tác giả luận giải việc chuyển dịch từ kinh tế tự cung tự cấp sang sản xuất hàng hóa tại huyện Lục Yên đòi hỏi phải có sự hỗ trợ của khuyến nông để đưa các giống lạc năng suất cao và kỹ thuật thâm canh đến với người dân. Văn bản nêu rõ mục đích, 5 mục tiêu nghiên cứu cụ thể, phạm vi thời gian (thực địa 01/01/2015 - 30/04/2015, dữ liệu 2012 - 2014), phạm vi không gian tại xã Minh Tiến, cùng ý nghĩa khoa học và thực tiễn của khóa luận đối với công tác chỉ đạo sản xuất của địa phương.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng kết các vấn đề lý luận về khuyến nông, chức năng, nhiệm vụ và nội dung hoạt động theo Nghị định 02/CP. Tác giả khái quát lịch sử hình thành hoạt động khuyến nông trên thế giới (bắt đầu từ các sáng kiến giáo dục thực hành nông nghiệp tại Pháp, Thụy Sĩ từ thế kỷ XVI - XVIII đến hệ thống khuyến nông đại học tại Mỹ giai đoạn 1907 - 1910) và cơ cấu tổ chức hệ thống khuyến nông 4 cấp tại Việt Nam (Trung tâm Khuyến nông Quốc gia trực thuộc Bộ NN&PTNT, Trung tâm Khuyến nông tỉnh trực thuộc Sở NN&PTNT, Trạm Khuyến nông huyện thuộc Phòng Nông nghiệp hoặc UBND huyện, mạng lưới khuyến nông viên cơ sở cấp xã/thôn bản).

Về tình hình sản xuất lạc, tác giả tổng hợp dữ liệu thứ cấp trong và ngoài nước:

• Thế giới (2008 - 2013): Diện tích dao động quanh mức 23,90 - 25,46 triệu ha; năng suất bình quân tăng từ 1,53 lên 1,77 tấn/ha; sản lượng đạt 36,60 - 45,30 triệu tấn. Trung Quốc và Ấn Độ là hai quốc gia dẫn đầu về sản lượng. Năm 2013, Việt Nam xếp thứ 23 về diện tích, thứ 25 về năng suất và thứ 13 về sản lượng lạc trên thế giới.
• Việt Nam (2006 - 2013): Diện tích có xu hướng giảm từ 246,7 ngàn ha (năm 2006) xuống 216,3 ngàn ha (năm 2013), nhưng năng suất tăng từ 1,87 tấn/ha lên 2,28 tấn/ha nhờ áp dụng các giống mới như MD7, MD9, L08, L12, L14, L18, L23... Sản lượng năm 2013 đạt 492,6 ngàn tấn.
• Huyện Lục Yên (2012 - 2014): Lạc là cây trồng cạn quan trọng thứ 2 sau lúa nước. Tuy nhiên, cả diện tích, năng suất và sản lượng đều có xu hướng giảm: diện tích từ 1.060 ha (2012) giảm xuống 955 ha (2014); năng suất giảm từ 24,2 tạ/ha (2012) xuống 20,5 tạ/ha (2014); sản lượng giảm từ 2.423 tấn xuống 1.957 tấn.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết khung phương pháp luận: đối tượng nghiên cứu là hoạt động khuyến nông trong sản xuất và tiêu thụ lạc; nội dung nghiên cứu bao gồm đánh giá điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội xã Minh Tiến, thực trạng sản xuất và tiêu thụ lạc, đánh giá hoạt động của bộ máy khuyến nông, phân tích SWOT và đề xuất giải pháp. Quy trình chọn mẫu khảo sát thực địa được cụ thể hóa với 10 cán bộ quản lý (3 huyện, 7 xã/thôn) và 60 hộ nông dân thuộc 3 thôn (Tồng Táng, Khau Nghiềm, Khuân Chủ).

