Đánh giá hoạt động của hệ thống quỹ tín dụng nhân dân

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu Luận văn tốt nghiệp đánh giá hoạt động của hệ thống quỹ tín dụng nhân dân, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải pháp cụ thể cho vấn đề .

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Hoạt Động Của Hệ Thống Quỹ Tín Dụng Nhân Dân
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUỸ TÍN DỤNG NHÂN DÂN
• 1.1. Quỹ tín dụng nhân dân
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA QUỸ TÍN DỤNG NHÂN DÂN
• 2.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.2. Thực trạng đánh giá hoạt động
• 2.3. Thành tựu
• 2.4. Những mặt cần hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA QUỸ TÍN DỤNG NHÂN DÂN
• 3.1. Các định hướng cơ bản của QTDND
• 3.2. Các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống QTD

Tóm tắt

I. Tổng quan về hiệu quả hoạt động của quỹ tín dụng nhân dân

Quỹ tín dụng nhân dân (QTDND) là một tổ chức tài chính quan trọng trong hệ thống ngân hàng Việt Nam. Chức năng chính của QTDND là cung cấp dịch vụ tài chính cho các thành viên, đặc biệt là ở khu vực nông thôn. Hiệu quả hoạt động của QTDND không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế địa phương mà còn góp phần vào việc giảm nghèo và nâng cao đời sống của người dân. Đánh giá hiệu quả hoạt động của QTDND là cần thiết để xác định những điểm mạnh và yếu trong quá trình hoạt động.

1.1. Định nghĩa và vai trò của quỹ tín dụng nhân dân

Quỹ tín dụng nhân dân là tổ chức tài chính do các thành viên góp vốn thành lập, hoạt động theo nguyên tắc tự nguyện và tự quản. Vai trò của QTDND là cung cấp dịch vụ tài chính cho các thành viên, giúp họ tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn.

1.2. Lịch sử hình thành và phát triển của quỹ tín dụng nhân dân

QTDND đã được hình thành từ cuối thế kỷ 19 và phát triển mạnh mẽ trong thế kỷ 20. Sự phát triển này gắn liền với phong trào hợp tác xã và nhu cầu tài chính của người dân nông thôn.

II. Những thách thức trong hoạt động của quỹ tín dụng nhân dân hiện nay

Mặc dù QTDND đã có những đóng góp tích cực, nhưng vẫn gặp phải nhiều thách thức trong hoạt động. Các vấn đề như quản lý rủi ro, thiếu nguồn vốn, và sự cạnh tranh từ các tổ chức tài chính khác đang ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của QTDND. Đánh giá những thách thức này là cần thiết để tìm ra giải pháp khắc phục.

2.1. Quản lý rủi ro trong hoạt động của quỹ tín dụng nhân dân

Quản lý rủi ro là một trong những thách thức lớn nhất mà QTDND phải đối mặt. Việc thiếu các công cụ quản lý rủi ro hiệu quả có thể dẫn đến tổn thất tài chính nghiêm trọng.

2.2. Thiếu nguồn vốn và ảnh hưởng đến hoạt động

Nhiều QTDND gặp khó khăn trong việc huy động vốn, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cho vay và phát triển dịch vụ tài chính cho thành viên.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của quỹ tín dụng nhân dân

Để nâng cao hiệu quả hoạt động, QTDND cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại và cải tiến quy trình hoạt động. Việc đào tạo nhân viên và nâng cao chất lượng dịch vụ cũng là những yếu tố quan trọng.

3.1. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực

Đào tạo nhân viên là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng dịch vụ. Nhân viên cần được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để phục vụ khách hàng tốt hơn.

3.2. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý

Việc ứng dụng công nghệ thông tin giúp QTDND quản lý thông tin khách hàng và quy trình cho vay hiệu quả hơn, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về quỹ tín dụng nhân dân

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng QTDND có thể đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế địa phương. Các ứng dụng thực tiễn từ các QTDND thành công có thể được nhân rộng để cải thiện hiệu quả hoạt động của các QTDND khác.

4.1. Các mô hình QTDND thành công trong nước

Một số QTDND đã áp dụng thành công các mô hình quản lý và dịch vụ, từ đó tạo ra giá trị gia tăng cho thành viên và cộng đồng.

4.2. Kết quả nghiên cứu về hiệu quả hoạt động

Nghiên cứu cho thấy rằng QTDND có thể cải thiện đời sống của người dân thông qua việc cung cấp dịch vụ tài chính linh hoạt và phù hợp với nhu cầu.

V. Kết luận và tương lai của quỹ tín dụng nhân dân

QTDND có vai trò quan trọng trong hệ thống tài chính Việt Nam. Để phát triển bền vững, cần có các chính sách hỗ trợ và cải cách trong quản lý. Tương lai của QTDND phụ thuộc vào khả năng thích ứng với thay đổi và nhu cầu của thị trường.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

QTDND cần xác định rõ định hướng phát triển, tập trung vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ và mở rộng quy mô hoạt động.

