Tổng quan nghiên cứu

Chăn nuôi gia cầm đóng vai trò trụ cột trong ngành nông nghiệp Việt Nam khi nhu cầu tiêu thụ thịt gà ngày càng tăng trưởng mạnh mẽ trên thị trường thực phẩm. Theo các báo cáo chuyên ngành, chi phí thức ăn thường chiếm khoảng 70% tổng giá thành sản xuất gà thịt thương phẩm. Cùng với đó, Luật Thú y năm 2016 và Luật Chăn nuôi năm 2020 đã ban hành các quy định nghiêm ngặt về việc cấm sử dụng kháng sinh và hóa chất kích thích tăng trọng trong thức ăn chăn nuôi. Thực tế này đặt ra bài toán cấp thiết cho người chăn nuôi và các nhà sản xuất là phải tìm kiếm các chất bổ sung có nguồn gốc sinh học tự nhiên nhằm tối ưu hóa năng suất và bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm.

Nghiên cứu của tác giả Lăng Thị Đẹp dưới sự hướng dẫn khoa học của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thúy Mỵ tại Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên tập trung đánh giá hiệu quả của chế phẩm Algimun chiết xuất từ tảo biển đối với gà broiler Cobb 500 và gà Ri lai (Ri x Lương Phượng). Đề tài được triển khai thực nghiệm trong giai đoạn năm 2019 đến năm 2020 tại xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên với phương thức nuôi nhốt chuồng hở đặc trưng của miền Bắc. Mục tiêu trọng tâm là xác định tác động của Algimun đến tốc độ sinh trưởng tích lũy, hệ số chuyển hóa thức ăn, chỉ số sản xuất, chỉ số kinh tế và phẩm chất thịt. Kết quả nghiên cứu khẳng định việc bổ sung Algimun giúp gà Cobb 500 đạt khối lượng xuất chuồng 2787,62g ở 42 ngày tuổi, nâng tỷ lệ nuôi sống lên mức 98,67%, tạo cơ sở khoa học tin cậy cho mô hình chăn nuôi gia cầm an toàn sinh học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết sinh trưởng gia cầm theo quy luật sinh học gồm 4 pha điển hình: pha tăng tốc nhanh sau khi nở, điểm uốn sinh trưởng tối đa, pha giảm tốc và pha tiệm cận trưởng thành. Quá trình tích lũy mô cơ của gia cầm chịu sự chi phối chặt chẽ bởi tỷ lệ năng lượng trao đổi (ME) và protein thô (CP). Trong điều kiện nhiệt độ chuồng nuôi sau 29 ngày tuổi thích hợp là 22 độ C, gà thịt công nghiệp như Cobb 500 có khả năng đạt tỷ lệ thân thịt tiêu chuẩn khoảng 72,23% và tỷ lệ cơ ngực chiếm từ 19,19% đến 19,60%.

Cơ sở khoa học về dinh dưỡng miễn dịch ứng dụng cơ chế hoạt động của chế phẩm Algimun do Tập đoàn Olmix sản xuất tại Pháp. Algimun là chế phẩm dạng bột chiết xuất từ tảo biển kết hợp axit citric, các chất điện giải, khoáng vi lượng cùng hệ vi sinh vật và enzyme hữu ích như Bacillus subtilis, Lactobacillus acidophilus, Enterococcus faecium và chiết xuất men Aspergillus niger. Các thành phần này thúc đẩy chu trình Krebs, củng cố hàng rào miễn dịch biểu mô ruột, ức chế vi khuẩn gây hại như E. coli, Salmonella và tối ưu hóa hệ số chuyển hóa thức ăn (FCR), chỉ số sản xuất (PI) cùng chỉ số kinh tế (EN).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế thành 2 thí nghiệm song song theo phương pháp phân lô so sánh ngẫu nhiên có lặp lại 3 lần, kiểm soát đồng đều mọi điều kiện chăm sóc nuôi dưỡng trong chuồng hở tự nhiên. Thí nghiệm 1 khảo sát trên 450 con gà broiler Cobb 500 chia thành lô thí nghiệm bổ sung 1g Algimun trên 1kg thức ăn và lô đối chứng không bổ sung, thời gian nuôi 42 ngày (6 tuần), khối lượng sơ sinh bình quân đồng đều đạt 42,33g một con. Thí nghiệm 2 tiến hành trên 300 con gà Ri lai (trống Ri x mái Lương Phượng) nuôi trong 84 ngày (12 tuần), khối lượng 1 ngày tuổi đồng đều ở mức 40,95g một con.