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này tập trung toàn bộ dữ liệu khảo sát và phân tích thực nghiệm tại địa bàn:

1. Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội xã Minh Tiến:

• Tự nhiên: Tổng diện tích tự nhiên là 3.748,89 ha. Xã có địa hình phức tạp, nghiêng dần theo hướng Đông Nam, độ cao trung bình 200 - 300 m, độ dốc trung bình 24 độ. Khí hậu nhiệt đới gió mùa, lượng mưa trung bình 1.200 mm/năm. Đất đai chủ yếu là đất đỏ vàng, đất feralit biến đổi do canh tác và đất bãi bồi ven suối.
• Tình hình sử dụng đất đai:
  • Đất nông nghiệp: Năm 2012 là 3.020,17 ha (chiếm 80,06%), năm 2013 giảm xuống 3.017,73 ha (giảm 2,44 ha do chuyển 0,58 ha sang đất ở và 2,42 ha sang đất sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp) và giữ nguyên trong năm 2014. Đất sản xuất nông nghiệp ổn định ở mức 831,83 ha; đất lâm nghiệp chiếm 2.176,94 ha (rừng sản xuất 1.930,64 ha, rừng phòng hộ 216,30 ha).
  • Đất phi nông nghiệp: Tăng từ 621,00 ha (2012) lên 623,44 ha (2013) và đạt 622,44 ha (2014).
  • Đất chưa sử dụng: 107,72 ha (chiếm 2,87%), gồm đất bằng chưa sử dụng 61,22 ha, đất đồi núi 0,54 ha và núi đá không có rừng cây 45,96 ha.
• Dân số và lao động: Năm 2014, dân số toàn xã là 5.758 người (2.756 nữ). Cơ cấu lao động dịch chuyển rõ rệt: tỷ lệ lao động nông nghiệp giảm từ 81,79% (năm 2012) xuống 70,43% (năm 2014); tỷ lệ lao động phi nông nghiệp tăng tương ứng do phát triển việc làm tại các nhà máy, xí nghiệp trên địa bàn tỉnh và xuất khẩu lao động.
• Kinh tế: Tốc độ tăng trưởng năm 2014 đạt 16,40%. Tỷ trọng nông - lâm nghiệp và thủy sản chiếm 69,7%; công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp chiếm 16,5%; thương mại - dịch vụ chiếm 13,8%. Trong cơ cấu cây trồng chính, diện tích lúa năm 2014 đạt 449,9 ha (sản lượng 2.292,1 tấn); ngô đạt 142 ha (sản lượng 451,4 tấn); cây có bột đạt 161,4 ha (sản lượng 1.505,5 tấn); cây lạc đạt 150 ha.

2. Thực trạng sản xuất và tiêu thụ lạc tại xã Minh Tiến (2012 - 2014):

• Sản xuất: Lạc được gieo trồng trong 2 vụ (xuân hè và thu). Vụ xuân hè chiếm trên 93% diện tích toàn năm.
  • Năm 2012: Tổng diện tích 164,0 ha (xuân hè 153,7 ha; thu 10,3 ha), năng suất 2,0 tấn/ha, sản lượng 328,0 tấn.
  • Năm 2013: Tổng diện tích 169,0 ha (xuân hè 160,5 ha; thu 8,5 ha), năng suất 2,14 tấn/ha, sản lượng 361,5 tấn.
  • Năm 2014: Tổng diện tích giảm còn 150,0 ha (xuân hè 140,3 ha; thu 9,7 ha), năng suất đạt 2,15 tấn/ha, sản lượng đạt 322,50 tấn. Diện tích giảm 19 ha do chuyển đổi cơ cấu cây trồng và thu hồi đất.
• Tiêu thụ: Sản phẩm tiêu thụ dưới dạng lạc tươi có vỏ. Cơ cấu giống gồm Lạc trắng địa phương, Lạc đỏ địa phương và Lạc đỏ Bắc Giang (đưa vào năm 2014 qua mô hình khuyến nông).
  • Năm 2012: Tiêu thụ 328 tấn (Lạc trắng địa phương 28 tấn với giá 18.500 đồng/kg; Lạc đỏ địa phương 300 tấn với giá khoảng 20.000 đồng/kg).
  • Năm 2013: Tiêu thụ 361 tấn với mức giá dao động 19.000 - 20.000 đồng/kg.
  • Năm 2014: Tiêu thụ 322 tấn, trong đó giống mới Lạc đỏ Bắc Giang đạt 25 tấn với giá bán bình quân 24.199,6 đồng/kg, cao hơn giống địa phương. Kênh tiêu thụ chủ yếu qua tư thương thu mua tại ruộng hoặc nông dân tự bán tại chợ cụm xã; chưa có hợp đồng bao tiêu của doanh nghiệp hay tổ hợp tác.