5.2. Chính sách hỗ trợ từ nhà nước

Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ để tạo điều kiện cho QTDND phát triển, từ đó góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường tài chính nông thôn Việt Nam đóng vai trò then chốt trong tiến trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa nông nghiệp. Theo các số liệu thống kê ngành ngân hàng, tính đến cuối năm 2003, hệ thống Quỹ tín dụng nhân dân (QTDND) cơ sở đã phát triển mạnh mẽ với 897 đơn vị hoạt động trên địa bàn 52 tỉnh, thành phố, thu hút 911.926 thành viên tham gia và quản lý tổng nguồn vốn lên tới 4.737,6 tỷ đồng. Tuy nhiên, trước bối cảnh lịch sử phức tạp từ sự đổ vỡ của hơn 7.000 hợp tác xã tín dụng trong giai đoạn 1988–1992, việc thiết lập một mô hình tổ chức tín dụng hợp tác an toàn, bền vững luôn là thách thức lớn đối với cơ quan quản lý.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là đánh giá toàn diện thực trạng hoạt động của hệ thống QTDND Việt Nam qua các giai đoạn thăng trầm, đặc biệt là giai đoạn tái cơ cấu theo Chỉ thị số 57-CT/TW ngày 10/10/2000 của Bộ Chính trị. Luận văn hướng đến các mục tiêu cụ thể: làm rõ cơ sở lý luận về tín dụng hợp tác, phân tích thực trạng huy động vốn, tăng trưởng tín dụng và quản trị rủi ro tại các quỹ cơ sở, từ đó xác định các điểm nghẽn về thể chế và năng lực điều hành.

Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ mạng lưới QTDND Việt Nam từ khi triển khai Quyết định 390/TTg ngày 27/7/1993 của Thủ tướng Chính phủ thí điểm mô hình đến đầu năm 2004. Về mặt thực tiễn, nghiên cứu mang ý nghĩa sâu sắc khi chứng minh QTDND đã góp phần đẩy lùi nạn tín dụng đen vốn có mức lãi suất cắt cổ từ 10% đến 15%/tháng tại khu vực nông thôn, đồng thời tạo nền tảng phân bổ nguồn vốn vi mô hiệu quả cho hơn 30% dân cư tại các địa bàn hoạt động.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của lý thuyết kinh tế hợp tác và nguyên lý tín dụng tương hỗ quốc tế. Điển hình là mô hình Ngân hàng Hợp tác xã Raiffeisen tại Cộng hòa Liên bang Đức với mạng lưới 18 học viện đào tạo chuyên sâu và mô hình Quỹ tín dụng Desjardins tại Canada. Đây là hai hình mẫu tổ chức tín dụng hợp tác thành công nhất với cấu trúc hai khối rõ rệt: khối trực tiếp kinh doanh phục vụ thành viên và khối liên kết hỗ trợ hệ thống.

Bên cạnh đó, luận văn ứng dụng lý thuyết trung gian tài chính và quản trị rủi ro ngân hàng thương mại để phân tích các chỉ tiêu an toàn hoạt động. Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm:

• Quỹ tín dụng nhân dân cơ sở: Tổ chức tín dụng hợp tác do các thể nhân và pháp nhân tại địa bàn xã, phường tự nguyện thành lập nhằm tương trợ vốn phục vụ sản xuất và đời sống.
• Vốn cổ phần xác lập: Mức vốn góp ban đầu của mỗi thành viên, dao động từ 50.000 đồng đến 100.000 đồng, là cơ sở gắn kết trách nhiệm và quyền lợi kinh tế.
• Điều hòa vốn hệ thống: Cơ chế cân đối dòng tiền nhàn rỗi giữa các quỹ thừa vốn và thiếu vốn thông qua vai trò đầu mối của Quỹ tín dụng nhân dân Trung ương.
• Chỉ số an toàn ngân quỹ: Tỷ lệ thanh khoản giữa tài sản nhạy cảm và nguồn vốn ngắn hạn nhằm phòng ngừa rủi ro rút tiền hàng loạt.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài được tổng hợp từ hệ thống báo cáo thống kê chính thức của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, báo cáo sơ kết thực hiện Chỉ thị 57-CT/TW và chuỗi số liệu tài chính liên tục giai đoạn 1988–2003.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 897 QTDND cơ sở trên 52 tỉnh thành. Nghiên cứu thực hiện phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích đối với các tỉnh có mật độ quỹ cao nhất cả nước như Thái Bình với 78 quỹ, Hà Tây với 76 quỹ và Hải Dương với 74 quỹ, kết hợp khảo sát các khu vực có tỷ lệ rủi ro phát sinh như tỉnh Kiên Giang.