Phương pháp chọn mẫu mổ khảo sát tuân thủ tiêu chuẩn chuyên ngành vào thời điểm kết thúc chu kỳ nuôi (42 ngày đối với Cobb 500 và 84 ngày đối với gà Ri lai). Mỗi lô chọn ngẫu nhiên 3 con trống và 3 con mái có khối lượng đại diện cho giá trị trung bình để xác định tỷ lệ thân thịt, cơ ngực, cơ đùi, mỡ bụng và đo đạc phẩm chất cơ thịt gồm pH15, pH24, tỷ lệ mất nước, độ sáng L, độ dai bằng máy Warner-Bratzler 2000D. Toàn bộ số liệu được phân tích thống kê sinh học trên phần mềm Excel và phần mềm SAS 9.1 với kiểm định ANOVA ở mức ý nghĩa P nhỏ hơn 0,05 nhằm đảm bảo độ tin cậy và loại trừ các sai số ngẫu nhiên trong điều kiện thực địa.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, về tỷ lệ nuôi sống, đàn gà Cobb 500 thí nghiệm bổ sung Algimun đạt tỷ lệ sống cộng dồn 98,67% ở tuần thứ 6, cao hơn so với mức 97,78% của lô đối chứng, chứng minh sức đề kháng tốt của đàn vật nuôi trong điều kiện chuồng hở.

Thứ hai, về sinh trưởng tích lũy, gà Cobb 500 ở lô thí nghiệm có sự bứt phá khối lượng vượt trội. Nếu ở tuần 1 khối lượng hai lô tương đương nhau (203,14g so với 203,28g), thì đến tuần thứ 4 lô thí nghiệm đạt 1472,92g (lô đối chứng đạt 1419,79g). Đến tuần thứ 5, khoảng cách khác biệt đạt mức ý nghĩa thống kê khi lô thí nghiệm đạt 2130,40g so với 1999,55g ở lô đối chứng (P bằng 0,04). Khi kết thúc 42 ngày tuổi, khối lượng bình quân lô bổ sung Algimun đạt 2787,62g, cao hơn lô đối chứng đạt 2601,13g tới 186,49g (tương đương mức tăng 7,16% với P bằng 0,03).

Thứ ba, khả năng tiêu tốn thức ăn và chỉ số kinh tế được cải thiện rõ rệt. Lô thí nghiệm có hệ số tiêu tốn thức ăn giảm từ 0,05 đến 0,08 đơn vị, nâng cao chỉ số sản xuất PI và chỉ số kinh tế EN, đồng thời hạ chi phí trực tiếp trên mỗi kilôgam gà xuất chuồng.

Thảo luận kết quả

Sự gia tăng sinh trưởng vượt bậc từ tuần thứ 4 trở đi bắt nguồn từ tác động cộng hưởng của các thành phần trong Algimun. Axit citric đóng vai trò trung gian thúc đẩy chu trình năng lượng Krebs, gia tăng tính ngon miệng và khả năng tiêu hóa protein thô. Đồng thời, các enzyme từ nấm men và vi khuẩn có lợi như Bacillus subtilis phân giải triệt để tinh bột và protein trong khẩu phần thức ăn công nghiệp.

Kết quả thực nghiệm này hoàn toàn tương đồng với báo cáo của tác giả María García Suárez năm 2018 trên giống gà Ross broiler, khi việc bổ sung Algimun giúp tăng khối lượng cơ thể thêm 43g tại 35 ngày tuổi (1946g so với 1903g) và giảm tiêu tốn thức ăn 0,03 kg trên mỗi kg tăng trọng. Dữ liệu thực nghiệm của luận văn có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua đồ thị đường cong sinh trưởng lũy kế 6 tuần và biểu đồ cột so sánh các chỉ số năng suất giết mổ, giúp người đọc dễ dàng nhận diện tính ưu việt của chế phẩm sinh học đối với gà thịt nuôi chuồng thông thoáng tự nhiên.