Bảng tổng hợp diện tích, năng suất, sản lượng và tiêu thụ lạc xã Minh Tiến (2012 - 2014):

Chỉ tiêu	Năm 2012	Năm 2013	Năm 2014
Diện tích gieo trồng (ha)	164,0	169,0	150,0
- Vụ xuân hè (ha)	153,7	160,5	140,3
- Vụ thu (ha)	10,3	8,5	9,7
Năng suất bình quân (tấn/ha)	2,00	2,14	2,15
Tổng sản lượng (tấn)	328,0	361,5	322,5
Sản lượng tiêu thụ (tấn)	328,0	361,0	322,0
Giá bán bình quân giống Lạc đỏ ĐP (đồng/kg)	~20.000	~20.000	~20.025
Giá bán giống mới Lạc đỏ Bắc Giang (đồng/kg)	-	-	24.199,6

3. Đánh giá hoạt động khuyến nông huyện Lục Yên và xã Minh Tiến:

• Hệ thống tổ chức: Trạm Khuyến nông huyện Lục Yên gồm 31 người (21 biên chế, 7 hợp đồng dài hạn, 3 hợp đồng ngắn hạn). Văn phòng trạm có 6 người; bộ phận khuyến nông viên cơ sở có 24 người phụ trách 24 xã, thị trấn. Năm 2014, 100% cán bộ cơ sở đạt trình độ đại học (24 người), tăng so với năm 2012 (83,33% đại học, 12,5% cao đẳng, 4,17% trung cấp).
• Hoạt động chuyển giao: Triển khai mô hình "Nhân giống lạc đỏ Bắc Giang vụ hè thu năm 2013" tại thôn Tồng Táng với 20 hộ tham gia. Kết quả mô hình cho thấy năng suất và giá trị kinh tế vượt trội so với giống cũ; giá bán củ tươi năm 2014 đạt hơn 24.000 đồng/kg.
• Hạn chế: Khuyến nông chủ yếu tập trung vào khâu chuyển giao kỹ thuật trồng trọt đơn lẻ; hoàn toàn thiếu vắng các hoạt động hỗ trợ sau thu hoạch, bảo quản chế biến và kết nối thị trường tiêu thụ. Phương pháp tập huấn còn mang tính truyền đạt một chiều; thông tin dự báo giá cả thị trường chưa cung cấp kịp thời tới người dân.

4. Phân tích SWOT và Đề xuất giải pháp:

• Ma trận SWOT: Nêu rõ thế mạnh về điều kiện tự nhiên, kinh nghiệm thâm canh và đội ngũ cán bộ có trình độ đại học; điểm yếu về quy mô phân tán, thiếu cơ sở chế biến, vốn đầu tư thấp; cơ hội từ nhu cầu thị trường nông sản và chính sách hỗ trợ của tỉnh; thách thức từ biến động thời tiết, dịch bệnh và biến động giá nông sản.
• Nhóm giải pháp: Đổi mới tổ chức khuyến nông (kiện toàn mạng lưới cộng tác viên thôn bản, nâng mức hỗ trợ phụ cấp); đổi mới nội dung (chuyển giao quy trình thâm canh đồng bộ gắn với bảo quản hạt giống, đưa giống lạc mới có năng suất cao vào thay thế); đa dạng hóa phương pháp khuyến nông (tăng cường mô hình FFS - lớp học hiện trường cho nông dân, hội thảo đầu bờ); hỗ trợ tìm kiếm thị trường và hình thành tổ hợp tác liên kết tiêu thụ lạc.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Khóa luận đúc kết các phát hiện nghiên cứu chính: khẳng định vai trò của cây lạc trong cơ cấu kinh tế xã Minh Tiến, chỉ ra những chuyển biến tích cực về năng suất nhờ mô hình giống mới của khuyến nông, đồng thời nêu bật khoảng trống lớn trong khâu hỗ trợ tiêu thụ nông sản. Tác giả đưa ra các kiến nghị cụ thể đối với UBND tỉnh Yên Bái, Sở NN&PTNT, UBND huyện Lục Yên và chính quyền xã Minh Tiến nhằm hoàn thiện chính sách đãi ngộ cho cán bộ khuyến nông cơ sở và bố trí kinh phí cho các chương trình phát triển nông nghiệp hàng hóa.