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa phân tích thống kê mô tả, phân tích chuỗi thời gian so sánh qua 4 giai đoạn lịch sử và phân tích tỷ số tài chính (như tỷ lệ nợ quá hạn/dư nợ, ngân quỹ/nguồn ngắn hạn, chênh lệch thu chi từ lãi). Việc lựa chọn phương pháp này giúp lượng hóa chính xác hiệu quả kinh doanh, đồng thời bóc tách các rủi ro tiềm ẩn trong cơ cấu kỳ hạn vốn của các tổ chức tín dụng quy mô vi mô.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô hoạt động và năng lực cung ứng vốn cho khu vực nông thôn có sự tăng trưởng ấn tượng. Đến cuối năm 2003, tổng dư nợ cho vay của hệ thống QTDND cơ sở đạt 4.049,6 tỷ đồng, chiếm 85,5% tổng nguồn vốn 4.737,6 tỷ đồng. Mức dư nợ bình quân đạt 4.515 triệu đồng/quỹ, phục vụ 911.926 thành viên với bình quân 1.016 thành viên/quỹ. Tại nhiều vùng nông thôn, tỷ lệ dân cư tham gia quỹ đạt từ 30% đến 60% tổng dân số địa phương.

Thứ hai, chất lượng hoạt động chuyển biến rõ nét sau quá trình chấn chỉnh và củng cố theo Chỉ thị 57-CT/TW. Cụ thể, số lượng quỹ hoạt động bình thường đạt 687 đơn vị (tăng 98 quỹ, tương đương mức tăng 16,6% so với thời điểm trước chấn chỉnh). Số lượng quỹ yếu kém giảm mạnh từ 304 đơn vị xuống còn 192 đơn vị (giảm 112 quỹ, tương đương mức giảm 36,9%). Số quỹ đối mặt với nguy cơ mất khả năng chi trả được khoanh vùng ở mức 42 đơn vị (chiếm khoảng 4,5% tổng số quỹ, chủ yếu tập trung cục bộ tại tỉnh Kiên Giang).

Thứ ba, tái cấu trúc thành công mô hình tổ chức liên kết mạng lưới. Ngân hàng Nhà nước đã hoàn thành 100% kế hoạch chuyển đổi 21 QTDND khu vực thành các chi nhánh của QTDND Trung ương tại 22 tỉnh thành. Mô hình liên kết này đã giải quyết căn bản bài toán điều hòa thanh khoản và cung ứng vốn an toàn cho mạng lưới cấp cơ sở.

Thứ tư, vai trò xã hội được khẳng định vượt trội thông qua việc triệt tiêu tín dụng đen. Trước khi có QTDND, lãi suất cho vay nặng lãi tại các vùng sâu vùng xa dao động từ 10% đến 15%/tháng, dẫn đến hiện tượng bán lúa non và cây non phổ biến. Sự hiện diện của QTDND đã cung cấp vốn kịp thời, giúp hàng vạn hộ nông dân thoát nghèo và chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi hiệu quả.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện trên phản ánh sự đúng đắn khi chuyển dịch từ quản lý hành chính bao cấp sang cơ chế thị trường có sự định hướng và giám sát của Nhà nước. Để trực quan hóa, cơ cấu phân loại chất lượng hoạt động của hệ thống có thể được biểu diễn qua biểu đồ cột so sánh: tỷ trọng quỹ hoạt động bình thường nâng từ 61,3% lên 74,3%, trong khi tỷ lệ quỹ yếu kém co hẹp từ 31,6% xuống 20,8%. Song song đó, bảng cân đối nguồn vốn và sử dụng vốn cho thấy hệ số an toàn vốn được củng cố khi vốn huy động tại chỗ chiếm tỷ trọng chủ đạo trên 80% tổng tài sản.

So với các mô hình quốc tế như Canada hay CHLB Đức, hệ thống QTDND Việt Nam đã thích ứng tốt với đặc thù sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ. Tuy nhiên, rủi ro thanh khoản vẫn tiềm ẩn do hiện tượng mất cân đối kỳ hạn: các quỹ chủ yếu huy động tiền gửi tiết kiệm ngắn hạn nhưng lại gia tăng tỷ trọng cho vay trung và dài hạn. Bên cạnh đó, năng lực chuyên môn của đội ngũ quản trị cấp xã vẫn là mắt xích yếu nhất trong chuỗi kiểm soát rủi ro.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược được đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả và tính bền vững của hệ thống QTDND:

• Thiết lập cơ chế kiểm toán bắt buộc và giám sát độc lập: Ngân hàng Nhà nước phối hợp cùng Hiệp hội QTDND xây dựng quy chế kiểm toán toàn diện định kỳ hàng năm cho 100% các quỹ cơ sở. Mục tiêu hướng tới là phát hiện sớm các sai phạm tín dụng nội bộ, duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới mức 2,5% trên toàn hệ thống trong giai đoạn 2 năm tới.
• Gia tăng năng lực tài chính và quy mô vốn tự có: Hội đồng quản trị các QTDND cơ sở cần nâng mức vốn góp xác lập từ khung 50.000–100.000 đồng hiện nay lên tối thiểu 200.000–500.000 đồng/thành viên. Đồng thời, trích lập tối thiểu 10% đến 15% lợi nhuận sau thuế hàng năm vào quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ, phấn đấu nâng mức vốn điều lệ bình quân mỗi quỹ lên trên 1 tỷ đồng trong lộ trình 3 năm.
• Chuẩn hóa công tác đào tạo nhân sự quản trị điều hành: QTDND Trung ương chủ trì tổ chức các khóa bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ từ 1 đến 8 tuần cho 100% Chủ tịch Hội đồng quản trị, Giám đốc điều hành và Trưởng ban kiểm soát. Mục tiêu đến năm 2006, toàn bộ nhân sự quản lý cấp cơ sở đều sở hữu chứng chỉ nghiệp vụ tài chính ngân hàng chuẩn hóa.
• Nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin và quỹ bảo toàn an toàn hệ thống: QTDND Trung ương triển khai kết nối mạng dữ liệu trực tuyến tại 22 chi nhánh tỉnh, thành phố nhằm giám sát tức thời dòng vốn điều hòa. Thiết lập quỹ bảo toàn rủi ro chung với mục tiêu hỗ trợ thanh khoản kịp thời trong vòng 24 giờ cho bất kỳ quỹ cơ sở nào gặp biến động rút tiền đột ngột.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là công trình nghiên cứu hệ thống mang giá trị ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Cơ quan quản lý nhà nước và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Cung cấp luận cứ thực tiễn để hoàn thiện khung khổ pháp lý, ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Hợp tác xã, Luật Các tổ chức tín dụng và xây dựng chính sách tiền tệ vi mô cho nông thôn.
• Ban điều hành hệ thống QTDND và Ngân hàng Hợp tác xã: Tài liệu cẩm nang giúp nhận diện rủi ro kỳ hạn, rủi ro tín dụng, tối ưu hóa quy trình huy động vốn tại chỗ và nâng cao hiệu lực kiểm soát nội bộ tại từng chi nhánh cơ sở.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Nguồn tư liệu học thuật phong phú về mô hình tài chính vi mô, kinh tế hợp tác và các chỉ số định lượng đánh giá hiệu quả kinh doanh của các định chế tài chính phi thương mại.
• Các tổ chức phát triển quốc tế và dự án tài chính nông thôn: Cung cấp bức tranh thực tế về kinh nghiệm ứng dụng mô hình tín dụng hợp tác quốc tế (Canada, Đức) vào môi trường kinh tế chuyển đổi tại Việt Nam để thiết kế các chương trình tài trợ xóa đói giảm nghèo.

Câu hỏi thường gặp

Điểm khác biệt cốt lõi giữa Quỹ tín dụng nhân dân và Ngân hàng Thương mại là gì?

QTDND hoạt động theo nguyên tắc tương trợ thành viên phi lợi nhuận tối đa, vốn điều lệ do các thành viên đóng góp với mức xác lập từ 50.000 đến 100.000 đồng. Khác với ngân hàng thương mại tập trung vào lợi nhuận và doanh nghiệp lớn, QTDND ưu tiên cho vay món nhỏ, thủ tục linh hoạt phục vụ trực tiếp hộ nông dân tại địa bàn xã.

Nguyên nhân chính khiến hơn 7.000 HTX tín dụng bị đổ vỡ trong giai đoạn 1988–1992 là gì?

Nguyên nhân chủ yếu do cơ chế bao cấp chuyển đổi sang kinh tế thị trường, các hợp tác xã chạy đua nâng lãi suất huy động vượt trần quy định, thiếu khung khổ pháp lý chuẩn mực, quản lý lỏng lẻo và lạm phát tăng cao dẫn đến mất khả năng thanh toán hàng loạt.

Chỉ thị số 57-CT/TW ngày 10/10/2000 đã tạo ra bước ngoặt gì cho hệ thống QTDND?

Chỉ thị 57-CT/TW đã định hình lại mô hình 2 khối: trực tiếp kinh doanh và liên kết hỗ trợ hệ thống. Sau 1 năm triển khai, số quỹ hoạt động bình thường tăng 16,6% (lên 687 quỹ), số quỹ yếu kém giảm 36,9%, đồng thời chuyển đổi thành công 21 quỹ khu vực thành chi nhánh QTDND Trung ương.

Tại sao Việt Nam lựa chọn học tập mô hình QTD Desjardins của Canada và Ngân hàng HTX của Đức?

Mô hình của Đức và Canada có lịch sử hơn 150 năm, sở hữu hệ thống liên kết hoàn chỉnh gồm quỹ an toàn chung, kiểm toán độc lập bắt buộc và hệ sinh thái đào tạo với 18 học viện chuyên biệt, rất phù hợp để khắc phục điểm yếu manh mún của kinh tế hộ nông thôn Việt Nam.