Đề xuất và khuyến nghị

Trên cơ sở các kết quả thực nghiệm chuẩn xác, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp kỹ thuật và khuyến nghị ứng dụng thực tiễn:

Một là, chuẩn hóa quy trình sử dụng chế phẩm Algimun với liều lượng chính xác 1g hòa tan trong 20ml nước sạch, phun sương đều trên 1kg thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh trước khi cho ăn. Mục tiêu đạt mức tăng trọng cao hơn 7% và giảm hệ số tiêu tốn thức ăn từ 3% đến 5%. Thời gian áp dụng liên tục từ 1 ngày tuổi đến khi xuất bán. Chủ thể thực hiện là các hộ gia đình, gia trại và trang trại chăn nuôi gà thịt công nghiệp và gà lai.

Hai là, hoàn thiện quy trình kiểm soát tiểu khí hậu chuồng nuôi thông thoáng tự nhiên. Đảm bảo duy trì nhiệt độ chuồng nuôi từ 20 đến 28 độ C theo từng giai đoạn phát triển, kiểm soát độ ẩm đệm lót sinh học dưới 70% nhằm hạn chế phát thải khí độc NH3 và H2S, giảm stress nhiệt cho đàn gia cầm. Thời gian thực hiện thường xuyên mỗi ngày. Chủ thể là kỹ thuật viên và người quản lý chuồng trại.

Ba là, nhân rộng khảo nghiệm ứng dụng Algimun trên quy mô lớn từ 5.000 đến 10.000 con tại các địa bàn chăn nuôi trọng điểm ở khu vực trung du và miền núi phía Bắc. Mục tiêu xây dựng dữ liệu kinh tế kỹ thuật chi tiết cho từng mùa vụ và từng giống gà lai bản địa. Thời gian triển khai trong giai đoạn 12 đến 24 tháng tới. Chủ thể phối hợp gồm các viện nghiên cứu, trường đại học nông lâm và doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi.

Bốn là, tổ chức tập huấn kỹ thuật chăn nuôi an toàn sinh học không dùng kháng sinh cho tối thiểu 80% hộ chăn nuôi tại tỉnh Thái Nguyên và các tỉnh lân cận. Mục tiêu nâng cao nhận thức cộng đồng về an toàn thực phẩm theo định hướng Luật Chăn nuôi 2020. Thời gian thực hiện định kỳ theo từng quý. Chủ thể chịu trách nhiệm là Trung tâm Khuyến nông và Chi cục Chăn nuôi Thú y địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu học thuật và cẩm nang ứng dụng giá trị cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

Thứ nhất, chủ các trang trại và gia trại chăn nuôi gia cầm thương phẩm: Giúp người chăn nuôi tiếp cận quy trình bổ sung phụ gia sinh học an toàn, nâng cao tỷ lệ sống đạt 98,67%, tối ưu hóa 70% chi phí thức ăn và gia tăng lợi nhuận kinh tế từ 7% đến 11% so với phương thức truyền thống.

Thứ hai, kỹ sư dinh dưỡng và chuyên gia nghiên cứu phát triển tại các công ty thức ăn chăn nuôi, thuốc thú y: Sử dụng dữ liệu khoa học về sự tương tác giữa Algimun với khẩu phần thức ăn công nghiệp để thiết kế các dòng sản phẩm cám hỗn hợp hoàn chỉnh không chứa kháng sinh kích thích sinh trưởng.

Thứ ba, học viên cao học, sinh viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành Chăn nuôi, Thú y: Cung cấp phương pháp luận thực nghiệm chuẩn mực về bố trí thí nghiệm phân lô 3 lần lặp lại, quy trình đo lường sức sản xuất thịt, chỉ số PI, chỉ số EN và đánh giá chất lượng thịt chuyên sâu bằng thiết bị điện tử hiện đại.

Thứ tư, cán bộ quản lý nông nghiệp và khuyến nông viên cơ sở: Tài liệu hữu ích để xây dựng các mô hình trình diễn chăn nuôi bền vững, thúc đẩy chuyển đổi phương thức chăn nuôi chuồng hở an toàn dịch bệnh và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

Câu hỏi thường gặp

Chế phẩm Algimun có nguồn gốc từ đâu và bao gồm những hoạt chất chính nào? Algimun là chế phẩm sinh học được sản xuất tại Pháp bởi Tập đoàn Olmix. Thành phần của Algimun chiết xuất từ bột tảo biển tự nhiên kết hợp axit citric hữu cơ, chất điện giải, khoáng vi lượng kẽm, sắt, magie cùng vi khuẩn có ích Bacillus subtilis, Lactobacillus acidophilus và chiết xuất men Aspergillus niger giúp củng cố miễn dịch đường ruột.