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính được lượng hóa cụ thể từ nguồn số liệu của đề tài:

• Về năng suất và sản lượng: Hoạt động chuyển giao kỹ thuật của khuyến nông đã góp phần nâng năng suất lạc bình quân của xã Minh Tiến từ 2,0 tấn/ha (năm 2012) lên 2,14 tấn/ha (năm 2013) và đạt 2,15 tấn/ha (năm 2014). Mặc dù diện tích canh tác năm 2014 giảm 19 ha so với năm 2013 (từ 169 ha xuống 150 ha), sản lượng vẫn duy trì ở mức 322,50 tấn.
• Về chuyển đổi cơ cấu giống: Triển khai thành công mô hình thử nghiệm "Nhân giống lạc đỏ Bắc Giang vụ hè thu năm 2013" tại thôn Tồng Táng. Đến năm 2014, sản phẩm lạc đỏ Bắc Giang đã bước đầu được thương mại hóa với sản lượng 25 tấn, đạt mức giá bán bình quân 24.199,6 đồng/kg, cao hơn đáng kể so với giống Lạc trắng địa phương (18.500 đồng/kg) và Lạc đỏ địa phương (khoảng 20.000 đồng/kg).
• Về năng lực mạng lưới khuyến nông: Hệ thống nhân sự khuyến nông viên cơ sở huyện Lục Yên được chuẩn hóa về trình độ chuyên môn, nâng tỷ lệ cán bộ có trình độ đại học từ 83,33% (20 người năm 2012) lên 100% (24 người năm 2014).

Các giải pháp tác giả đề xuất:

• Cải tiến nội dung khuyến nông: Không dừng lại ở việc tập huấn kỹ thuật làm đất và bón phân, cần bổ sung nội dung về bảo quản sau thu hoạch để giải quyết vấn đề hao hụt hạt giống và suy giảm chất lượng thương phẩm.
• Đổi mới phương pháp: Chuyển dịch từ phương pháp đào tạo truyền thống tại hội trường sang phương pháp tập huấn thực hành tại ruộng (FFS), tham quan học tập mô hình và tổ chức hội thảo đầu bờ giữa các nhóm nông dân trồng lạc.
• Xúc tiến liên kết tiêu thụ: Xây dựng mối liên kết giữa cơ quan khuyến nông, chính quyền địa phương và các doanh nghiệp chế biến nông sản; định hướng thành lập câu lạc bộ hoặc tổ hợp tác trồng lạc tại các thôn chuyên canh nhằm tạo khối lượng hàng hóa lớn, hạn chế tình trạng tư thương ép giá.

Đóng góp tự nêu của đề tài: Khóa luận cung cấp bức tranh thực nghiệm toàn diện về thực trạng và hiệu quả hoạt động khuyến nông tại một xã miền núi cụ thể; đánh giá khách quan sự mất cân đối giữa chuyển giao kỹ thuật sản xuất (được chú trọng) và hỗ trợ thị trường tiêu thụ (còn bỏ ngỏ), làm tài liệu tham khảo cho công tác chỉ đạo sản xuất của UBND xã Minh Tiến và Trạm Khuyến nông huyện Lục Yên.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận phản ánh các hạn chế nội tại dựa trên phạm vi và điều kiện thực hiện nghiên cứu được tác giả trình bày:

• Phạm vi khảo sát giới hạn: Mẫu điều tra định lượng dừng lại ở 60 hộ gia đình tại 3 thôn (Tồng Táng, Khau Nghiềm, Khuân Chủ) trên tổng số 13 thôn của xã Minh Tiến, chưa bao quát được toàn diện sự khác biệt về tập quán canh tác của toàn bộ các hộ dân trên địa bàn.
• Dữ liệu nghiên cứu: Chuỗi số liệu đánh giá giới hạn trong giai đoạn 3 năm (2012 - 2014); mô hình giống mới Lạc đỏ Bắc Giang mới được theo dõi sơ khởi trong 2 vụ (vụ hè thu 2013 và vụ sản xuất 2014) nên chưa có đủ dữ liệu đa năm để đánh giá tính thích ứng sinh thái dài hạn và tính ổn định của thị trường tiêu thụ.
• Hoạt động khuyến nông nghiên cứu: Nội dung khuyến nông trên địa bàn thực tế chưa triển khai sâu các hợp phần về sơ chế, bảo quản lạnh, đóng gói và truy xuất nguồn gốc, khiến việc đánh giá hiệu quả khuyến nông trong khâu tiêu thụ chủ yếu dựa trên khảo sát nhận thức và giá bán thực tế của người dân chứ chưa có các can thiệp kỹ thuật tiêu thụ chuyên sâu.