Điều kiện cơ bản để một thành viên được vay vốn tại Quỹ tín dụng nhân dân cơ sở là gì?

Thành viên phải góp vốn xác lập theo điều lệ quỹ, có năng lực sản xuất kinh doanh hoặc phương án tiêu dùng khả thi, có khả năng tài chính hoàn trả nợ gốc và lãi đúng hạn, không có nợ dây dưa, và cung cấp tài sản bảo đảm đối với các khoản vay quy mô lớn theo quy chế tín dụng.

Kết luận

• Hệ thống QTDND đã khẳng định vai trò trụ cột trong việc cung ứng vốn cho hơn 911.926 thành viên nông thôn với tổng dư nợ vượt 4.049,6 tỷ đồng.
• Quá trình tái cơ cấu theo Chỉ thị 57-CT/TW đạt kết quả tích cực, đưa tỷ lệ quỹ hoạt động bình thường đạt 74,3% và giảm mạnh số quỹ yếu kém xuống còn 192 đơn vị.
• Mô hình tổ chức liên kết 2 khối với sự dẫn dắt của QTDND Trung ương tại 22 tỉnh thành là giải pháp then chốt bảo đảm an toàn hệ thống.
• QTDND đóng góp to lớn vào mục tiêu an sinh xã hội, xóa đói giảm nghèo và xóa bỏ triệt để nạn tín dụng đen với mức lãi suất 10%–15%/tháng.
• Nâng cao chất lượng cán bộ qua các khóa đào tạo 1–8 tuần và áp dụng kiểm toán độc lập định kỳ hàng năm là điều kiện tiên quyết để hệ thống phát triển bền vững.

Đóng góp chính của luận văn là hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn về mô hình tín dụng hợp tác tại Việt Nam, đồng thời cung cấp hệ thống giải pháp đồng bộ từ thể chế, vốn điều lệ đến quản trị rủi ro thanh khoản. Bước tiếp theo, các cơ quan quản lý và đơn vị nghiên cứu cần tiếp tục theo dõi lộ trình hiện đại hóa công nghệ ngân hàng và hoàn thiện Luật Các tổ chức tín dụng trong giai đoạn mới. Các nhà quản lý và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác các mô hình phân tích trong luận văn để ứng dụng trực tiếp vào công tác quản trị và hoạch định chính sách tài chính nông thôn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Môc lôc Ch¬ng I : Mét sè lÝ luËn chung vÒ quü tÝn dông nh©n d©n 1.Quü tÝn dông nh©n d©n.3 Ch¬ng II : Thùc tr¹ng ho¹t ®éng cña quü tÝn dông nh©n d©n 2. LÞch sö h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn. Thùc tr¹ng.§¸nh gi¸ ho¹t ®éng.Thµnh tùu. Nh÷ng mÆt cßn h¹n chÕ.48 Ch¬ng III: Gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña quü tÝn dông nh©n d©n 3.C¸c ®Þnh híng c¬ b¶n cña QTDND.C¸c gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña hÖ thèng QTD.

54 Më §Çu §¶ng vµ Nhµ níc ta ®· x¸c ®Þnh c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ (CNH-H§H) n«ng th«n lµ mét trong nh÷ng nhiÖm vô quan träng hµng ®Çu cña CNH-H§H ®Êt níc. Nh÷ng ®êng lèi ®Þnh híng c¬ b¶n vÒ ph¸t triÓn kinh tÕ n«ng nghiÖp n«ng th«n ®· ®îc ®Ò ra trong c¸c NghÞ quyÕt §¹i héi §¶ng lÇn thø VII, VIII, IX vµ ®îc cô thÓ ho¸ t¹i NghÞ quyÕt Héi nghÞ lÇn thø 5 Ban chÊp hµnh Trung - ¬ng kho¸ IX. XuÊt ph¸t tõ thùc t¹i trong xu híng toµn cÇu ho¸ kinh tÕ th× viÖc h×nh thµnh nªn mét nÒn n«ng nghiÖp ph¸t triÓn m¹nh mÏ cã vai trß hÕt søc quan träng vµ lµ nßng cèt ®èi víi c«ng cuéc ph¸t triÓn kinh tÕ gãp phÇn thùc hiÖn thµnh c«ng chiÕn lîc ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi 2001-2010 cña ®Êt níc. KÓ tõ khi triÓn khai ®Ò ¸n 390/TTg cña Thñ tíng ChÝnh phñ thµnh lËp thÝ ®iÓm QTDND ®Õn nay hÖ thèng QTDND ®· chuÈn bÞ bíc sang tuæi thø 10.