Liều lượng và cách phối trộn Algimun cho gà thịt được thực hiện như thế nào? Quy trình phối trộn chuẩn được xác lập trong nghiên cứu là lấy 1g chế phẩm bột Algimun hòa tan vào 20ml nước sạch, sau đó phun sương đều lên 1kg thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh rồi trộn kỹ. Phương pháp này đảm bảo vi chất phân bố đồng đều, kích thích tính thèm ăn của đàn gà từ 1 đến 42 ngày tuổi.

Algimun tác động cụ thể ra sao đến tốc độ tăng trọng của gà Cobb 500? Thực nghiệm cho thấy gà Cobb 500 bổ sung Algimun bắt đầu bứt phá khối lượng từ tuần thứ 4 (1472,92g). Đến 42 ngày tuổi, gà đạt khối lượng xuất chuồng 2787,62g, cao hơn 186,49g so với gà không sử dụng (2601,13g), tương ứng mức tăng trưởng vượt trội 7,16% với ý nghĩa thống kê rõ ràng (P bằng 0,03).

Chế phẩm này có hỗ trợ cải thiện tỷ lệ sống của đàn gà nuôi chuồng hở không? Trong điều kiện chuồng hở biến động nhiệt độ tự nhiên từ 19,04 đến 26,97 độ C tại Thái Nguyên, lô sử dụng Algimun đạt tỷ lệ sống 98,67% cao hơn lô đối chứng 97,78%. Nhờ các lợi khuẩn và khoáng chất, đàn gà giảm thiểu nguy cơ tiêu chảy và chống chịu tốt trước stress môi trường.

Tại sao xu hướng thay thế kháng sinh bằng Algimun lại mang ý nghĩa chiến lược? Theo quy định của Luật Chăn nuôi năm 2020, việc cấm kháng sinh kích thích sinh trưởng là bắt buộc. Sử dụng Algimun vừa đáp ứng tiêu chuẩn pháp lý, vừa giữ vững năng suất thịt cao, giảm tồn dư hóa chất độc hại trong cơ thịt, đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường thực phẩm sạch.

Kết luận

Tổng kết toàn diện công trình nghiên cứu của tác giả Lăng Thị Đẹp mang lại 5 giá trị cốt lõi:

  • Khẳng định tính hiệu quả và độ an toàn cao của chế phẩm Algimun chiết xuất từ tảo biển trong chăn nuôi gà thịt chuồng hở tại miền Bắc.
  • Gia tăng khối lượng xuất chuồng gà Cobb 500 đạt 2787,62g ở 42 ngày tuổi, cao hơn 7,16% so với đàn đối chứng 2601,13g.
  • Cải thiện sức sống đàn gà với tỷ lệ nuôi sống đạt 98,67%, tối ưu hóa hiệu suất chuyển hóa dưỡng chất và giảm thiểu hệ số tiêu tốn thức ăn.
  • Nâng cao phẩm chất thịt, chỉ số sản xuất PI và hiệu quả kinh tế EN cho người chăn nuôi gia cầm.
  • Đóng góp luận cứ khoa học thực tiễn vững chắc phục vụ việc loại bỏ kháng sinh theo quy định của Luật Chăn nuôi 2020.

Công trình mở ra bước tiến quan trọng trong công nghệ chăn nuôi an toàn sinh học. Để phát huy tối đa giá trị này, trong giai đoạn 12 tháng tới, các cơ sở chăn nuôi cần chủ động áp dụng đúng quy trình liều lượng 1g trên 1kg thức ăn. Người chăn nuôi và các đơn vị hữu quan hãy chủ động liên hệ với các chuyên gia nông nghiệp và cơ quan khuyến nông để chuyển giao giải pháp chăn nuôi hiện đại, nâng cao năng suất và hướng tới phát triển kinh tế bền vững.