Hướng mở nghiên cứu được xác định: Mở rộng đánh giá chuỗi giá trị cây lạc trên phạm vi toàn huyện Lục Yên; nghiên cứu sâu các giải pháp liên kết "4 nhà" (Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp - Nhà nông) và các biện pháp bảo quản sau thu hoạch nhằm nâng cao giá trị hạt giống lạc địa phương trong điều kiện vùng cao.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Khuyến nông, Phát triển nông thôn, Kinh tế nông nghiệp thuộc các trường đại học khối Nông - Lâm nghiệp tham khảo về phương pháp xây dựng đề cương nghiên cứu đánh giá khuyến nông cơ sở.
• Phần phương pháp nghiên cứu (cách thức vận dụng công cụ PRA, thiết kế phiếu khảo sát nông hộ và quy trình chọn mẫu phân tầng theo diện tích canh tác) và bảng biểu hạch toán kinh tế sản xuất nông hộ là những nội dung có giá trị ứng dụng cao cho các đề tài tốt nghiệp cùng chuyên ngành.
• Cán bộ Trạm Khuyến nông huyện Lục Yên, UBND xã Minh Tiến và cán bộ phụ trách nông nghiệp tại các huyện vùng núi phía Bắc tham khảo để nắm bắt các rào cản thực tế trong công tác chuyển giao khoa học kỹ thuật và xây dựng kế hoạch xúc tiến thương mại nông sản cấp xã.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận khảo sát bao nhiêu đối tượng và tại các địa bàn cụ thể nào của xã Minh Tiến? Tác giả tiến hành điều tra tổng cộng 70 đối tượng, bao gồm: 10 cán bộ quản lý (3 cán bộ Trạm Khuyến nông huyện Lục Yên gồm 1 Trưởng trạm và 2 cán bộ phụ trách xã; 7 cán bộ cấp xã/thôn gồm Chủ tịch xã, Phó Chủ tịch phụ trách kinh tế, cán bộ địa chính - kinh tế, cán bộ khuyến nông xã và 3 trưởng thôn) và 60 hộ nông dân trồng lạc được chọn mẫu tại 3 thôn đại diện: 20 hộ tại thôn Tồng Táng (diện tích trồng lạc lớn nhất), 20 hộ tại thôn Khau Nghiềm (diện tích trung bình) và 20 hộ tại thôn Khuân Chủ (diện tích ít nhất).

2. Năng suất và sản lượng lạc tại xã Minh Tiến biến động như thế nào trong giai đoạn 2012 - 2014? Trong 3 năm 2012 - 2014, năng suất lạc bình quân của xã tăng dần từ 2,0 tấn/ha (năm 2012) lên 2,14 tấn/ha (năm 2013) và 2,15 tấn/ha (năm 2014). Về quy mô, năm 2012 đạt diện tích 164 ha và sản lượng 328 tấn; năm 2013 diện tích tăng lên 169 ha và sản lượng đạt đỉnh 361,5 tấn; năm 2014 diện tích giảm xuống còn 150 ha kéo theo tổng sản lượng giảm xuống 322,50 tấn do chuyển dịch mục đích sử dụng đất và người dân luân canh cây trồng khác.

3. Giống lạc nào mới được đưa vào thử nghiệm thông qua mô hình khuyến nông và hiệu quả kinh tế ra sao? Giống Lạc đỏ Bắc Giang được đưa vào thử nghiệm thông qua mô hình "Nhân giống lạc đỏ Bắc Giang vụ hè thu năm 2013" tại thôn Tồng Táng với 20 hộ tham gia. Đến năm 2014, sản lượng giống này tiêu thụ ra thị trường đạt 25 tấn với mức giá bán bình quân 24.199,6 đồng/kg, cao hơn mức giá của giống Lạc trắng địa phương (18.500 đồng/kg) và Lạc đỏ địa phương (khoảng 20.025 đồng/kg).

4. Cơ cấu và trình độ chuyên môn của đội ngũ khuyến nông viên huyện Lục Yên biến động ra sao trong giai đoạn nghiên cứu? Tổng số cán bộ viên chức Trạm Khuyến nông huyện Lục Yên là 31 người (6 người tại văn phòng trạm và 24 khuyến nông viên cơ sở phụ trách 24 xã, thị trấn, cùng 1 cán bộ thực tập). Trình độ chuyên môn của lực lượng khuyến nông viên cơ sở được nâng cao rõ rệt: năm 2012 có 20 người trình độ đại học (chiếm 83,33%), 3 người cao đẳng (12,5%) và 1 người trung cấp (4,17%); đến năm 2014, 100% cán bộ cơ sở (24/24 người) đều có trình độ đại học.