Bªn c¹nh nh÷ng mÆt tån t¹i yÕu kÐm hÖ thèng QTDND còng ®· bíc ®Çu kh¼ng ®Þnh ®îc vai trß to lín cña m×nh. XuÊt ph¸t tõ nh÷ng thùc tiÔn ®ã chóng em ®· chän ®Ò tµi: §¸nh gi¸ ho¹t ®éng cña hÖ thèng Quü tÝn dông nh©n d©n. Ngoµi phÇn më ®Çu, kÕt luËn, môc lôc, danh môc tµi liÖu tham kh¶o, ®Ò tµi nghiªn cøu gåm 3 ch¬ng : Ch¬ng I: Mét sè lÝ luËn chung vÒ quÜ tÝn dông nh©n d©n. Ch¬ng II: Thùc tr¹ng ho¹t ®éng cña hÖ thèng quÜ tÝn dông nh©n d©n ViÖt Nam.

Ch¬ng III: Gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña hÖ thèng quÜ tÝn dông nh©n d©n ViÖt Nam. Ch¬ng I mét sè lý luËn chung vÒ quü tÝn dông nh©n d©n 1. Qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn Quü tÝn dông nh©n d©n Qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn m« h×nh QTDND lu«n g¾n liÒn víi lÞch sö phong trµo Hîp t¸c x· nãi chung vµ Hîp t¸c x· tÝn dông nãi riªng. Sù h×nh thµnh c¸c HTX ë c¸c níc ch©u ¢u vµ B¾c Mü vµo cuèi thÕ kû 19, ®Çu thÕ kû 20 ®Õn nay, c¸c tæ chøc tÝn dông hîp t¸c víi nhiÒu lo¹i h×nh vµ tªn gäi kh¸c nhau nh : HTXTD, Quü tÝn dông vµ tiÕt kiÖm, Quü TDND , Ng©n hµng, HTX.

hÇu nh ®· hiÖn diÖn ë tÊt c¶ c¸c níc trªn thÕ giíi vµ tËp hîp vµo nh÷ng HiÖp héi quèc tÕ víi sè héi viªn cña trªn 100 níc tham gia. MÆc dï hiÖn nay, phong trµo HTXTD vµ Quü tÝn dông ®· ph¸t triÓn réng kh¾p trªn thÕ giíi, nhng lÞch sö ph¸t triÓn lo¹i h×nh TCTD nµy cho thÊy Ng©n hµng HTX ë Céng hoµ Liªn bang §øc vµ QTD Desjardins ë Canada lµ nh÷ng m« h×nh ph¸t triÓn thµnh c«ng nhÊt, vµ ®©y còng lµ nh÷ng m« h×nh ®îc chóng ta nghiªn cøu ¸p dông thÝ ®iÓm vµo ®iÒu kiÖn thùc tiÔn ë ViÖt Nam. LÞch sö ph¸t triÓn QTDND ®· minh chøng r»ng ®Ó ph¸t triÓn thµnh c«ng m« h×nh nµy th× hÖ thèng QTDND ph¶i cã c¬ cÊu tæ chøc hoµn chØnh bao gåm 2 bé phËn, ®ã lµ bé phËn trùc tiÕp ho¹t déng kinh doanh phôc vô thµnh viªn vµ bé phËn tæ chøc liªn kÕt ph¸t triÓn hÖ thèng; nÕu thiÕu bÊt cø mét bé phËn nµo th× hÖ thèng QTDND còng kh«ng thÓ tån t¹i vµ ph¸t triÓn bÒn v÷ng ®îc. VÒ m« h×nh ho¹t ®éng cña QTDND ®· ®îc c¸c chuyªn gia vÒ kinh tÕ ë Trung ¦¬ng (cña ChÝnh Phñ , cña Ng©n hµng Nhµ níc ViÖt Nam) ®· ®i nghiªn cøu kh¶o s¸t ë 1 sè níc nh : Ph¸p, §øc, Nga, Canada, Malaysia, Indonexia, Th¸i Lan.nhng c¸c QTD ho¹t ®éng thµnh c«ng vµ hiÖu qu¶ nhÊt, phï hîp víi ®iÒu kiÖn hoµn c¶nh cña níc ta lµ hÖ thèng QTD cña Canada.

ChÝnh phñ ViÖt Nam ®· lÊy m« h×nh QTD cña Canada ®Ó ¸p dông vµo níc ta. ViÖt Nam ®· mêi c¸c chuyªn gia kinh tÕ cña Canada sang ViÖt Nam ®Ó híng dÉn, tËp huÊn ,®µo t¹o c¸n bé cña ViÖt Nam vÒ viÖc thµnh lËp, vÒ viÖc triÓn khai ho¹t ®éng, vÒ viÖc qu¶n lý c¸c QTDND trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng. Theo chØ thÞ sè 57/CT-TW ngµy 10/10/2000 cña Bé ChÝnh trÞ: ”QuÜ tÝn dông nh©n d©n lµ lo¹i h×nh tæ chøc tÝn dông do c¸c thµnh viªn (chñ yÕu lµ c¸c c¸ nh©n vµ hé gia ®×nh ë n«ng th«n ) gãp vèn lËp nªn, ho¹t ®éng theo nguyªn t¾c tù nguyÖn tù chñ tù chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ kÕt qu¶ ho¹t ®éng, thùc hiÖn môc tiªu chñ yÕu lµ t¬ng trî gi÷a c¸c thµnh viªn nh»m ph¸t huy søc m¹nh cña tËp thÓ vµ cña tõng thµnh viªn vµ gióp nhau thùc hiÖn cã hiÖu qu¶ h¬n c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh dÞch vô vµ c¶i thiÖn ®êi sèng”. Ho¹t ®éng chñ yÕu cña QTDND 1.