5. Đâu là hạn chế lớn nhất của công tác khuyến nông xã Minh Tiến trong hoạt động tiêu thụ sản phẩm lạc? Hạn chế lớn nhất được chỉ ra là công tác khuyến nông hầu như chỉ tập trung vào khâu chuyển giao kỹ thuật gieo trồng và chăm sóc, chưa có hoạt động hỗ trợ người dân về kỹ thuật bảo quản sau thu hoạch, tiếp cận thông tin giá cả thị trường và kết nối đầu ra. Nông dân hoàn toàn phụ thuộc vào tư thương thu mua trực tiếp tại ruộng hoặc tự bán lẻ tại chợ địa phương mà không có hợp đồng tiêu thụ ổn định.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Đỗ Dạ Thảo đã phản ánh trung thực thực trạng sản xuất cây lạc và hiệu quả hoạt động của bộ máy khuyến nông tại xã Minh Tiến, huyện Lục Yên giai đoạn 2012 - 2014. Kết quả nghiên cứu chứng minh công tác khuyến nông đã phát huy hiệu quả rõ rệt trong việc cải thiện năng suất cây trồng (từ 2,0 lên 2,15 tấn/ha) và bước đầu chuyển giao thành công giống lạc mới có giá trị kinh tế cao hơn giống bản địa. Tuy vậy, nghiên cứu cũng làm rõ sự thiếu hụt các can thiệp hỗ trợ trong khâu bảo quản sau thu hoạch và kết nối chuỗi tiêu thụ sản phẩm, từ đó cung cấp căn cứ thực tiễn để địa phương định hướng đổi mới phương pháp và nội dung khuyến nông trong các giai đoạn tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Hiện nay, đất nước ta đang trên đà phát triển nền kinh tế vận hành theo nền kinh tế thị trường. Sản xuất theo hướng tự cấp, tự túc không còn đảm bảo điều kiện sống cho người dân nữa. Trong cơ chế mới, với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, thông tin thị trường, kiến thức về kỹ thuật nông nghiệp, chuyển giao tiến bộ khoa học, các chính sách của nhà nước… vấn đề đưa những tiến bộ đó tới người dân là vấn đề hết sức cần thiết.

Lục Yên là một huyện của tỉnh Yên Bái, trong đó xã Minh Tiến là một trong 23 xã của huyện đã nhận được sự quan tâm, đầu tư của huyện. Nằm ở khu vực miền núi phía bắc với tiềm năng về đất đai, khí hậu, tài nguyên, con người thuận lợi cho việc phát triển kinh tế nông nghiệp, sản xuất nông nghiệp theo hướng toàn diện, đa dạng hóa sản phẩm, cơ cấu cây trồng được chuyển đổi mạnh mẽ. Cây lạc đóng vai trò làm tăng thu nhập trong đời sống của người dân, thời gian gần đây người dân áp dụng những tiến bộ khoa học kỹ thuật mới trong sản xuất lạc đã làm cho năng suất, sản lượng lạc không ngừng được tăng cao. Từng bước đưa các giống lạc mới cho năng suất cao, phù hợp với điều kiện khí hậu của địa phương thay thế các giống lạc cũ năng suất thấp, đẩy mạnh việc mở rộng diện tích canh tác lạc.

Để thúc đẩy nền nông nghiệp phát triển, đáp ứng nhu cầu mong muốn nắm bắt kịp thời các giống lạc mới, những giống có triển vọng và các giống đang được sản xuất phổ biến ở địa phương thì việc chuyển giao khoa học kỹ thuật, chuyển đổi cơ cấu giống, tổ chức tập huấn… tới người nông dân là việc làm vô cùng cần thiết và cấp bách. Trong hoàn cảnh đó ngày 08/1/2010, Chính Phủ ra nghị định 02/CP cải tiến một cách có hiệu quả công tác khuyến nông từ trung ương tới địa phương. Nghị định 02/CP ra đời đã phát triển hệ thống khuyến nông mạnh mẽ và mang lại hiệu quả to lớn cho nền nông nghiệp nước nhà. 2 Sau những năm hoạt động hệ thống khuyến nông, khuyến lâm ngày càng phát triển cả về tổ chức lẫn nội dung, khuyến nông đã góp phần đáng kể vào công tác sản xuất nông lâm nghiệp, nhiều tiến bộ khoa học kỹ thuật công nghệ, các cách thức chuyển đổi cơ cấu giống, nhiều giống cho năng suất cao được đưa vào sản xuất thay thế cho các giống cũ năng suất thấp.

Bên cạnh những thành tựu đã đạt được thì khuyến nông khuyến lâm còn tồn tại một số hạn chế như nội dung hoạt động còn hạn hẹp, chưa đa dạng chưa thiết thực, chưa phù hợp với yêu cầu của người dân… Chính vì vậy, nó đòi hỏi những người làm khuyến nông phải luôn tích cực không ngừng học tập, sáng tạo để có thể hạn chế được các mặt còn yếu kém đó. Để đạt được những thành quả trong những năm qua và tiến tới việc thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ phát triển nông nghiệp trong thời kỳ mới phải kể tới đóng góp không nhỏ của hoạt động khuyến nông trong việc chuyển giao khoa học kỹ thuật trên địa bàn huyện, công tác khuyến nông được thực hiện ngày càng nhiều và có hiệu quả. Để đánh giá hiệu quả của khuyến nông trong việc phát triển sản xuất và tiêu thụ lạc, một mặt phát huy thế mạnh, mặt khác khắc phục những tồn tại yếu kém nhằm phát triển cây lạc mang lại năng suất cao. Được sự đồng ý của Khoa Kinh Tế và PTNT, trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Đánh giá hiệu quả công tác khuyến nông trong thúc đẩy sản xuất và tiêu thụ lạc trên địa bàn xã Minh Tiến, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái”.

Mục đích nghiên cứu Đánh giá hiệu quả công tác khuyến nông trong việc thúc đẩy sản xuất và tiêu thụ lạc tại xã Minh Tiến, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái. Từ đó, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động khuyến nông trong việc phát triển sản xuất và tiêu thụ lạc. Mục tiêu nghiên cứu - Nghiên cứu được điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội xã Minh Tiến - huyện Lục Yên - tỉnh Yên Bái - Nghiên cứu được thực trạng sản xuất, tiêu thụ và phát triển lạc tại xã Minh Tiến. - Đánh giá được hiệu quả khuyến nông trong việc sản xuất, tiêu thụ lạc.

3 - Phân tích được mặt mạnh – yếu, cơ hội thách thức trong việc sản xuất và tiêu thụ lạc trên địa bàn xã Minh Tiến- huyện Lục Yên - tỉnh Yên Bái. - Đề xuất được những giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động khuyến nông và và phát triển cây lạc. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học - Củng cố lý thuyết cho sinh viên.

- Giúp sinh viên tiếp xúc với thực tế, nâng cao năng lực, rèn luyện kỹ năng và trang bị kiến thức thực tiễn phục vụ cho quá trình công tác của sinh viên sau này. - Là tài liệu tham khảo cho sinh viên ngành khuyến nông. Ý nghĩa trong thực tiễn Kết quả nghiên cứu đề tài giúp cho UBND xã Minh Tiến - huyện Lục Yên - tỉnh Yên Bái phát huy mặt mạnh, đồng thời khắc phục những tồn tại yếu kém trong công tác khuyến nông. Nhằm phát triển, mở rộng diện tích canh tác lạc.

4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2. Khái niệm khuyến nông Khuyến nông là cách đào tạo tay nghề cho nông dân, đồng thời giúp họ hiểu được các chủ trương, chính sách về nông nghiệp, những kiến thức về kỹ thuật, kinh nghiệm về quản lý kinh tế, những thông tin về thị trường. Để giúp họ có khả năng giải quyết những vấn đề của gia đình và cộng đồng, nhằm đẩy mạnh sản xuất, cải thiện đời sống nâng cao trình độ dân trí, góp phần xây dựng và phát triển nông thôn mới.

[1] - Khuyến nông hiểu theo nghĩa rộng, là khái niệm chung chỉ tất cả các hoạt động hỗ trợ cho sự nghiệp xây dựng và phát triển nông thôn. - Khuyến nông hiểu theo nghĩa hẹp, là một tiến trình giáo dục không chính thức mà đối tượng là người nông dân. Tiến trình này đem đến cho người nông dân những thông tin và những lời khuyên nhằm giúp họ tự giải quyết những vấn đề hoặc những khó khăn trong cuộc sống. Khuyến nông hỗ trợ sản xuất nâng cao hiệu quả canh tác để không ngừng cải thiện chất lượng cuộc sống của nông dân và gia đình họ.