Vèn vµ nghiÖp vô huy ®éng vèn - §èi víi vèn tù cã: mét trong nh÷ng yÕu tè ®Ó t¨ng trëng lµ QTD ph¶i kh«ng ngõng ph¸t triÓn thµnh viªn. Hä sÏ thùc hiÖn nghÜa vô cña m×nh trong viÖc ®ãng gãp cæ phÇn x¸c lËp, mua cæ phiÕu cña QTD. ViÖc gãp vèn vµ vay vèn cña thµnh viªn lµ c¬ së g¾n bã quyÒn lîi vµ tr¸ch nhiÖm cña mçi thµnh viªn víi QTD cña m×nh. QTD cã thÓ t¨ng vèn ®iÌu lÖ b»ng c¸ch ph¸t hµnh thªm cæ phiÕu míi hoÆc t¨ng thªm mÖnh gi¸ cæ phiÕu ®· ph¸t hµnh.

§i ®«i víi viÖc t¨ng trëng vµ qu¶n lý vèn ®iÒu lÖ, QTD ph¶i më réng c¸c ho¹t ®éng nghiÖp vô ®¸p øng c¸c nhu cÇu vay vèn cña c¸c thµnh viªn kÞp thêi linh ho¹t, ®¶m b¶o kinh doanh cã hiÖu qu¶. §ã lµ c¬ së ®Ó t¨ng thu lîi nhuËn, trÝch lËp c¸c quü. - §èi víi vèn huy ®éng: QTD ®ù¬c phÐp huy ®éng vèn t¹m thêi nhµn rçi cña c¸c thÓ nh©n vµ ph¸p nh©n díi h×nh thøc tiÒn göi ®Ó cho vay t¹i chç nh»m t¬ng trî, ph¸t triÓn s¶n xuÊt, n©ng cao ®êi sèng thµnh viªn vµ ph¶i chÞu hoµn toµn tr¸ch nhiÖm tríc ph¸p luËt trong viÖc huy ®éng vµ sö dông vèn cña m×nh. §Ó t¨ng cêng nguån vèn huy ®éng, QTD cÇn ph¶i t¹o ®îc uy tÝn víi kh¸ch hµng trong ho¹t ®éng kinh doanh vµ cã biÖn ph¸p huy ®éng vèn linh ho¹t nh ¸p dông c¸c h×nh thøc huy ®éng tiÒn göi, ®Þnh møc l·i xuÊt vµ ph¬ng thøc tr¶ l·i.

- §èi víi vèn ®i vay: QTD cã thÓ vay c¸c tæ chøc tµi chÝnh tÝn dông kh¸c hoÆc t¸i t¹o vèn khi gÆp khã kh¨n t¹i NHNN th«ng qua t¸i cÊp vèn mµ chñ yÕu lµ t¸i chiÕt khÊu. - §èi víi vèn kh¸c: QTD ph¶i tÝch cùc tiÕp nhËn, t¹o uy tÝn dÓ ®îc tiÕp nhËn vèn vay, vèn gi÷ hé t¹m gi÷. NghiÖp vô cho vay vèn Khi vay vèn c¸c thµnh viªn cÇn t«n träng c¸c nguyªn t¾c c¬ b¶n cña QTD nh sau : - Vèn vay ph¶i ®îc hoµn tr¶ ®Çy ®ñ c¶ gèc vµ l·i theo ®óng h¹n cam kÕt - Vèn vay ph¶i ®îc sö dông ®óng môc ®Ých, cã hiÖu qu¶ kinh tÕ - Vèn vay ph¶i ®îc ®¶m b¶o b»ng gi¸ trÞ vËt t, hµng ho¸ t¬ng ®¬ng §iÒu kiÖn cho vay : - Ph¶i lµ thµnh viªn cña QTD n¬i vay vèn. Thµnh viªn ph¶i cã n¨ng lùc s¶n xuÊt kinh doanh dÞch vô, cã kh¶ n¨ng tiªu thô s¶n phÈm, cung øng dÞch vô cã hiÖu qu¶.