[6] - Khuyến nông là một quá trình trao đổi học hỏi kinh nghiệm, truyền bá kiến thức, đào tạo kỹ năng và trợ giúp những điều kiện cần thiết trong sản xuất nông - lâm nghiệp cho nông dân, để họ có đủ khả năng tự giải quyết được những công việc của gia đình mình, nhằm nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho gia đình và cộng đồng. Nhiệm vụ của khuyến nông - Đưa tiến bộ khoa học kỹ thuật theo các chương trình dự án, trang bị kiến thức, kinh nghiệm cho người dân. [6] 5 - Cung cấp những thông tin đúng về khoa học kỹ thuật, cơ chế chính sách, thị trường liên quan tới sản xuất cho người dân, giúp họ lựa chọn phương án sản xuất, kinh doanh.[6] - Xây dựng mô hình trình diễn, hướng dẫn khuyến cáo kỹ thuật cho nông dân trong các lĩnh vực nông – lâm – ngư nghiệp. [6] - Tạo lòng tin và quyết tâm để nông dân mạnh dạn áp dụng tiến bộ khoa học – kỹ thuật mới.

- Tổ chức thăm quan, tổng kết kinh nghiệm và ý kiến đáng giá nguyện vọng của bà con nông dân đối với các điển hình kinh tế tiên tiến và các cơ chế chính sách áp dụng. - Xây dựng mạng lưới khuyến nông cơ sở, bồi dưỡng nghiệp vụ, tập huấn, xây dựng các câu lạc bộ khuyến nông tự quản và các nhóm hộ nông dân cùng sở thích. Chức năng của khuyến nông - Phối hợp với nông dân tổ chức các thử nghiệm phát triển kinh tế mới. - Hỗ trợ kinh nghiệm quản lý kinh tế hộ gia đình, phát triển sản xuất hộ trang trại.

- Tìm điều kiện hỗ trợ cho sản xuất, trợ giúp bảo quản chế biến. - Đào tạo tập huấn khuyến nông, tổ chức tập huấn, xây dựng mô hình thăm quan, hội thảo đầu bờ. - Tìm và cung cấp thông tin thị trường, trao đổi truyền bá thông tin. - Thúc đẩy tạo điều kiện cho người nông dân đề xuất các ý tưởng, sáng kiến và thực hiện thành công các ý tưởng sáng tạo của họ.

- Hỗ trợ nông dân về quản lý kinh tế. - Tìm kiếm và cung cấp thêm cho nông dân các thông tin về giá cả thị trường tiêu thụ sản phẩm. Khuyến nông là cầu nối giữa sản xuất và nghiên cứu, khuyến nông mang thông tin và kỹ thuật mới của các viện, trường đến với nông dân. Mục tiêu của khuyến nông - Nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của người sản xuất để tăng thu nhập, thoát đói nghèo, làm giàu thông qua các hoạt động đào tạo nông dân về kiến 6 thức, kỹ năng và hoạt động cung ứng dịch vụ để hỗ trợ nông dân sản xuất kinh doanh đạt hiệu quả cao, thích ứng các điều kiện sinh thái, khí hậu và thị trường.

- Góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng phát triển sản xuất hàng hóa, nâng cao năng suất, chất lượng, an toàn vệ sinh thực phẩm đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu, thúc đẩy tiến trình công nghiệp hóa hiện đại hóa nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới, bảo đảm an ninh lương thực quốc gia, ổn định kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường. - Huy động nguồn lực từ các tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài tham gia khuyến nông. Nội dung hoạt động của khuyến nông Ngày 08/01/2010, Chính phủ ban hành nghị định 02/CP về khuyến nông - khuyến ngư, đây là văn bản pháp quy quan trọng đối với công tác khuyến nông với tổ chức khuyến nông nói riêng. Khuyến nông Việt Nam hiện nay có các nội dung hoạt động sau.

* Bồi dưỡng tập huấn và đào tạo Bồi dưỡng tập huấn cho người sản xuất về chính sách, pháp luật, tập huấn, truyền nghề cho nông dân về kỹ năng sản xuất, tổ chức, quản lý sản xuất kinh doanh trong các lĩnh vực khuyến nông. * Thông tin truyền thông - Phổ biến chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước thông qua hệ thống truyền thông đại chúng và các tổ chức chính trị - xã hội.