Trong trêng hîp vay vèn ®Ó gi¶i quyÕt nh÷ng khã kh¨n trong ®êi sèng th× ph¶i cã kh¶ n¨ng tr¶ nî theo ®óng thêi h¹n quy ®Þnh. - Ngêi vay ph¶i cã mét sè vèn tù cã nhÊt ®Þnh do QTD quy ®Þnh, tr¶ nî sßng ph¼ng, kh«ng cã nî nÇn d©y da. - Ngêi vay lµ c¸c doanh nghiÖp ph¶i cã giÊy phÐp kinh doanh vÒ lÜnh vùc ®ang ho¹t ®éng do c¬ quan cã thÈm quyÒn cÊp, ph¶i chÊp hµnh ®óng ph¸p luËt kÕ to¸n thèng kª, kinh doanh cã hiÖu qu¶ kinh tÕ (cã l·i). Ngêi vay lµ c¸c c¬ quan, ®oµn thÓ quÇn chóng ph¶i cã nghÞ quyÕt vÒ viÖc vay vèn, tr¶ nî, tr¸ch nhiÖm cña ngêi l·nh ®¹o cao nhÊt cña tæ chøc ®ã.

- Nh÷ng mãn vay lín ph¶i cã tµi s¶n thÕ chÊp hoÆc ngêi cã ®ñ ®iÒu kiÖn ®Ó b¶o l·nh. Møc cô thÓ ®èi víi tõng mãn vay do QTDND quy ®Þnh. - Thõa nhËn vµ chÊp hµnh mäi quy ®Þnh cua QTDND ph¶i chÞu sù kiÓm tra cña QTD, ph¶i cung cÊp c¸c th«ng tin ®Çy ®ñ, kÞp thêi, trung thùc vÒ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña m×nh khi QTDND yªu cÇu. Vai trß cña quü tÝn dông nh©n d©n 1.

Huy ®éng vèn vµ cung cÊp vèn cho nh©n d©n Tæng kÕt giai ®o¹n thÝ ®iÓm còng nh nh×n nhËn trong suèt giai ®o¹n chÊn chØnh cñng cè, m« h×nh QTDND ®· ®îc ®¸nh gi¸ lµ ®· vµ ®ang hç trî rÊt ®¾c lùc, hiÖu qu¶ cho ®«ng ®¶o nh©n d©n. §Æc biÖt lµ ngêi d©n khu vùc n«ng ngiÖp vµ n«ng th«n kh«ng chØ ®îc vay vèn ®Ó s¶n suÊt kinh doanh mµ hä cã ®iÒu kiÖn, c¬ héi cã thÓ tiÕp cËn víi c¸c dÞch vô tµi chÝnh ng©n hµng mµ tríc hÕt cã n¬i an toµn vµ thuËn tiÖn ®Ó ®Çu t c¸c kho¶n tiÒn nhµn rçi, tiÕt kiÖm cña m×nh. ChÝnh c¸c nguån vèn huy ®éng t¹i chç nµy míi lµ nÒn t¶ng c¬ së c¨n b¶n vµ l©u dµi ®Ó c¸c QTDND tõ ®ã cã thÓ cho c¸c thµnh viªn cña m×nh vay vèn, hay nãi c¸ch kh¸c ý tëng vµ nhu cÇu thµnh lËp mét QTDND ®îc xuÊt ph¸t ®ång thêi tõ c¶ hai nhu cÇu cña c¸c thµnh viªn : nhu cÇu vay vèn khi cÇn vµ nhu cÇu ®Çu t c¸c kho¶n tiÒn nhµn rçi, kho¶n tiÒn tiÕt kiÖm ®îc. Vµ ®©y lµ ®iÓm kh¸c biÖt quan träng nhÊt gi÷a mét QTDND vµ c¸c tæ chøc trung gian chÝnh thøc vµ kh«ng chÝnh thøc kh¸c nh c¸c tæ ®¹i diÖn cho vay, tæ vay vèn cña NHNo&PTNT, héi phô n÷, héi n«ng d©n, héi cùu chiÕn binh hay thËm chÝ lµ ñy ban nh©n d©n x·.

tÊt c¶ c¸c tæ chøc nµy thùc ra ho¹t ®éng chñ yÕu lµ lµm ®¹i lý cho vay vèn, gi¶i ng©n cho NHNo&PTNT, hoÆc dïng uy tÝn cña m×nh ®øng lµm ®¹i diÖn ®Ó vay vèn tõ c¸c ch¬ng tr×nh tÝn dông u ®·i trong vµ ngoµi níc cho ngêi d©n trªn ®Þa bµn víi môc ®Ých, ph¬ng thøc ho¹t ®éng chñ yÕu nh vËy nªn c¸c tæ chøc nµy nãi chung, mét mÆt, ho¹t ®éng kh«ng chuyªn nghiÖp, kh«ng cã hoÆc hÇu nh kh«ng cã c¸n bé chuyªn m«n vµ vÒ c¬ b¶n, hä chØ thùc hiÖn cho vay hay gi¶i ng©n tÝn dông chø kh«ng thùc hiÖn huy ®éng vèn.